Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

इंद्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रद्वीपो गभस्तिमान् । नागः सौम्यश्च गांधर्वो वरुणश्च कुमारिका

Transliteration

iṃdradvīpaḥ kaseruśca tāmradvīpo gabhastimān | nāgaḥ saumyaśca gāṃdharvo varuṇaśca kumārikā

Translation

వారు ఇంద్రద్వీపుడు, కసేరు, తామ్రద్వీపుడు, గభస్తిమాన్, నాగుడు, సౌమ్యుడు, గాంధర్వుడు, వరుణుడు—మరియు (సహా) ఒక కుమారిక కూడా।

Word by Word

• इन्द्र-द्वीपः: Indradvīpa
• इन्द्र-द्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (Indra's island; proper name)

• कसेरुः: Kaseru
• कसेरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कसेरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• ताम्र-द्वीपः: Tāmradvīpa
• ताम्र-द्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताम्र + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (copper(-colored) island; proper name)

• गभस्तिमान्: radiant
• गभस्तिमान्: Karta (Subject adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गभस्ति + मतुप् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular); मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing rays); विशेषणम् (of ताम्रद्वीपः)

• नागः: Nāga
• नागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• सौम्यः: Saumya
• सौम्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• गान्धर्वः: Gāndharva
• गान्धर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गान्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• कुमारिका: Kumārikā (daughter)
• कुमारिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular)

Speaker

Śrī Nārada (continuing narrative)

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A roll-call scene: the father figure (Śataśṛṅga) with nine children; each child subtly marked with emblematic motifs—Indra (vajra), Varuṇa (pāśa/water pot), Gandharva (lute), Nāga (serpent), Tāmradvīpa (copper hue), Gabhastimān (sun-rays), Saumya (moon-calm), Kaseru (mountain/grass), and the maiden as a luminous central sister-figure.

Characters & Entities

• Indradvīpa
• Kaseru
• Tāmradvīpa
• Gabhastimān
• Nāga
• Saumya
• Gāndharva
• Varuṇa
• Kumārikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering sacred lineages is part of Purāṇic dharma, preserving memory of exemplary families and their roles in cosmic history.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.