Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

मध्यसूत्रे कटाहे च पालकांस्ताञ्छृणुष्व मे । वसुधामा स्थितः पूर्वे शंखपालश्च दक्षिणे

Transliteration

madhyasūtre kaṭāhe ca pālakāṃstāñchṛṇuṣva me | vasudhāmā sthitaḥ pūrve śaṃkhapālaśca dakṣiṇe

Translation

మధ్యసూత్రంలోను బ్రహ్మాండ-కటాహంలోను నియుక్తులైన పాలకులను నా మాటలతో వినుము. తూర్పున వసుధామా, దక్షిణాన శంఖపాలుడు స్థితుడై ఉన్నాడు.

Word by Word

• मध्यसूत्रे: in the central cord/axis
• मध्यसूत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य + सूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘मध्यसूत्र’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (मध्यस्य सूत्रम्)

• कटाहे: in the cauldron/pit
• कटाहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कटाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• पालकान्: guardians/protectors
• पालकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम

• शृणुष्व: hear (listen)
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• मे: of me / my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• वसुधामा: Vasudhāman (a name)
• वसुधामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु + धामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘वसुधामन्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (वसोः धाम)

• स्थितः: standing/placed
• स्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूर्वे: in the east
• पूर्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (दिशि-प्रयोगः)

• शंखपालः: Śaṅkhapāla (a name)
• शंखपालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंख + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शंखस्य पालः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• दक्षिणे: in the south
• दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (दिशि-प्रयोगः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Visual Art Cues

Scene: A cosmic diagram: a central cord (madhyasūtra) running through the brahmāṇḍa and a vast cauldron-like enclosure (kaṭāha). Two guardian beings stand at the eastern and southern quarters, holding emblems of protection, facing inward toward the cosmic center.

Characters & Entities

• Vasudhāmā
• Śaṅkhapāla
• Madhya-sūtra
• Kaṭāha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The cosmos is portrayed as protected and regulated—direction by direction—through appointed guardians, reflecting dharma as structured order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; the verse lists cosmic guardians and directions, not a pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.