Adhyaya 182: Installation of a Stone Image (Ritual Procedure for Consecration)

Verse 1

अथ शैलार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथा तिष्ठामि शैलेषु प्रतिमायामितस्ततः ॥

ఇప్పుడు శైలార్చా స్థాపనం. శ్రీవరాహుడు పలికెను— హే వసుంధరా, మరొక విధానాన్ని మళ్లీ వివరిస్తాను; వినుము, నేను పర్వతములపై—ఇక్కడ అక్కడ—ప్రతిమారూపంగా ఎలా స్థాపితుడనై ఉంటానో।

Verse 2

सुरूपां च शिलां दृष्ट्वा निःशल्यां सुपरिक्षिताम् ॥ तत्र दक्षं रूपकारं शीघ्रं च विनियोजयेत् ॥

సుందరాకారముగల, లోపరహితమై సుపరిశీలితమైన శిలను చూచి, అక్కడ వెంటనే నిపుణుడైన శిల్పిని నియమించవలెను.

Verse 3

शीघ्रमालिख्य तं तत्र श्वेतवर्तिकया नरः ॥ प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पूजयेदक्षतादिभिः ॥

అక్కడ మనిషి తెల్ల చాక్-కడ్డితో దానిని త్వరగా గుర్తించి/రేఖాంకితం చేయాలి; తరువాత ప్రదక్షిణ చేసి అక్షతాదులతో పూజించాలి.

Verse 4

दीपकं च ततो दद्याद्बलिं दध्योदनेन च ॥ नमो नारायणायेति उक्त्वा मन्त्रमुदीरयेत् ॥

తదనంతరం దీపాన్ని సమర్పించి, దధ్యోదనంతో (పెరుగు అన్నంతో) బలిని అర్పించాలి; ‘నమో నారాయణాయ’ అని చెప్పి మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 5

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीरः सोमाग्नितेजाः सुमतिप्रधानः ॥ एतेन मन्त्रेण तु वासुदेव प्रतिष्ठितो वर्धय कीर्तिराशिम् ॥

మంత్రం— “హే ప్రభూ! మీరు సమస్త జనులలో వీరశ్రేష్ఠులు; సోమాగ్ని తేజస్సుతో ప్రకాశించువారు, సుమతిలో అగ్రగణ్యులు. ఈ మంత్రద్వారా, హే వాసుదేవా, ప్రతిష్ఠితుడై కీర్తిరాశిని వృద్ధి చేయుము.”

Verse 6

प्रवर अयुतवराह जय जय वर्धस्व ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण कर्तव्यं यस्य यादृशम् ॥ एवंरूपं ततः कृत्वा देवं नारायणं प्रभुम् ॥

“హే ప్రవరా, హే అయుతవరాహా, జయ జయ, వర్ధించుము.” ఈ మంత్రంతోనే, ఉద్దేశించిన రూపానికి తగిన విధంగా కార్యాన్ని చేయాలి; ఆపై అటువంటి రూపాన్ని నిర్మించి ప్రభువైన దేవ నారాయణుని (విధులను) కొనసాగించాలి.

Verse 7

ततो वै स्थापयेत् तत्र पूर्वाभिमुखमेव तु ॥ अहोरात्रमुषित्वैवं शुक्लवस्त्रेण भूषितः ॥

అప్పుడు అక్కడ తూర్పుముఖంగా మాత్రమే స్థాపించాలి. ఈ విధంగా ఒక పగలు ఒక రాత్రి నివసించి, శ్వేతవస్త్రాలతో అలంకృతుడై ఉండాలి.

Verse 8

शुक्लयज्ञोपवीती च कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ सर्वगन्धोदकं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

శ్వేత యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించి, దంతధావనం చేసి, నానావిధ సుగంధజలాన్ని తీసుకొని ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 9

मन्त्रः— योऽसौ भवांस्तिष्ठति सर्वरूपं मायाबलं सर्वजगत्स्वरूपम् ॥ एतेन मन्त्रेण जगत्स्वरूप सम्पूजितस्तिष्ठसि लोकनाथ ॥

మంత్రం— ఓ భగవాన్! మీరు సర్వరూపంగా నిలిచియున్నారు; మీ శక్తి మాయాబలం, మీ స్వరూపమే సమస్త జగత్. ఈ మంత్రంతో, ఓ జగత్స్వరూపా, సంపూర్ణంగా పూజింపబడి, ఓ లోకనాథా, మీరు స్థిరంగా నిలియండి.

Verse 10

यो मां संस्थापयेद्भूमे मम कर्मपरायणः ॥ स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥

ఎవడు నన్ను భూమిపై స్థాపించి, నా కర్మలో పరాయణుడై ఉంటాడో, వాడు వైష్ణవ లోకానికి చేరుతాడు; ఇందులో సందేహవిచారం అవసరం లేదు.

Verse 11

यावकं पायसं भुक्त्वा अहोरात्रं समापयेत् ॥ ततः पश्चिमसन्ध्यायां दद्याच्चत्वारि दीपकान् ॥

యవకము మరియు పాయసము (క్షీరాన్నం) భుజించి ఒక పగలు ఒక రాత్రి అనుష్ఠానాన్ని ముగించాలి. తరువాత పశ్చిమ సంధ్యాసమయంలో నాలుగు దీపాలను సమర్పించాలి.

Verse 12

पञ्चगव्यं च गन्धं च वारिणा सह मिश्रयेत् ॥ चतुरः कलशांश्चैव स्थापयेत्पादमूलतः ॥

పంచగవ్యమును మరియు సుగంధ ద్రవ్యములను నీటితో కలిసి సమ్యక్గా కలపవలెను. అలాగే దేవమూర్తి పాదమూలమున నాలుగు కలశములను స్థాపించవలెను.

Verse 13

गीतवादित्रघोषेण उत्सवं तत्र कारयेत् ॥ ब्राह्मणैः सामगैस्तत्र वेदघोषं तु कारयेत् ॥

అక్కడ గీత-వాద్యాల ఘోషతో ఉత్సవమును నిర్వహించవలెను. అలాగే అక్కడ సామగానము చేసే బ్రాహ్మణులచే వేదఘోషము (వేదపాఠము) చేయించవలెను.

Verse 14

ब्रह्माक्षरसहस्राणि पठतां ब्रह्मवादिनाम् ॥ येषां पठितशब्देन शुभगीतस्वरेण च ॥

బ్రహ్మవిద్యను ఉపదేశించే వారు బ్రహ్మగ్రంథంలోని వేల అక్షరాలను పఠించుచుండగా—వారి పఠనశబ్దముచేతను, శుభగీతస్వరముచేతను…

Verse 15

पुनरावाहनं कुर्यान्मन्त्रेणानेन सुव्रतः ॥ आगच्छ हे देव सुमन्त्रयुक्तः पञ्चेन्द्रियैः षट्सु तथा प्रधानः ॥

సువ్రతుడు ఈ మంత్రంతో పునరావాహనము చేయవలెను—“ఓ దేవా, రమ్ము; సుమంత్రయుక్తుడవై, పంచేంద్రియములతో, షట్క (తత్త్వ/వర్గ) సహితముగా, అలాగే ప్రధానరూపుడవై (ఆదిప్రకృతి) రమ్ము.”

Verse 16

एतेषु भूतेषु च संविधाता आवासितस्तिष्ठति लोकनाथ ॥

మరియు ఈ భూత/తత్త్వములలో ఆ సంవిధాత—ఇక్కడ ఆవాసితుడై—లోకనాథుడుగా నిలిచియుంటాడు.

Verse 17

अनेनैव तु मन्त्रेण समित्तिलघृतेन च ॥ मधुना चैव होतव्यमष्टोत्तरशताहुतिः ॥

ఈ మంత్రంతోనే సమిధలు, నువ్వులు, నెయ్యి మరియు తేనెతో కూడి నూట ఎనిమిది ఆహుతులు హోమించవలెను।

Verse 18

पञ्चगव्यं ततः प्राश्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ सर्वगन्धैश्च लाजैश्च पञ्चगव्यजलं तथा ॥

తదుపరి మంత్రంతో విధిపూర్వకంగా పంచగవ్యాన్ని ప్రాశనం చేసి, అన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలు, లాజలు (వేపిన ధాన్యం) మరియు పంచగవ్యజలంతో కూడి (క్రియను కొనసాగించాలి)।

Verse 19

ततः प्रासादे स्थाप्योऽहं गीतवादित्रमङ्गलैः ॥ सर्वगन्धान्स्ततो गृहीत्वा इमं मन्त्रं उदाहरेत् ॥

తదుపరి మంగళగీతాలు, వాద్యమంగళాలతో కూడి ప్రాసాదంలో (మందిరంలో) నన్ను ప్రతిష్ఠించవలెను। ఆపై అన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలను తీసుకొని ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 20

मन्त्रश्च — योऽसौ भवान्लक्षणलक्षितश्च लक्ष्म्या च युक्तः सततं पुराणः ॥ अत्र प्रासादे सुसमिद्धतेजाः प्रवेशमायाहि नमो नमस्ते ॥

మంత్రం— “హే భగవాన్! శుభలక్షణాలతో లక్షితుడవై, లక్ష్మీతో నిత్యం యుక్తుడై ఉన్న పురాణ పురుషుడా! హే సుసమిద్ధ తేజస్సుగలవాడా! ఈ ప్రాసాదంలో ప్రవేశించుటకు రమ్ము. నీకు నమో నమః।”

Verse 21

तत एतेन मन्त्रेण प्रासादं संप्रवेशयेत् ॥ प्रतिमा स्थापितव्या मे मध्ये न तु विपार्श्वतः ॥

తదుపరి ఈ మంత్రంతో ప్రాసాదంలో ప్రవేశింపజేయాలి. నా ప్రతిమను మధ్యలోనే స్థాపించాలి, పక్కలలో కాదు।

Verse 22

एवं संस्थापनं कृत्वा दद्यादुद्वर्तनं विभोः ॥ चन्दनं कुङ्कुमं चैव मिश्रं कालेयकेन च ॥

ఈ విధంగా స్థాపన చేసి, ప్రభువుకు ఉద్వర్తనం అర్పించాలి—చందనం, కుంకుమం, కాళేయకంతో కలిపినది।

Verse 23

एवं चोद्वर्तनं कृत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ योऽसौ भवान्सर्वजगत्प्रधानः सम्पूजितो ब्रह्मबृहस्पतिभ्याम् ॥ प्रवन्दितः कारणं मन्त्रयुक्तः सुस्वागतं तिष्ठ सुलोकनाथ ॥

ఈ విధంగా ఉద్వర్తనం చేసి ఈ మంత్రాన్ని పలకాలి: “మీరు సమస్త జగత్తుకు ప్రధానులు; బ్రహ్మా, బృహస్పతి చేత సమ్యక్ పూజింపబడినవారు; కారణతత్త్వరూపంగా వందింపబడినవారు, మంత్రయుక్తులు. సుస్వాగతం; ఇక్కడ నిలిచియుండుము, హే సులోకనాథా।”

Verse 24

एवं संस्थापनं कृत्वा गन्धमाल्यैश्च पूजयेत् ॥ शुक्लवस्त्राणि मे दद्यादिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

ఈ విధంగా స్థాపన చేసి, గంధములు మరియు మాలలతో పూజించాలి. నాకు తెల్ల వస్త్రాలు అర్పించి ఈ మంత్రాన్ని పలకాలి.

Verse 25

मन्त्रः— वस्त्राणि देवेश गृहाण तानि मया सुभक्त्या रचितानि यानि ॥ इमानि सन्धारय विश्वमूर्त्ते प्रसीद मह्यं च नमो नमस्ते ॥

మంత్రం: “హే దేవేశా! నేను సుభక్తితో సిద్ధం చేసిన ఈ వస్త్రాలను స్వీకరించుము. హే విశ్వమూర్తీ! వీటిని ధరించుము; నాపై ప్రసన్నుడవు—నీకు పునఃపునః నమస్కారం।”

Verse 26

एवं वस्त्राणि मे दद्याद्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ धूपनं मे ततो दद्यात्कुङ्कुमागुरुमिश्रितम् ॥ एवं च धूपनं दद्यादिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

ఈ విధంగా విధి ప్రకారం కర్మ చేసి నాకు వస్త్రాలు అర్పించాలి. తరువాత కుంకుమం మరియు అగరు కలిపిన ధూపాన్ని నాకు అర్పించాలి. ధూపం అర్పించుచూ ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 27

एवं पूजां ततः कृत्वा प्रापणं च निवेदयेत् ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन प्रापणं चोपकल्प्य च ॥

ఈ విధంగా పూజ చేసి తరువాత ప్రాపణ నైవేద్యాన్ని సమర్పించాలి. ముందుగా చెప్పిన విధానమున ప్రాపణను సిద్ధం చేసి అర్పించాలి.

Verse 28

पूर्वोक्तेनैव मन्त्रेण दद्यत्प्रापणकं बुधः ॥ प्रापणान्ते चाचमनं दद्याद्देहविशुद्धये ॥

ముందుగా చెప్పిన అదే మంత్రంతో జ్ఞాని ప్రాపణను సమర్పించాలి. ప్రాపణాంతంలో దేహశుద్ధి కోసం ఆచమనం చేయాలి (లేదా చేయించాలి).

Verse 29

शान्तिजापस्ततः कार्यः सर्वकार्यर्थसिद्धिदः ॥ मन्त्रः— त्वं वै सुशान्तिं कुरु लोकनाथ राज्ञः सराष्ट्रस्य च ब्राह्मणानाम् ॥ बालेषु वृद्धेषु गवाङ्गणेषु कन्यासु शान्तिं च पतिव्रतासु ॥

తదుపరి శాంతి-జపం చేయవలెను; అది సమస్త కార్యాల లక్ష్యసిద్ధిని ప్రసాదించునని చెప్పబడింది. మంత్రం— “హే లోకనాథా! నీవు నిశ్చయంగా సుశాంతిని కలుగజేయుము—రాజుకు, అతని రాష్ట్రానికి, బ్రాహ్మణులకు; బాలలలో, వృద్ధులలో, గోవులలో మరియు గృహాలలో, కన్యలలో, అలాగే పతివ్రతలలో కూడా శాంతి కలుగుగాక।”

Verse 30

रोगा विनश्यन्तु च सर्वतश्च कृषीवलानां च कृषिः सदा स्यात् ॥ सुभिक्षयुक्ताश्च सदा हि लोकाः काले सुवृष्टिर्भविता च शान्तिः ॥

అన్ని దిక్కులలో రోగాలు నశించుగాక; రైతుల వ్యవసాయం ఎల్లప్పుడూ వర్ధిల్లుగాక. ప్రజలు సదా సుభిక్షంతో ఉండుగాక; కాలానుగుణంగా శుభవర్షం కురియుగాక—మరియు శాంతి కలుగుగాక.

Verse 31

आगमिष्याम्यहं देवि मन्त्रपाठो मम प्रियः ॥ निःशब्दं च ततः कृत्वा स्थाप्यो भागवतैः सह

“హే దేవీ! నేను తప్పక వచ్చెదను; మంత్రపఠనం నాకు ప్రియము. తరువాత నిశ్శబ్దాన్ని స్థాపించి, భగవద్భక్తులతో కలిసి (ప్రతిమ/దేవతను) ప్రతిష్ఠించాలి.”

Verse 32

एवं विधिं ततः कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ सम्पूज्य तत्र देवेशं ब्राह्मणान्भोजयेद्व्रती

ఇలా విధి ప్రకారం కర్మను నిర్వహించి, వ్రతధారి అక్కడ దేవేశ్వరుని సమ్యక్‌గా పూజించి బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి।

Verse 33

दीनानाथान्प्रतर्प्याथ यथाविभवशक्तितः ॥ य एतेन विधानेन कुर्यात्संस्थापनं मम

తర్వాత తన సామర్థ్యము, వైభవము మేరకు దీనులనూ అనాథులనూ తృప్తిపరచి—ఈ విధానంతో నా స్థాపనను ఎవడు చేస్తాడో…

Verse 34

यावन्तो मम गात्रेषु जायन्ते जलबिन्दवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोकेषु तिष्ठति

నా అవయవాలపై ఎంతమంది జలబిందువులు పుడతాయో, అంత సహస్ర సంవత్సరాలు అతడు నా లోకాలలో నివసిస్తాడు।

Verse 35

यो मां संस्थापयेद्भूमे सर्वाहङ्कारवर्जितः ॥ तारितं च कुलं तेन सप्त सप्त च सप्ततिः

సర్వ అహంకారాన్ని విడిచి భూమిపై నన్ను స్థాపించేవాడు—అతని వల్ల అతని వంశం ఏడు, ఏడు, మరియు డెబ్బై (తరాలు) వరకు తరించబడుతుంది।

Verse 36

एतत्ते कथितं भद्रे शैलिकास्थापनं मम ॥ धर्मसन्धारणार्थाय मम भक्तसुखाय च

హే భద్రే! నా శిలా-స్థాపన విషయము నీకు చెప్పబడింది—ధర్మాన్ని నిలుపుటకై మరియు నా భక్తుల సుఖార్థముగాను।

Verse 37

करणधारणप्रवध्यं उदाहरणम् अपराजितम् अजारामर । सम्पूज्य स्नापयात्मानम् अनेन मन्त्रेण ॐ नमो वासुदेवाय ॥ एवं तु स्थापनं कृत्वा शिलायां मम सुन्दरि ॥ ततोऽधिवासनं कार्यं पूर्वप्रोष्ठपदासु च

ఇది కరణధారణాది విధికి అపరాజితమైన ఉదాహరణ. విధిగా పూజ చేసి ఈ మంత్రంతో స్వయంగా స్నానం చేయించుకోవాలి—“ఓం నమో వాసుదేవాయ.” ఓ సుందరీ, శిలపై నా స్థాపన చేసి, తరువాత పూర్వప్రోష్టపదా నక్షత్ర దినాలలో అధివాసన కర్మ చేయవలెను.

Verse 38

एवं कृते विधाने भवामि सन्निहितः स्वयम् ॥ व्यतीतायां तु शर्वर्यां प्रभाते विमले ततः

ఈ విధంగా విధానం చేసినప్పుడు నేను స్వయంగా సన్నిహితుడనై ఉంటాను. రాత్రి గడిచిన తరువాత, నిర్మలమైన ఉదయంలో…

Verse 39

मन्त्रः — असावनादिः पुरुषः पुराणो नारायणः सर्वजगत्प्रधानः ॥ गन्धं च माल्यानि च धूपदीपौ गृहाण देवेश नमो नमस्ते

మంత్రం: ఆయన అనాది, పురాతన పురుషుడు—నారాయణుడు, సమస్త జగత్తుకు ప్రధాన తత్త్వము. ఓ దేవేశా! ఈ సుగంధము, మాలలు, ధూపము, దీపము స్వీకరించుము; నీకు పునఃపునః నమస్కారం.