ทศาวตาร

พระองค์ทรงจัดระเบียบอีกครั้ง แยกต่างหากทั้งฤาษี เทวดา บรรพบุรุษ โลกทั้งหลาย ธรรมะ และวรรณะ และยังมีการอวตารสิบปางของพระวิษณุเทพเจ้าผู้ทรงจักรอีกด้วย

“ข้าแต่เทพเจ้า ไฉนท่านจึงไม่รู้ถ้อยคำที่พรหมาได้กล่าวในกาลนั้นว่า อวตารทั้งสิบของท่าน เริ่มด้วยมัตสยะและกูรมะ ได้ปรากฏมาแต่ก่อนเพื่อการลีลาอันศักดิ์สิทธิ์?”

ด้วยเก้ารูป พระองค์เป็นนว-วยูหะ ผู้ประทานสรรพสิ่ง และแม้เหล่าเทวะก็เข้าถึงได้ยากยิ่ง ด้วยสิบรูป พระองค์เป็นทศาวตาร; รูป/นิมิตที่สิบประทานราชสมบัติ—ปราศจากข้อสงสัย

อวตารมีนับไม่ถ้วน—ทั้งอดีต อนาคต และอื่น ๆ ผู้ใดสวดอ่านหรือสดับฟังเรื่องราวทศาวตารของพระวิษณุ…

ทิศเหนือให้วางทศาวตารเริ่มด้วยมัตสยะ; ทิศอาคเนย์ (ตะวันออกเฉียงใต้) ให้ประดิษฐานจัณฑิกา; ทิศไนรฤตย์ (ตะวันตกเฉียงใต้) ให้ตั้งอัมพิกา แล้วทิศวายัพ (ตะวันตกเฉียงเหนือ) ให้ตั้งสรัสวตี

พระองค์คือปุรุโษตตมะ ผู้ทรงอัษฏจักระ (จักระแปดรูป); ทรงจัดเป็นนววยูหะและมีนวลักษณะเก้าประการ. ทรงเป็นเจ้าแห่งทศาวตาร; ใน “สิบและหนึ่ง” (เหนือสิบ) ทรงเป็นอนิรุทธะ. ทรงมีสภาวะสิบสอง และเหนือสิบสองทรงเป็นอนันตะ ผู้ไร้ที่สุด.

ขอพระนฤหริ ผู้รุ่งเรืองดุจจันทร์นับมาก ผู้ทอดพระเนตรด้วยความรักต่อพระพักตร์ของพระลักษมี และผู้ทรงพร้อมด้วยทศาวตาร จงแผ่ความสุขแก่เราเถิด॥

ต่อจากนั้น โอผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ในวันทศมีแห่งปักษ์สว่าง เดือนนภัสยะ (ภัทรปท) พึงเริ่มถือพรตชื่อ “ทศาวตารพรต” และในกาลนั้นพึงอาบน้ำชำระในสระหรือแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์

เพื่อเกื้อหนุนและค้ำจุนธรรมะ พระวิษณุผู้ทรงฤทธิ์ยิ่ง ผู้เป็นบ่อเกิดแห่งสรรพสิ่ง ได้ทรงรับ “ทศาวตาร” และในการอวตารนั้น พระองค์ทรงประสบทุกข์นานาประการ

ข้าแต่พระราชา อวตารทั้งสิบของพระหริผู้ทำลายล้างบาปได้ถูกบรรยายแก่ท่านโดยข้าพเจ้าแล้ว ผู้ใดที่เป็นสาวกของพระนรสิงห์และฟังเรื่องนี้เป็นประจำทุกวัน ผู้นั้นย่อมไปสู่พระวิษณุ