Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

वसिष्ठ उवाच । दीर्घायुर्भव यः प्रोक्तो युष्माभिर्मुनिपुंगवाः । तृतीये दिवसे सोऽयं बालः पंचत्वमेष्यति

vasiṣṭha uvāca | dīrghāyurbhava yaḥ prokto yuṣmābhirmunipuṃgavāḥ | tṛtīye divase so'yaṃ bālaḥ paṃcatvameṣyati

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే మునిపుంగవులారా, మీరు ‘దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ’ అని పలికినప్పటికీ, ఈ బాలుడు మూడవ దినమే మరణాన్ని పొందును।

वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दीर्घायुःlong-lived
दीर्घायुः:
Sambodhana/Predicate (Address/Complement)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः
भवbe
भव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwhich/that (who)
यः:
Sambandha (Relative connector)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)
प्रोक्तःwas uttered
प्रोक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र- वच् (धातु) + प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘was spoken’
युष्माभिःby you
युष्माभिः:
Karana/Agent (by you all)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
मुनिपुङ्गवाःO best of sages
मुनिपुङ्गवाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘मुनीनाम् पुङ्गवाः’
तृतीयेon the third
तृतीये:
Adhikarana (Location/Time locus)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
दिवसेday
दिवसे:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Apposition (Co-referent)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बालःboy
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पञ्चत्वम्the state of five elements; death
पञ्चत्वम्:
Gati/Karma (Goal/Object)
TypeNoun
Rootपञ्चत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
एष्यतिwill go/attain
एष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु, एष्-आदेशः)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Vasiṣṭha

Listener: assembled sages (munipuṅgava)

Scene: Vasiṣṭha addresses the assembled sages with grave clarity, pointing toward the child; the sages’ faces shift from blessing-joy to shock and concern as the word 'third day' lands like a thunderclap.

V
Vasiṣṭha
S
sages (munipuṅgavāḥ)
T
the boy (Mārkaṇḍeya context)

FAQs

Human blessings may be sincere, yet destiny/karma can require deeper remedial dharma and divine recourse.

No tīrtha is named in this verse; it functions as a dramatic turn within the māhātmya narrative.

None directly; it sets up the need for corrective action (often resolved in later verses via divine counsel or tīrtha merit).