Adhyaya 58

Verse 1

अर्जुन उवाच । गुप्तक्षेत्रमिदं कस्मात्कस्माद्गुप्तं च नारद । यस्य प्रभावः सुमहान्नैव कस्यापि संस्तुतः

అర్జునుడు అన్నాడు—ఓ నారదా! ఇది ‘గుప్తక్షేత్రం’ అని ఎందుకు అంటారు? ఇది ఎందుకు మరుగున పడింది? దీని ప్రభావం మహత్తరమైనదైనా, ఎవ్వరూ దీనిని స్తుతించలేదు కదా।

Verse 2

नारद उवाच । पुरातनामत्र कथां गुप्तक्षेत्रस्य कारणे । शृणु पांडव शापेन गुप्तमासीदिदं यथा

నారదుడు అన్నాడు—ఈ గుప్తక్షేత్రం గుప్తమై ఉండటానికి కారణాన్ని చెప్పే పురాతన కథ ఇక్కడ ఉంది। ఓ పాండవా! విను—శాపం వల్ల ఇది ఎలా గుప్తమైందో।

Verse 3

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्सर्वतीर्थाधिदैवताः । प्रणामाय ब्रह्मसदो ब्रह्माणं सहिता ययुः

ఒకసారి ఒక సందర్భంలో సమస్త తీర్థాల అధిదేవతలు సమవేతులయ్యారు। వారు బ్రహ్మసభలో ఆసీనుడైన బ్రహ్మదేవునికి నమస్కరించుటకు కలిసి వెళ్లారు।

Verse 4

पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च । कुरुक्षेत्रस्य क्षेत्रस्य धर्मारण्यस्य देवताः

వారిలో పుష్కర, ప్రభాస, నిమిష, ఆర్బుద తీర్థాల అధిదేవతలు; అలాగే కురుక్షేత్రం మరియు ధర్మారణ్య క్షేత్రాల అధిదేవతలు కూడా ఉన్నారు।

Verse 5

वस्त्रापथस्य श्वेतस्य फल्गुतीर्थं स्य चापि याः । केदारस्य तथान्येषां क्षेत्राणां कोटिशोऽपि याः

వస్త్రాపథ, శ్వేత, ఫల్గుతీర్థముల దేవతలును వచ్చిరి; అలాగే కేదారమునకు చెందినవారును, మరెన్నో కోటిశః పుణ్యక్షేత్రాల దేవతలును వచ్చిరి.

Verse 6

सिंधुसागरयोगस्य महीसागरकस्य च । गंगासागरयोगस्य अधिपाः सूकरस्य च

సింధు–సాగర సంగమము, మహీసాగరకము, గంగా–సాగర సంగమము (గంగాసాగరము) మరియు సూకరతీర్థమునకు అధిపతులైన దేవతలును అక్కడికి వచ్చిరి.

Verse 7

गंगारेवामुखीनां तु नदीनामधिदेवताः । शोणह्रदपुरोगाणां ह्रदानां चाधिदेवताः

గంగా, రేవా మొదలైన నదుల అధిదేవతలును, అలాగే శోణహ్రదము మొదలైన సరస్సుల అధిదేవతలును అక్కడికి వచ్చిరి.

Verse 8

ते सर्वे संघशो भूत्वा श्रैष्ठ्य ज्ञानाय चात्मनः । समुपाजग्मुरमला महतीं ब्रह्मणः सभाम्

వారందరు నిర్మలులై సంఘముగా ఏర్పడి, తమకు శ్రేష్ఠత్వమును సమ్యగ్జ్ఞానమును పొందుటకై బ్రహ్మదేవుని మహాసభకు చేరిరి.

Verse 9

तत्र तीर्थानि सर्वाणि समायातानि वीक्ष्य सः । उत्तस्थौ सहितः सर्वैः सभासद्भिः पितामहः

అక్కడ సమస్త తీర్థములు సమాయాతమైనట్లు చూచి, పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు తన సభాసదులందరితో కూడ లేచి నిలిచెను.

Verse 10

प्रणम्य सर्वतीर्थेभ्यः प्रबद्धकरसंपुटः । तीर्थानि भगवानाह विस्मयोत्फुल्ललोचनः

అన్ని తీర్థాలకు కరములు జోడించి నమస్కరించి, ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన నేత్రాలతో భగవాన్ (బ్రహ్మ) తీర్థాలను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 11

अद्य नः सद्म सकलं युष्माभिरतिपावितम् । वयं च पाविता भूयो युष्माकं दर्शनादपि

ఈ రోజు మా సమస్త నివాసము మీవలన అత్యంత పవిత్రమైంది; మీ దర్శనమాత్రముచేత మేము కూడా మరింత పవిత్రులమయ్యాము।

Verse 12

तीर्थानां दर्शनं श्रेयः स्पर्शनं स्नानमेव च । कीर्तनं स्मरणं चापि न स्यात्पुण्यं विना परम्

తీర్థాల దర్శనం శ్రేయస్కరం; స్పర్శ, స్నానం కూడా; అలాగే వాటి కీర్తనం, స్మరణం సైతం పరమ పుణ్యప్రదమే।

Verse 13

महापापान्विता रौद्रास्त्वपि ये स्युः सुनिष्ठुराः । तेऽपि तीर्थैः प्रपूयंते किं पुनर्धर्मसंस्थिताः

మహాపాపాలతో నిండిన, ఉగ్రస్వభావులు, అత్యంత క్రూరులైనవారైనా తీర్థాలచేత శుద్ధి పొందుతారు; మరి ధర్మంలో స్థితులైనవారి సంగతి ఏమనాలి!

Verse 14

एवमुक्त्वा पुलस्त्यं स पुत्रमभ्यादिदेश ह । शीघ्रमर्घं तीर्थहेतोः समानय यथार्चये

ఇలా పులస్త్యునితో చెప్పి, ఆయన తన కుమారునికి ఆజ్ఞాపించాడు—“తీర్థాల నిమిత్తం అర్ఘ్యాన్ని త్వరగా తీసుకురా, నేను విధివిధానంగా అర్చించుటకు।”

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

పులస్త్యుడు పలికెను—హే పద్మసంభవ (బ్రహ్మా)! ఇక్కడ అనేకానేక తీర్థాలు దర్శనమిస్తున్నాయి. తాత, మీరు ఎలా ఆజ్ఞాపిస్తారో అట్లే నేను ఒక అర్ఘ్యమును తెచ్చి సమర్పిస్తాను.

Verse 16

धर्मप्रवचने श्लोको यत एष प्रगीयते

ధర్మప్రవచనాలలో ఈ శ్లోకమే పరంపరగా ప్రమాణవాక్యముగా పాడబడుతుంది.

Verse 17

भवेयुर्यद्यसंख्याता अर्घयोग्याः समर्चने । ततस्तेषां वरिष्ठाय दातव्योऽर्घः किलैकतः

పూజలో అర్ఘ్యానికి యోగ్యులైన వారు అనేకులై ఉంటే, వారిలో శ్రేష్ఠునికే నిశ్చయంగా ఒకే అర్ఘ్యము సమర్పించవలెను.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । साभिप्रायं साधु वत्स त्वया प्रोक्तमिदं वचः । एवं कुरुष्वैकमर्घमानय त्वं सुशीघ्रतः

బ్రహ్మా పలికెను—వత్సా, నీవు సదభిప్రాయంతో చెప్పిన ఈ మాట శుభమైంది. అలాగే చేయి; ఒక అర్ఘ్యమును తీసుకొని అతి శీఘ్రంగా రా.

Verse 19

नारद उवाच । ततः पुलस्त्यो वेगेन समानिन्येऽर्घमुत्तमम् । तं च ब्रह्मा करे गृह्य तीर्थान्याहेति भारतीम्

నారదుడు పలికెను—అప్పుడు పులస్త్యుడు వేగంగా ఉత్తమమైన అర్ఘ్యమును తెచ్చెను. బ్రహ్మా దానిని చేతిలో గ్రహించి తన వాణితో తీర్థాలను సంబోధించెను.

Verse 20

सर्वैर्भवद्भिः संहत्य मुख्यस्त्वेकः प्रकीर्त्यताम् । तस्मै चार्घं प्रयच्छामि नैवं मामनयः स्पृशेत्

మీరు అందరూ కలిసి సమవేతులై మీలో ఒక పరమముఖ్యుణ్ని ప్రకటించండి. అతనికే నేను అర్ఘ్యాన్ని సమర్పిస్తాను; ఈ కర్మలో నన్ను ఏ అనుచితతా తాకకుండునట్లు.

Verse 21

तीर्थान्यूचुः । न वयं श्रेष्ठतां विद्मः कथंचन परस्परम् । अस्माद्धेतोश्च संप्राप्ता ज्ञात्वा देहि त्वमेव तत्

తీర్థాలు పలికినవి—మేము పరస్పరం ఎవరు శ్రేష్ఠమో ఏ విధంగానూ తెలియదు. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చాము; మీరు స్వయంగా నిర్ణయించి ఆ అర్ఘ్యాన్ని ప్రసాదించండి.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । नाहं वेद्मि श्रेष्ठतां वः कथंचन नमोऽस्तु वः । सर्वे चापारमाहात्म्यं स्वयं मे वक्तुमर्हथ

బ్రహ్ముడు పలికెను—మీ శ్రేష్ఠతను నేను ఏ విధంగానూ తెలియను; మీ అందరికీ నమస్కారం. మీ అందరిలో అపారమైన మహాత్మ్యం ఉంది; కనుక మీ మీ అనంత మహిమను మీరు స్వయంగా నాకు చెప్పవలెను.

Verse 23

यत्र गंगा गया काशी पुष्करं नैमिषं तथा । कुरुक्षेत्रं तथा रेवा महीसागरसंगमः

ఎక్కడ గంగా, గయ, కాశీ, పుష్కరం, నైమిషం ఉన్నాయి; ఎక్కడ కురుక్షేత్రం మరియు రేవా ఉన్నాయి—అక్కడే మహీ (భూమి) మరియు సాగర సంగమమూ ఉంది.

Verse 24

प्रभासाद्यानि शतशो यत्र नस्तत्र का मतिः

ప్రభాస మొదలైన వందలాది తీర్థాలు అక్కడ ఉన్నప్పుడు, ఇక ఏ సందేహం గానీ ప్రతివాదం గానీ ఎలా మిగులును?

Verse 25

नारद उवाच । एवमुक्ते पद्मभुवा कोपि नोवाच किंचन । चिरेणेदं ततः प्राह महीसागरसंगमः

నారదుడు పలికెను—పద్మభూ (బ్రహ్మ) ఇలా చెప్పిన తరువాత ఎవ్వరూ ఏమీ పలకలేదు. చాలాసేపటికి మహీసాగర-సంగముడు ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 26

ममैनमर्घं त्वं यच्छ चतुरानन शीघ्रतः । यतः कोटिकलायां वा मम कोऽपि न पूर्यते

ఓ చతురాననా! త్వరగా నాకు ఈ అర్ఘ్యాన్ని ప్రసాదించుము; ఎందుకంటే కోటి కలల కాలములోనైనా నా సమానుడు ఎవడూ లభించడు.

Verse 27

यतश्चेन्द्रद्युम्नराज्ञा ताप्यमाना वसुंधरा । सर्वतीर्थद्रवीभूता महीनामाभवन्नदी

ఎందుకంటే రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుని తాపముచేత వసుంధర దగ్ధమై, సమస్త తీర్థసారముగా ద్రవీభవించి ‘మహీ’ అనే నదిగా మారెను.

Verse 28

सा च सर्वाणि तीर्थानि संयुक्तानि मया सह । सर्वतीर्थमयस्तस्मादस्मि ख्यातो जगत्त्रये

ఆ మహీ నాతో కలిసి సమస్త తీర్థములను ఏకముగా కలిపి ఉంచెను; అందుచేత నేను త్రిలోకములలో ‘సర్వతీర్థమయుడు’ అని ప్రసిద్ధుడను.

Verse 29

गुहेन च महालिंगं कुमारेश्वरमीश्वरम् । संस्थाप्य तीर्थमुख्यत्वं मम दत्तं महात्मना

మరియు గుహుడు (స్కందుడు) మహాలింగమును—ప్రభువు కుమారేశ్వరుని స్థాపించెను; స్థాపించి ఆ మహాత్ముడు నాకు తీర్థములలో ప్రధానత్వాన్ని ప్రసాదించెను.

Verse 30

नारदेनापि मत्तीरे स्थानं संस्थाप्य शोभनम् । सर्वेभ्यः पुण्यक्षेत्रेभ्यो दत्तं श्रैष्ठ्यं पुरा मम

నారదుడు కూడా నా తీరమున ఒక శోభనమైన పవిత్ర ఆసనాన్ని స్థాపించాడు. పూర్వకాలంలో సమస్త పుణ్యక్షేత్రాలపై నాకు శ్రేష్ఠత్వం దత్తమైంది.

Verse 31

एवं त्रिभिर्हेतुवरैर्ममेवार्घः प्रदीयताम् । गुणैकदेशेऽपि समं मम तीर्थं न वै परम्

కాబట్టి ఈ మూడు ఉత్తమ కారణాలవల్ల అర్ఘ్యము నాకే సమర్పింపబడుగాక. నా తీర్థ గుణాలలో ఒక భాగములోనైనా మరే తీర్థము నాతో సమం కాదు—శ్రేష్ఠమని చెప్పడం మరింత దూరం.

Verse 32

इत्युक्ते वचने पार्थ तीर्थराजेन भारत । सर्वे नोचुः किंचनापि किं ब्रह्मा वक्ष्यतीति यत्

తీర్థరాజుడు ఈ మాటలు పలికినప్పుడు, ఓ పార్థ—ఓ భారత—వారిలో ఎవ్వరూ ఏమీ పలకలేదు; ‘బ్రహ్మా ఏమి చెప్పునో?’ అని ఆలోచించారు.

Verse 33

ततो ब्रह्मसुतो ज्येष्ठः श्वेतमाल्यानुलेपनः । दक्षिणं बाहुमुद्धत्य धर्मो वचनमब्रवीत्

అప్పుడు బ్రహ్ముని జ్యేష్ఠపుత్రుడు ధర్ముడు—తెల్లని మాలలు, చందనాది లేపనాలతో అలంకృతుడై—కుడి భుజాన్ని ఎత్తి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 34

अहो कष्टमिदं कूक्तं तीर्थराजेन मोहतः । सन्तोऽपि न गुणा वाच्याः स्वयं सद्भिः स्वका यतः

అయ్యో, మోహవశంగా ‘తీర్థరాజుడు’ పలికిన ఈ మాట ఎంత దుఃఖకరం! ఎందుకంటే గుణాలు ఉన్నా సద్జనులు తమ స్వగుణాలను తామే ప్రకటించరు; అవి తమవే కదా.

Verse 35

स्वीयान्गुणान्स्वयं यो हि सम्पत्सु प्रक्षिपन्परान् । ब्रवीति राजसस्त्वेष ह्यहंकारो जुगुप्सितः

సంపదలో తన గుణాలను తానే గొప్పగా చెప్పుకొని ఇతరులను దిగజార్చువాడు—అది రాజస అహంకారం, జుగుప్సితమైన దర్పము.

Verse 36

तस्मादस्मादहंकारात्सत्स्वप्येषु गुणेषु च । अप्रख्यातं ध्वस्तरूपमिदं तीर्थं भविष्यति

కాబట్టి ఈ అహంకారమే కారణంగా—గుణాలు ఉన్నప్పటికీ—ఈ తీర్థం అప్రఖ్యాతమై, పూర్వ వైభవం ధ్వంసమగును.

Verse 37

स्तंभतीर्थमिति ख्यातं स्तम्भो गर्वः कृतो यतः । स्तंभस्य हि फलं सद्यो ब्रह्मापि प्राप किं परः

ఇది ‘స్తంభతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందును; ఎందుకంటే అక్కడ గర్వాన్ని ‘స్తంభం’గా నిలిపారు. దర్పఫలం వెంటనే వస్తుంది—బ్రహ్మకే వచ్చిందంటే, మరెవరి సంగతి ఏమి.

Verse 38

इत्युक्ते धर्मदेवेन हाहेति रव उत्थितः । ततः शीघ्रं समायातो योगीशोऽहं च पांडव

ధర్మదేవుడు ఇలా పలికిన వెంటనే ‘హా హా!’ అనే విలాపధ్వని లేచింది. ఆపై త్వరగా యోగీశ్వరుడు వచ్చెను—నేనూ, ఓ పాండవా.

Verse 39

गुहस्ततो वचः प्राह धर्मदेवसमागमे । अयुक्तमेतच्छापोऽयं दत्तो यद्धर्म धार्ष्ट्यतः

అప్పుడు గుహ ధర్మదేవుని సమక్షంలో పలికెను—“ఓ ధర్మా! ఈ శాపం యుక్తం కాదు; ఇది తొందరపాటుతో ఇచ్చబడింది.”

Verse 40

ब्रवीतु कोऽपि सर्वेषां तीर्थानां तेषु वर्तताम् । यद्यैश्वर्यं नार्हतेसौ महीसागरसंगमः

ఎవరైనా అన్ని తీర్థాల మహిమను చెప్పనివ్వండి; ఈ భూమి–సముద్ర సంగమమే మహత్త్వానికి అర్హం కాకపోతే, మరి ఏది అర్హమవుతుంది?

Verse 41

तिष्ठत्वात्मगुणो यच्च तीर्थराजेन वर्णितः । तत्र को विगुणो नाम मिथ्यावादी यतो गुणः

తీర్థరాజు వర్ణించిన ఆత్మగుణం యథాతథంగా నిలిచియుండుగాక. అక్కడ ‘గుణహీనుడు’ అని ఎవరిని చెప్పగలం? గుణమే కదా అసత్యవాది కాదు.

Verse 42

अहो न युक्तं पालानां यदि तेऽप्यविमृश्य च । एवमर्थान्करिष्यंति कं यांति शरणं प्रजाः

అయ్యో, రక్షకులకు ఇది తగదు—ఇలాంటి విషయాల్లో వారు కూడా ఆలోచించకుండా ప్రవర్తిస్తే. ఇలా నిర్ణయిస్తే ప్రజలు ఎవరి శరణు వెదుక్కుంటారు?

Verse 43

एवमुक्ते गुहेनाथ धर्मो वचनमब्रवीत् । सत्यमेतद्यदर्होऽयं महीसागरसंगमः

గుహనాథుడు ఇలా పలికినప్పుడు ధర్ముడు సమాధానమిచ్చాడు—ఇది సత్యమే; ఈ భూమి–సముద్ర సంగమం నిజంగా పరమ పూజ్యతకు అర్హం.

Verse 44

मुख्यत्वं सर्वतीर्थानामर्घं चापि पितामहात् । किंतु नात्मगुणा वाच्याः सतामेतत्सदा व्रतम् । परोक्षेपि स्वप्रशंसा ब्रह्माणमपि चालयेत्

ఈ స్థలం అన్ని తీర్థాలలో ప్రధానమైనది; పితామహుడు (బ్రహ్మ) నుండికూడా అర్ఘ్య-సత్కారం పొందింది. అయినా స్వగుణాలను తానే ప్రకటించకూడదు—ఇది సజ్జనుల నిత్యవ్రతం. పరోక్ష స్వప్రశంస కూడా బ్రహ్మనికే చలనం కలిగించగలదు.

Verse 45

स्वप्रशंसां प्रकुर्वाणः पराक्षेपसमन्विताम् । किं दिवः पृथिवीं पूर्वं ययातिर्न पपात ह । यानि पूर्वं प्रमाणानि कृतानीशेन धीमता

తనను తాను పొగడుతూ, ఇతరులను నిందతో కలిపి మాట్లాడేవాడు, పూర్వం యయాతి రాజువలె స్వర్గం నుండి భూమికి పడిపోడా? కావున ధీమంతుడైన ఈశ్వరుడు ముందుగా స్థాపించిన ప్రమాణ-విధులను అధికార ప్రమాణాలుగా గౌరవించాలి।

Verse 46

तानि सम्पालनीयानि तानि कोऽति क्रमेद्बुधः । तव पित्रा समादिश्य यदर्थं स्थापिता वयम्

ఆ విధులను జాగ్రత్తగా సంరక్షించాలి—వాటిని ఏ జ్ఞాని అతిక్రమిస్తాడు? నీ తండ్రి ఆజ్ఞతో, ఈ ప్రయోజనార్థమే మేము నియమింపబడ్డాము।

Verse 47

पालयामास एतच्च त्वं पालयितुमर्हसि । ईश्वराः स्वप्रमाणेन भवंतो यदि कुर्वते

అతడు పూర్వం దీనినీ కాపాడెను; నీవు కూడా దీనిని కాపాడవలసినవాడవు। మహేశ్వరులు తమ స్వప్రామాణ్యానుసారం ప్రవర్తిస్తే, ధర్మవ్యవస్థ స్థిరంగా నిలుస్తుంది।

Verse 48

तदस्माभिरिदं युक्तं शासनं दिश्यतां परम् । एवमुक्त्वा स्वीयमुद्रां मोक्तुकामं वृषं तदा

కావున మా చేత ఈ యుక్తమైన పరమ శాసనాన్ని ప్రకటించుదాం. ఇలా చెప్పి, అప్పుడు (ధర్ముడు) తన ముద్ర/చిహ్నాన్ని విడిచిపెట్టదలచి వృషభం వైపు మళ్లెను।

Verse 49

अहं प्रस्तावमन्वीक्ष्य वाक्यमेतदुदैरयम् । नमो धर्माय महते विश्वधात्रे महात्मने

పరిస్థితిని పరిశీలించి నేను ఈ వాక్యాన్ని పలికితిని—“మహా ధర్మునికి నమస్కారం; విశ్వధాత్రైన మహాత్మునికి ప్రణామం।”

Verse 50

ब्रह्मविष्णुशिवैर्नित्यं पूजितायाघनाशिने । यदि मुद्रां भवान्धर्म परित्यक्ष्यति कर्हिचित्

హే ధర్మా! పాపనాశకా, బ్రహ్మ-విష్ణు-శివులు నిత్యం పూజించే వాడా! నీవు ఎప్పుడైనా నీ ముద్రను, ధర్మచిహ్నాన్ని విడిచిపెడితే…

Verse 51

तदस्माकं कुतो भावो मा विश्वं नाशय प्रभो । योगीश्वरं गुहं चापि संमानयितुमर्हसि

అప్పుడు మాకు ఆశ ఎక్కడ ఉంటుంది? ఓ ప్రభూ, లోకాన్ని నాశనం చేయకుము. యోగీశ్వరుడైన గుహను కూడా గౌరవించుట నీకు తగినది.

Verse 52

शिववन्माननीयो हि यतः साक्षाच्छिवात्मजः । त्वां च देवो गुहः स्वामी संमानयितुमर्हति

అతడు శివునివలె గౌరవనీయుడు; ఎందుకంటే అతడు ప్రత్యక్షంగా శివుని కుమారుడు. దేవస్వామి గుహ కూడా నిన్ను గౌరవించుటకు అర్హుడు.

Verse 53

युवयोरैक्यभावेन सुखं जीवेदिदं जगत् । त्वया प्रदत्तः शापोऽयं मा प्रत्याख्यातिलक्षणः

మీ ఇద్దరి ఏక్యభావంతో ఈ జగత్తు సుఖంగా జీవించుగాక. నీవు ప్రసాదించిన ఈ శాపం ఉపసంహరణ లేదా నిరాకరణకు చిహ్నంగా మారకూడదు.

Verse 54

अनुग्रहश्च क्रियतां तीर्थराजस्य मानद

హే మానదా! తీర్థరాజునకు కూడా అనుగ్రహం చేయుము.

Verse 56

एवमुच्चरमाणं मां प्रशस्याहापि पद्मभूः । साध्वेतन्नारदेनोक्तं धर्मैतद्वचनं कुरु । सम्मानय गुहं चापि गुहः स्वामी यतो हि नः । एवमुक्ते ब्रह्मणा च धर्मो वचनमब्रवीत्

ఇలా నేను పలుకుతుండగా పద్మభూ బ్రహ్మదేవుడు నన్ను ప్రశంసించి ఇలా అన్నాడు— “సాధు; నారదుడు సరిగ్గా చెప్పాడు. ఓ ధర్మా, ఈ వచనాన్ని కార్యరూపంలో నెరవేర్చు; గుహుని కూడా సత్కరించు, ఎందుకంటే గుహనే మా స్వామి.” బ్రహ్ముడు ఇలా చెప్పగానే ధర్ముడు ప్రత్యుత్తరం పలికాడు।

Verse 57

नमो गुहाय सिद्धाय किंकरायस्य ते वयम् । मदीयां स्कन्द विज्ञप्तिं नाथैनामवधारय

సిద్ధుడైన గుహకు నమస్కారం. మేము మీ సేవకులం. ఓ నాథ స్కందా, నా ఈ విజ్ఞప్తిని దయచేసి స్వీకరించండి.

Verse 58

स्तंभादेतन्महातीर्थमप्रसिद्धं भविष्यति । स्तंभतीर्थमिति ख्यातं सुप्रसिद्धं भविष्यति

ఈ స్తంభం వల్ల ఈ మహాతీర్థం ఇక అప్రముఖంగా ఉండదు. ‘స్తంభతీర్థం’ అనే పేరుతో ఇది అత్యంత ప్రసిద్ధి పొందుతుంది.

Verse 59

स्तम्भतीर्थमिति ख्यातं सर्वतीर्थफलप्रदम् । यश्चात्र स्नानदानानि प्रकरिष्यति मानवः

‘స్తంభతీర్థం’గా ప్రసిద్ధమైన ఈ తీర్థం సమస్త తీర్థఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది. మరియు ఎవడు ఇక్కడ స్నానం, దానం చేస్తాడో—

Verse 60

यथोक्तं च फलं तस्य स्फुटं सर्वं भविष्यति । शनिवारे ह्यमावास्या भवेत्तस्याः फलं च यत्

అతనికి చెప్పబడిన ఫలం అంతా నిస్సందేహంగా స్పష్టంగా ప్రकटమవుతుంది. అలాగే అమావాస్య శనివారానికి వచ్చినప్పుడు దాని పుణ్యఫలం ఏదో—

Verse 61

महीसागरयात्रायां भवेत्तच्चावधारय । प्रभासदशयात्राभिः सप्तभिः पुष्करस्य च

ఇది బాగా గ్రహించు—మహీసాగర యాత్రచేత కలిగే పుణ్యం, ప్రభాసానికి పది యాత్రల పుణ్యానికి, అలాగే పుష్కరానికి ఏడు యాత్రల పుణ్యానికి సమానం.

Verse 62

अष्टाभिश्च प्रयागस्य तत्फलं प्रभविष्यति । पंचभिः कुरुक्षेत्रस्य नकुलीशस्य च त्रिभिः

అదే ఫలం ప్రయాగానికి ఎనిమిది యాత్రల పుణ్యంతో, కురుక్షేత్రానికి ఐదు యాత్రల పుణ్యంతో, అలాగే నకులీశ దర్శనానికి మూడు యాత్రల పుణ్యంతో సమానంగా కలుగుతుంది.

Verse 63

अर्बुदस्य च यत्षड्भिस्तत्फलं च भविष्यति । वस्त्रापथस्य तिसृभिर्गंगायाः पंचभिश्च यत्

అదే పుణ్యం అర్బుదానికి ఆరు యాత్రల పుణ్యంతో, వస్త్రాపథానికి మూడు యాత్రల పుణ్యంతో, అలాగే గంగలో ఐదు స్నాన/యాత్రల పుణ్యంతో సమానంగా కలుగుతుంది.

Verse 64

कूपोदर्याश्चतुर्भिश्च तत्फलं प्रभविष्यति । काश्याः षड्भिस्तथा यत्स्याद्गोदावर्याश्च पंचभिः

ఇక్కడ కూడా అదే ఆధ్యాత్మిక ఫలం కలుగుతుంది—కూపోదరీలో నాలుగు (స్నాన/యాత్రలు) చేసిన పుణ్యం, కాశీలో ఆరు చేసిన పుణ్యం, గోదావరిలో ఐదు చేసిన పుణ్యం సమానంగా లభిస్తుంది.

Verse 65

तत्फलं स्तंभतीर्थे वै शनिदर्शे भविष्यति । एवं दत्ते वरे स्कंदस्तदा प्रीतमनाभवत्

అదే ఫలం నిజంగా స్తంభతీర్థంలో, శనిదర్శ అనే పవిత్రస్థలంలో లభిస్తుంది. ఈ విధంగా వరం దత్తమైనప్పుడు స్కందుడు హృదయంలో ఆనందించాడు.

Verse 66

ब्रह्मापि स्तंभतीर्थाय ददावर्घं समाहितः । ददौ च सर्वतीर्थानां श्रेष्ठत्वममितद्युतिः

బ్రహ్ముడుకూడా ఏకాగ్రచిత్తంతో స్థంభతీర్థానికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాడు. ఆ అమితతేజస్సు గలవాడు దానికి సమస్త తీర్థాలలో శ్రేష్ఠత్వాన్ని ప్రసాదించాడు॥

Verse 67

तीर्थानि च गुहं नाथं सम्मान्य विससर्ज सः । एवमेतत्पुरा वृत्तं गुप्तक्षेत्रस्य कारणम्

అతడు తీర్థాలను మరియు నాథుడు గుహ (స్కందుడు)ను యథావిధిగా సత్కరించి తరువాత వారిని వీడ్కోలు పలికాడు. ఇలా పురాతనకాలంలో జరిగింది—ఇదే ‘గుప్తక్షేత్రం’ అనే పేరుకు కారణం॥

Verse 68

भूयश्चापि प्रसिद्ध्यर्थं प्रेषिताप्सरसोऽत्र मे । विमोक्षिता ग्राहरूपात्त्वया ताश्च कुरूद्वह

మరియు ఈ స్థలానికి మరింత ఖ్యాతి కలగాలని నా అప్సరసలను ఇక్కడికి పంపించాను; ఓ కురుశ్రేష్ఠా, నీవు వారిని గ్రాహ (మొసలి) రూపం నుండి విముక్తులను చేశావు॥

Verse 69

यतो धर्मस्य सर्वस्य नानारूपैः प्रवर्ततः । परित्राणाय भवतः कृष्णस्य च भवो भवे

ఎందుకంటే నీ నుండే అనేక రూపాలలో సమస్త ధర్మం ప్రవహిస్తుంది. నీకూ కృష్ణునికీ రక్షణకై శివుడు జన్మ జన్మాంతరాలలో సహాయకుడై ఉండుగాక॥

Verse 70

तदिदं वर्णितं तुभ्यं सर्वतीर्थफलं महत् । श्रुत्वैतदादितः पूर्वं पुमान्पापैः प्रमुच्यते

ఇలా నీకు సమస్త తీర్థఫలమనే ఈ మహత్తర విషయము వర్ణించబడింది. దీన్ని ఆది నుండి వినే మనిషి పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు॥

Verse 71

सूत उवाच । श्रुत्वेति विजयो धीमान्प्रशशंस सुविस्मितः । विसृष्टो नारदाद्यैश्च द्वारकां प्रति जग्मिवान्

సూతుడు పలికెను—ఇది విని ధీమంతుడైన విజయుడు (అర్జునుడు) మహా ఆశ్చర్యంతో ఆ వృత్తాంతాన్ని ప్రశంసించాడు. అనంతరం నారదాది మునులచే వీడ్కోలు పొందినవాడు ద్వారక వైపు ప్రయాణమయ్యాడు।