Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 130

Devanagari script

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

Transliteration

pārvatyuvāca | nāgacchāmi gṛhaṃ mātastāta me śrṛṇu tattvataḥ | vākyaṃ dharmārthayuktaṃ ca yena tvaṃ toṣameṣyasi

Translation

పార్వతి చెప్పింది—అమ్మా, నాన్నా, నేను ఇంటికి వెళ్లను. తత్త్వంగా నా మాట వినండి. ధర్మార్థసహితమైన వాక్యాన్ని నేను పలుకుతాను; దానివల్ల మీరు సంతోషిస్తారు.

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• न: not
• न: Kriya-visheshana (Negation/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• आगच्छामि: I go/come
• आगच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• गृहम्: home/house
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• मातः: O mother
• मातः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तात: O father
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• तत्त्वतः: truly; in essence
• तत्त्वतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभाव-प्रत्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• धर्मार्थयुक्तम्: connected with dharma and purpose
• धर्मार्थयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• तोषम्: satisfaction/pleasure
• तोषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• एष्यसि: you will attain
• एष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī stands before Menā and Himavān, calm yet firm, hands in añjali, declaring she will not return home and will speak dharma-grounded words.

Characters & Entities

• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual vows should be expressed with clarity and dharmic reasoning, not mere emotion or defiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra frame continues, but the verse focuses on Pārvatī’s vow rather than a site’s merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it signals commitment to tapas and dharmic intention.