Adhyaya 21

Verse 1

लोमश उवाच । वर्द्धमाना तदा साध्वी रराज प्रतिवासरम् । अष्टवर्षा यदा जाता हिमालयगृहे सती

లోమశుడు పలికెను—ఆ సాధ్వి పెరుగుతూ ప్రతిదినం మరింత ప్రకాశించింది. సతి ఎనిమిదేళ్ల వయస్సుకు వచ్చినప్పుడు హిమాలయుని గృహంలో నివసించెను.

Verse 2

महेशो हिमवद्द्रोण्यां तताप परमं तपः । सर्वैर्गणैः परिवृतो वीरभद्रादिभिस्तदा

అప్పుడు మహేశుడు హిమాలయ లోయలో పరమ తపస్సు ఆచరించాడు. ఆ సమయంలో వీరభద్రాది సమస్త గణాలతో పరివృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 3

एतत्तपो जुषाणं तं महेशं हिमवान्ययौ । तत्पादपल्लवं द्रष्टुं पार्वत्या सह बुद्धिमान्

ఆ తపస్సులో లీనమైన మహేశుని చూచి జ్ఞానవంతుడైన హిమవాన్ పార్వతితో కలిసి, ఆయన పాదపద్మాల కోమల పల్లవాన్ని దర్శించుటకు సమీపించాడు.

Verse 4

यावत्समागतो द्रष्टं नंदिनासौ निवारितः । द्वारि स्थिते च तदा क्षणमेकं स्थिरोऽभवत्

అతడు శివదర్శనార్థం రాగానే నంది అతనిని ఆపెను. ద్వారమున నిలిచి అతడు అప్పుడు క్షణమాత్రం నిశ్చలుడై నిలిచెను.

Verse 5

पुनर्विज्ञापयामास नंदिना हिमवान्गिरिः । विज्ञप्तो नंदिना शंभुरचलो द्रष्टुमागतः

మళ్లీ గిరిరాజు హిమవంతుడు నంది ద్వారా వినతిని తెలియజేశెను. నంది తెలిపిన వార్తతో తపస్సులో అచలుడైన శంభువు దర్శనార్థం వచ్చినవానిని అంగీకరించెను.

Verse 6

तदाकर्ण्य वचस्तस्य नंदिनः परमेश्वरः । आनयस्व गिरिं चात्र नंदिनं वाक्यमब्रवीत्

నంది మాటలు విని పరమేశ్వరుడు పలికెను—“ఆ గిరిని ఇక్కడికి తీసుకురా.” అని నందికి ఆజ్ఞాపించెను.

Verse 7

तथेति मत्वा नंदी तं पर्वतं च हिमाचलम् । आनयामास स तथा शंकरं लोकशंकरम्

“అలాగే” అని భావించి నంది ఆ హిమాచల పర్వతాన్ని అక్కడికి తీసుకొచ్చెను; ఈ విధంగా లోకహితకరుడైన శంకరునితో కలయిక కలిగించెను.

Verse 8

दृष्ट्वा तदानीं सकलेश्वरं प्रभुं तपो जुषाणं विनिमीलितेक्षणम्

అప్పుడు అతడు సకలేశ్వరుడైన ప్రభువును దర్శించెను—తపస్సులో లీనుడై, నేత్రాలు మృదువుగా మూసుకొని ఉన్నవాడిని.

Verse 9

कपर्द्धिनं चंद्रकलाविभूषणं वेदांतवेद्यं परमात्मनि स्थितम् । ववंद शीर्ष्णा च तदा हिमाचलः परां मुदं प्रापदहीनसत्त्वः

అప్పుడు హిమాచలుడు జటాధారి, చంద్రకళాభూషితుడు, వేదాంతవేద్యుడు, పరమాత్మలో స్థితుడైన ప్రభువుకు శిరస్సు వంచి నమస్కరించి, అచలమైన హృదయంతో పరమానందాన్ని పొందెను।

Verse 10

उवाच वाक्यं जगदेकमंगलं हिमालयो वाक्यविदां वरिष्ठः

అప్పుడు వాక్కులో నిపుణులలో శ్రేష్ఠుడైన హిమాలయుడు జగత్తుకు ఏకైక మంగళకరమైన వాక్యాన్ని పలికెను।

Verse 11

सभाग्योऽहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो

హే మహాదేవా, హే శంకరా! నీ ప్రసాదముచేత నేను ధన్యుడను. హే ప్రభూ, నీ దర్శనార్థం నేను ప్రతిదినం వచ్చెదను।

Verse 12

अनया सह देवेश अनुज्ञां दातुर्महसि । श्रुत्वा तु वचनं तस्य देवदेवो महेश्वरः

హే దేవేశా! ఆమెతో కలిసి వెళ్లుటకు అనుమతి ఇవ్వవలసినది నీకే యుక్తం. అతని మాటలు విని దేవదేవుడైన మహేశ్వరుడు ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 13

आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं च गृहे स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

హే అచలా! నా దర్శనార్థం నీవు నిత్యం రావలసిందే. కుమారిని ఇంటిలో నిలిపి ఉంచిన తరువాతనే నా దర్శనం కలుగును; లేనియెడల కాదు।

Verse 14

अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकंधरः । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । अचलं च व्रीत शंभुः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

అచలుడు శిరస్సు వంచి గిరీశునితో పలికెను— “నేను ఆమెతో కలిసి ఎందుకు రాకూడదు? దయచేసి చెప్పండి.” అప్పుడు శంభువు చిరునవ్వుతో అచలునితో ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 15

इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चारुप्रभाषिणी । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

ఈ కన్య—సుశ్రోణి, సన్నని దేహముగలది, మధురంగా పలికేది—నా సమీపానికి తీసుకురావద్దు; నేను మళ్లీ మళ్లీ నిషేధిస్తున్నాను.

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहनिष्ठुरं वा । तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य उवाच गौरी च विहस्य शंभुम्

శంభువు పలికిన ఆ మాటలు—నిర్వికారమైనవి, నిస్పృహమైనవి, కొంత కఠినమైనవీ—విని, తపస్వి వాక్యాన్ని గ్రహించి, గౌరీ శంభువును చూసి చిరునవ్వుతో పలికింది.

Verse 17

गौर्युवाच । तपःशक्त्यान्वितः शंभो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

గౌరీ పలికింది— “ఓ శంభూ, తపశ్శక్తితో యుక్తుడవై నీవు విస్తారమైన తపస్సు చేస్తున్నావు. ఓ మహాత్మా, తపస్సు చేయాలనే ఈ సంకల్పం నీలో జన్మించింది.”

Verse 18

कस्त्वं का प्रकृतिः सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महेशो वाक्यमब्रवीत्

“నీవెవరు? ఈ సూక్ష్మ ప్రకృతి ఏమిటి? ఓ భగవన్, దీనిని విచారించండి.” పార్వతీ మాటలు విని మహేశుడు ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 19

तपसा परमेणैव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितः सुभ्रु अहं तिष्ठमि तत्त्वतः । तस्माच्च प्रकृते सिद्धैर् कार्यः संग्रहः क्वचित्

నేను పరమ తపస్సుతోనే ప్రకృతిని లయపరచుదును. ఓ సుభ్రూ, ప్రకృతిరహితుడనై తత్త్వములో స్థిరమై ఉన్నాను. అందుచేత సిద్ధులు కొన్నిసార్లు తమ ప్రకృతిని నియమించి సంగ్రహించవలెను.

Verse 20

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

పార్వతి పలికెను—ఓ శంకరా, నీవు పరావాణితో పలికిన ఆ వచనం స్వయంగా ప్రకృతి కాదా? మరి నీవు దానిని ఎలా అతీతుడవైనావు?

Verse 21

यच्छृणोपि यदश्रासि यच्च पश्यसि शंकर । वाग्वादेन च किं कार्यमस्माके चाधुना प्रभो

ఓ శంకరా, నీవు వినేది, (ఇతరులకు) వినిపించేది, నీవు చూచేది—ఓ ప్రభో, ఇప్పుడు మాకు వాగ్వాదం ఎందుకు?

Verse 22

तत्सर्वं प्रकृतेः कार्यं मिथ्यावादो निर्र्थकः । प्रकृतेः परतो भूत्वा किमर्थं तप्यते तपः

అది అంతా ప్రకృతియొక్క కార్యమే; దానికి విరుద్ధంగా చెప్పడం వ్యర్థం. నీవు నిజంగా ప్రకృతికి అతీతుడవైతే, ఈ తపస్సు ఏ ప్రయోజనానికి?

Verse 23

त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो । प्रकृत्या मिलितोऽसि त्वं न जानासि हि शंकर

ఓ శంభో, ఓ ప్రభో, ఈ హిమవద్గిరిపై ఇప్పుడే నీవు ప్రకృతితో కలిసిపోయావు; ఓ శంకరా, నీవు దానిని తెలిసికొననట్టున్నావు.

Verse 24

वाग्वादेन च किं कार्यमस्माकं चाधुना प्रभो । प्रकृतेः परतस्त्वं च यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं मम शंकर संप्रति

ప్రభో! ఇప్పుడు మనకు కేవలం వాగ్వాదం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? మీరు ప్రకృతికి అతీతుడని మీ వాక్యం నిజమైతే, ఓ శంకరా, ఈ క్షణంలో నన్ను భయపడవలసిన అవసరం లేదు.

Verse 25

प्रहस्य भगवान्देवो गिरिजां प्रत्युवाच ह

అప్పుడు భగవాన్ దేవుడు శివుడు చిరునవ్వుతో గిరిజను ఉద్దేశించి ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 27

महादेव उवाच । प्रत्यहं कुरु मे सेवां गिरिजे साधुभाषिणि

మహాదేవుడు పలికెను—ఓ గిరిజా, సద్భాషిణీ! ప్రతిదినం నాకు సేవ చేయుము.

Verse 28

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न पार्यते

ఓ పర్వతాధిపా! తపస్సు చేయుటకు నాకు అనుమతి ఇవ్వవలెను; అనుమతి లేకుండా స్వల్పమైన తపస్సు కూడా సాధ్యంకాదు.

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रहस्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

దేవదేవుడైన శూలధారి మాటలు విని హిమవాన్ చిరునవ్వుతో శంభువును ఉద్దేశించి ఈ వాక్యము పలికెను.

Verse 30

त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमहं तु महादेव तुच्छो भूत्वा ददामि ते

ఓ మహాదేవా! దేవులు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తు నీదే. అటువంటప్పుడు తుచ్ఛుడనైన నేను నీకు ఏమి సమర్పించగలను?

Verse 31

एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । प्रहस्य गिरिराजं तं याहीति प्राह सादरम्

హిమవాన్ ఇలా పలికినప్పుడు లోకహితకారి శంకరుడు చిరునవ్వు నవ్వి, ఆ గిరిరాజునకు ఆదరంతో—“వెళ్ళు” అని పలికెను.

Verse 32

शंकरेणाब्यनुज्ञातः स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया सोऽपि प्रत्यहं दर्शने स्थितः

శంకరుని అనుమతి పొందిన హిమవాన్ తన నివాసానికి వెళ్లెను. గిరిజతో కలిసి అతడూ ప్రతిదినం దర్శనార్థం నిలిచెను.

Verse 33

एवं कतिपयः कालो गतश्चोपासनात्तयोः

ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరి ఉపాసనలో కొంత కాలం గడిచిపోయెను.

Verse 34

सुतापित्रोश्च तत्रैव शंकरो दुरतिक्रमः । पार्वतीं प्रति तत्रैव चिंतामापेदिरे सुराः

అక్కడే సుతాపితృల సమీపంలో దురతిక్రముడైన శంకరుడు నిలిచెను; పార్వతిని గురించి దేవతలు అక్కడే చింతాక్రాంతులయ్యారు.

Verse 35

ते चिंत्यमानाश्च सुरास्तदानीं कथं महेशो गिरिजां समेष्यति । किं कार्यमद्यैव वयं च कुर्मो बृहस्पते तत्कथयस्व मा चिरम्

అప్పుడు దేవతలు ఆలోచిస్తూ పలికారు— “మహేశుడు గిరిజతో ఎలా సంయోగమొందును? ఇప్పుడే మనం ఏం చేయాలి? ఓ బృహస్పతీ, ఆలస్యం చేయక త్వరగా చెప్పు।”

Verse 36

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

బృహస్పతి మహేంద్రుని ఉద్దేశించి శుభవచనాలు పలికాడు— “ఓ మహేంద్రా, నీవు ఇదే చేయవలెను; ఇప్పుడు వినుము।”

Verse 37

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

“ఓ రాజా, ఈ కార్యం మదనుని ద్వారానే సాధ్యము; త్రిలోకములలో మరెవ్వరూ సమర్థులు కారు. అతడు తపస్వుల తపస్సునూ కదిలించగలడు; కాబట్టి మారుడు (కామదేవుడు)ను వెంటనే ప్రార్థించి పిలవాలి।”

Verse 38

गुरोर्वचनमाकर्ण्य आह्वयन्मदनं हरिः । आह्वानादाजगामाथ मदनः कार्यसाधकः

గురువాక్యాన్ని విని హరి మదనుని ఆహ్వానించాడు; ఆ పిలుపుతో కార్యసాధకుడైన మదనుడు అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 39

रत्या समेतः सह माधवेन स पुष्पधन्वा पुरतः सभायाम् । महेंद्रमागम्य उवाच वाक्यं सगर्वितं लोकमनोहरं च

రతితో కూడి, మాధవునితో కలిసి ఆ పుష్పధన్వుడు (కామదేవుడు) సభ ముందుకు వచ్చాడు; మహేంద్రుని సమీపించి గర్వభరితమైన, లోకమనోహరమైన మాటలు పలికాడు।

Verse 40

अहमाकारितः कस्माद्ब्रूहि मेऽद्य शचीपते । किं कार्यं करवाण्यद्य कथ्यतां मा विलंबितम्

హే శచీపతీ! నన్ను ఈ రోజు ఎందుకు పిలిపించారు? చెప్పండి. ఈ రోజు నేను ఏ కార్యం చేయాలి? ఆలస్యం చేయక చెప్పండి.

Verse 41

मम स्मरणमात्रेण विभ्रष्टा हि तपस्विनः । त्वमेव जानासि हरे मम वीर्यपराक्रमौ

నా స్మరణమాత్రంతోనే తపస్వులు తపస్సు నుండి చ్యుతులవుతారు; హే హరీ, నా శక్తి పరాక్రమాలను నీవే తెలుసు.

Verse 42

मम वीर्यं च जानाति शक्तेः पुत्रः पराशरः । एवं चानये च बहवो भृग्वाद्य ऋषयो ह्यमी

నా వీర్యాన్ని శక్తిపుత్రుడు పరాశరుడు తెలుసు; అలాగే భృగువు మొదలైన అనేక ఋషులు కూడా దానిని బాగా తెలుసు.

Verse 43

गुरुरप्यभिजानाति भार्योतथ्यस्य चैव हि । तस्यां जातो भरद्वाजो गुरुणा संकरो हि सः

గురువుకూడా ఆమె ఉతథ్యుని భార్య అని తెలుసు; అయినా ఆమె గర్భంలో భరద్వాజుడు జన్మించాడు—గురువిచే జనించినందున అతడు సంకరుడని చెప్పబడతాడు.

Verse 44

भरद्वाजो महाभाग इत्युवाच गुरुस्तदा । जानाति मम वीर्यं च शौर्यं चैव प्रजापतिः

అప్పుడు గురువు అన్నాడు—“భరద్వాజుడు మహాభాగుడు.” ప్రజాపతికూడా నా వీర్యం మరియు శౌర్యాన్ని బాగా తెలుసు.

Verse 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

క్రోధమే నా బంధువు, మహాబలపరాక్రమశాలి. మా ఇద్దరి వల్ల ఈ మహావిశ్వం—చరాచరమంతా—కలతచెందింది; బ్రహ్మాది నుండి తృణాంతం వరకు సమస్త సచరాచర జగత్తు ముంచెత్తబడింది.

Verse 46

देवा ऊचुः । मदनद्वं समर्थोसि अस्माञ्जेतुं सदैव हि । महेशं प्रति गच्छाशु सुरकार्यार्थसिद्धये । पार्वत्या सहितं शंभुं कुरुष्वाद्य महामते

దేవులు పలికిరి—ఓ మదనా! నీవు ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్నికూడా జయించగల సమర్థుడవు. దేవకార్యసిద్ధికై త్వరగా మహేశుని వద్దకు వెళ్లు. ఓ మహామతీ! ఈ రోజే పార్వతితో కూడిన శంభువును వశపరచు.

Verse 47

एवमभ्यर्थितो देवैर्मदनो विश्वमोहनः । जगाम त्वरितो भूत्वा अप्सरोभिः समन्वितः

దేవులు ఇలా ప్రార్థించగా, విశ్వమోహనుడైన మదనుడు అప్సరలతో కూడి తక్షణమే బయలుదేరెను.

Verse 48

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

అప్పుడు మహాధనుస్సు ధరించిన వాడు వేగంగా వెళ్లెను; పుష్పాలతో అలంకరించిన ఆ మహాధనుస్సును బిగిగా లాగి, మనోహర బాణాలను కూడా గ్రహించెను. ఆ వీరుడు, భువనాల ఏకైక జేత, హిమాద్రిపై దర్శనమిచ్చెను—యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన స్మరుడు.

Verse 49

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

అక్కడికి అప్పుడు రంభ, ఊర్వశి, పుంజికస్థలి, సుమ్లోచా, మిశ్రకేశి, సుభగా మరియు తిలోత్తమా వచ్చిరి.

Verse 50

अन्याश्च विविधाः जाताः साहाय्ये मदनस्य च । अप्सरसो गणैर्दृष्टा मदनेन सहैव ताः

మదనునికి సహాయంగా నానావిధాలైన ఇతర అప్సరసలు కూడా వచ్చారు. ఆ అప్సరసలను మదనునితో కూడ గణులు దర్శించారు.

Verse 51

सर्वे गणाश्च सहसा मदनेन विमोहिताः । भृंगिणा च तदा रंभा चण्डेन सह चोर्वशी

అన్ని గణులు అకస్మాత్తుగా మదనునిచే మోహితులయ్యారు. అప్పుడు భృంగితో రంభ, చండునితో ఉర్వశి ఉండింది.

Verse 52

मेनका वीरभद्रेण चण्डेन पुंजिकस्थली । तिलोत्तमादयस्तत्र संवृताश्च गणैस्तदा

మేనక వీరభద్రునితో, పుంజికస్థలి చండునితో ఉండింది. అక్కడ తిలోత్తమ మొదలైనవారు అప్పుడు గణులచే చుట్టుముట్టబడ్డారు.

Verse 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

అనేక జీవులు మత్తులైనట్లుగా లజ్జను విడిచి—మనీషులు సైతం—భూమిమీద వ్యాపించారు. అలాగే అకాలంలోనే కోకిలల కూయింపులు సర్వత్ర వ్యాపించాయి.

Verse 54

अशोकाश्चंपकाश्चूता यूथ्यश्चैव कदंबकाः । नीषाः प्रियालाः पनसा राजवृक्षाश्चरायणाः

అశోక, చంపక, మామిడి, యూథికా లతలు, కదంబ; నీష, ప్రియాల, పనస, రాజవృక్ష—ఇతర వనస్పతులతో కూడ—సమృద్ధిగా దర్శనమిచ్చాయి.

Verse 55

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

అక్కడ అంతటా ద్రాక్షావల్లులు దర్శనమిచ్చాయి; నాగకేశర వృక్షాలు విరివిగా ఉన్నాయి. కదళీ మొక్కలు, కేతకీ పుష్పాలు భ్రమరసమూహాలతో మరింత శోభిల్లాయి.

Verse 56

मत्ता मदनसंगेन हंसीभिः कलहंसकाः । करेणुभिर्गजाह्यासञ्छिखंडीभिः शिखंडिनः

మదనస్పర్శతో మత్తులైన కలహంసలు హంసినీలతో అంటిపెట్టుకున్నాయి. గజాలు కరేణువులతో దగ్గరగా నొక్కుకున్నాయి; శిఖండులు శిఖండినీలతో ఆసక్తులయ్యాయి.

Verse 57

निष्कामा ह्यतुरा ह्यासञ्छिवसंपर्कजैर्गुणैः । अकस्माच्च तथाभूतं कथं जातं विमृश्य च

వారు నిష్కాములూ, వ్యథలేనివారూ, శివసంపర్కజ గుణాలతో యుక్తులూ. ఆలోచించి—‘ఇలాంటి మార్పు అకస్మాత్తుగా ఎలా వచ్చింది?’ అని విచారించారు.

Verse 58

शैलादो हि महातेजा नंदी ह्यमितविक्रमः । रक्षसं विबुधानां वा कृत्यमस्तीत्यचिंतयत्

అప్పుడు శైలాదుని కుమారుడు నంది—మహాతేజస్సుతో, అమితవిక్రమంతో—‘ఇది రాక్షసుల పని గానీ, దేవతల కార్యం గానీ తప్పక జరుగుతోంది’ అని ఆలోచించాడు.

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे तत्र मदनो हि धनुर्द्धरः । पंचबाणान्समारोप्य स्वकीये धनुषि द्विजाः । तरोश्छायां समाश्रित्य देवदारुगतां तदा

అదే సమయంలో అక్కడ ధనుర్ధరుడైన మదనుడు—హే ద్విజులారా—తన ధనుస్సుపై పంచబాణాలను ఎక్కించి, దేవదారు వృక్ష ఛాయలో ఆశ్రయం పొందాడు.

Verse 60

निरीक्ष्य शंभुं परमासने स्तितं तपो जुषाणं परमेष्ठिनां पतिम् । गंगाधरं नीलतमालकंठं कपर्दिनं चन्द्रकलासमेतम्

పరమాసనమున నిలిచి తపస్సులో లీనమైన పరమేశ్వరులాధిపతి శంభువును దర్శించి—గంగాధరుడు, నీలతమాలసమ కంఠుడు, జటాధారి, చంద్రకలాభూషితుడు అని చూచెను.

Verse 61

भुजंगभोगांकितसर्वगात्रं पंचाननं सिंहविशालविक्रमम् । कर्पूरगौरे परयान्वितं च स वेद्धुकामो मदनस्तपस्विनम्

సర్వాంగమున భుజంగభోగచిహ్నములు కలవాడు, పంచాననుడు, సింహసమ విశాల విక్రముడు, కర్పూరగౌరుడు, పరాశక్తితో కూడినవాడు—ఆ తపస్వి ప్రభువును వెదించుటకు మదనుడు ఉత్సుకుడయ్యెను.

Verse 62

दुरासदं दीप्तिमतां वरिष्ठं महेशमुग्रं सह माधवेन । यावच्छिवं वेद्धुकामः शरेण तावद्याता गिरिजा विश्वमाता । सखीजनैः संवृता पूजनार्थं सदाशिवं मंगलं मंगलानाम्

దీప్తిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, దురాసదుడు, ఉగ్రుడైన మహేశుడు మాధవునితో కూడ నిలిచెను. మదనుడు శరముతో శివుని వెదించబోయిన ఆ క్షణమునే, సఖీజనములతో పరివృతమైన విశ్వమాత గిరిజ పూజార్థమై మంగళానాం మంగళమైన సదాశివుని సమీపమునకు వచ్చెను.

Verse 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

అప్పుడు సకలజననీ నీలకంఠునకు కనకకుసుమమాల అర్పించెను—చంద్రకిరణసమ మనోహరమై దుర్లభమైనది. మృదుస్మితముతో వికసించిన నేత్రములతో ఆమె శివుని చారుముఖమును తిలకించుచుండెను.

Verse 64

तावद्विद्धः शरेणैव मोहनाख्येन चत्वरात् । विध्यमानस्तदा शंभुः शनैरुन्मील्य लोचने । ददर्श गिरिजां देवोब्धिर्यथा शशिनः कलाम्

అప్పుడే చత్వరమునుండి ‘మోహన’ నామక శరముచే విద్ధుడైన శంభువు నెమ్మదిగా నేత్రాలు విప్పి గిరిజను దర్శించెను—దేవసముద్రము చంద్రకలాను చూచినట్లు.

Verse 65

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

అతడు ఆమెను చూచెను—మనోహర ప్రసన్న ముఖముతో, బింబఫలమువలె ఎర్రని పెదవులతో, చిరునవ్వు నిండిన చూపులతో; సన్నని దేహముతో, తేజస్సు-శుభలక్షణములతో, విశాల ముఖమండలం దర్శనోత్సవమై యుండెను।

Verse 66

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

అతడు గౌరీదేవిని చూచెను—ప్రసన్న ముద్రతో యుక్తురాలై, విశ్వమోహకునికీ మోహనియైనది; ఆమె శక్తిచేత బ్రహ్మాది దేవులతో కలిసి త్రిలోక నిర్మాణ-వ్యవస్థ సంపన్నమగుచున్నది।

Verse 67

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

సృష్టి-స్థితి-లయకారిణియైన ఆమె, సత్త్వ-రజస్-తమస్ గుణములను తన ముందుంచి నిర్వహించునది; ఆ సంమోహిని, సమస్త మంగళములలో ఏకైక పరమమంగళా, చైతన్యముతో హరునిచే ప్రత్యక్షంగా దర్శింపబడెను।

Verse 68

तां निरीक्ष्य भवो देवो गिरिजां लोकपावनीम् । मुमोह दर्शनात्तस्या मदनेनातुरीकृतः । विस्मयोत्फुल्लनयनो बभूव सहसा शिवः

లోకపావనియైన గిరిజను చూచి దేవ భవుడు, ఆమె దర్శనమాత్రమునే మదనబాధతో వ్యాకులుడై మోహితుడయ్యెను; అకస్మాత్తుగా శివుని నేత్రములు విస్మయముతో వికసించెను।

Verse 69

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

ఇలా దర్శించుచుండగా దేవదేవుడు, జగత్పతి—మనసులో దహించుచు—సదాశివుడు ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 70

अनया मोहितः कस्मात्तपःस्थोऽहं निरामयः । कुतः कस्माच्च केनेदं कृतमस्ति ममाप्रियम्

నేను తపస్సులో నిలిచి, నిరామయుడనై ఉన్నప్పటికీ ఆమెవల్ల ఎందుకు మోహితుడనయ్యాను? ఇది నాకు అప్రియమైనది ఎక్కడి నుంచి, ఏ కారణంతో, ఎవరి చేత చేయబడింది?

Verse 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

అప్పుడు శంభువు సాదరంగా అన్ని దిక్కులనూ పరిశీలించాడు. అంతలోనే దక్షిణ దిశలో చేతిలో ధనుస్సు బాణాలు పట్టుకున్న వాడిని చూశాడు.

Verse 72

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

ధనుస్సును వృత్తాకారంగా వంచి సిద్ధం చేసి మదనుడు సదాశివుని ఛేదించడానికి ఉత్సుకుడయ్యాడు. కాని అతడు మళ్లీ మదనాంతకునిపై లక్ష్యం పెట్టగానే, ఓ ద్విజులారా, కోపంతో మహేశుడు అతడిని చూశాడు.

Verse 73

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेण हि । मदनस्तत्क्षणादेव ज्वालामालावृतोऽभवत् । हाहाकारो महानासीद्देवानां तत्र पश्यताम्

పరమమైన తృతీయ నేత్రంతో దర్శించబడగానే మదనుడు క్షణంలోనే జ్వాలామాలచే ఆవరించబడాడు. అక్కడ చూస్తున్న దేవతలలో మహా హాహాకారం లేచింది.

Verse 74

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव देवानां वरदो भव । गिरिजायाः सहायार्थं प्रेषितो मदनोऽधुना

దేవతలు పలికారు— ఓ దేవదేవా, ఓ మహాదేవా, దేవులకు వరదాతవై ఉండుము. గిరిజకు సహాయార్థమే ఇప్పుడు మదనుడు పంపబడాడు.

Verse 75

वृथा त्वयाथ दग्धोऽसौ मदनो हि महाप्रभः

హే మహాప్రభూ! మహాతేజస్సుగల మదనుడు మీచేత వ్యర్థంగా దగ్ధుడయ్యాడు.

Verse 76

त्वया हि कार्यं जगदेकबंधो कार्यं सुराणां परमेण वर्चसा । अस्यां समुत्पत्स्यति देव शंभो तेनैव सर्वं भवतीह कार्यम्

హే జగదేకబంధో! దేవతల కార్యం మీ పరమ తేజస్సుతోనే సాధ్యము. హే దేవ శంభో! ఆమె నుండే నియతుడు ఉద్భవిస్తాడు; అతనివల్ల ఇక్కడి సమస్త కార్యం నెరవేరుతుంది.

Verse 77

तारकेण महादेव देवाः संपीडिता भृशम् । तदर्थं जीवितं चास्य दत्त्वा च गिरिजां प्रभो

హే మహాదేవా! తారకునిచేత దేవతలు తీవ్రంగా పీడింపబడుతున్నారు. ఆ కారణంగానే, హే ప్రభో, అతనికి జీవదానం ఇచ్చి గిరిజను సమర్పించాము.

Verse 78

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

హే మహాభాగుడా! అనుగ్రహించి వరించుము; దేవకార్యంలో సమర్థుడవు కావుము. గజాసురుని నుండి మమ్మల్ని సమస్త దివౌకసులను నీవే రక్షించావు.

Verse 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

కాలకూట విషం నుండి నిశ్చయంగా మీ ద్వారానే మేము రక్షింపబడ్డాము, వేరేలా కాదు. అలాగే భస్మాసురుని నుండి కూడా, హే సర్వేశ్వరా, మీరు మమ్మల్ని రక్షించారు—సందేహం లేదు.

Verse 80

मदनोयं समायातः सुराणां कार्यसिद्धये । तस्मात्त्वया रक्षणीय उपकारः परो हि नः

ఈ మదనుడు దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం వచ్చాడు. కాబట్టి నీవు ఇతనిని రక్షించవలెను; ఇతని ఉపకారం మాకు అత్యంత విలువైనది.

Verse 81

विना तेन जगत्सर्वं नाशमेष्यति शंकर । निष्कामस्त्वं कथं शंभो स्वबुद्ध्या च विमृस्यताम्

హే శంకరా, అతనిలేక సమస్త జగత్తు నాశమవుతుంది. హే శంభో, నీవు నిష్కాముడైనప్పటికీ స్వబుద్ధితో దీనిని విచారించుము.

Verse 82

तदोवाच रुषाविष्टो देवान्प्रति महेश्वरः । विना कामेन भो देवा भवितव्यं न चान्यथा

అప్పుడు కోపావేశంతో మహేశ్వరుడు దేవతలను ఉద్దేశించి పలికెను— “ఓ దేవులారా, కాముడు లేకుండా ఇది జరగదు; ఇతర మార్గం లేదు.”

Verse 83

यदाःकामं पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । पदभ्रष्टाश्च दुःखेन व्याप्ता दैन्यं समाश्रिताः

ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు కాముణ్ణి ముందుంచి నడిచినప్పుడు, వారు తమ స్థానం నుండి చ్యుతులయ్యారు; దుఃఖంతో నిండిపోయి దైన్యాన్ని ఆశ్రయించారు.

Verse 84

कामो हि नरकायैव सर्वेषां प्राणिनां ध्रुवम् । दुःखरूपी ह्यनंगोऽयं जानीध्वं मम भाषितम्

కామము నిశ్చయంగా సమస్త ప్రాణులను నరకమార్గానికి నడిపిస్తుంది. ఈ అనంగుడు దుఃఖస్వరూపుడు— నా వచనాన్ని గ్రహించండి.

Verse 85

तारकोऽपि दुराचारो निष्कामोऽद्य भविष्यति । विनाकामेन च कथं पापमाचरते नरः

దురాచారుడైన తారకుడుకూడా నేడు నిష్కాముడవుతాడు; కోరిక లేకుండా మనిషి పాపం ఎలా చేయగలడు?

Verse 86

तस्मात्कामो मया दग्धः सर्वेषां शांतिहेतवे । युष्माभिश्च सुरैः सर्वैरसुरैश्च महर्षिभिः

కాబట్టి సమస్తుల శాంతి కోసం నేను కాముడిని దహించాను—మీ దేవగణమంతా, అసురులూ, మహర్షులూ కూడ।

Verse 87

अन्यैः प्राणिभिरेवात्र तपसे धीयतां मनः । कामक्रोधविहीनं च जगत्सर्वं मया कृतम्

ఇక్కడ ఇతర ప్రాణులు తపస్సులో మనస్సు నిలుపుగాక; ఎందుకంటే నేను సమస్త జగత్తును కామక్రోధరహితంగా నిర్మించాను.

Verse 88

तस्मादेनं पापिनं दुःखमूलं न जीवयिष्यामि सुराः प्रतीक्ष्यताम् । निरन्तरं चात्मसुखप्रबोधमानंदलक्षणमागाधमनन्यरूपम्

కాబట్టి ఈ పాపిని—దుఃఖమూలమైన వానిని—నేను జీవించనివ్వను; ఓ దేవతలారా, వేచి చూడండి. మరియు దాని స్థానంలో ఆత్మసుఖపు నిరంతర ప్రబోధం కలుగుగాక—శుద్ధానందలక్షణం, అగాధం, అనన్యస్వరూపం.

Verse 89

एवमुक्तास्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । ऊचुर्महर्षयः सर्वे शकर लोकशंकरम्

పరమేశ్వరుడైన శంభువు ఇలా పలికినప్పుడు, లోకహితకరుడైన శకరునితో అప్పుడు సమస్త మహర్షులు పలికారు.

Verse 90

यदुक्तं भवता शंभो परं श्रेयस्करं हि नः । किं तु वक्ष्याम देवेश श्रूयतां चावधार्यताम्

హే శంభో! మీరు చెప్పినది మాకు పరమ శ్రేయస్కరం. అయితే హే దేవేశ్వరా! ఒక విషయం చెప్పవలెను—దయచేసి వినండి, జాగ్రత్తగా ఆలోచించండి.

Verse 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

ఈ విశ్వం కామం, క్రోధం కలసి సృష్టించబడినట్లే, ఇది అంతా కామస్వరూపమే; అందువల్ల ఆ కాముడు నిజంగా హతమవడు.

Verse 92

धर्मार्थकामामोक्षाश्च चत्वारो ह्येकरूपताम् । नीतायेन महादेव स कामोऽयं न हन्यते

ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం—ఈ నాలుగింటినీ మీరు, హే మహాదేవా, ఏకరూపంగా ఏకత్వంలో నిలిపారు; అందువల్ల ఈ కాముడు హతమవడు.

Verse 93

कथं त्वया हि संदग्धः कामो हि दुरतिक्रमः । येन संघटितं विश्वमाब्रह्मस्थावरात्मकम्

అత్యంత దుర్జయమైన ఆ కాముడిని మీరు ఎలా దహించగలిగారు? అతనివల్లే బ్రహ్మ నుండి స్థావర జీవుల వరకు ఈ సమస్త విశ్వం ఏకంగా నిలిచి ఉంది.

Verse 94

कामेन हीयते विश्वं कामेन पाल्यते । कामेनोत्पद्यते विश्वं तस्मात्कामो महाबलः

కామం వల్లే లోకం క్షీణిస్తుంది, కామం వల్లే అది పోషించబడుతుంది; కామం వల్లే లోకం జన్మిస్తుంది—అందుకే కాముడు మహాబలవంతుడు.

Verse 95

यस्मात्क्रोधो भवत्युग्रो येन त्वं च वशीकृतः । तस्मात्कामं महादेव संबोधयितुमर्हसि

యావనివలన ఉగ్రక్రోధము ఉద్భవించునో, యావనివలన నీవు కూడ వశీకృతుడవుతావో, అందుచేత హే మహాదేవా, కామదేవుని మళ్లీ చైతన్యమునకు లేపుట నీకు యోగ్యము।

Verse 96

त्वया संपादितो देव मदनो हि महाबलः । समर्थो हि समर्थत्वात्तत्सामर्थ्यं करिष्यति

హే దేవా, మహాబలుడైన మదనుడు నీ చేతనే ఆ స్థితికి చేర్చబడెను; అతడు సమర్థుడైనందున తన సామర్థ్యాన్ని (కార్యాన్ని) మళ్లీ నెరవేర్చును।

Verse 97

ऋषिभिश्चैवमुक्तोऽपि द्विगुणं रूपमास्थितः । चक्षुषा हि तृतीयेन दग्धुकामो हरस्तदा

ఋషులు ఇలా పలికినప్పటికీ హరుడు ద్విగుణ తేజస్సుతో రూపమును ధరించెను; అప్పుడు తృతీయ నేత్రముతో (కాముని) దహించాలనే కోరిక కలిగెను।

Verse 98

मुनिभिश्चारणैः सिद्धैर्गणैश्चापि सदाशिवः । स्तुतश्च वंदितो रुद्रः पिनाकी वृषवाहनः

మునులు, చారణులు, సిద్ధులు మరియు గణములు కూడ పినాకధారి, వృషవాహనుడైన రుద్రుడు—సదాశివుని—స్తుతించి వందించారు।

Verse 99

मदनं च तथा दग्ध्वा त्यक्त्वा तं पर्वतं रुषा । हिमवंताभिधं सद्यस्तिरोधानगतोऽभवत्

ఈ విధంగా మదనుని దహించి, కోపముతో ఆ పర్వతాన్ని విడిచి, ‘హిమవంత’ అనే పర్వతమున తక్షణమే తిరోధానమునకు (అంతర్ధానమునకు) వెళ్లెను।

Verse 100

तिरोधानगतं देवी वीक्ष्य दग्धं च मन्मथम् । सकोकिलं सचूतं च सभृंगं सहचंपकम्

దేవి తిరోభావమై పోయినదాన్ని, మన్మథుడు దగ్ధమైనదాన్ని చూచి, ఆమె వసంత దృశ్యమును కూడా చూచెను—కోయిలలతో, మామిడి వృక్షాలతో, తేనెటీగలతో, చంపక పుష్పాలతో కూడినదిగా।

Verse 101

तथैव दग्धं मदनं विलोक्य रत्या विलापं च तदा मनस्विनी । सबाष्पदीर्घं विमना विमृस्य कथं स रुद्रो वशगो भवेन्मम

అలాగే దగ్ధమైన మదనుని చూచి, రతి విలాపమును విని, ఆ మనస్విని దిగులుతో కన్నీళ్లతో దీర్ఘ నిశ్వాసాలు విడుచుచూ ఆలోచించింది—“ఆ రుద్రుడు నా వశమెలా అవుతాడు?”

Verse 102

एवं विमृश्य सुचिरं गिरिजा तदानीं संमोहमाप च सती हि तथा बभाषे । संमुह्यमाना रुदतीं निरीश्यरतिर्महारूपवतीं मनस्विनीम्

ఇలా చాలాసేపు ఆలోచించిన గిరిజ ఆ సమయంలో మోహమునకు లోనైంది; ఆ స్థితిలో సతీ పలికింది—మోహగ్రస్తమై ఏడుస్తున్న, మహారూపవతీ అయిన మనస్విని రతిని చూచి।

Verse 103

मा विषादं कुरु सखि मदनं जीवयाम्यहम् । त्वदर्थं भो विशालाक्षि तपसाऽराधयाम्यहम्

“సఖీ, విషాదపడకు; నేను మదనుని జీవింపజేస్తాను. ఓ విశాలాక్షీ, నీ కోసమే నేను తపస్సుతో (శివుని) ఆరాధిస్తాను.”

Verse 104

हरं रुद्रं विरुपाक्षं देवदेवं जगद्गुरुम् । मा चिंतां कुरु सुश्रोमि मदनं जीवयाम्यहम्

“నేను హరుడు—రుద్రుడు, విరూపాక్షుడు, దేవదేవుడు, జగద్గురువు—అయిన శివుని ప్రసన్నం చేస్తాను. ఓ సుశ్రోణీ, చింతించకు; నేను మదనుని జీవింపజేస్తాను.”

Verse 105

एवम श्वास्य तां साध्वी गिरिजां रतिरंजसा । तपस्तेपे च सुमहत्पतिं प्राप्तुं सुमध्यमा

ఈ విధంగా సాధ్వీ రతిని త్వరగా ఓదార్చి, సుమధ్యమా తన భర్తను మళ్లీ పొందుటకై మహత్తర తపస్సు ఆరంభించింది।

Verse 106

मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण परमात्मना । तप्यमानां तपस्तत्र नारदो ददृशे तदा

పరమాత్మ రుద్రుడు మదనుని దహించిన ఆ స్థలంలోనే, తపస్సుతో దగ్ధమవుతున్న ఆమెను నారదుడు అప్పుడు చూచెను।

Verse 107

उवाच गत्वा सहसा भामिनीं रतिमंतिके । कस्यासि त्वं विशालाक्षि केन वा तप्यते तपः

నారదుడు వేగంగా రతి అనే ఆ భామినియొద్దకు వెళ్లి పలికెను—“ఓ విశాలాక్షీ! నీవెవరిది? ఈ తపస్సు ఎవరి కోసం చేస్తున్నావు?”

Verse 108

तरुणी रूपसंपन्ना सौभाग्येन परेण हि । नारदस्य वचः श्रुत्वा रोषेण महता तदा । उवाच वाक्यं मधुरं किंचिन्निष्ठुरमेव च

ఆమె యౌవనవతి, రూపసంపన్న, పరమ సౌభాగ్యవతి; నారదుని మాటలు విని మహా కోపంతో, మధురమైనా కొంచెం కఠినమైన వాక్యాలు పలికింది।

Verse 109

रतिरुवाच । नारदोऽसि मया ज्ञातः कुमारस्त्वं न संशयः । स्वस्वरूपादर्शनं च कर्तुमर्हसि सुव्रत

రతి పలికింది—“నేను నిన్ను గుర్తించాను—నీవు నారదుడవు; నీవు కుమారుడవనేందులో సందేహం లేదు. ఓ సువ్రతా, ఇక్కడ నీ స్వరూపాన్ని యథావిధిగా ప్రదర్శించుట తగదు।”

Verse 110

यथागतेन मार्गेण गच्छ त्वं मा विलंबितम् । बटो न किंचिज्जानासि केवलं कलिकृन्महान्

నీవు వచ్చిన దారినే ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళిపో. ఓ బాలుడా, నీకు ఏమీ తెలియదు, నీవు కేవలం గొప్ప కలహాలు సృష్టించేవాడవు.

Verse 111

परस्त्रीकामुकाः क्षुद्रा विटा व्यसनिनश्च ये । तथा ह्यकर्मिणः स्तब्धास्तेषां मध्ये त्वमग्रणीः

పరస్త్రీలను కోరేవారు, నీచులు, విటులు, వ్యసనపరులు, సోమరిపోతులు మరియు అహంకారులు - వీరిలో నీవే అగ్రగణ్యుడవు.

Verse 112

एवं निर्भर्त्सितो रत्या नारदो मुनिसत्तमः । स्वयं जगाम त्वरीतं शंबरं दैत्यपुंगवम्

రతీదేవిచే ఈ విధంగా నిందించబడిన మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు, స్వయంగా వెంటనే దైత్యరాజైన శంబరుని వద్దకు వెళ్ళాడు.

Verse 113

शशंस दैत्यराजाय दग्धं मदनमेव च । रुद्रेण क्रोधयुक्तेन तस्य भार्या मनस्विनी

కోపించిన రుద్రునిచే మన్మధుడు దహించబడ్డాడని, అతని భార్య ధీరవనిత అని నారదుడు దైత్యరాజుకు వివరించాడు.

Verse 114

तामानय महाभाग भार्यां कुरु महाबल । अतीव रूपसंपन्ना या आनीतास्त्वयानघ । तासां मध्ये रूपवती रतिः सा मदनप्रिया

ఓ మహాబలుడా! ఆమెను తీసుకువచ్చి నీ భార్యగా చేసుకో. ఓ పుణ్యాత్ముడా! నీవు తెచ్చిన అత్యంత సౌందర్యవతులైన స్త్రీలలో మన్మధప్రియయైన రతియే అత్యంత సుందరి.

Verse 115

एवमाकर्ण्य वचनं देवर्षेर्भावितात्मनः । जगाम सहसा तत्र यत्रास्ते सा सुशोभना

తపస్సుచే పవిత్రమైన ఆత్మ గల దేవర్షి మాటలను విని, ఆ సుందరి ఉన్న చోటికి అతడు వెంటనే వెళ్ళాడు.

Verse 116

तां दृष्ट्वा सु विशालाक्षीं रतिं मदनमोहिनीम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंबरो देवसंकटः

మన్మధుని సైతం మోహింపజేసే విశాల నేత్రాలు గల రతీదేవిని చూసి, దేవతలకు కంటకమైన శంబరుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.

Verse 117

एहि तन्वि मया सार्द्धं राज्यं भोगान्यथेष्टतः । भुंक्ष्व देवि प्रसादान्मे तपसा किं प्रयोजनम्

"ఓ సుందరీ! రా, నాతో పాటు రాజ్యం మరియు కోరుకున్న భోగాలను అనుభవించు. ఓ దేవీ! నా అనుగ్రహంతో సుఖించు, తపస్సుతో పనేముంది?"

Verse 118

एवमुक्ता तदा तेन शंबरेण महात्मना । उवाच तन्वी मधुरं महिषी मदनस्य सा

మహాత్ముడైన ఆ శంబరుడు ఈ విధంగా పలికినప్పుడు, మన్మధుని రాణి అయిన ఆ సుందరి మధురంగా బదులిచ్చింది.

Verse 119

विधवाहं महाबाहो नैवं भाषितुमर्हसि । राजा त्वं सर्वदैत्यानां लक्ष्णैः परिवारितः

"ఓ మహాబాహుడా! నేను విధవను, నీవు ఇలా మాట్లాడటం తగదు. నీవు సకల దైత్యులకు రాజువు మరియు రాజలక్షణాలతో కూడినవాడవు."

Verse 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

ఆమె మాటలు విని కామమోహితుడైన శంబరుడు ఆమె చేతిని పట్టుకోవాలని యత్నించాడు; అప్పుడు రతి అతనిని ఆపింది.

Verse 121

विमृश्य मनसा सर्वमजेयत्वं च तस्य वै । मा स्पृश त्वं च रे मूढ मम संस्पर्शजेन वै

మనసులో అన్నిటిని ఆలోచించు—అతని అజేయత్వాన్ని కూడా; ఓ మూర్ఖా, నన్ను తాకవద్దు, నా స్పర్శమాత్రంతోనే…

Verse 122

संपर्केण च दग्धोऽसि नान्यथा मम भाषितम् । तदोवाच महातेजाः शंबरः प्रहसन्निव

స్పర్శతో నీవు దగ్ధమవుతావు—నా మాట వేరుగా ఉండదు. అప్పుడు మహాతేజస్సుగల శంబరుడు నవ్వినట్లుగా పలికాడు.

Verse 123

विभीषिकाभिर्बह्वीभिर्मां भीषयसि मानिनि । गच्छ शीघ्रं मम गृहं बहूक्त्या किं प्रयोजनम्

ఓ గర్విత స్త్రీ, ఎన్నో బెదిరింపులతో నన్ను భయపెడుతున్నావు. త్వరగా నా ఇంటికి రా; ఇంత మాటలెందుకు?

Verse 124

इत्युच्यमानेन तदा नीता सा प्रसभं तथा । स्वपुरं परमं तन्वी शंबरेण मनस्विनी

అలా చెప్పబడినప్పుడు ఆ సన్నని, ధైర్యవంతురాలైన స్త్రీని శంబరుడు బలవంతంగా తన అతి వైభవ నగరానికి తీసుకెళ్లాడు.

Verse 125

कृता महानसेऽध्यक्षा नाम्ना मायावतीति च

ఆమెను మహా వంటశాల యొక్క అధిక్షకురాలిగా నియమించారు; ఆమె ‘మాయావతి’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 126

ऋषय ऊचुः । पार्वत्याधिकृतं सर्वं मदनानयनं प्रति । संबरेण हृतातन्वी मदनस्य प्रिया सती । अत ऊर्ध्वं तदा सूत किं जातं तत्र वर्ण्यताम्

ఋషులు పలికిరి—“మదనుని సమీపానికి తెచ్చుటకై పార్వతి చేసిన కార్యమంతా చెప్పబడింది. మదనుని సతీ, సన్నని ప్రియను శంబరుడు అపహరించాడు. ఆపై ఏమి జరిగింది, ఓ సూతా? దయచేసి వివరించుము.”

Verse 127

सूत उवाच । गतं तदा शिवं दृष्ट्वा दग्ध्वा मदनमोजसा । पार्वती तपसा युक्ता स्थिता तत्रैव भामिनी

సూతుడు పలికెను—“అప్పుడు శివుడు వెళ్లిపోవుట చూచి, తన తేజస్సుతో మదనుని దహించి, తపస్సుతో యుక్తమైన పార్వతి అక్కడే స్థిరంగా నిలిచింది।”

Verse 128

पित्रा तेन तदा तन्वी मात्रा चैव विचारिता । बाले एहि गृहे शीघ्रं मा श्रमं कर्तुमर्हसि

అప్పుడు ఆమె తండ్రి, తల్లి ఆ సన్నని కన్యను పలికిరి—“బాలా, త్వరగా ఇంటికి రా; ఇంత శ్రమ నీవు చేయవలసినది కాదు।”

Verse 129

उक्ता ताभ्यां तदा साध्वी गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

వారిద్దరూ అలా చెప్పగా, సాధ్వీ గిరిజా అప్పుడు ఈ వాక్యమును పలికింది।

Verse 130

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

పార్వతి చెప్పింది—అమ్మా, నాన్నా, నేను ఇంటికి వెళ్లను. తత్త్వంగా నా మాట వినండి. ధర్మార్థసహితమైన వాక్యాన్ని నేను పలుకుతాను; దానివల్ల మీరు సంతోషిస్తారు.

Verse 131

शंभुः परेषां परमो दग्धो येन महाबलः । मदनो मम सान्निध्यमानयेऽत्रैव तं शिवम्

శంభువు అందరిలో పరముడు; ఆయన చేతనే మహాబలవంతుడైన మదనుడు దగ్ధమయ్యాడు. అందుచేత ఆ శివుని ఇక్కడే నా సాన్నిధ్యానికి తీసుకొస్తాను.

Verse 132

दुर्लभोहि तदा शंभुः प्राणिनां गृहमिच्छताम् । नागच्छामि गृहं मातस्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम्

ఇల్లు-సంసారమే కోరుకునే ప్రాణులకు శంభువు దుర్లభుడు. అందుచేత అమ్మా, నేను ఇంటికి వెళ్లను; అన్నిటినీ సమ్యకంగా విచారించండి.

Verse 133

तदोवाच महातेजा हिमवान्स्वसुतां प्रति । दुराराध्यः शिवः साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः । त्वया प्राप्तुमशक्यो हि तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

అప్పుడు మహాతేజస్వి హిమవాన్ తన కుమార్తెతో అన్నాడు—సాక్షాత్ శివుడు దురారాధ్యుడు; సర్వదేవతలచే నమస్కరింపబడినవాడు. నీవు ఆయనను సులభంగా పొందలేవు; కాబట్టి నీ ఇంటికి వెళ్లు.

Verse 134

सा बाष्पपूरितेनैव कंठेन स्वसुतां प्रति । उवाच मेना तन्वंगियाहि शीघ्रं गृहं प्रति

అప్పుడు కన్నీళ్లతో గొంతు నిండిన మేనా తన కుమార్తెతో చెప్పింది—ఓ సన్నని అంగాలదానా, త్వరగా ఇంటికి వెళ్లు.

Verse 135

तदा प्रहस्य चोवाच मातरं प्रति पार्वती । प्रतिज्ञां श्रृणु मे मातस्तपसा परमेण हि

అప్పుడు పార్వతి చిరునవ్వుతో తల్లిని ఉద్దేశించి పలికింది—“అమ్మా, నా ప్రతిజ్ఞను విను; పరమ తపస్సుతో దానిని నేను సిద్ధి చేస్తాను।”

Verse 136

अत्रैव तं समानीय वरयामि विचक्षणम् । नाशयामि रुद्रस्य रुद्रत्वं वारवर्णिनि

“ఇక్కడే ఆయనను ఆహ్వానించి ఆ వివేకవంతుణ్ని వరుడిగా ఎన్నుకుంటాను. ఓ గౌరవర్ణి అమ్మా, రుద్రుని రుద్రత్వం—ఆ ఉగ్రతను కూడా నేను శమింపజేస్తాను.”

Verse 137

सुखरूपं परित्यज्य गिरिजा च मनस्विनी । शंभोरारधनं चक्रे परमेण समाधिना

సుఖసౌకర్యాలను విడిచి, ధృఢమనస్కురాలైన గిరిజ పరమ సమాధితో శంభువును ఆరాధించింది।

Verse 138

जया च विजया चैव माधवी च सुलोचना । सुश्रुता च श्रुता चैव तथैव च शुकी परा

జయా, విజయా, మాధవీ, సులోచనా; సుశ్రుతా, శ్రుతా, అలాగే శ్రేష్ఠమైన శుకీ।

Verse 139

प्रम्लोचा सुभगा श्यामा चित्रांगी चारुणी स्वधा । एताश्चान्याश्च बहवः सख्यस्ता गिरिजां प्रति । उपासांचक्रिरे सा च देवगर्भा च भामिनी

ప్రమ్లోచా, సుభగా, శ్యామా, చిత్రాంగీ, చారుణీ, స్వధా—ఇవీ ఇంకా అనేక సఖులు గిరిజకు సేవా-ఉపాసన చేశారు; అలాగే కాంతిమతి దేవగర్భా కూడా ఆమెను శుశ్రూషించింది।

Verse 140

तपसा परमोग्रेण चरंती चारुहासिनी । मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण च महात्मना । तत्रैव वेदिं कृत्वा च तस्योपरि सुसंस्थिता

పరమ ఉగ్ర తపస్సుతో సంచరిస్తూ ఆ మధురహాసిని, మహాత్ముడైన రుద్రుడు మదనుణ్ని దహించిన ఆ స్థలానికే చేరింది. అక్కడే ఆమె వేదికను నిర్మించి, దానిపై స్థిరంగా ఆసీనమైంది.

Verse 141

त्यक्त्वा जलाशनं बाला पर्णादा ह्यभवच्च सा । ततः साऽर्द्राणि पर्णानि त्यक्त्वा शुष्काणि चाददे

ఆ బాలిక జలాన్నీ ఆహారాన్నీ సైతం త్యజించి పర్ణాహారిణిగా మారింది. ఆపై తడి ఆకులను విడిచి, కేవలం ఎండు ఆకులనే స్వీకరించింది.

Verse 142

शुष्काणि चैव पर्णानि नाशितानि तया यदा । अपर्णेति च विख्याता बभुव तनुमध्यमा

ఆమె ఎండు ఆకులనూ పూర్తిగా త్యజించినప్పుడు, ‘అపర్ణా’—అంటే ‘ఆకులు లేనిది’—అని ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ సన్నని నడుముగల దేవి ఆ నామంతోనే ఖ్యాతి పొందింది.

Verse 143

वायुपानरता जाता अंबुपानादनंतरम् । कालक्रमेण महता बभूव गिरिजा सती । एकांगुष्ठेन च तदा दधार च निजं वपुः

అంబుపానం అనంతరం గిరిజా సతి వాయుపానంలో నిమగ్నమైంది. దీర్ఘకాల క్రమంలో ఆమె అప్పుడు కేవలం ఒక అంగుష్ఠంతో (పాద బొటనవేలితో) తన దేహాన్ని ధారించింది.

Verse 144

एवमुग्रेण तपसा शंकराराधनं सती । चकार परया तुष्ट्या शंभोः प्रीत्यर्थमेव च

ఈ విధంగా ఉగ్ర తపస్సుతో సతి శంకరుని ఆరాధన చేసింది—పరమ సంతోషంతో—కేవలం శంభువును ప్రసన్నం చేయుటకే.

Verse 145

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

పరమ భావాన్ని ఆశ్రయించి, జగత్తుకు మంగళం కలిగించే ఆ శుభమయి మహేశ్వరుని తృప్తి కొరకు పరమ తపస్సు చేసింది।

Verse 146

एवं दिव्यसहस्राणि वर्षाणि च तताप वै । हिमा लयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम्

ఇలా ఆమె సహస్రాల దివ్య సంవత్సరాలు నిజంగా తపస్సు చేసింది. అప్పుడు హిమాలయుడు దృఢనిశ్చయమైన పార్వతీ వద్దకు వచ్చాడు।

Verse 147

सभार्यः स सुतामाप्त उवाच च महासतीम् । मा खिद्यतां महादेवि तपसानेन भामिनि

అతడు హిమాలయుడు భార్యతో కలిసి అక్కడికి వచ్చి కుమార్తెను చూసి మహాసతీతో అన్నాడు—“ఓ మహాదేవీ, ఓ కాంతిమయి, ఈ తపస్సు కారణంగా దుఃఖించకు।”

Verse 148

क्व रुद्रो दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः । त्वं तन्वी तरुणी बाला तपसा च विमोहिता

“ఓ బాలికా, రుద్రుడు ఎక్కడ కనిపిస్తున్నాడు? ఆయన విరక్తుడు—ఇందులో సందేహం లేదు. నీవు సన్నని, యౌవనవతి; ఈ తపస్సు నిన్ను మోహింపజేసింది।”

Verse 149

भविष्यति न संदेहः सत्यं प्रतिवदामि ते । तस्मादुत्तिष्ठ याह्याशु स्वगृहं वरवर्णिनि

“ఇది తప్పక జరుగుతుంది—సందేహం లేదు; నీకు నేను సత్యమే చెబుతున్నాను. కాబట్టి లేచి త్వరగా నీ ఇంటికి వెళ్లు, ఓ సుందరవర్ణినీ।”

Verse 150

किं तेन तव रुद्रेण ये दग्धः पुराऽनघे । मदनो निर्विकारित्वात्तं कथं प्रार्थयिष्यसि

హే నిర్దోషిణీ! ఒకప్పుడు కామదేవుణ్ణి దహించిన ఆ రుద్రునితో నీకు ఏమి ప్రయోజనం? ఆయన నిర్వికారుడు; అటువంటి వానిని నీవు ఎలా ప్రార్థించగలవు?

Verse 151

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमः शर्भुर्जानीहि त्वं शुचिस्मिते

ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుణ్ని పట్టుకోవడం ఎలా అసాధ్యమో, అలాగే శర్భు (శివుడు) కూడా దుర్గముడు—ఇది తెలుసుకో, హే శుచిస్మితే.

Verse 152

तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव च

అదేవిధంగా మేనా సతీని హితవచనాలతో బోధించింది; అలాగే సహ్యాద్రి, మేరువు, మందరుడు, మైనాకుడు కూడా (ఆమెను) ఉపదేశించారు.

Verse 153

एभिरुक्ता तदा तन्वी पार्वती तपसि स्थिता । उवाच प्रहसन्त्तेव हिमवंतं शुचिस्मिता

వారు చెప్పిన మాటలు విని, తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న సన్నని దేహముగల పార్వతి—శుచిస్మితతో, మృదువుగా నవ్వినట్లుగా—హిమవంతునితో పలికింది.

Verse 154

पुरा प्रोक्तं त्वया तात अंब किं विस्मृतं त्वया । अधुनैव प्रतिज्ञां च श्रृणुध्वं मम बांधवाः

తండ్రీ, నీవు పూర్వం ఇదే చెప్పావు—అది నీకు మరచిపోయిందా? ఇప్పుడు, హే నా బంధువులారా, నా ప్రతిజ్ఞను వెంటనే వినండి.

Verse 155

विरक्तोऽसौ महादेवो मदनो येन वै हतः । तं तोषयामि तपसा शंकरं लोकशंकरम्

ఆ మహాదేవుడు విరక్తుడు; ఆయన చేతనే మదనుడు (కామదేవుడు) నిశ్చయంగా హతుడయ్యాడు. తపస్సుతో లోకశంకరుడైన శంకరుణ్ని నేను ప్రసన్నం చేస్తాను.

Verse 156

सर्वे यूयं च गच्छंतु नात्र कार्या विचारणा । दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम्

మీ అందరూ వెళ్లిపోండి; ఇక్కడ ఆలోచన అవసరం లేదు. ఎవరు మదనుణ్ని దహించారు, ఆయనే ఈ పర్వతంలోని అడవినీ దహించారు.

Verse 157

तमानयामि चात्रैव तपसा केवलेन हि । तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः

ఇక్కడే కేవలం తపస్సుతోనే నేను ఆయనను (నా సమీపానికి) రప్పిస్తాను. మహత్తర తపోబలంతో సదాశివుడు నిజంగా సుసేవ్యుడూ, ప్రసాద్యుడూ.

Verse 158

तं जानीध्वं महाभागाः सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ఓ మహాభాగులారా, దీనిని తెలుసుకోండి; నేను సత్యమే, సత్యమే చెబుతున్నాను.

Verse 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

అప్పుడు మితభాషిణియైన పర్వతరాజకన్య తన తల్లితో, అలాగే హిమాలయుడితో మరియు మేనాతో సంభాషించి మందర పర్వతం వైపు బయలుదేరింది; ఆమె వెళ్లిన అదే మార్గంలో పర్వతాలూ ఆమెను వెళ్తూ చూడుచూ వెంటనే సాగాయి.

Verse 160

गतेषु तेषु सर्वेषु सखीभिः परिवारिता । तत्रैव च तपस्तेपे परमार्था सती तदा

వారందరూ వెళ్లిపోయిన తరువాత, సఖులతో పరివృతమైన సతీ అక్కడే పరమార్థంలో నిమగ్నమై అప్పుడే తపస్సు చేసింది।

Verse 161

तपसा तेन महता तप्तमासीच्चराचरम् । तदा सुरासुराः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः

ఆ మహాతపస్సు వల్ల చరాచర సమస్త జగత్తు దగ్ధమైపోయింది; అప్పుడు దేవాసురులందరూ బ్రహ్మను శరణు కోరారు।

Verse 162

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगद्देव चराचरम् । त्रातुमर्हसि देवान्नस्त्वदन्यो नोपपद्यते

దేవులు అన్నారు—ఓ దేవా! ఈ చరాచర సమస్త జగత్తును నీవే సృష్టించావు. కాబట్టి మా దేవులను నీవే రక్షించాలి; నీ తప్ప మరెవ్వరూ తగరు।

Verse 163

अस्माकं रक्षणे शक्त इत्याकर्ण्य वचस्तदा । विमृश्य च तदा ब्रह्मा मनसा परमेण हि

‘ఆయనే మా రక్షణకు సమర్థుడు’ అనే మాటలు విని, బ్రహ్మా అప్పుడే తన పరమ మనస్సుతో లోతుగా విచారించాడు।

Verse 164

गिरिजातपसोद्भूतं दावाग्निं परमं महत् । ज्ञात्वा ब्रह्मा जगा माशु क्षीराब्धिं परमाद्भुतम्

గిరిజా తపస్సు నుండి పుట్టిన ఆ పరమ మహా దావాగ్నిని తెలుసుకొని, బ్రహ్మా త్వరగా పరమాద్భుతమైన క్షీరసాగరానికి వెళ్లాడు।

Verse 165

तत्र सुप्तं सुप्लयंके शेषाख्ये चातिशोभने । लक्ष्म्या पादोपयुगलं सेव्यमानं निरंतरम्

అక్కడ అతడు శేషనామక అతి శోభనమైన శయ్యపై నిద్రిస్తున్న విష్ణువును దర్శించాడు; లక్ష్మీదేవి ఆయన పాదయుగ్మాన్ని నిరంతరం సేవించుచుండెను।

Verse 166

दूरस्थेनापि तार्क्ष्येण नतकंधरधारिणा । सेव्यमानं श्रिया कांत्या क्षांत्या वृत्त्या दयादिभिः

దూరంగా నిలిచి మెడ వంచిన తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) కూడ ఆయనను సేవించుచుండెను; అలాగే శ్రీదేవి కాంతి, క్షాంతి, సద్వృత్తి, దయ మొదలైన రూపాలతో నిత్యం పరిచర్య చేసెను।

Verse 167

नवशक्तियुतं विष्णुं पार्पदैः परिवारितम् । कुमुदोथ कुमुद्वांश्च सनकश्च सनंदनः

అతడు నవశక్తులతో యుక్తుడైన విష్ణువును దర్శించాడు; ఆయన చుట్టూ పార్షదులు—కుముదుడు, కుముద్వాన్, అలాగే మునులు సనకుడు, సనందనుడు—ఉన్నారు।

Verse 168

सनातनो महाभागः प्रसुप्तो विजयोऽरिजित् । जयंतश्च जयत्सेनो जयश्चैव महाप्रभः

అక్కడ సనాతన మహాభాగుడు, ప్రసుప్తుడు, శత్రుజయుడైన విజయుడు, అలాగే జయంతుడు, జయత్సేనుడు, మహాప్రభుడైన జయుడు కూడా ఉన్నారు।

Verse 169

सनत्कुमारः सुतपा नारदश्चैव तुंबुरुः । पांचजन्यो महाशंखो गदा कौमोदकी तथा

అక్కడ సనత్కుమారుడు, సుతపుడు, నారదుడు, తుంబురుడు ఉన్నారు; అలాగే పాంచజన్య మహాశంఖం మరియు కౌమోదకీ గద కూడా అక్కడే ఉంది।

Verse 170

सुदर्शनं तथा चापं शार्ङ्गं च परमाद्भुतम् । एतानि वै रूपवंति दृष्टानि परमेष्ठिना

అతడు సుదర్శనాన్ని, అలాగే పరమాద్భుతమైన శార్ఙ్గ ధనుస్సును కూడా దర్శించాడు. ఆ దివ్యరూపాలు నిజంగా పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) చేత దర్శింపబడ్డవి.

Verse 171

विष्णोः समीपे परमामनो भृशं समेत्य सर्वे सुरदानवास्तदा । विष्णुं चाहुः परमेष्ठिनां पतिं तीरे तदानीमुदधेर्महात्मनः

అప్పుడు దేవతలూ దానవులూ అత్యంత వ్యాకులమనస్సుతో మహాసముద్ర తీరంలో విష్ణువు సమీపానికి చేరి, ఆయనను ‘పరమేష్ఠుల అధిపతి’ అని సంబోధించారు.

Verse 172

त्राहित्राहि महाविष्णो तप्तान्नः शरणागतान् । तपसोग्रेण महता पार्वत्याः परमेण हि । शेषासने चोपविष्ट उवाच परमेश्वरः

వారు అన్నారు—“త్రాహి త్రాహి, ఓ మహావిష్ణో! మేము దగ్ధులమై శరణు వచ్చాము; పార్వతీదేవి యొక్క ఉగ్రమైన, మహత్తరమైన, పరమ తపస్సు ప్రభావంతో మమ్మల్ని రక్షించుము.” అప్పుడు శేషాసనంపై ఆసీనుడైన ప్రభువు పలికెను.

Verse 173

युष्माभिः सहितश्चापि व्रजामि परमेश्वरम् । महादेवं प्रार्थयामो गिरिजां प्रति वै सुराः

“మీ అందరితో కలిసి నేను పరమేశ్వరుని వద్దకు వెళ్తాను. ఓ దేవతలారా! గిరిజా (పార్వతి) విషయమై మనము మహాదేవుని ప్రార్థిద్దాం.”

Verse 174

पाणिग्रहार्थमधुना देवदेवः पिनाकधृक् । यथा नेष्यति तत्रैव करिष्यामोऽधुना वयम्

“ఇప్పుడు పాణిగ్రహణం (వివాహం) నిమిత్తం, దేవదేవుడైన పినాకధారి శివుడు ఎలా నడిపిస్తాడో, అలాగే మేము కూడా చేయుదుము.”

Verse 175

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तो ह्यास्ते परममंगलः

కాబట్టి మనము అక్కడికి వెళ్లుదము; అక్కడ మహాప్రభువు రుద్రుడు ఉగ్రతపస్సుతో యుక్తుడై నివసిస్తున్నాడు—ఆయనే పరమ మంగళస్వరూపుడు.

Verse 176

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ऊचुः सर्वे सुरासुराः । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

విష్ణువు మాటలు విని దేవాసురులందరూ అన్నారు—“మేమందరం మహాప్రభు విరూపాక్షుని వద్దకు వెళ్లము.”

Verse 177

यदा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव धक्ष्यत्यस्माकं नात्र कार्या विचारणा

ఎందుకంటే పూర్వం ఆయన దుర్జేయుడైన మదనుని దహించాడు; అలాగే మనల్నీ దహిస్తాడు—ఇక్కడ ఆలోచన అవసరం లేదు.

Verse 178

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाच परमेश्वरः । मा भयं क्रियतां सर्वैः शिवरूपी सदाशिवः

అప్పుడు పరమేశ్వరుడైన భగవాన్ విష్ణువు చిరునవ్వుతో పలికెను—“మీలో ఎవ్వరూ భయపడకండి; సదాశివుడు శివస్వరూపుడే.”

Verse 179

स न धक्ष्यति सर्वेषां देवानां भयनाशनः । तस्माद्भवद्भिर्गतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणाः

ఆయన మీ అందరినీ దహించడు—ఆయన సమస్త దేవుల భయనాశకుడు. కాబట్టి, హే వివేకులారా, నా వెంట కలిసి వెళ్లండి.

Verse 180

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

ప్రాచీన పురుషుడు, అధీశ్వరుడు, వరణీయ రూపధారి, పరాత్పర పరముడైన శంభువునే నేను శరణు వేడుకొందును; తపస్సులో రమించువాడు, పరమార్థస్వరూపుడు ఆయనే।