Adhyaya 21

Verse 1

। ब्राह्मणा ऊचुः । मार्कंडेन कदा तत्र स्थापितः प्रपितामहः । कस्मिन्स्थाने कृतस्तेन स्वाश्रमो मुनिना वद

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—మార్కండేయుడు అక్కడ ‘ప్రపితామహ’ను ఎప్పుడు ప్రతిష్ఠించాడు? ఆ ముని ఏ స్థలంలో తన ఆశ్రమాన్ని నిర్మించాడు? మాకు చెప్పండి.

Verse 2

सूत उवाच । मृकण्डाख्यो द्विजश्रेष्ठ आसीद्वेदविदां वरः । चमत्कारपुराभ्याशेवानप्रस्याश्रमे स्थितः

సూతుడు చెప్పాడు—మృకండుడు అనే ఒక ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఉండేవాడు; వేదవిదులలో అతడు అగ్రగణ్యుడు. అతడు చమత్కారపుర సమీపంలోని వానప్రస్థ ఆశ్రమంలో నివసించేవాడు.

Verse 3

शांतात्मा नियमोपेतश्चकार सुमहत्तपः । तस्यैवं वर्तमानस्य वानप्रस्थस्य चाश्रमे

శాంతాత్ముడై నియమసంపన్నుడై అతడు మహత్తపస్సు ఆచరించాడు. ఆ వానప్రస్థుడు తన ఆశ్రమంలో ఇలానే నివసించుచుండగా—

Verse 4

पश्चिमे वयसि प्राप्ते पुत्रो जज्ञे सुशोभनः । सर्वलक्षणसंपूर्णः पूर्णचंद्रसमप्रभः

జీవితపు పశ్చిమ వయస్సు వచ్చినప్పుడు అత్యంత శోభనమైన కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు సర్వ శుభలక్షణసంపన్నుడు, పూర్ణచంద్రుని వలె ప్రకాశవంతుడు।

Verse 5

मार्कंड इति नामाऽथ तस्य चक्रे पिता स्वयम् । सोऽतीव ववृधे बालस्तस्मिन्नाश्रम उत्तमे

అప్పుడు అతని తండ్రి స్వయంగా అతనికి ‘మార్కండ’ అనే నామం పెట్టాడు. ఆ బాలుడు ఆ ఉత్తమ ఆశ్రమంలో అత్యంతంగా వృద్ధి చెందాడు।

Verse 6

शुक्लपक्षं समासाद्य तारापतिरिवांबरे । वर्धमानस्य तस्यैवमतीताः पंच वत्सराः । बालक्रीडाप्रसक्तस्य पितुरुत्सङ्गवर्तिनः

ఆకాశంలో తారాపతి వలె శుక్లపక్షం పెరుగుతున్నట్లు, ఆ బాలుడూ అలాగే వృద్ధి చెందాడు. ఇలా వృద్ధి చెందుతుండగా ఐదు సంవత్సరాలు గడిచాయి—బాలక్రీడల్లో మునిగి, తండ్రి ఒడిలోనే ఉండేవాడు।

Verse 7

कस्यचित्त्वथ कालस्य कश्चित्तत्र समागतः । सामुद्रिकस्य कृत्स्नस्य वेत्ता ज्ञानविधानभू

కొంతకాలం తరువాత అక్కడికి ఒక వ్యక్తి వచ్చాడు. అతడు సాముద్రిక విద్య యొక్క సమస్తాన్ని తెలిసినవాడు, జ్ఞానవిధానానికి ఆధారభూతుడైనవాడు।

Verse 8

स तं शिशुं समालोक्य नखाग्रान्मूर्द्धजावधिम् । विस्मयोत्फुल्लनयन ईषद्धास्यमथाऽकरोत्

అతడు ఆ శిశువును గోళ్ల అగ్రం నుండి శిరోకేశాల వరకు పరిశీలించాడు; ఆశ్చర్యంతో కన్నులు విప్పి, అనంతరం స్వల్పంగా చిరునవ్వు నవ్వాడు।

Verse 9

मृकंडोऽपि समालोक्य ज्ञानिनं सस्मिताननम् । पप्रच्छ विनयोपेतः किंचित्तुष्टेन चेतसा

మృకండుడూ ఆ జ్ఞానిని స్మితముఖంతో చూచి, వినయంతో, కొంత తృప్తి మరియు స్థిరచిత్తంతో ప్రశ్నించాడు।

Verse 10

मृकण्ड उवाच । कस्मात्त्वं विप्रशार्दूल वीक्ष्येमं मम दारकम् । सुचिरं विस्मयाविष्टस्ततोऽभूः सस्मिताननः

మృకండు అన్నాడు—ఓ విప్రశార్దూలా! నా ఈ బాలుణ్ని చూసి నీవు ఎందుకు చాలాసేపు ఆశ్చర్యావిష్టుడవై, తరువాత స్మితముఖుడవయ్యావు?

Verse 11

सूत उवाच । असकृत्तेन संपृष्टः सकृद्ब्राह्मणसत्तमः । ततश्च कथयामास हास्यकारणमेव हि

సూతుడు అన్నాడు—అతడు పదేపదే అడగగా, ఆ బ్రాహ్మణోత్తముడు చివరకు పలికి, తన చిరునవ్వుకు కారణమేదో వివరించాడు।

Verse 12

ब्राह्मण उवाच । लक्षणानि शिशोरस्य दृश्यंते यानि सन्मुने । गात्रस्थानि भवेत्सत्यं तैः पुमानजरामरः

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—హే సన్మునీ! ఈ శిశువు దేహంలో తమ తమ స్థానాలలో కనిపించే లక్షణాలు నిజంగా అక్కడే స్థిరంగా ఉంటే, వాటివల్ల జరామరణరహితుడైన పురుషుడు సూచింపబడతాడు।

Verse 13

अस्य भावि पुनश्चाऽस्माद्दिवसान्निधनं शिशोः । षड्भिर्मासैर्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम्

ఈ రోజునుంచే, ఈ దినం మొదలుకొని, ఈ శిశువుకు మళ్లీ మరణం విధిగా ఉంది—ఆరు నెలలలోనే, సందేహం లేదు. నేను పలికినది సత్యం.

Verse 14

एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठ कुरुष्वाऽस्य हितं च यत् । इह लोके परे चैव बालकस्य ममाऽज्ञया

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇది తెలిసికొని, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం ఈ బాలునికి యథార్థ హితం చేయుము—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ.

Verse 15

एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रो जगामाऽभीप्सितां दिशम् । मृकण्डोऽपि ततस्तस्य चक्रे मौंजीनिबन्धनम्

ఇలా చెప్పి ఆ విప్రేంద్రుడు తనకు ఇష్టమైన దిశకు వెళ్లిపోయాడు. ఆపై మృకండుడు కూడా తన కుమారునికి మౌంజీ-నిబంధనం (ఉపనయనం) నిర్వహించాడు.

Verse 16

अकालेऽपि कुमारस्य किंचिद्ध्यात्वा निजे हृदि । कारणं कारणज्ञः स ततः प्रोवाच तं सुतम्

సమయం కాకపోయినా, అతడు హృదయంలో కొంత ఆలోచించాడు. కారణాన్ని తెలిసినవాడై, ఆ కారణం గ్రహించి తరువాత కుమారునితో పలికాడు.

Verse 17

यं कं चिद्वीक्षसे पुत्र भ्रममाणं द्विजोत्तमम् । तस्यावश्यं त्वया कार्यं विनयादभि वादनम्

కుమారా! ఎవరైనా ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు సంచరిస్తూ కనిపిస్తే, అతనికి నీవు తప్పక వినయంతో నమస్కారం చేయాలి.

Verse 19

एवं तस्य व्रतस्थस्य षण्मासा दिवसैस्त्रिभिः । हीनाः स्युर्ब्राह्मणेंद्राणां नमस्कारपरस्य च

ఇలా వ్రతస్థుడై నమస్కారపరుడైన అతనికి బ్రాహ్మణేంద్రుల ప్రసాదముచేత ఆరు నెలలు మూడు దినములు తగ్గిపోవును।

Verse 20

तान्दृष्ट्वा स मुनीन्सर्वान्नमश्चक्रे मुनेः सुतः । दीर्घायुर्भव तैरुक्तः सर्वैरपि पृथक्पृथक्

ఆ మునులందరిని చూచి మునిపుత్రుడు వారికి నమస్కరించాడు. అప్పుడు వారందరూ ఒక్కొక్కరుగా—“దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ” అని ఆశీర్వదించారు.

Verse 21

अथ तं बालभावेन कौतुकाद्ब्रह्मचारिणः । चिरं दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वसिष्ठो मुनिपुंगवः

అప్పుడు మునిపుంగవుడైన వసిష్ఠుడు బాలసహజమైన సరళతతో, కౌతుకంతో ఆ బ్రహ్మచారిని చాలాసేపు చూచి ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 22

सर्वैरेष शिशुः प्रोक्तो दीर्घा युरिति सादरम् । तृतीयेऽह्नि पुनः प्राणांस्त्यक्ष्यत्ययमसंशयः

మీ అందరూ సాదరంగా ఈ శిశువును ‘దీర్ఘాయుష్మాన్’ అని పలికారు; కాని నేటి నుండి మూడవ దినమున ఇతడు నిశ్చయంగా ప్రాణాలను విడిచిపెట్టును.

Verse 23

तन्न युक्तं भवेदीदृगस्माकं वचनं द्विजाः । तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनायं स्याच्चिरायुधृक्

హే ద్విజులారా! మా వచనం ఇలాగా అన్యాయంగా నిలవడం యుక్తం కాదు. కాబట్టి ఇతడు చిరకాలం ఆయుష్షును ధరించునట్లు తగిన కర్మ చేయబడుగాక.

Verse 24

ततो मिथः समालोच्य सर्वे ते मुनिपुंगवाः । प्रोचुर्न जीवनोपायो भवेन्मुक्त्वा पितामहम्

అప్పుడు వారు పరస్పరం ఆలోచించి, ఆ మునిపుంగవులు ఇలా అన్నారు—పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని శరణు పొందకపోతే ఇతని ప్రాణరక్షణకు మార్గం లేదు।

Verse 25

तस्मात्तस्य पुरो नीत्वा बालोऽयं क्षीणजीवितः । क्रियतां तस्य वाक्येन यथा स्याच्चिरजीवभाक्

కాబట్టి క్షీణజీవితుడైన ఈ బాలుణ్ని ఆయన సమక్షానికి తీసుకెళ్లి, ఆయన వాక్యానుసారంగా చేయబడుగాక; అప్పుడు ఈ బాలుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు అవుతాడు।

Verse 26

ततस्तु ते समादाय सत्वरं ब्रह्मचारिणम् । ब्रह्मलोकं समाजग्मुस्त्यक्त्वा तीर्थपराक्रमम्

అనంతరం వారు ఆ బ్రహ్మచారిని త్వరగా తీసుకొని, తీర్థయాత్రా ప్రయత్నాన్ని పక్కనబెట్టి, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లారు।

Verse 27

ततः प्रणम्य तं देवं वेदोक्तैः स्तवनैर्द्विजाः । स्तुत्वाऽथ संविधे तस्य निषेदुस्तदनन्तरम्

తదుపరి ద్విజులు ఆ దేవునికి ప్రణామం చేసి, వేదోక్త స్తవాలతో స్తుతించారు; ఆపై ఆయన సన్నిధిలో కూర్చున్నారు।

Verse 28

तेषामनंतरं सोऽपि नमश्चक्रे पितामहम् । बालः प्रोक्तश्च दीर्घायुर्भवेति च स्वयंभुवा

వారి తరువాత ఆ బాలుడూ పితామహుడు బ్రహ్మదేవునికి నమస్కరించాడు; అప్పుడు స్వయంభూ ప్రభువు స్వయంగా పలికాడు—ఈ బాలుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు కావుగాక।

Verse 29

अथोवाच मुनीन्सर्वान्विश्रांतान्पद्मयोनिजः । कुतो यूयं समायाताः सांप्रतं केन हेतुना

అప్పుడు పద్మయోని బ్రహ్మదేవుడు విశ్రాంతులైన మునులందరిని చూచి ఇలా పలికెను— “మీరు ఇప్పుడు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు? ఏ కారణంతో వచ్చారు?”

Verse 30

प्रोच्यतां चापि यत्कृत्यं युष्माकं क्रियतेऽधुना । मद्गृहे संप्रयातानां कोऽयं बालोऽपि सद्व्रती

“ఇప్పుడ మీ కార్యం ఏదో, మీ ఉద్దేశ్యం ఏదో చెప్పండి. అలాగే మీరు నా గృహానికి వచ్చినవారు— మీతో ఉన్న ఈ బాలుడు ఎవరు? సద్వ్రతములలో, నియమాలలో స్థిరుడైనవాడు.”

Verse 31

मुनय ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रममाणा महीतलम् ः । चमत्कारपुराभ्याशे वयं प्राप्ताः पितामह

మునులు పలికిరి— “పితామహా! తీర్థయాత్ర సందర్భమున భూమండలమంతా సంచరిస్తూ మేము చమత్కారపుర సమీపమునకు వచ్చితిమి.”

Verse 32

तत्रानेन वयं देव बालकेनाऽभिवादिताः । क्रमात्सर्वेरपि प्रोक्तो दीर्घायुरिति सादरम्

“అక్కడ, దేవా! ఈ బాలుడు మాకు భక్తితో నమస్కరించెను. ఆపై క్రమంగా మేమందరం స్నేహంతో ఆశీర్వదించాము— ‘దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ’ అని.”

Verse 33

एतस्य तु पुनः शेषमायुषो दिवसत्र यम् । विद्यते विबुधश्रेष्ठ व्रीडितास्तेन वै वयम्

“కానీ, విబుధశ్రేష్ఠా! ఇతని ఆయుష్షులో మిగిలింది కేవలం మూడు దినములే. అందుచేతనే మేము నిజంగా లజ్జపడితిమి.”

Verse 34

ततश्चैनं समादाय वयं प्राप्तास्तवांतिकम् । भवताऽपि तथा प्रोक्तो दीर्धायु र्बालकोऽस्त्वयम्

అందుచేత ఈ బాలుణ్ణి వెంటబెట్టుకొని మేము మీ సన్నిధికి వచ్చాము. మీరు కూడా అలాగే పలుకుము—‘ఈ బాలుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు కావాలి’ అని.

Verse 35

तस्माद्यथा वयं सत्या भवता सह पद्मज । भवाम कुरु तत्कृत्यमेतस्मादागता वयम्

కాబట్టి, ఓ పద్మజా! మేము మీతో కలిసి సత్యవంతులమై ఉండునట్లు, చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని చేయుము; ఈ ప్రయోజనానికే మేము వచ్చాము.

Verse 36

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुनीनां पद्मसंभवः । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं समादाय च बालकम्

సూతుడు పలికెను—మునుల ఆ మాటలు విని పద్మసంభవుడు (బ్రహ్మ) బాలుణ్ణి తీసుకొని, చిరునవ్వుతో ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 37

मत्प्रसादादयं बालोजरामृत्युवि वर्जितः । भविष्यति न संदेहो वेदविद्याविचक्षणः

‘నా ప్రసాదముచేత ఈ బాలుడు జరా మరణముల నుండి విముక్తుడగును—సందేహమే లేదు—మరియు వేదవిద్యలో వివేకవంతుడై నిపుణుడగును.’

Verse 38

तस्मात्प्राग्धरणीपृष्ठं व्रजध्वं मुनिसत्तमाः । बालमेनं समादाय तस्मिन्नेवास्य मंदिरं

‘కాబట్టి, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! ఇప్పుడు భూమి పైనికి తిరిగి వెళ్లండి. ఈ బాలుణ్ణి వెంట తీసుకొని, అక్కడే ఆ స్థలంలో ఇతని నివాసాన్ని స్థాపించండి.’

Verse 39

यावदस्य पिता वृद्धः पुत्रदर्शनविह्वलः । न याति निधनं सार्धं धर्मपत्न्या द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా! తన కుమారుని దర్శించాలనే తపనతో వ్యాకులమైన ఆ వృద్ధ తండ్రి, తన ధర్మపత్నితో కూడ మరణాన్ని పొందని వరకు।

Verse 40

अथाऽयाताश्च तं बालं सर्वे ते मुनि सत्तमाः । आगत्य वसुधापृष्ठं तस्यैवाश्रमसंनिधौ

అప్పుడు ఆ మునిశ్రేష్ఠులందరూ ఆ బాలుని వద్దకు వచ్చారు; అదే ఆశ్రమ సమీపానికి చేరి, అతనిని భూమి మీద నిలిపారు।

Verse 41

अमुंचन्नग्नितीर्थे तं समाभाष्य ततः परम् । तीर्थयात्राकृते पश्चाज्जग्मुरन्यत्र सत्वरम्

అగ్నితీర్థంలో అతనిని వదిలి, తరువాత అతనితో మాటలాడి, తీర్థయాత్ర కొనసాగించుటకు వారు త్వరగా మరొక చోటికి వెళ్లిపోయారు।

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे विप्रो मृकंडः सुतवत्सलः । नापश्यत्स्वसुतं पश्चाद्विललाप सुदुःखितः

ఇంతలో కుమారవాత్సల్యముగల బ్రాహ్మణుడు మృకండుడు తన కుమారుని చూడలేదు; తరువాత అతడు అత్యంత దుఃఖంతో విలపించాడు।

Verse 43

अहो मे तनयोऽभीष्टः कथमद्य न दृश्यते । कूपांतः पतितः किं नु किं व्यालैर्वा निपातितः

అయ్యో! నా ప్రియ కుమారుడు ఈ రోజు ఎందుకు కనబడటం లేదు? అతడు బావిలో పడిపోయాడా, లేక ఏదైనా క్రూర మృగం అతనిని పడగొట్టిందా?

Verse 44

कृत्वा मां दुःखसंतप्तं मातरं चापि पुत्रकः । प्रस्थितो दीर्घमध्वानं विरुद्धं कृतवान्विधिः

నన్ను, తల్లినీ దుఃఖంతో దగ్ధులుగా వదిలి ఆ బాలుడు దీర్ఘ మార్గానికి బయలుదేరాడు; విధి ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించింది।

Verse 45

पश्य ब्राह्मणि पापेन मया दुष्कृतकारिणा । न बालस्य मुखं दृष्टं प्रस्थितस्य यमालये

చూడు, ఓ బ్రాహ్మణీ! పాపి, దుష్కృతకారి అయిన నా వల్ల యమాలయానికి బయలుదేరిన ఆ బాలుని ముఖమూ నేను చూడలేకపోయాను।

Verse 46

कथितं ज्ञानिना तेन मम पूर्वं महात्म ना । षङ्भिर्मासैः सुतस्तेऽयं देहत्यागं करिष्यति

ముందుగా ఆ జ్ఞాని మహాత్ముడు నాకు చెప్పాడు—‘ఆరు నెలలలో నీ ఈ కుమారుడు దేహత్యాగం చేస్తాడు’ అని।

Verse 47

सोऽहं पुत्रस्य दुःखेन साधयिष्ये हुताशनम् । यावच्छोकाग्निना कायो दह्यते न वरान ने

కాబట్టి కుమారశోకంతో బాధపడుతున్న నేను హుతాశనాన్ని సిద్ధం చేస్తాను; ఓ సుందరముఖీ, నా దేహం శోకాగ్నితో ఇప్పటికే దహించబడుతోంది।

Verse 48

ब्राह्मण्युवाच । ममापि मतमेतद्धि यत्त्वया परिकीर्तितम् । तत्किं चिरयसि ब्रह्मञ्छीघ्रं दारूणि चानय

బ్రాహ్మణీ చెప్పింది—నీవు ప్రకటించినదే నా అభిప్రాయమూ; అయితే ఓ బ్రాహ్మణా, ఎందుకు ఆలస్యం? త్వరగా కట్టెలను కూడా తెమ్ము।

Verse 49

येनाऽहं भवता सार्धं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । पुत्रशोकेन संतप्ता सुभृशं दुःखशांतये

పుత్రశోకంతో దగ్ధమైన నేను, నీతో కలిసి హుతాశనంలో ప్రవేశించి—నా దుఃఖానికి సంపూర్ణ శాంతి పొందాలని.

Verse 50

सूत उवाच । एवं तयोः प्रवदतोर्दंपत्योर्द्विज सत्तमाः । आजगामाऽथ संहृष्टः स बालः सन्निधिं तयोः

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఆ బ్రాహ్మణ దంపతులు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ బాలుడు మహా హర్షంతో అక్కడికి వచ్చి వారి సన్నిధికి చేరెను.

Verse 51

तं दृष्ट्वा ब्राह्मणो हृष्टो ब्राह्मण्या सहितस्तदा । आनंदाश्रुप्लुताक्षोऽथ सम्मुख स्तमुपाद्रवत्

అతనిని చూచి బ్రాహ్మణుడు భార్యతో కూడ హర్షించాడు. ఆనందాశ్రువులతో నిండిన కన్నులతో అతడు నేరుగా ఆ బాలుని వైపు పరుగెత్తెను.

Verse 52

भूयोभूयः परिष्वज्य सभार्यः पृष्टवांस्तदा । क्व गतः स्वाश्रमाद्वत्स चिरात्कस्मादिहाऽगतः

మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసి, భార్యతో కూడ అతడు అడిగెను—“వత్సా! నీవు మా ఆశ్రమం నుండి ఎక్కడికి వెళ్లావు? ఇంతకాలానికి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు?”

Verse 53

शोकार्णवे परिक्षिप्य मां सभार्यं वयोऽधिकम् । तन्मा पुत्रक भूयस्त्वमीदृक्कर्म करिष्यसि

“వయసులో పెద్దవారమైన నన్ను, నీ తల్లిని కూడ, నీవు శోకసముద్రంలో పడవేసితివి. కనుక, పుత్రకా! ఇకపై ఇలాంటి కార్యం మరల చేయకు.”

Verse 54

मार्कंडेय उवाच । अत्राऽद्य मुनयः प्राप्ता मया ते चाभिवादिताः । क्रमेण विनयात्तात स्मरमाणेन ते वचः

మార్కండేయుడు పలికెను—ఈ రోజు ఇక్కడ మునులు వచ్చారు; ఓ తండ్రీ, నీ వచనాలను స్మరించుచు వినయంతో క్రమంగా వారికి నమస్కరించితిని।

Verse 55

दीर्घायुर्भव तैरुक्तः सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । दृष्ट्वा मां विस्मयाविष्टैर्बालकं व्रतिनं विभो

అన్ని ద్విజోత్తములు నన్ను చూచి ‘దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ’ అని పలికిరి; హే విభో, బాలుడైన నన్ను వ్రతధారిగా చూచి వారు ఆశ్చర్యావిష్టులయ్యిరి।

Verse 56

अथ तात समालोक्य तेषां मध्यगतो मुनिः । वसिष्ठस्तान्मुनीन्सर्वान्प्रोवाच प्रहसन्निव

అనంతరం, ఓ తండ్రీ, వారి మధ్య నిలిచిన ముని వసిష్ఠుడు వారిని సమాలోకించి, నవ్వినట్లుగా అన్ని మునులతో పలికెను।

Verse 57

वसिष्ठ उवाच । दीर्घायुर्भव यः प्रोक्तो युष्माभिर्मुनिपुंगवाः । तृतीये दिवसे सोऽयं बालः पंचत्वमेष्यति

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే మునిపుంగవులారా, మీరు ‘దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ’ అని పలికినప్పటికీ, ఈ బాలుడు మూడవ దినమే మరణాన్ని పొందును।

Verse 58

ततस्ते मुनयो भीता असत्यात्तात तत्क्षणात् । समादाय ययुस्तत्र यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः

అప్పుడు, ఓ తండ్రీ, అసత్యభయంతో ఆ మునులు తక్షణమే భీతులై, బ్రహ్మదేవుడు ఉన్న చోటికి వెంటనే వెళ్లిరి।

Verse 59

नमस्कृतेन तेनाऽपि प्रोक्तोऽहं पद्मयोनिना । दीर्घायुर्भव पृष्टश्च कुतस्त्वमिह चागतः

నేను నమస్కరించినప్పటికీ పద్మయోని పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు నన్ను ఉద్దేశించి—“దీర్ఘాయుష్మాన్‌ భవ” అని పలికి, మరల—“నీవు ఇక్కడికి ఎక్కడి నుండి వచ్చావు?” అని అడిగెను.

Verse 60

अथ तैर्मुनिभिः सर्वैर्वृत्तांतं तस्य कीर्तितम् । आशीर्वादोद्भवं प्रोक्तं ततो वयमिहागताः

అనంతరం ఆ మునులందరూ అతని సమస్త వృత్తాంతాన్ని వివరించి, ఇది ఆశీర్వాదమునుండి ఉద్భవించిందని చెప్పారు; అందుకే మేము ఇక్కడికి వచ్చాము.

Verse 61

यथाऽयं बालको देव त्वत्प्रसादात्पितामह । दीर्घायुर्जायते लोके तथा त्वं कर्तुमर्हसि

హే దేవా, హే పితామహ బ్రహ్మా! నీ ప్రసాదముచేత ఈ బాలుడు లోకంలో దీర్ఘాయుష్మానుగా ఉండునట్లు, అలా చేయుట నీకు సాధ్యం; దయచేసి అలా చేయుము.

Verse 62

ततोऽहं ब्रह्मणा तात जरामरणवर्जितः । विहितः प्रेषितस्तूर्णं स्वगृहं प्रति तैः समम्

అప్పుడు, ఓ తాత! బ్రహ్మదేవుడు నన్ను జరా మరణముల నుండి విముక్తుడిగా నియమించి, వారితో కూడ వెంటనే నా గృహమునకు పంపెను.

Verse 63

ते तु मां मुनयोत्रैव प्रमुच्याश्रमसन्निधौ । स्नानार्थं विविशुः सर्वे ह्रदेऽत्रैव सुशोभने

కాని ఆ మునులు నన్ను అక్కడే ఆశ్రమ సమీపమున విడిచి, స్నానార్థమై ఇక్కడే ఉన్న ఆ సుందర హ్రదములో అందరూ ప్రవేశించిరి.

Verse 64

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मृकंडो हर्षसंयुतः । प्रययौ सत्वरं तत्र यत्र ते मुनयः स्थिताः

ఆ మాటలు విని మృకండుడు హర్షంతో నిండిపోయి, ఆ మునులు ఉన్న చోటుకు వేగంగా వెళ్లెను।

Verse 65

प्रणम्य तान्मुनीन्सर्वान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वः प्रसादेन कुलं मे वृद्धिमागतम्

ఆ మునులందరికీ ప్రణామం చేసి, కరజోడించి నిలిచి అతడు పలికెను—“మీ ప్రసాదముచేత నా వంశము అభివృద్ధి పొందింది.”

Verse 66

साधु प्रोक्तमिदं कैश्चिदाचार्यैर्मुनिसत्तमाः । साधुलोकं समाश्रित्य विख्यातं च जगत्त्रये

హే మునిశ్రేష్ఠులారా! కొందరు ఆచార్యులు దీనిని శుభ్రంగా పలికిరి; సాధుసమాజాన్ని ఆశ్రయించుటవల్ల ఇది త్రిలోకమందు ప్రసిద్ధమైంది.

Verse 67

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । तीर्थं फलति कालेन सद्यः साधुसमागमः

సాధువుల దర్శనం పుణ్యప్రదం; సాధువులే తీర్తస్వరూపులు. తీర్తఫలం కాలానుగుణంగా లభిస్తుంది, కాని సాధుసమాగమం వెంటనే ఫలిస్తుంది.

Verse 68

तस्मादतिथयः प्राप्ता यूयं सर्वेऽद्य मे गृहम् । प्रकरोमि किमातिथ्यं प्रोच्यतां द्विजसत्तमाः

కాబట్టి మీరు అందరూ అతిథులుగా వచ్చారు; ఈ రోజు మీరు అందరూ నా ఇంటివారే. నేను ఏ విధమైన అతిథ్యము చేయాలి? చెప్పండి, హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా!

Verse 69

ऋषय ऊचुः । एतदेव मुनेऽस्माकमातिथ्यं कोटिसंमितम् । अल्पायुरपि ते बालो यज्जातो मृत्युवर्जितः

ఋషులు పలికిరి—హే మునీ! మా పట్ల ఇదే కోటి విలువైన ఆతిథ్యం; స్వల్పాయువు కావలసిన నీ బాలుడు జన్మతోనే మృత్యువర్జితుడై జన్మించాడు.

Verse 70

मृकण्ड उवाच । मृत्युनाऽलिंगितं बालमस्मदीयं मुनीश्वराः । भवद्भिरद्य संरक्ष्य कुलं कृत्स्नं समुद्धृतम्

మృకండుడు పలికెను—హే మునీశ్వరులారా! మృత్యువు నా బాలుణ్ని ఆలింగనం చేసెను; కాని నేడు మీరు రక్షించి నా సమస్త కులాన్ని उद्धరించారు.

Verse 71

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नाऽस्ति निष्कृतिः

బ్రహ్మహంతకునికి, సురాపానికునికి, దొంగకు, వ్రతభంగకునికీ సద్భక్తులు ప్రాయశ్చిత్తం విధించారు; కాని కృతఘ్నునికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.

Verse 72

तस्मात्कृतघ्नतादोषो न स्यान्मम मुनीश्वराः । यथा कार्यं भवद्भिश्च तथा सर्वैर्न संशयः

కాబట్టి, హే మునీశ్వరులారా! కృతఘ్నత దోషం నాకు కలగనీయకండి. మీరు చేయవలసినది ఏదైతే ఉందో, అదే అందరూ సందేహం లేకుండా చేయుదురు.

Verse 73

ऋषय ऊचुः । यदि प्रत्युपकाराय मन्यसे त्वं द्विजोत्तम । गृहं कुरुष्व नो वाक्याद्देवस्य परमेष्ठिनः

ఋషులు పలికిరి—హే ద్విజోత్తమా! నీవు ప్రత్యుపకారం చేయదలచితే, మా వాక్యముచే ఇక్కడ దేవ పరమేష్ఠినికి గృహం (మందిరం) స్థాపించుము.

Verse 74

येनाऽयं बालकस्तेऽद्य कृतो मृत्युविवर्जितः । तस्मात्स्थापय तीर्थेन देवं तं प्रपितामहम्

యేన ఈ బాలుడు నేడు మృత్యువునుండి విముక్తుడయ్యాడో, అందువల్ల ఈ తీర్థంలో ఆ దేవుడు ప్రపితామహుడు (పితామహ బ్రహ్మ)ను ప్రతిష్ఠించు।

Verse 75

पुत्रेण सहितः पश्चादाराधय दिवानिशम् । वयमेव त्वया सार्धं तं च देवं पितामहम्

తర్వాత కుమారునితో కలిసి పగలు-రాత్రి ఆయనను ఆరాధించు. మేము కూడా నీతో కలిసి ఆ దేవుడు పితామహుని పూజిస్తాము।

Verse 76

नित्यं प्रपूजयिष्यामस्तथान्येऽपि द्विजोत्तमाः । बालेनाऽनेन सार्धं ते सख्यमत्र स्थितं यतः । बालसख्यमिति ख्यातं नाम्ना तेन भविष्यति

మేము నిత్యం ఆయనను పూజిస్తాము; ఇతర ఉత్తమ ద్విజులూ అలాగే చేస్తారు. ఇక్కడ ఈ బాలునితో నీ స్నేహం స్థిరపడినందున, ఇది ‘బాలసఖ్య’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది।

Verse 77

तीर्थमन्यैरिति ख्यातं बालकानां हितावहम् । रोगार्तानां भयार्तानामस्माकं वचनात्सदा

ఈ తీర్థం ఇతరులలో కూడా బాలుల హితకరమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది—మా వచనప్రకారం ఎల్లప్పుడూ—రోగపీడితులకు, భయపీడితులకు।

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे शिशुं लोकाः स्नापयिष्यंति ये द्विज । रोगार्तं वा भयार्तं वा पीडितं वा ग्रहादिभिः

హే ద్విజా! ఈ తీర్థంలో ప్రజలు శిశువును స్నానింపజేస్తే—ఆ శిశువు రోగపీడితుడైనా, భయపీడితుడైనా, లేదా గ్రహాదుల చేత బాధింపబడినవాడైనా—

Verse 79

भविष्यति न संदेहः सर्वदोषविवर्जितः । पितामहप्रसादेन तथाऽस्मद्वचनाद्द्विज

సందేహమే లేదు—అతడు సమస్త దోషక్లేశముల నుండి విముక్తుడగును. పితామహుని ప్రసాదముచేత, అలాగే మా వచనముచేత, ఓ ద్విజా।

Verse 80

ये पुनर्मानुषा विप्र निष्कामाः श्रद्धयान्विताः । स्नानमात्रं करिष्यंति ते यांति परमां गतिम्

కాని ఓ విప్రా, నిష్కాములై శ్రద్ధయుక్తులైన మనుష్యులు—కేవలం స్నానమాత్రం చేసినా వారు పరమగతిని పొందుదురు।

Verse 81

एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः । तमामंत्र्य मुनिं जग्मुस्तीर्थान्यन्यानि सत्वराः

ఇలా చెప్పి, ప్రశంసిత వ్రతములు గల ఆ మునులందరూ ఆ మునిని వీడ్కోలు చెప్పి త్వరగా ఇతర తీర్థములకు వెళ్లిరి।

Verse 82

मृकण्डोऽपि सपुत्रश्च तस्मिन्स्थाने पितामहम् । स्थापयामास संहृष्टो ज्येष्ठे ज्येष्ठास्थिते विधौ

మృకండుడు కూడా తన కుమారునితో కలిసి, అదే స్థలంలో పితామహుడు (బ్రహ్మ)ను ఆనందంతో ప్రతిష్ఠించెను—జ్యేష్ఠ మాసంలో జ్యేష్ఠా నక్షత్రంలో విధి జరిగినప్పుడు।

Verse 83

ततश्चाऽराधयामास दिवारात्रमतंद्रितः । सपुत्रः श्रद्धया युक्तः संप्राप्तश्च परां गतिम्

ఆపై అతడు పగలు-రాత్రి అలసట లేకుండా ఆరాధన చేసెను; కుమారునితో కలిసి శ్రద్ధయుక్తుడై పరమగతిని పొందెను।

Verse 84

सूत उवाच । ततःप्रभृति तत्तीर्थं बालसख्यमिति स्मृतम् । पावनं सर्वजंतूनां बालानां रोगनाशनम्

సూతుడు పలికెను—అప్పటినుండి ఆ తీర్థం ‘బాలసఖ్య’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది. అది సమస్త జీవులకు పవిత్రకరం, బాలుల రోగనాశకరం.

Verse 85

ज्येष्ठे ज्येष्ठासु यो बालस्तत्र स्नानं समाचरेत् । न स पीडामवाप्नोति यावत्संवत्सरं द्विजाः

హే ద్విజులారా! జ్యేష్ఠ మాసంలో జ్యేష్ఠా నక్షత్ర దినాలలో అక్కడ స్నానం చేసే బాలుడు సంపూర్ణ ఒక సంవత్సరం వరకు ఏ బాధను పొందడు.

Verse 86

ग्रहभूतपिशाचानां शाकिनीनां विशेषतः । अगम्यः सर्वदुष्टानां तथाऽन्येषां प्रजायते

ప్రత్యేకంగా గ్రహాలు, భూతాలు, పిశాచాలు, శాకినీలు మొదలైనవాటికి అతడు అగమ్యుడవుతాడు; అలాగే ఇతర సమస్త దుష్ట శక్తులకు కూడా అజేయుడవుతాడు.