Adhyaya 39

Verse 1

। नारद उवाच । सहस्रसप्तत्युच्छ्राये पातालानि परस्परम् । अतलं वितलं चैव नितलं च रसातलम्

నారదుడు పలికెను—పాతాళలోకములు ఒకదాని క్రింద ఒకటి, సహస్రసప్తతి (యోజన) లోతున నిలిచియున్నవి. అవి అతలం, వితలం, నితలం, రసాతలం.

Verse 2

तलातलं च सुतलं पातालं चापि सप्तमम् । कृष्णशुक्लारुणाः पीताः शर्कराशैलकांचनाः

ఇంకా తలాతలం, సుతలం మరియు ఏడవదైన పాతాళమును కూడా చెప్పుదురు. అవి కృష్ణ, శుక్ల, అరుణ, పీత వర్ణములై—శర్కర, శైలం, కాంచనములవలె ప్రకాశించునని వర్ణన.

Verse 3

भूमयो यत्र कौरव्य वरप्रासादशोभिताः । तेषु दानवदैतेयनागाश्चैव सहस्रसः

హే కౌరవవంశజా! అక్కడి భూములు శ్రేష్ఠమైన ప్రాసాదములతో శోభిల్లుచున్నవి; ఆ లోకాలలో దానవులు, దైత్యులు, నాగులు సహస్రసంఖ్యగా నివసించుచున్నారు.

Verse 4

स्वर्लोकादपि रम्याणि दृष्टानि बहुशो मया । आह्लादकारिणो नानामण्यो यत्र पन्नगः

నేను స్వర్గలోకముకన్నా మరింత రమ్యమైన అనేక స్థలములను చూచితిని; అక్కడ నాగులు నానావిధ ఆనందకర మణులతో అలంకృతులై యుంటారు.

Verse 5

दैत्यदानवकन्याभिर्महारूपाभिरन्विते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

దైత్య-దానవుల మహారూపవతులైన కన్యలతో నిండిన పాతాళంలో, లోకవిముక్తుడైనవాడికైనా ఎవరి హృదయంలో ఆనందం కలగదు?

Verse 6

यत्र नोष्णं न वा शीतं न वर्षं दुःखमेव च । भक्ष्यभोज्यमहाभोगकालो यत्रापि जायते

అక్కడ వేడి లేదు, చలి లేదు, వర్షం లేదు, దుఃఖమూ లేదు; అలాగే భక్ష్య-భోజ్యాల మహాభోగకాలమూ అక్కడ ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 7

पाताले सप्तमे चास्ति लिंगं श्रीहाटकेश्वरम् । ब्रह्मणा स्थापितं पार्थ सहस्रयोजनोच्छ्रितम्

ఏడవ పాతాళంలో ‘శ్రీహాటకేశ్వర’మనే లింగం ఉంది. ఓ పార్థా, దానిని బ్రహ్మ స్థాపించాడు; అది సహస్ర యోజనాల ఎత్తుగా నిలుస్తుంది।

Verse 8

हाटकस्य तु लिंगस्य प्रासादो योजनायुतः । सर्वरत्नमयो दिव्यो नानाश्चयविभूषितः

ఆ హాటక-లింగానికి ఒక యోజన విస్తారమైన ప్రాసాదం ఉంది; అది దివ్యమైనది, సర్వరత్నమయమైనది, నానా నిధులతో అలంకృతమైనది।

Verse 9

तच्चार्यंति तल्लिंगं नानानागेन्द्रसत्तमाः । तदधस्ताज्जलं भूरि तस्याधो नरकाः स्मृताः

శ్రేష్ఠ నాగేంద్రులు ఆ లింగాన్ని అర్చించి సేవిస్తారు. దాని కింద విస్తారమైన జలం ఉంది; దాని కిందనే నరకాలు ఉన్నట్లు చెప్పబడింది।

Verse 10

पापिनो येषु पात्यंते ताञ्छृणुष्व महामते । कोटयः पंचपंचाशद्राजानश्चैकविंशति

హే మహామతీ! పాపులు పడవేయబడే నరకములను నా నుండి వినుము. అవి యాభై ఐదు కోట్లు; వాటిలో ఇరవై ఒకటి ‘రాజులు’ అనగా ప్రధాన విభాగములు ఉన్నాయి.

Verse 11

रौरवः शूकरो रोधस्तालो विशसनस्तथा । महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणोथ विमोहकः

రౌరవ, శూకర, రోధ, తాల, విశసన; అలాగే మహాజ్వాల, తప్తకుంభ, లవణ, తదుపరి విమోహక—ఇవి నరకనామములు.

Verse 12

रुधिरांधो वैतरणी कृमिशः कृमिभोजनः । असिपत्रवनं कृष्णो लालाभक्ष्यश्च दारुमः

రుధిరాంధ, వైతరణీ, కృమిశ, కృమిభోజన; అసిపత్రవనం, కృష్ణ, లాలాభక్ష్య, దారుమ—ఇవీ నరకములలో లెక్కించబడును.

Verse 13

तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालोऽप्यधःशिराः । संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेवच

అలాగే పూయవహ, పాప, వహ్నిజ్వాల, అధఃశిర; ఇంకా సందంశ, కృష్ణసూత్ర, తమః, అవీచి—ఇవీ నరకములు.

Verse 14

श्वभोजनो विसूचिश्चाप्यवीचिश्च तथाऽपरः । कूटसाक्षी रौरवं च रोधं गोविप्ररोधकः

శ్వభోజన, విసూచి మరియు మరొక అవీచి కూడా ఉంది. కూటసాక్షి రౌరవ నరకానికి పోతాడు; గోవులను, బ్రాహ్మణులను అడ్డుకునేవాడు రోధ నరకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 15

सुरापः सूकरं याति तालं मिथ्याम नुष्यहा । गुरुतल्पी तप्तकुम्भं तप्तलोहं च भक्तहा

సురాపానుడు పంది యోనిని పొందును; మనుష్యహంతకుడు ‘తాల’ నరకంలో పడును. గురుశయ్యను లంఘించినవాడు ‘తప్తకుంభ’కు పోవును; భక్తహంతకుడు ‘తప్తలోహ’ నరకాన్ని పొందును.

Verse 16

गुरूणामवमंता यचो महाज्वाले निपात्यते । लवणं शास्त्रहंता च निर्मर्यादो विमोहके

గురువులను అవమానించువాడు ‘మహాజ్వాల’ నరకంలో పడవేయబడును. శాస్త్రాన్ని నాశనం చేసేవాడు ‘లవణ’ నరకానికి పోవును; మర్యాదలేని ధర్మభ్రష్టుడు ‘విమోహక’ నరకంలో పడును.

Verse 17

कृमिभक्ष्ये देवद्वेष्टा कृमिशे तु दुरिष्टकृत् । पितृदेवात्पूर्वमश्रल्लांलाभक्ष्ये प्रयाति च

దేవద్వేషి ‘కృమిభక్ష్య’ నరకానికి పోవును; దుష్టయాగకర్త ‘కృమిశ’ నరకంలో పడును. పితృదేవులకు నైవేద్యం సమర్పించకముందే భుజించువాడు ‘లాంలాభక్ష్య’ నరకాన్ని పొందును.

Verse 18

मिथ्याजीवविरोधी विशसने कूटशस्त्रकृत् । अधोमुखे ह्यसद्ग्राही एकाशी पूयवाहके

న్యాయమైన జీవికకు విరోధించువాడు ‘విశసన’ నరకానికి పోవును; కూటాయుధాలు తయారు చేసేవాడు కూడా అక్కడికే. అసత్యాన్ని ఆశ్రయించువాడు ‘అధోముఖ’ నరకంలో పడును; ఒంటరిగా భుజించువాడు ‘పూయవాహక’ నరకాన్ని పొందును.

Verse 19

मार्ज्जारकुक्कुटश्वानपक्षिपोष्टा प्रयाति च । बधिरांधगृहक्षेत्रतृणधान्यादिज्वालकः

పిల్లులు, కోళ్లు, కుక్కలు, పక్షులను పెంచి పోషించి స్థూలపరచువాడు తత్సమాన దుర్గతిని పొందును. అలాగే చెవిటి, గుడ్డివారి ఇళ్లు లేదా పొలాల్లో గడ్డి, ధాన్యాది దహనం చేసేవాడు ఘోర ఫలితాన్ని అనుభవించును.

Verse 20

नक्षत्ररंगजीवी च याति वैतरणीं नरः । धनयौवनमत्तो यो धनहा कृष्णमेति सः

నక్షత్రాల పేరుతో ప్రదర్శనలు చేసి జీవించే వాడు వైతరణీ నదిని చేరుతాడు. ధనము, యౌవనముల మదముతో మత్తుడై ధనాన్ని నాశనం చేసే వాడు ‘కృష్ణ’ అనే నరకస్థితిని పొందుతాడు.

Verse 21

असिपत्रवनं याति वृक्षच्छेदी वृथैव यत् । कुहकाजीविनः सर्वे वह्निज्वाले पतंति ते

కారణం లేకుండా చెట్లను నరికేవాడు అసిపత్రవనాన్ని చేరుతాడు. మోసం చేసి జీవించే వారందరూ వహ్నిజ్వాల అనే నరకంలో పడిపోతారు.

Verse 22

परस्त्रीं च परान्नं च गच्छन्संदंशमेति च । दिवास्वप्नपरा ये व्रतलोपपराश्च ये

పరస్త్రీని, పరాన్నాన్ని ఆశ్రయించి వెంబడించే వాడు సందంశ నరకానికి వెళ్తాడు. పగలు నిద్రకు బానిసలైనవారు, వ్రతభంగంలో మునిగినవారు కూడా అటువంటి పతనాన్ని పొందుతారు.

Verse 23

शरीरमदमत्ताश्च यांति चैते श्वभोजनम् । शिवं हरिं न मन्यंते यांत्यवीचिनमेव च

శరీరాభిమాన మదంతో మత్తులైన వారు ‘శ్వభోజన’ అనే నరకానికి వెళ్తారు. శివుడిని, హరిని అంగీకరించని వారు తప్పక అవీచి నరకానికే చేరుతారు.

Verse 24

इत्येवमादिभिः पापैरशास्त्रौघस्य सेवनैः । पतंत्येव महाघोरनरकेषु सहस्रशः

ఇలాంటి మరియు ఇలాంటి పాపాల వల్ల, శాస్త్రవిరుద్ధ ఆచారాల ప్రవాహాన్ని ఆశ్రయించుట వల్ల, ప్రజలు తప్పక వేల సంఖ్యలో మహాఘోర నరకాలలో పడిపోతారు.

Verse 25

तस्माद्य इच्छेदेतेभ्यो विमोक्षं बुद्धिमान्नरः । श्रुतिमार्गेण तेनार्च्यौ देवौ हरिहरावुभौ

కాబట్టి ఈ (నరకగత) దుఃఖాల నుండి విమోక్షం కోరే బుద్ధిమంతుడు, శ్రుతి-మార్గ ప్రకారం హరి మరియు హర—ఈ ఉభయ దేవులను భక్తితో ఆరాధించాలి।

Verse 26

नरकाणामधोभागे स्थितः कालाग्निसंज्ञकः । तदधो हट्टकश्चैव अनंतस्तदधः स्मृतः

నరకాల అధోభాగంలో ‘కాలాగ్ని’ అనే లోకం ఉంది; దాని కింద ‘హట్టక’, దాని కిందనే ‘అనంత’ అని స్మరించబడింది।

Verse 27

यस्यैतत्सकलं विश्वं मूर्धाग्रे सर्षपायते । इत्यनंतप्रभावात्स ह्यनंत इति कीर्त्यते

య whose మస్తకాగ్రంపై ఈ సమస్త విశ్వం ఆవగింజలా కనిపిస్తుందో—ఆ అనంత ప్రభావం వల్లనే ఆయన ‘అనంత’ అని కీర్తింపబడతాడు।

Verse 28

दिशां गजास्तत्र पद्मकुमुदांजनवामनाः । तदधोंऽडकटाहश्च एकवीरास्ति तत्र च

అక్కడ దిక్కుల గజాలు—పద్మ, కుముద, అంజన, వామన—ఉన్నారు. దాని కింద ‘ఓండకటాహ’ అనే లోకం ఉంది; అక్కడ ‘ఏకవీర’ కూడా ఉన్నాడు।

Verse 29

चतुर्लक्षसहस्राणि नवतिश्च शतानि च । एतनैव प्रमाणेन उदकं च ततः स्मृतम्

నాలుగు లక్షలు మరియు తొంభై శతాలు కూడా—ఇదే ప్రమాణంగా అక్కడి జల పరిమాణమూ స్మరించబడింది।

Verse 30

तदधो नरकाः कोट्यो द्विकोट्योऽग्निस्ततो महान् । चत्वारिंशत्सहस्रैश्च तदधस्तम उच्यते

దాని క్రింద కోటి కోటి నరకాలు ఉన్నాయి; వాటి క్రింద రెండు కోట్ల పరిమాణముగల మహా అగ్ని ఉంది. దాని క్రింద మరల నలభై వేల దూరంలో ‘తమస్’ అనే ఘోరాంధకారం అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 31

चत्वारिंश्च्चकोट्यस्तु चतस्रश्च ततः पराः । एकोननवतिर्लक्षाः सहस्राशीतिरेव च

నలభై కోట్లు, దాని తరువాత మరి నాలుగు. ఆపై ఎనభై తొమ్మిది లక్షలు, అలాగే ఎనభై వేలూ లెక్కించబడతాయి.

Verse 32

तदधोंऽडकटाहोथ कोटिमात्रस्तथापरः । देवी युक्ता कपालीशा दंडहस्तेन चापि सा

దాని క్రింద ‘అండకటాహ’ ఉంది, అది ఒక కోటి పరిమాణముగలది; దాని తరువాత మరొక పొర ఉంది. అక్కడ దేవి కపాలీశా యుక్తగా విరాజిల్లుతుంది, చేతిలో దండమును ధరించి ఉంటుంది.

Verse 33

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता तत्र पालिनी । संकर्षणस्य निःश्वासप्रेरितो दाहकोऽनलः

అక్కడ రక్షక దేవి కోటి కోటి దేవతలచే పరివృతమై నిలిచియుంది. సంకర్షణుని నిశ్వాసప్రేరణతో దాహక అనలము ప్రచండమై దహించుటకు ప్రవృత్తమగుతుంది.

Verse 34

कालाग्निं प्रेरयत्येव कल्पांते दह्यते जगत् । एवंविधमधःसूत्रं निर्मितं चात्र भारत

అతడే కాలాగ్నిని ప్రేరేపిస్తాడు; కల్పాంతమున జగత్తు దగ్ధమగుతుంది. ఓ భారతా, ఇలాంటి అధఃసూత్రము ఇక్కడ నిర్మితమైంది.

Verse 35

मध्यसूत्रे कटाहे च पालकांस्ताञ्छृणुष्व मे । वसुधामा स्थितः पूर्वे शंखपालश्च दक्षिणे

మధ్యసూత్రంలోను బ్రహ్మాండ-కటాహంలోను నియుక్తులైన పాలకులను నా మాటలతో వినుము. తూర్పున వసుధామా, దక్షిణాన శంఖపాలుడు స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 36

तक्षकेशः स्थितः पश्चादुत्तरे केतुमानिति । हरसिद्धिः सुपर्णाक्षी भास्करा योगनंदिनी

పడమర దిశలో తక్షకకేశుడు స్థితుడు; ఉత్తర దిశలో కేతుమానుడు. అలాగే హరసిద్ధి, సుపర్ణాక్షి, భాస్కరా, యోగనందినీ కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 37

कोटिकोटी युता देवी देवीनां पालयत्यदः । एवमेतन्महाश्चर्यं ब्रह्मांडं स्थापितं च यैः

కోటికోట్ల దేవీమాతలతో పరివృతమైన ఆ దేవి ఈ అధోలోకాన్ని రక్షిస్తుంది. ఈ విధంగా ఆ దివ్యశక్తులచే ఈ మహాశ్చర్యమైన బ్రహ్మాండం స్థాపితమైంది.

Verse 38

नमामि तानहं नित्यं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विष्णुलोको रुद्रलोको बहिश्चास्मात्प्रकीर्त्यते

నేను నిత్యం బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు నమస్కరిస్తాను. ఈ (బ్రహ్మాండావరణం) వెలుపల విష్ణులోకం, రుద్రలోకం అని లోకాలు ప్రసిద్ధం.

Verse 39

तं च वर्णयितुं ब्रह्मा शक्तो नैवास्मदादयः । विमुक्ता यत्र संयांति नित्यं हरिहरव्रताः

ఆ (ధామం)ను వర్ణించుటకు బ్రహ్మకూడా శక్తుడు కాదు; మాదిరి వారెవరు గాక. అక్కడ నిత్యం హరి-హర వ్రతనిష్ఠులైన విముక్తులు చేరుదురు.

Verse 40

ब्रह्मांडं संवृतं ह्येतत्कटाहेन समंततः । कपित्थस्य यथा बीजं कटाहेन सुसंवृतम्

ఈ బ్రహ్మాండము అన్ని వైపులా కటాహమువంటి కవచముచే ఆవరించబడి ఉంది; కపిత్థ (కైథ) ఫల విత్తనం దాని గట్టి పొరలో బిగిగా మూసివుండినట్లే।

Verse 41

दशोत्तरेण पयसा वृतं तच्चापि तेजसा । तेजश्च वायुना वायुर्नभ साहंतया च तत्

ఆ ఆవరణానికి వెలుపల దానికంటే పదింతలు జలావరణం ఉంది; దాని వెలుపల మళ్లీ అగ్ని (తేజస్సు) ఆవరించును. అగ్నిని వాయువు, వాయువును ఆకాశం ఆవరించును—ప్రతి ఒక్కటి ముందటిదానికంటే పదింతలు అధిక పరిమాణంలో।

Verse 42

अहंकारश्च महता तं चापि प्रकृतिः परा । दशोत्तराणि सर्वाणि षडाहुः सप्तमं च तत्

అహంకారాన్ని మహత్తత్త్వం ఆవరించును; మహత్తత్త్వాన్ని పరమ ప్రకృతి ఆవరించును. ఇవన్నీ పరిమాణంలో పదింతలుగా విస్తరించునవి; ఇలాంటి ఆరు ఆవరణాలు ఉన్నాయని, ఆ ప్రకృతి ఏడవదని చెప్పబడుతుంది।

Verse 43

प्राकृतं चरणं पार्थ तदनंतं प्रकीर्तितम् । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

హే పార్థా, ఆ ‘ప్రాకృత చరణం’ అనంతమని ప్రకటించబడింది; అందులో బ్రహ్మాండాలు వేలకొద్దీ వేలలు, అలాగే అయుతములు (పదివేలల సమూహాలు) కూడా ఉన్నాయి।

Verse 44

ईदृशानां तथा चात्र कोटिकोटिशतानि च । सर्वाण्येवंविधान्येव यादृशं कीर्तितंत्विदम्

ఇలాంటి లోకవ్యవస్థలు ఇక్కడ కోటి-కోట్లలో వందల సంఖ్యగా ఉన్నాయి; అన్నీ ఇదే విధమైనవే—ఇక్కడ వర్ణించిన ఈ బ్రహ్మాండంలాగానే।

Verse 45

यस्यैवं वैभवं पार्थ तं नमामी सदाशिवम् । अहो मंदः स पापात्मा को वा तस्मादचेतनः

హే పార్థా, ఇంతటి వైభవముగల సదాశివునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను. అయ్యో, ఆయనను గ్రహించని వాడు మందబుద్ధి పాపాత్ముడు; అతనికంటే జడుడు ఎవరు?

Verse 46

य एवंविधसंमोहतारकं न शिवं भजेत् । अथ ते कीर्थयिष्यामि कालमानं निबोध तत्

ఇలాంటి మోహాన్ని తరిమివేసే తారకుడైన శివుని ఎవరు భజించరు? ఇప్పుడు నీకు కాలమానం చెప్పుదును; దానిని బాగా గ్రహించు.

Verse 47

काष्ठा निमेषा दश पंच चाहुस्त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कला हि । त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहुर्त्तं तत्त्रिंशता रात्र्यहनी उभे च

అంటారు—పదిహేను నిమేషములు ఒక కాష్ఠ; ముప్పై కాష్ఠలు ఒక కళ. ముప్పై కళలు ఒక ముహూర్తం; ముప్పై ముహూర్తములతో పగలు-రాత్రి రెండూ ఏర్పడతాయి.

Verse 48

दिवसे पंच कालाः स्युस्त्रिमुहूर्ताः श्रृणुष्व तान् । प्रातस्ततः संगवश्च मध्याह्नश्चापराह्णकः

ఒక దినంలో ఐదు కాలములు ఉంటాయి, ప్రతి కాలం మూడు ముహూర్తములు; వాటిని విను—ప్రాతః, తరువాత సంగవం, మధ్యాహ్నం, అపరాహ్ణం.

Verse 49

सायाह्नः पंचमश्चापि मुहूर्ता दश पंच च । अहोरात्राः पंचदश पक्ष इत्यभिधीयते

ఐదవ కాలం సాయాహ్నం (సంధ్యా) కూడా; మరియు (ఒక దినంలో) పదిహేను ముహూర్తములు ఉంటాయి. పదిహేను అహోరాత్రములను ‘పక్షం’ అని అంటారు.

Verse 50

मासः पक्षद्वयेनोक्तो द्वौ मासौ चार्कजावृतुः । ऋतुत्रयं चाप्ययनं द्वेयने वर्षमुच्यते

ఒక మాసము రెండు పక్షముల సమాహారమని చెప్పబడింది; రెండు మాసములు కలసి ఒక ఋతువు. మూడు ఋతువులు కలసి అయనము (అర్ధవర్షము); రెండు అయనములు సంవత్సరమని పిలువబడును.

Verse 51

चतुर्भेदं मासमाहुः पंचभेदं च वत्सरम् । संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः

మాసమునకు నాలుగు భేదములు, సంవత్సరమునకు ఐదు భేదములు అని చెప్పబడింది. అందులో మొదటిది ‘సంవత్సరము’, రెండవది ‘పరివత్సరము’.

Verse 52

इद्वत्सरस्तृतीयोऽसौ चतुर्थश्चानुवत्सरः । पंचमश्च युगोनाम गणनानिश्चयो हि सः

మూడవది ‘ఇద్వత్సరము’, నాలుగవది ‘అనువత్సరము’ అని చెప్పబడింది. ఐదవది ‘యుగ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి—ఇదే గణనకు స్థిర నిర్ణయం.

Verse 53

मासेन च मनुष्याणामहोरात्रं च पैतृकम् । कृष्णपक्षस्त्वहः प्रोक्तः शुक्लपक्षश्च शर्वरी

మనుష్యుల ఒక మాసము పితృదేవతలకు ఒక అహోరాత్రిగా ఉంటుంది. కృష్ణపక్షము వారి ‘పగలు’గా, శుక్లపక్షము వారి ‘రాత్రి’గా చెప్పబడింది.

Verse 54

मानुषेण च वर्षेण दैविको दिवसः स्मृतः । अहस्तत्रो दगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम्

మనుష్యుల ఒక సంవత్సరము దేవతల ఒక దినముగా స్మరించబడింది. ఆ దివ్య దినంలో ఉత్తరాయణము వారి ‘పగలు’, దక్షిణాయణము వారి ‘రాత్రి’ అని చెప్పబడింది.

Verse 55

वर्षेण चैव देवानां मतः सप्तर्षिवासरः । सप्तर्षीणां च वर्षेण ध्रौवश्च दिवसः स्मृतः

దేవుల సంవత్సర ప్రమాణమున సప్తర్షుల ‘దినము’గా భావించబడుతుంది. సప్తర్షుల సంవత్సర ప్రమాణమున ధ్రువుని ‘దినము’గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 56

मनुष्याणां च वर्षाणि लक्षासप्तदशैव तु । अष्टाविंशतिसहस्राणि कृतं त्रेतायुगं ततः

మనుష్య సంవత్సర గణనలో పదిహేడు లక్షలు మరియు ఇరవై ఎనిమిది వేల సంవత్సరాలు కృత (సత్య) యుగము; దాని తరువాత త్రేతా యుగము వస్తుంది.

Verse 57

लक्षद्वादशसाहस्रषण्नवत्यधिकाः पराः । अष्टौ लक्षाश्चतुःषष्टिसहस्राणि च द्वापरः

త్రేతా యుగము పన్నెండు లక్షలు తొంభై ఆరు వేల సంవత్సరాలు, అదనంగా వెయ్యి సంవత్సరాలు అని చెప్పబడింది; ద్వాపర యుగము ఎనిమిది లక్షలు అరవై నాలుగు వేల సంవత్సరాలు (మనుష్య ప్రమాణమున).

Verse 58

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

కలి యుగము నాలుగు లక్షలు ముప్పై రెండు వేల (మనుష్య సంవత్సరాలు) అని స్మరించబడింది. ఈ నాలుగు యుగముల సమష్టినే దేవుల ‘యుగము’ అని అంటారు.

Verse 59

आयुर्मनोर्युगानां च साधिका ह्येकसप्ततिः । चतुर्दशमनूनां च कालेन ब्रह्मणो दिनम्

మనువు యుగముల ఆయుష్షు ఏబై ఒకటి (కొంత అధిక భాగముతో) అని చెప్పబడింది. పద్నాలుగు మనువుల కాలప్రమాణమే బ్రహ్ముని ‘దినము’గా గణించబడుతుంది.

Verse 60

युगानां च सहस्रेण स च कल्पः श्रृणुष्व तान् । भवोद्भवस्तपभव्य ऋतुर्वह्निर्वराहकः

యుగాల వెయ్యి సమూహాలు కలిసినదే ఒక కల్పము—వాటి నామములు వినుము: భవోద్భవ, తపోభవ్య, ఋతు, వహ్ని, వరాహక।

Verse 61

सावित्र आसिकश्चापि गांधारः कुशिकस्तथा । ऋषभश्च तथा खड्गो गांधारीयश्च मध्यमः

ఇంకా నామములు—సావిత్ర, ఆసిక, గాంధార, కుశిక; అలాగే ఋషభ, ఖడ్గ, గాంధారీయ, మధ్యమ।

Verse 62

वैराजश्च निषादश्च मेघवाहनपंचमौ । चित्रको ज्ञान आकूतिर्मोनो दंशश्च बृंहकः

వైరాజ, నిషాద కూడా (నామాలు), ఐదవది మేఘవాహన; తరువాత చిత్రక, జ్ఞాన, ఆకూతి, మోనో, దంశ, బృంహక।

Verse 63

श्वेतो लोहितरक्तौ च पीतवासाः शिवः प्रभुः । सर्वरूपश्च मासोऽयमेवं वर्षशतावधिः

ప్రభువు శివుడు శ్వేతరూపంగా, లోహిత-రక్తరూపంగా, పీతవస్త్రధారిగా దర్శనమిస్తాడు. ఈ మాసము సర్వరూపము; ఈ విధంగా (దైవ ప్రమాణమున) శతవర్షముల వరకు విస్తరిస్తుంది.

Verse 64

पूर्वार्धमपरार्धं च ब्रह्ममानमिदं स्मृतम् । विष्णोश्च शंकरस्यापि नाहं शक्तश्च वर्णने

పూర్వార్ధము మరియు అపరార్ధము—ఇదే బ్రహ్మమానం అని స్మరించబడింది. విష్ణువు మరియు శంకరుని మహిమా-ప్రమాణాన్ని వర్ణించుటకు నేను శక్తుడను కాను.

Verse 65

क्वाहमल्पमतिः पार्थ क्वापरौ हरित्र्यंबकौ । देविकेनैव मानेन पातालेष्वपि गण्यते

హే పార్థా, నేను అల్పబుద్ధి ఎక్కడ, ఆ ఇద్దరు—హరి మరియు త్ర్యంబకుడు—ఎక్కడ? దేవి ప్రమాణముచేతనే పాతాళాలలోనూ లెక్కించబడుతుంది।

Verse 66

इति ते सूचितं बुद्ध्या श्रृणु तत्प्राकृतं पुनः

ఇలా బుద్ధితో నీకు సూచించబడింది; ఇప్పుడు మళ్లీ ఆ సాధారణ (ప్రాకృత) వృత్తాంతాన్ని వినుము।

Verse 67

इति वैधात्रव्यवस्थितिः । श्रीनारद उवाच । ऋषभोनाम यन्नाम्ना नानापाषंड कल्पनाः । कलौ पार्थ भविष्यंति लोकानां मोहनात्मिकाः

ఇదే విధాత స్థాపించిన నియమవ్యవస్థ. శ్రీనారదుడు పలికెను—హే పార్థా, కలియుగంలో ‘ఋషభ’ అనే పేరుతో అనేక పాషండ-కల్పనలు పుట్టి, ప్రజలను మోహింపజేసి భ్రమింపజేస్తాయి।

Verse 68

तस्य पुत्रस्तु भरतः शतश्रृंगस्तु तत्सुतः । तस्य पुत्राष्टकं जातं तथैकाच कुमारिका

అతని కుమారుడు భరతుడు; భరతుని కుమారుడు శతశృంగుడు. అతనికి ఎనిమిది కుమారులు పుట్టిరి, అలాగే ఒక కుమారిక కూడా।

Verse 69

इंद्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रद्वीपो गभस्तिमान् । नागः सौम्यश्च गांधर्वो वरुणश्च कुमारिका

వారు ఇంద్రద్వీపుడు, కసేరు, తామ్రద్వీపుడు, గభస్తిమాన్, నాగుడు, సౌమ్యుడు, గాంధర్వుడు, వరుణుడు—మరియు (సహా) ఒక కుమారిక కూడా।

Verse 70

वदनं चापि कन्यायाः पार्थ बर्करिकाकृति । श्रृणु तत्कारणं सर्वं महाश्चर्यसमन्वितम्

హే పార్థా, ఆ కన్య ముఖమూ బర్కరీ వంటి ఆకారముగా ఉండెను. మహాశ్చర్యముతో నిండిన దాని సమస్త కారణమును వినుము.

Verse 71

महीसागरपर्यंतं वृक्षराजिविराजिते । जालीगुल्मलताकीर्णे स्तंभतीर्थस्य संनिधौ

భూమి నుండి సముద్రాంతము వరకు విస్తరించి, వృక్షపంక్తులతో విరాజిల్లి, జాలీ మొక్కలు, పొదలు, లతలతో నిండిన—స్తంభతీర్థ సమీపమున.

Verse 72

अजासमजतो मध्यात्काचिदेका च बर्करी । भ्रांता सती समायाता प्रदेशे तत्र दुश्चरे

మేకల గుంపు మధ్యనుండి ఒక ఒంటరి బర్కరీ బయలుదేరి వచ్చింది. దారి తప్పి తిరుగుతూ, ఆమె ఆ దుర్గమ ప్రాంతమునకు చేరింది.

Verse 73

इतस्ततो भ्रमंति सा जालिमध्ये समंततः । निर्गंतुं नैव शक्नोति क्षुत्पिपासार्दिता शुभा

ఆ శుభా జాలీ మధ్యన అన్ని వైపులా ఇటూ అటూ తిరుగుచుండెను; ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ కూడా బయటకు రాలేకపోయెను.

Verse 74

विलग्ना जालिमध्ये तु ततः पंचत्वमागता । कालेन कियता तस्य त्रुटित्वा शिरसो ह्यधः

జాలీ మధ్యన చిక్కుకొని ఆమె అనంతరం పంచత్వమును పొందెను. కొంతకాలాన ఆమె శిరస్సు విరిగి క్రింద పడిపోయెను.

Verse 75

पपात शनिदर्शे च महीसागरसंगमे । सर्वतीर्थमये तत्र सर्वपापप्रमोचने

అది శనిదర్శ అనే స్థలంలో, మహీ నది–సముద్ర సంగమంలో పడింది—అక్కడి తీర్థం సర్వతీర్థమయమై, సమస్త పాపాలను విమోచించేది.

Verse 76

शिरस्तु तदवस्थं हि समग्रं तत्र संस्थितम् । जालिगुल्मावलग्नं च तस्या नैवापतज्जले

కానీ ఆమె శిరస్సు అదే స్థితిలో, సంపూర్ణంగా అక్కడే నిలిచింది. వలలు, పొదల్లో చిక్కుకొని ఉండటంతో అది నీటిలో పడలేదు.

Verse 77

शेषकायप्रपातेन महीसागरसंगमे । तत्तीर्थस्य प्रभावेन बर्करीसा कुरूद्वह

ఆమె శేషదేహం మహీ–సముద్ర సంగమంలో పడినప్పుడు, ఆ తీర్థ ప్రభావంతో, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఆమె బర్కరీసా అయింది.

Verse 78

शकश्रृंगस्य वै राज्ञः सिंहलेष्वभवत्सुता । मुखं बर्करिकातुल्यं व्यक्तं तस्या व्यजायत

సింహళదేశంలో శకశృంగ రాజుకు ఒక కుమార్తె జన్మించింది; ఆమె ముఖం స్పష్టంగా బర్కరీ (మేక) ముఖంలా కనిపించింది.

Verse 79

दिव्यनारी शुभाकारा शेषकाये बभौ शुभा । पूर्वं तस्याप्यपुत्रस्य राज्ञः पुत्रशतोपमा

ఆమె శేషదేహం శుభాకారమైన దివ్యనారిగా ప్రకాశించింది. పూర్వం పుత్రహీనుడైన ఆ రాజుకు ఆమె శతపుత్రసమాన ఫలప్రదంగా నిలిచింది.

Verse 80

पुत्री जाता प्रमोदेन स्वजनानंदवर्धिनी । ततस्तस्या विलोक्याथ मुखं वर्करिकाकृति

ఒక కుమార్తె జన్మించింది; ఆమె ఆనందాన్ని కలిగించి స్వజనుల సంతోషాన్ని పెంచింది. తరువాత ఆమెను చూచినవారు ఆమె ముఖము ఆడమేక రూపముగా ఉన్నదని గమనించారు.

Verse 81

विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा

రాజుని సేవకులందరూ విస్మయానికి లోనయ్యారు. అప్పుడు రాజు కూడా అంతఃపురంతో కూడి ఘోర విషాదంలో పడిపోయాడు.

Verse 82

खिन्नाः प्रकृतयः सर्वास्तादृग्रूपविलोकनात् । तत्किमित्येतदाश्चर्यमूचुः पौराः सुविस्मिताः

అటువంటి రూపాన్ని చూసి సమస్త ప్రజలు ఖిన్నులయ్యారు. ఎంతో విస్మయంతో పట్టణవాసులు అన్నారు—“ఇది ఏ ఆశ్చర్యం, ఇది ఎందుకు జరిగింది?”

Verse 83

ततः सा यौवनं प्राप्ता साक्षाद्देवसुतोपमा । स्वमुखं दर्पणे वीक्ष्यस्मृतः पूर्वो भवस्तया

తర్వాత ఆమె యౌవనాన్ని పొందింది, సాక్షాత్తు దేవకన్య వలె. దర్పణంలో తన ముఖాన్ని చూసి ఆమెకు పూర్వజన్మ స్మృతి కలిగింది.

Verse 84

तत्तीर्थस्य प्रभावेण मातृपित्रोर्निवेदितम् । विषादो नैव कर्तव्यो मदर्थे तात निश्चितम्

ఆ తీర్థ ప్రభావంతో ఆమె తల్లి తండ్రులకు నివేదించింది—“తండ్రీ, నా కారణంగా నిశ్చయంగా విషాదం చేయకూడదు.”

Verse 85

मा शोकं कुरु मे मातः पूर्वजन्मार्जितं फलम् । ततः पूर्वं स्ववृत्तांतमुक्त्वा सा च कुमारिका

అమ్మా, శోకించకు; ఇది పూర్వజన్మలో సంపాదించిన కర్మఫలం. ఆపై ఆ కుమారిక తన పూర్వవృత్తాంతాన్ని, తన కథను వివరించింది.

Verse 86

पूर्वजन्मोद्भवः कायस्यस्या यत्रापतत्तथा । गमनाय तमुद्देशं विज्ञप्तौ पितरौ तया

పూర్వజన్మనుంచి ఉద్భవించిన తన దేహం ఎక్కడ పడిందో ఆ స్థలాన్ని ఆమె తల్లిదండ్రులకు తెలియజేసి, ఆ ప్రాంతానికి వెళ్లేందుకు అనుమతి కోరింది.

Verse 87

अहं तात गमिष्यामि महीसागरसंगमम् । भवामि तत्र संप्राप्ता यथा कुरु तथा नृप

తండ్రీ, నేను భూమి–సముద్ర సంగమానికి వెళ్తాను. అక్కడ చేరిన తరువాత, ఓ రాజా, నీకు యథోచితం అనిపించినట్లు చేయి.

Verse 88

ततः पित्रा प्रतिज्ञातं शतश्रृंगेण तत्तथा । तस्याः संवाहनं चक्रे राजा पोतैः सरत्नकैः

అప్పుడు ఆమె తండ్రి శతశృంగుడు చెప్పిన విధంగానే ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. రాజు రత్నాలతో అలంకరించిన పడవల ద్వారా ఆమె ప్రయాణ ఏర్పాట్లు చేశాడు.

Verse 89

स्तंभतीर्थं ततः साऽपि प्राप्य पोतार्यसंयुता । भूरिदानं ततश्चक्रे दानं सर्वस्वलक्षणम्

ఆపై ఆమె పడవవాళ్లతో కలిసి స్తంభతీర్థానికి చేరింది. తరువాత ఆమె విస్తారంగా దానం చేసింది—సర్వస్వాన్ని అర్పించినట్లైన దానలక్షణంతో.

Verse 90

जालिगुल्मांतरेऽन्विष्य ततो दृष्टं निजं शिरः । अस्थिचर्मावशेषं च तदादाय प्रयत्नतः

పొదలు, గుబురుల మధ్య వెదుకుతూ ఆమె అప్పుడు తన స్వంత శిరస్సును చూచింది. ఎముకలు, చర్మం మిగిలిన అవశేషాలను కూడా శ్రమతో జాగ్రత్తగా తీసుకుంది.

Verse 91

दग्ध्वा संगमसांनिध्ये क्षिप्तान्यस्थीनि संगमे । ततस्तीर्थप्रभावेण मुखं जातं शशिप्रभम्

సంగమ సమీపంలో వాటిని దహనం చేసి, ఎముకలను సంగమంలో విసిరింది. ఆ తీర్థ ప్రభావంతో ఆమె ముఖం చంద్రకాంతిలా ప్రకాశించింది.

Verse 92

न तादृग्देवकन्यानां न तादृङनागयोषिताम् । न तादृङमर्त्यनारीणां तस्या यादृङमुखं मुखम्

దేవకన్యలలో అలాంటి ముఖం లేదు, నాగస్త్రీలలో కూడా లేదు, మానవ స్త్రీలలో కూడా లేదు; ఆమె ముఖంలాంటి ముఖం ఎక్కడా కనిపించలేదు.

Verse 93

सुरासुरनराः सर्वे तस्या रूपेण मोहिताः । बहुधा प्रार्थयंत्येनां न सा वरमभीप्सति

దేవులు, అసురులు, మనుష్యులు—అందరూ ఆమె సౌందర్యానికి మోహితులయ్యారు. వారు ఎన్నిసార్లు ప్రార్థించినా, ఆమె వారివద్ద ఏ వరమూ కోరలేదు.

Verse 94

कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः

అక్కడ ఆమె ఆనందంతో అత్యంత కఠినమైన, దుష్కరమైన తపస్సును ప్రారంభించింది. ఆపై ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యాక దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు (ప్రత్యక్షమయ్యాడు).

Verse 95

प्रत्यक्षतां गतस्तस्यै वरदोऽस्मीति चाब्रवीत् । ततस्तं पूजयित्वा च कुमारी वाक्यमब्रवीत्

ఆయన ఆమెకు ప్రత్యక్షమై—“నేను వరప్రదుడను” అని పలికెను. ఆపై కుమారీ ఆయనను పూజించి ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 96

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । सांनिध्यं क्रियतामत्र सर्वकालं हि शंकर

ఓ దేవేశా, మీరు ప్రసన్నులైతే, నాకు వరం దేయమైతే—ఓ శంకరా, ఇక్కడ సర్వకాలము మీ సాన్నిధ్యాన్ని స్థాపించండి.

Verse 97

एवमस्त्विति शर्वेण प्रोक्ते हृष्टा कुमारिका । यत्र दग्धं शिरस्तस्या बर्कर्याः कुरुसत्तम

శర్వుడు “ఎవమస్తు” అని పలికినపుడు కుమారీ హర్షించింది. ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఇది ఆ బర్కరీ శిరస్సు దగ్ధమైన స్థలములో జరిగింది.

Verse 98

बर्करेशः शिवस्तत्र तया संस्थापितस्तदा । मन्मुखान्महादाश्चर्यं श्रुत्वेदं च तलातलात्

అక్కడ ఆ సమయంలో ఆమె శివుని ‘బర్కరేశ’గా స్థాపించింది. నా ముఖమునుండి ఈ మహాద్భుతాన్ని విని—తలాతలముల వరకు కూడా అది ప్రసిద్ధమైంది.

Verse 99

स्वस्तिकोनाम नागेंद्रः कुमारीं द्रष्टुमागतः । शिरसा गच्छता तेन यत्रोत्क्षिप्ता च भूरभूत्

స్వస్తిక అనే నాగేంద్రుడు కుమారీ దర్శనార్థం వచ్చెను. అతడు శిరస్సుతో కదులుతూ పోతుండగా—ఎక్కడ అతని తల ఎత్తబడిందో అక్కడ భూమి పైకి ఎగసింది.

Verse 100

ईशाने बर्करेशस्य कूपोऽभूत्स्वस्तिकाभिधः । पूरितो गंगया पार्थसर्वतीर्थफलप्रदः

బర్కరేశుని ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో ‘స్వస్తికా’ అనే బావి ఉద్భవించింది. అది గంగాజలంతో నిండినది; హే పార్థా, అది సమస్త తీర్థస్నాన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 101

दृष्ट्वा च स्थापितं लिंगं शिवस्तुष्टो वरं ददौ । येषां मृतशरीराणामत्र दाहः प्रजायते

స్థాపించిన లింగాన్ని చూచి శివుడు సంతోషించి వరం ప్రసాదించాడు—ఎవరి మృతదేహాలు ఇక్కడ దహనం చేయబడతాయో, వారికి విశేష పుణ్యఫలం కలుగుతుంది.

Verse 102

क्षिप्यंतेब्धौ तथा स्थीनि तेषां स्यादक्षया गतिः । ते स्वर्गे सुचिरं कालं वसित्वात्र समागताः

మరియు వారి ఎముకలను సముద్రంలో విసర్జించినప్పుడు వారి గతి అక్షయమవుతుంది. వారు స్వర్గంలో అత్యంత దీర్ఘకాలం నివసించి, తరువాత మళ్లీ శుభస్థితులకు చేరుతారు.

Verse 103

राजानः सर्वसंपूर्णाः सप्रतापा भवंति ते । बर्करेशं च यो भक्त्या संपूजयति मानवः

వారు రాజులు సంపూర్ణ సంపదతో, ప్రతాపంతో యుక్తులవుతారు. అలాగే భక్తితో బర్కరేశుని సమ్యక్‌గా పూజించే మనిషి కూడా అటువంటి సంపూర్ణత, తేజస్సు పొందుతాడు.

Verse 104

स्नात्वार्णवमहीतोये तस्य स्यान्मनसेप्सितम् । कार्तिके च चतुर्द्देश्यां कृष्णायां श्रद्धयान्वितः

సముద్రజలంలో మరియు భూమి యొక్క పవిత్ర జలాల్లో స్నానం చేసినవానికి మనసులో కోరినది సిద్ధిస్తుంది; ముఖ్యంగా కార్తీక మాసంలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు శ్రద్ధతో చేసినప్పుడు.

Verse 105

कूपे स्नानं नरः कृत्वा संतर्प्य च पितॄन्निजान् । पूजयेद्बर्करेशं यः सर्पपापैः स मुच्यते

బావిలో స్నానం చేసి, తన పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి, బర్కరేశ్వరుని పూజించే మనిషి సర్పసంబంధ పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 106

एवं लब्ध्वा वरान्सर्वान्सा पुनः सिंहलं ययौ । शतश्रृङ्गाय पित्रे च वृत्तांतं स्वं न्यवेदयत्

ఈ విధంగా సమస్త వరాలను పొందిన ఆమె మళ్లీ సింహలానికి వెళ్లి, తన తండ్రి శతశృంగునికి తన సమస్త వృత్తాంతాన్ని నివేదించింది.

Verse 107

तच्छ्रुत्वा विस्मितो राजा लोकाः सर्वे च फाल्गुन । प्रशशंसुर्महीतीर्थमाजग्मुश्च कृतादराः

అది విని రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు; హే ఫాల్గుణా, ప్రజలందరూ కూడా. వారు మహీతీర్థాన్ని స్తుతించి, భక్తి-గౌరవాలతో అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 108

स्नात्वा दत्त्वा च दानानि विविधानि च ते ततः । सिंहलं च ययुर्भूयस्तीर्थमाहात्म्यहर्षिताः

తర్వాత వారు స్నానం చేసి, నానావిధ దానాలు ఇచ్చారు; తీర్థ మహాత్మ్యంతో ఆనందించి వారు మళ్లీ సింహలానికి తిరిగి వెళ్లారు.

Verse 109

अनिच्छंत्यां कुमार्यां च वरं द्रव्यं च पार्थिवः । तथान्यदपि प्रीत्यासौ यद्ददौ नृपतिः श्रृणु

కుమారికి ఇష్టం లేకపోయినా రాజు ఆమెకు వరమును, ధనమును ఇచ్చాడు; ప్రేమవశంగా మరికొన్ని వస్తువులనూ దానమిచ్చాడు—ఆ నృపతి ఏమేమి ఇచ్చాడో వినుము.

Verse 110

इदं भारतखंडं च नवधैव विभज्य सः । ददावष्टौ स्वपुत्राणां कुमार्यै नवमं तथा

ఆయన భారతఖండాన్ని తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించి, ఎనిమిది భాగాలను తన కుమారులకు ఇచ్చెను; తొమ్మిదవ భాగాన్ని అలాగే కుమారికకు (కన్యకు) సమర్పించెను।

Verse 111

तेषां विभेदान्वक्ष्यामि पर्वतैरुपशोभितान् । पुत्रनामानि वर्षाणि पर्वतांश्च श्रृणुष्व मे

పర్వతాలతో శోభితమైన వారి విభాగాలను నేను వివరించెదను; నా మాటల నుండి కుమారుల పేర్లు, వర్షాలు (ప్రాంతాలు) మరియు పర్వతాలను వినుము।

Verse 112

महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः । विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్షపర్వత, వింధ్య, పారియాత్ర—ఇవే ఏడు కులపర్వతములు అని స్మరించబడినవి।

Verse 113

महेन्द्रपरतश्चैव इन्द्रद्वीपो निगद्यते । पारियात्रस्य चैवार्वाक्खण्डं कौमारिकं स्मृतम्

మహేంద్ర పర్వతానికి పడమటగా ‘ఇంద్రద్వీపం’ అని చెప్పబడుతుంది; అలాగే పారియాత్ర శ్రేణికి ఉత్తరంగా ఉన్న ప్రాంతం ‘కౌమారిక ఖండం’గా స్మరించబడుతుంది।

Verse 114

सहस्रमेकमेकं च सर्वखण्डान्यमूनि च । नदीनां संभवं चापि संक्षेपाच्छृणु फाल्गुन

హే ఫాల్గుణా! ఈ సమస్త ఖండాలు—వెయ్యి ఒకటి—మరియు నదుల ఉద్భవమును కూడా సంక్షేపంగా వినుము।

Verse 115

वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारियात्रोद्भवा मताः । नर्मदासरसाद्याश्च नद्यो विंध्याद्विनिर्गताः

వేదస్మృతి, ముఖా అనే నదులు పారియాత్ర పర్వతశ్రేణి నుండి పుట్టినవని భావించబడుతున్నాయి. అలాగే నర్మదా, సరసా మొదలైన నదులు వింధ్య పర్వతం నుండి ప్రవహించాయని చెప్పబడుతుంది.

Verse 116

शतद्रूचन्द्रभागाद्या ऋक्षपर्वतसंभवाः । ऋषिकुल्याकुमार्याद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः

శతద్రూ, చంద్రభాగా మొదలైన నదులు ఋక్ష పర్వతం నుండి ఉద్భవిస్తాయి. అలాగే ఋషికుల్యా, కుమారీ మొదలైన నదులు శుక్తిమత్ పర్వత పాదభాగం నుండి పుట్టినవని స్మరించబడుతుంది.

Verse 117

तापी पयोष्णी निर्विध्या कावेरी च महीनदी । कृष्णा वेणी भीमरथी सह्यपादोद्भवाः स्मृताः

తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింధ్యా, కావేరీ, మహీ నది—అలాగే కృష్ణా, వేణీ, భీమరథీ—ఇవన్నీ సహ్య పర్వత పాదభాగం నుండి ఉద్భవించినవని స్మరించబడుతున్నాయి.

Verse 118

कृतमालाताम्रपर्णीप्रमुखा मलयोद्भवाः । त्रिसामऋष्यकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः

కృతమాలా, తామ్రపర్ణీ మొదలైన నదులు మలయ పర్వతాల నుండి ఉద్భవిస్తాయి. అలాగే త్రిసామా, ఋష్యకుల్యా మొదలైన నదులు మహేంద్ర పర్వతం నుండి పుట్టినవని స్మరించబడుతుంది.

Verse 119

एवं विभज्य पुत्रेभ्यः कुमार्यै च महीपतिः । शतशृंगो गिरं गत्वा उदीच्यां तप्तवांस्तपः

ఇలా తన కుమారులకు మరియు కుమారీకి కూడా రాజ్యభాగాలను విభజించి ఇచ్చిన తరువాత, భూపతి శతశృంగ రాజు ఉత్తర దిశలోని ఒక పర్వతానికి వెళ్లి తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 120

तत्र तप्त्वा तपो घोरं ब्रह्मलोकं जगाम सः । शतश्रृंगो नृपश्रेष्ठः शतश्रृंगे नगोत्तमे

అక్కడ ఘోర తపస్సు చేసి అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందెను. రాజశ్రేష్ఠుడు శతశృంగుడు శతశృంగమనే ఉత్తమ పర్వతంపై ఈ ఫలాన్ని పొందెను.

Verse 121

यत्र जातोऽसि कौतेय पांडोस्त्वं सोदरैः सह । कुमारी च महाभागा स्तंभतीर्थस्थिता सती

హే కౌంతేయా! నీవు పాండుపుత్రుడై సహోదరులతో కలిసి జన్మించిన చోటే, స్తంభతీర్థంలో మహాభాగ్యవతి సతీ కుమారీ నివసించుచున్నది.

Verse 122

खंडोद्भवेन द्रव्येण तेपे दानानि यच्छती । ततः केनापि कालेन भ्रातृभ्योऽष्टभ्य एव च

తనకు లభించిన భాగం నుండి పుట్టిన ధనంతో ఆమె దానాలు చేసి పుణ్యాన్ని ఆచరించెను. తరువాత ఏదో కాలంలో ఆమె తన ఎనిమిది అన్నదమ్ములకు కూడా (దానం/భాగం) ఇచ్చెను.

Verse 123

महावीर्यबलोत्साहा जाता नव नवात्मजाः । ते समेत्य समागम्य कुमारीं प्रोचिरे ततः

వీరత్వం, బలం, ఉత్సాహం గల నూతన నూతన కుమారులు మళ్లీ మళ్లీ జన్మించిరి. వారు అందరూ కూడి కుమారీ దేవిని అప్పుడు పలికిరి.

Verse 124

कुलदेवी त्वमस्माकं प्रसादं कुरु नः शुभे । अष्टौ खण्डानि चास्माकं विभज्य स्वयमेव च । देही द्वासप्ततीनां नो विभेदः स्याद्यथा न नः

“నీవే మా కులదేవి, హే శుభే! మాపై ప్రసన్నమవు. నీవే స్వయంగా మా రాజ్యాన్ని ఎనిమిది ఖండాలుగా విభజించి దయచేయుము, మా డెబ్బై రెండుగురిలో విభేదం కలుగకుండునట్లు.”

Verse 125

इत्युक्ता सर्वधर्मज्ञा विज्ञाने ब्रह्मणा समा । द्वासप्ततिविभेदैः सा नव खंडान्यचीकरत्

ఇట్లు పలుకబడిన ఆమె—సర్వధర్మజ్ఞ, జ్ఞానంలో బ్రహ్మతో సమానురాలు—డెబ్బై రెండు విభేదాల ప్రకారం తొమ్మిది ఖండాలను ఏర్పాటు చేసింది।

Verse 126

तेषां नामानि ग्रामांश्च पत्तनानि च फाल्गुन । वेलाकूलानि संख्यां च वक्ष्यामि तव तत्त्वतः

ఓ ఫాల్గుణా! వాటి పేర్లు, గ్రామాలు, పట్టణాలు, సముద్రతీరాలు మరియు సంఖ్యను నీకు తత్త్వంగా యథార్థంగా వివరించి చెబుతాను।

Verse 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

ఆ మণ্ডలంలో నీవృత ప్రాంతంలో గ్రామాలు నాలుగు కోట్లు; బాలాక దేశంలో రెండున్నర కోట్లు గ్రామాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది।

Verse 128

सपादकोटिर्ग्रामाणां पुरसाहणके विदुः । लक्षाश्चत्वार एवापि ग्रामाणामंधके स्मृताः

పురసాహణకంలో గ్రామాలు సవ్వా కోటి అని వారు తెలుసుకున్నారు; అంధకంలో గ్రామాలు నాలుగు లక్షలు అని స్మరించబడింది।

Verse 129

एको लक्षश्च नेपाले ग्रामाणां परिकीर्तितः । षट्त्रींशल्लक्षमानं तु कान्यकुब्जे प्रकीर्तितम्

నేపాలంలో గ్రామాలు ఒక లక్ష అని కీర్తించబడింది; కాన్యకుబ్జంలో అయితే ముప్పై ఆరు లక్షల పరిమాణం ప్రకటించబడింది।

Verse 130

द्वासप्ततिस्तथा लक्षा ग्रामा गाजणके स्मृताः । अष्टादश तथा लक्षा ग्रामाणां गौडदेशके

గాజణక ప్రాంతంలో గ్రామాలు డెబ్బై రెండు లక్షలని స్మృతిలో చెప్పబడినవి. అలాగే గౌడదేశంలో గ్రామాలు పద్దెనిమిది లక్షలని ప్రకటించబడినవి.

Verse 131

कामरूपे च ग्रामाणां नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । डाहले वेदसंज्ञे तु ग्रामाणां नवलक्षकम्

కామరూపంలో గ్రామాలు తొమ్మిది లక్షలని కీర్తించబడినవి. ‘వేద’ అనే పేరుగల డాహల దేశంలో కూడా గ్రామాలు తొమ్మిది లక్షలని చెప్పబడినవి.

Verse 132

नवैव लक्षा ग्रामाणां कांतिपुरे प्रकीर्तिताः । नवलक्षास्तथा चैव माचिपुरे प्रकीर्तिताः

కాంతిపురంలో గ్రామాలు ఖచ్చితంగా తొమ్మిది లక్షలని ప్రకటించబడినవి. అలాగే మాచిపురంలో కూడా తొమ్మిది లక్షలని కీర్తించబడినవి.

Verse 133

ओड्डियाणे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । जालंधरे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः

ఒడ్డియాణ దేశంలో గ్రామాలు తొమ్మిది లక్షలని ప్రసిద్ధం. అలాగే జాలంధర దేశంలో కూడా తొమ్మిది లక్షలని కీర్తించబడినవి.

Verse 134

लोहपूरे तथा देशे लक्षाः प्रोक्ता नवैव च । ग्रामाणां सप्तलक्षं च पांबीपुरे प्रकीर्तितम्

లోహపూర దేశంలో తొమ్మిది లక్షలని చెప్పబడినవి. పాంబీపురంలో గ్రామాలు ఏడు లక్షలని ప్రసిద్ధంగా కీర్తించబడినవి.

Verse 135

ग्रामाणां सप्तलक्षं च रटराजे प्रकीर्तितम् । हरीआले च ग्रामाणां लक्षपंचकसंमितम्

రటరాజ దేశంలో గ్రామాలు ఏడు లక్షలు ప్రసిద్ధమని చెప్పబడినవి; హరీఆలలో గ్రామాలు ఐదు లక్షలని పేర్కొనబడినవి।

Verse 136

सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं द्रडस्य विषये तथा । सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं तथावंभणवाहके

ద్రడ ప్రాంతంలో సార్ధ మూడు లక్షలు అని చెప్పబడినవి; అవంభణవాహకంలో కూడా సార్ధ మూడు లక్షలని చెప్పబడినవి।

Verse 137

एकविंशतिसाहस्रं ग्रामणां नीलपूरके । तथामलविषये पार्थ ग्राममाणामेकलक्षकम्

నీలపూరకంలో గ్రామాలు ఇరవై ఒక వేలని చెప్పబడినవి; అలాగే, ఓ పార్థా, మల ప్రాంతంలో గ్రామాలు ఒక లక్షమని చెప్పబడినవి।

Verse 138

नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः

నరేందు అనే దేశంలో ఒక లక్ష పావు అని చెప్పబడింది; అతిలాంగల దేశంలో కూడా ఒక లక్ష పావు అని చెప్పబడింది।

Verse 139

लक्षाष्टादशसाहस्रं नवती द्वे च मालवे । सयंभरे तथा देशे लक्षः प्रोक्तः सपादकः

మాలవంలో ఒక లక్ష పద్దెనిమిది వేల తొంభై రెండు అని చెప్పబడింది; సయంభర దేశంలో ఒక లక్ష పావు అని చెప్పబడింది।

Verse 140

मेवाडे च तथा प्रोक्तो लक्षश्चैकःसपादकः । अशीतिश्च सहस्राणि वागुरिः परिकीर्तितः

మేవాడ దేశములోనూ అలాగే చెప్పబడింది—ఒక లక్షము మరియు సపాదము (సవ్వ లక్షము). అలాగే వాగురి ఎనభై వేల (గ్రామాలు/నివాసాలు) కలదని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 141

ग्रामसप्ततिसाहस्रो गुर्जरात्रः प्रकीर्तितः । तथा सप्ततिसाहस्रः पांडर्विषय एव च

గుర్జరాత్రము డెబ్బై వేల గ్రామములతో ప్రసిద్ధి; అలాగే పాండర-విషయమూ డెబ్బై వేల (గ్రామములు) కలదని చెప్పబడింది.

Verse 142

जहाहुतिसहस्राणि द्वाचत्वारिंशदेव च । अष्टषाष्टसहस्राणि प्रोक्तं काश्मीरमंडलम्

జహాహుతికి నలభై రెండు వేల (గ్రామాలు/నివాసాలు) అని చెప్పబడింది; కాశ్మీర మండలము అరవై ఎనిమిది వేల (గ్రామములు) కలదని ప్రకటించబడింది.

Verse 143

षष्टित्रिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां कौंकणे विदुः । चतुर्दशशतं द्वे च विंशतीलघुकौंकणम्

కోంకణములో ముప్పై ఆరు వేల గ్రామాలు ఉన్నాయని వారు తెలుసుకొనుచున్నారు; ‘లఘుకోంకణం’లో వెయ్యి నాలుగు వందల ఇరవై (గ్రామాలు) ఉన్నాయని చెప్పబడింది.

Verse 144

सिंधुः सहस्रदशके ग्रामाणां परिकीर्तितः

సింధు దేశము పది వేల గ్రామములు కలదని ప్రకటించబడింది.

Verse 145

चतुर्दशशते द्वे च विंशतिः कच्छमंडलम् । पंचपंचाशत्सहस्रं ग्रामाः सौराष्ट्रमुच्यते

కచ్ఛమండలంలో వెయ్యి నాలుగు వందల ఇరవై గ్రామాలు ఉన్నట్లు చెప్పబడింది; సౌరాష్ట్రం మాత్రం యాభై ఐదు వేల గ్రామాల దేశమని ప్రసిద్ధి।

Verse 146

एकविंशतिसहस्रो लाडदेशः प्रकीर्तितः । अतिसिंधुश्च ग्रामाणां दशसहस्र उच्यते । तथा चाश्वमुखं पार्थ दशसाहस्रमुच्यते

లాడదేశం ఇరవై ఒక వేల గ్రామాలతో ప్రసిద్ధి. అతిసింధు పది వేల గ్రామాలదని చెప్పబడుతుంది. అలాగే, ఓ పార్థా, అశ్వముఖం కూడా పది వేల గ్రామాలదని స్మరించబడింది.

Verse 147

सहस्रदशकं चापि एकपादः प्रकीर्तितः

ఏకపాదం కూడా పది వేల (గ్రామాలతో) ప్రఖ్యాతమని చెప్పబడింది.

Verse 148

तथैव दशसाहस्रो देशः सूर्यमुखः स्मृतः । एकबाहुस्तथा देशो दशसाहस्रमुच्यते

అలాగే సూర్యముఖం అనే దేశం పది వేల (గ్రామాలతో) స్మరించబడింది. ఏకబాహు దేశం కూడా పది వేల (గ్రామాలతో) చెప్పబడింది.

Verse 149

सहस्रदशकं चैव संजायुरिति देशकः । शिवनामा तथा देशः सहस्रदशकः स्मृतः । सहस्राणि दश ख्यातं तथा कालहयंजयः

సంజాయు అనే దేశం కూడా పది వేల (గ్రామాలతో) గణించబడింది. శివనామా అనే దేశం కూడా పది వేల (గ్రామాలతో) స్మరించబడింది. అలాగే కాలహయంజయ కూడా పది వేల (గ్రామాలతో) ప్రసిద్ధి.

Verse 150

लिंगोद्भवस्तथा देशः सहस्राणि दशैव च । भद्रश्च देवभद्रश्च प्रत्येकं दशकौ स्मृतौ

లింగోద్భవమనే దేశము కూడా దశ సహస్ర గ్రామముల పరిమాణమని చెప్పబడింది. భద్రుడు మరియు దేవభద్రుడు—ఇద్దరూ ఒక్కొక్కరు దశ సహస్ర గ్రామములుగా స్మరింపబడుదురు.

Verse 151

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि स्मृतौ चटविराटकौ । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि यमकोटिः प्रकीर्तिता

చట మరియు విరాటక—ఈ రెండు దేశములు షట్త్రింశత్ సహస్ర గ్రామములుగా స్మరింపబడినవి. యమకోటి కూడా షట్త్రింశత్ సహస్రముగా ప్రఖ్యాతి పొందింది.

Verse 152

अष्टादश तथा कोट्यो रामको देश उच्यते । तोमरश्चापि कर्णाटो युगलश्च त्रयस्त्विमे

రామకమనే దేశము అష్టాదశ కోటి గ్రామముల పరిమాణమని చెప్పబడింది. అలాగే తోమర, కర్ణాట, యుగల—ఈ మూడు కూడా ఇక్కడ పేర్కొనబడినవి.

Verse 153

सपादलक्षग्रामाणां प्रत्येकं परिकीर्तितः । पंचलक्षाश्च ग्रामाणां स्त्रीराज्यं परिकीर्तितम्

ఆ మూడు దేశములలో ప్రతి ఒక్కటి సపాద లక్ష (సవ్వ లక్ష) గ్రామములుగా ప్రకటించబడింది. స్త్రీరాజ్యమనే దేశము పంచ లక్ష గ్రామములుగా ప్రఖ్యాతి పొందింది.

Verse 154

पुलस्त्यविषयश्चापि दशलक्षक उच्यते । प्रत्येकं लक्षदशकौ देशौ कांबोजकोशलौ

పులస్త్యుని విషయము కూడా దశ లక్ష గ్రామముల పరిమాణమని చెప్పబడింది. కాంబోజ మరియు కోశల—ఈ రెండు దేశములు ప్రతి ఒక్కటి దశ లక్ష గ్రామములుగా ప్రకటించబడినవి.

Verse 155

ग्रामाणां च चतुर्लक्षो बाल्हिकः परिकीर्त्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि लंकादेशः प्रकीर्तितः

బాల్హిక దేశంలో గ్రామాలు నాలుగు లక్షలని కీర్తించబడింది. లంకా దేశంలో ముప్పై ఆరు వేల గ్రామాలని ప్రకటించబడింది.

Verse 156

चतुःषष्टिसहस्राणि कुरुदेशः प्रकीर्तितः । सार्धलक्षस्तथा प्रोक्तः किरातविजयो जयः

కురు దేశంలో అరవై నాలుగు వేల గ్రామాలని కీర్తించారు. అలాగే ‘జయ’ అని ప్రసిద్ధమైన కిరాతవిజయంలో ఒకటిన్నర లక్ష గ్రామాలని చెప్పారు.

Verse 157

पंच प्राहुस्तथा लक्षान्विदर्भायां च ग्रामकान् । चतुर्दशसहस्राणि वर्धमानं प्रकीर्तितम्

అలాగే విదర్భాలో ఐదు లక్షల గ్రామాలని చెప్పారు. వర్ధమానంలో పద్నాలుగు వేల గ్రామాలని కీర్తించారు.

Verse 158

सहस्रदशकं चापि सिंहलद्वीपमुच्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि ग्रामाणां पांडुदेशकः

సింహల ద్వీపంలో కూడా పది వేల గ్రామాలని అంటారు. పాండు దేశంలో ముప్పై ఆరు వేల గ్రామాలని కీర్తించారు.

Verse 159

लक्षैकं च तथा प्रोक्तं ग्रामाणां तु भयाणकम् । षट्षष्टिं च सहस्राणि देशो मागध उच्यते

భయాణకంలో గ్రామాలు ఒక లక్ష అని కూడా చెప్పారు. మాగధ దేశంలో అరవై ఆరు వేల గ్రామాలని అంటారు.

Verse 160

षष्टिसहस्राणि तथा ग्रामाणां पांगुदेशकः । त्रिंशत्साहस्र उक्तश्च ग्रामाणां च वरेंदुकः

అలాగే పాంగు-దేశంలో అరవై వేల గ్రామాలు ఉన్నట్లు చెప్పబడింది; వరేందుక-దేశంలో ముప్పై వేల గ్రామాలు ప్రసిద్ధమని పేర్కొనబడింది।

Verse 161

पंचविंशतिसाहस्रं मूलस्थानं प्रकीर्तितम् । चत्वारिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां यावनः स्मृतः

మూలస్థానంలో ఇరవై ఐదు వేల గ్రామాల సంఖ్య ప్రకటించబడింది; యావన-దేశంలో నలభై వేల గ్రామాలు స్మరించబడుతున్నాయి।

Verse 162

चत्वार्येव सहस्राणि पक्षबाहुरुदीर्यते । द्वासप्ततिरमी देशाः ग्रामसंख्याः प्रकीर्तिताः

పక్షబాహు దేశంలో నాలుగు వేల గ్రామాలు ఉన్నట్లు చెప్పబడింది; ఈ విధంగా గ్రామసంఖ్యలతో కూడిన డెబ్బై రెండు దేశాలు ప్రకటించబడ్డాయి।

Verse 163

एवं भरतखंडेऽस्मिन्षण्णवत्येव कोटयः । द्वासप्ततिस्तथा लक्षाः पत्तनानां प्रकीर्तिताः

ఈ భరతఖండంలో తొంభై ఆరు కోట్లు (విభాగాలు/నివాసాలు) అని ప్రఖ్యాతి; అలాగే పట్టణాలు డెబ్బై రెండు లక్షలు అని పరంపరలో ప్రకటించబడింది।

Verse 164

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेलाकूलानि भारत । एवं विभज्य खंडानि भ्रातृव्याणां ददौ नव

ఓ భారతా, సముద్రతీర విస్తారాలు ముప్పై ఆరు వేలని చెప్పబడింది; ఇలా ఖండాలను విభజించి ఆమె సోదరుల బంధువులకు తొమ్మిది భాగాలు ఇచ్చింది।

Verse 165

आत्मीयमपि सा देवी अनिच्छुष्वपि तेषु च । यतो मान्येति भगिनी प्रति क्रुध्यंति भ्रातरः

ఆ దేవి తనదైనదైనా వారిపట్ల దానిని ఉంచుకోవాలని అనుకోలేదు. ‘అక్కను ముందుగా గౌరవించాలి’ అని భావించి అన్నదమ్ములు ఆమెపై కోపపడతారు.

Verse 166

भ्रातॄन्प्रति भगिनी च विचार्यैव ददौ शुभा । तत्कृत्वा सानुमान्यैतान्स्तंभतीर्थमुपागता

సోదరుల పట్ల తన అక్కధర్మాన్ని ఆలోచించి ఆ శుభాంగి భాగాలను ఇచ్చింది. అలా చేసి వారిని యథావిధిగా సత్కరించి స్తంభతీర్థానికి వెళ్లింది.

Verse 167

तदा तेषु च देशेषु चतुर्वर्गस्य साधनम् । सर्वेषां प्रवरं प्रोक्तं कुमारीश्वरमेव च

అప్పుడు ఆ ప్రాంతాలలో చతుర్వర్గసాధన మార్గం చెప్పబడింది; అయితే అన్నింటిలో శ్రేష్ఠమని కుమారీశ్వరుడే ప్రకటించబడెను.

Verse 168

तत्रापि गुप्तक्षेत्रं च वेदैतत्सा कुमारिका । गुप्तक्षेत्रे कुमारेशं पूजयंति महाव्रता

అక్కడ కూడా ఒక గుప్తక్షేత్రం ఉంది—ఇది ఆ కుమారికకు తెలిసినది. ఆ గుప్తక్షేత్రంలో మహావ్రతధారులు కుమారేశుని పూజిస్తారు.

Verse 169

तस्थौ स्नायंती षट्सु चैवापि संगमे । ततः कालप्रकर्षाच् प्रासादे स्कंदनिर्मिते

ఆమె అక్కడే నిలిచి, ప్రత్యేకంగా ఆరు సంగమస్థలాలలో స్నానం చేసింది. తరువాత కాలం గడిచేకొద్దీ స్కందుడు నిర్మించిన ప్రాసాద-మందిరంలో నివసించింది.

Verse 170

जीर्णे नव्यं स्वर्णमयं प्रासादं साप्यकारयत् । ततस्तुष्टो महादेवस्तस्या भक्त्यातितोषितः

పాత దేవాలయం జీర్ణమైపోయినప్పుడు ఆమె కొత్త స్వర్ణమయ ప్రాసాదాన్ని నిర్మింపజేసింది. ఆమె భక్తికి అత్యంత సంతోషించిన మహాదేవుడు తృప్తి పొందాడు.

Verse 171

कुमारलिंगादुत्थाय प्रत्यक्षस्तामवोचत । भद्रे तवाहं भक्त्या च विज्ञानेन च तोषितः

కుమారలింగం నుండి ఉద్భవించి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చి (శివుడు) ఆమెతో పలికెను— ‘భద్రే, నీ భక్తి మరియు నీ జ్ఞానంతో నేను తృప్తుడను.’

Verse 172

जीर्णः पुनरुद्धृतोऽयं प्रासादस्तेन तोषितः । तव नाम्ना च विख्यातो भविष्यामि कुमारिके

‘ఈ జీర్ణమైన ప్రాసాదం మళ్లీ పునరుద్ధరించబడింది; దానితో నేను తృప్తుడను. ఓ కుమారికా, నీ నామంతోనే నేను ఖ్యాతి పొందుదును.’

Verse 173

कर्ता चापि तथोद्धर्ता द्वौ वै समफलौ स्मृतौ । कुमारेशः कुमारीश इति वक्ष्यंति मां ततः

సృష్టికర్త మరియు उद्धారకుడు—ఈ ఇద్దరూ సమాన ఫలాన్ని ప్రసాదించువారిగా స్మరించబడతారు. అందువల్ల ఇకపై జనులు నన్ను ‘కుమారేశ’ మరియు ‘కుమారీశ’ అని పిలుస్తారు.

Verse 174

बर्करेशे च ये दत्त वरा दत्ताः सदैव ते । तवापि प्राप्तः कालश्च समीपे वरवर्णिनि

బర్కరేశ వద్ద ఇచ్చిన వరాలు ఎల్లప్పుడూ సత్యంగా ఫలిస్తాయి. ఓ వరవర్ణినీ, నీకూ నియతకాలం వచ్చింది; అది ఇప్పుడు సమీపంలోనే ఉంది.

Verse 175

अभर्तृकाया नार्याश्च न स्वर्गो मोक्ष एव च । यथैव वृद्धकन्यायाः सरस्वत्यास्तटे शुभे

భర్తలేని స్త్రీకి స్వర్గమూ లేదు, మోక్షమూ లేదని చెప్పబడింది; శుభమైన సరస్వతీ తీరంలోని ఆ వృద్ధకన్య ఉదాహరణవలె।

Verse 176

तस्मात्त्वमत्र तीर्थे च महाकालमिति स्मृतम् । सिद्धिं गतं वृणु भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि

కాబట్టి ‘మహాకాల’మని ప్రసిద్ధమైన ఈ తీర్థంలో, ఓ భద్రే, ఓ సుందరీ, సిద్ధిని పొందిన మహాకాలుని భర్తగా వరిం చు.

Verse 177

ततः सा रुद्रवाक्येन वरयामास तं पतिम् । रुद्रलोकं ययौ चापि महाकालसन्विता

ఆపై రుద్రుని వాక్యాన్ని అనుసరించి ఆమె అతనిని భర్తగా వరిం చింది; మహాకాలునితో కూడి రుద్రలోకానికి వెళ్లింది.

Verse 178

तत्र तां पार्वती प्राह समालिंग्य प्रहर्षिता । यस्मात्त्वया चित्रवच्च लिखिता पृथिवी शुभे

అక్కడ హర్షించిన పార్వతి ఆమెను ఆలింగనం చేసి పలికింది—ఓ శుభే, నీవు భూమిని చిత్రంలా చిత్రించావు.

Verse 179

चित्रलेखेतिनाम्ना त्वं तस्माद्भव सखी मम । ततः सखी समभवच्चित्रलेखेति सा शुभा

కాబట్టి ‘చిత్రలేఖ’ అనే నామంతో నీవు నా సఖిగా ఉండు. అప్పటినుంచి ఆ శుభురాలు ‘చిత్రలేఖ’ అనే సఖిగా ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 180

ययानिरुद्धः कथित उषायाः पतिरुत्तमः । योगिनीनां वरिष्ठा या महाकालस्य वल्लभा

ఉషా యొక్క ఉత్తమ భర్త అనిరుద్ధుని యావిడ సూచించి వెల్లడించిందో; యోగినులలో శ్రేష్ఠురాలైన ఆమె; మహాకాలునికి ప్రియ వల్లభ.

Verse 181

अप्सुसा वार्षिकं बिंदुं पूर्णे वर्षशते पपौ । तपश्चरंती तस्मात्सा प्रोच्यते चाप्सरा दिवि

తపస్సు చేస్తూ ఆమె సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు ప్రతి సంవత్సరమూ ఒక్క బిందువే త్రాగింది; అందుకే స్వర్గంలో ఆమెను ‘అప్సర’ అని పలుకుతారు।

Verse 182

एवंविधा कुमारी सा लिंगमेतद्धि फाल्गुन । स्थापयामास शिवदं बर्करेश्वरसंज्ञितम्

ఇలాంటి ఆ కన్య, ఓ ఫాల్గుణా, శివానుగ్రహం ప్రసాదించే ఈ లింగాన్నే స్థాపించింది; అది ‘బర్కరేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 183

तस्मादत्र नृणां दाहश्चास्थिक्षेपश्च भारत । प्रयागादधिकौ प्रोक्तौ महेशस्य वचो यथा

కాబట్టి, ఓ భారతా, ఇక్కడ మనుష్యుల దహనకర్మ మరియు అస్తిక్షేపం—మహేశుని వాక్యానుసారం—ప్రయాగం కంటే అధిక ఫలప్రదమని చెప్పబడింది।