Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

Transliteration

tato jagāmāśu mahādhanurddharo visphārya cāpaṃ kusumānvitaṃ mahat | tathaiva bāṇāṃśca manoramāṃśca pragṛhya vīro bhuvanaikajetā | tasminhimādrau paridṛśyamāno'vanau smaro yodhayatāṃ variṣṭhaḥ

Translation

అప్పుడు మహాధనుస్సు ధరించిన వాడు వేగంగా వెళ్లెను; పుష్పాలతో అలంకరించిన ఆ మహాధనుస్సును బిగిగా లాగి, మనోహర బాణాలను కూడా గ్రహించెను. ఆ వీరుడు, భువనాల ఏకైక జేత, హిమాద్రిపై దర్శనమిచ్చెను—యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన స్మరుడు.

Word by Word
ततःthen
ततः:
Adverbial (Time/Place)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/from there)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
आशुquickly
आशु:
Adverbial (Manner)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
महाधनुर्धरःthe bearer of a great bow
महाधनुर्धरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + धनुस् (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘महद् धनुः धरति’
विस्फार्यhaving stretched (the bow)
विस्फार्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootवि + स्फुर्/स्फार् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (Gerund/Absolutive) ‘विस्फार्य’ (having stretched/twanged)
चापम्bow
चापम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुसुम-अन्वितम्adorned with flowers
कुसुम-अन्वितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकुसुम (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तथाlikewise
तथा:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise)
एवindeed/just
एव:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (restrictive/emphatic particle)
बाणान्arrows
बाणान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक (conjunction)
मनोरमान्charming/beautiful
मनोरमान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक (conjunction)
प्रगृह्यhaving taken up
प्रगृह्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + ग्रह् (धातु)
Formल्यप् (Gerund/Absolutive) ‘प्रगृह्य’ (having taken up)
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भुवन-एक-जेताthe sole conqueror of the worlds
भुवन-एक-जेता:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + जेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘भुवनस्य एकः जेता’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सर्वनाम
हिमाद्रौon/in the हिमालय (snow-mountain)
हिमाद्रौ:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + अद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘हिमस्य अद्रिः’
परिदृश्यमानःbeing seen/appearing
परिदृश्यमानः:
Karta (Subject descriptor)
TypeVerb
Rootपरि + दृश् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्/मान-प्रत्यय, present passive/ātmanepada participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवनौon the earth
अवनौ:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
स्मरःSmara (Kāma)
स्मरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
योधयताम्of fighters/warriors
योधयताम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/अत्-प्रत्यय causative sense from योधयति); षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural) ‘योधयताम्’ = ‘of those who fight/engage in battle’
वरिष्ठःthe best/supreme
वरिष्ठः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; अतिशय-तुल्य (superlative)
Speaker

Sūta (narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himādri within Kedāra-kṣetra frame

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Madana on the Himalayan slope, drawing a massive flower-adorned bow; he holds charming arrows, poised like a warrior, yet his ‘battle’ is enchantment. The snowy peaks witness the paradox of beauty as weapon.

Characters & Entities
M
Madana (Kāma)
S
Smara
H
Himādri (Himālaya)

FAQs

It dramatizes desire’s seductive power, preparing the theological point that Śiva’s yogic mastery transcends even the most refined enchantments.

The Himālaya (Himādri) sacred landscape, within the Kedārakhaṇḍa’s pilgrimage geography tied to Kedāra.

None.

←Previous Verse
Next Verse→