Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा विप्रवनिता पुनः । तं प्रणम्याथ पप्रच्छ शिवपूजाविधेः क्रमम्

సూతుడు అన్నాడు—ముని ఇలా చెప్పిన తరువాత ఆ సద్గుణ సంపన్న బ్రాహ్మణ స్త్రీ మళ్లీ ఆయనకు నమస్కరించి శివపూజా విధాన క్రమాన్ని అడిగింది.

Verse 2

शांडिल्य उवाच । पक्षद्वये त्रयोदश्यां निराहारो भवेद्यदा । घटीत्रयादस्तमयात्पूर्वं स्नानं समाचरेत्

శాండిల్యుడు అన్నాడు—ఇరు పక్షాల త్రయోదశినాడు నిరాహార వ్రతం చేపట్టినప్పుడు, సూర్యాస్తమయానికి మూడు ఘటికలు ముందే స్నానం ఆచరించాలి.

Verse 3

शुक्लांबरधरो धीरो वाग्यतो नियमान्वितः । कृतसंध्याजपविधिः शिवपूजां समारभेत्

శ్వేతవస్త్రధారిగా, ధీరుడై వాక్సంయమంతో నియమాచారసంపన్నుడై, సంధ్యావందనం జపవిధి సమ్యక్‌గా చేసి శివపూజను ఆరంభించాలి।

Verse 4

देवस्य पुरतः सम्यगुपलिप्य नवांभसा । विधाय मंडलं रम्यं धौतवस्त्रादिभिर्बुधः

దేవుని సమక్షంలో స్థలాన్ని తాజా నీటితో సమ్యక్‌గా లేపి శుభ్రపరచి, బుద్ధిమంతుడు ధౌతవస్త్రాది శుద్ధ ద్రవ్యాలతో రమ్యమైన మండలాన్ని నిర్మించాలి।

Verse 5

वितानाद्यैरलंकृत्य फलपुष्पनवांकुरैः । विचित्रपद्ममुद्धृत्य वर्णपंचकसंयुतम्

వితానాదులతో అలంకరించి, ఫలపుష్ప నవాంకురాలతో సజ్జీకరించి, పంచవర్ణసంయుక్తమైన విచిత్ర పద్మరూపాన్ని ఉద్ధరించి ప్రదర్శించాలి।

Verse 6

तत्रोपविश्य सुशुभे भक्तियुक्तः स्थिरासने । सम्यक्संपादिताशेष पूजोपकरणः शुचिः

అక్కడ సుందరమైన స్థిరాసనంపై భక్తితో కూర్చుని, శుచిగా ఉండి, పూజకు కావలసిన సమస్త ఉపకరణాలను సమ్యక్‌గా సిద్ధం చేసి సిద్ధంగా ఉండాలి।

Verse 7

आगमोक्तेन मंत्रेण पीठमामंत्रयेत्सुधीः । ततः कृत्वात्मशुद्धिं च भूतशुद्ध्यादिकं क्रमात्

ఆగమోక్త మంత్రంతో బుద్ధిమంతుడు పీఠాన్ని ఆమంత్రించి ఆహ్వానించాలి; అనంతరం క్రమంగా ఆత్మశుద్ధి మరియు భూతశుద్ధి మొదలైన కర్మలను నిర్వహించాలి।

Verse 8

प्राणायामत्रयं कृत्वा बीजवर्णैः सबिंदुकैः । मातृका न्यस्य विधिवद्ध्यात्वा तां देवतां पराम्

త్రివిధ ప్రాణాయామం చేసి, బిందుసహిత బీజాక్షరాలను ఉపయో గించి, విధివిధానంగా మాత్రికా-న్యాసం చేయాలి; అనంతరం ఆ పరమ దేవతను ధ్యానించాలి।

Verse 9

समाप्य मातृका भूयो ध्यात्वा चैव परं शिवम् । वामभागे गुरुं नत्वा दक्षिणे गणपं नमेत्

మాత్రికా-న్యాసం పూర్తిచేసి, మళ్లీ పరమ శివుని ధ్యానించాలి. తరువాత ఎడమవైపు గురువుకు నమస్కరించి, కుడివైపు గణపతికి నమస్కరించాలి।

Verse 10

अंसोरुयुग्मे धर्मादीन्न्यस्य नाभौ च पार्श्वयोः । अधर्मादीननंतादीन्हृदि पीठे मनुं न्यसेत्

భుజాలు మరియు తొడల జంటపై ధర్మాది న్యాసం చేయాలి; అలాగే నాభి మరియు పక్కలపై అధర్మాది, అనంతాది న్యాసం చేసి; చివరికి హృదయ-పీఠంలో మంత్రం (మను) న్యసించాలి।

Verse 11

आधारशक्तिमारभ्य ज्ञानात्मानमनुक्रमात् । उक्तक्रमेण विन्यस्य हृत्पद्मे साधुभाविते

ఆధార-శక్తి నుండి ప్రారంభించి, క్రమంగా జ్ఞాన-తత్త్వం వరకు, చెప్పిన క్రమానుసారం విన్యాసం చేయాలి—సాధనతో సుసంస్కృతమైన హృదయ-పద్మంలో।

Verse 12

नवशक्तिमये रम्ये ध्यायेद्देवमुमापतिम् । चन्द्रकोटिप्रतीकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

నవశక్తిమయమైన ఆ రమ్య అంతర్లోకంలో ఉమాపతి దేవుని ధ్యానించాలి—కోటిచంద్రులవలె ప్రకాశించే, త్రినేత్రుడు, చంద్రశేఖరుడు।

Verse 13

आपिंगलजटाजूटं रत्नमौलिविराजितम् । नीलग्रीवमुदारांगं नागहारोपशोभितम्

ఆపింగల జటాజూటముతో, రత్నమయ మౌలితో విరాజిల్లే; నీలగ్రీవుడై, ఉదారాంగుడై, నాగహారంతో శోభించే పరమేశ్వరుని ధ్యానించు।

Verse 14

वरदाभयहस्तं च धारिणं च परश्वधम् । दधानं नागवलयकेयूरांगदमुद्रिकम्

వరదాభయ ముద్రలతో కూడిన హస్తాలు కలవాడై, పరశుధారియై; నాగవలయాలు, కేయూరాలు, అంగదాలు, ముద్రికలు ధరించిన ప్రభువును ధ్యానించు।

Verse 15

व्याघ्रचर्मपरीधानं रत्नसिंहासने स्थितम् । ध्यात्वा तद्वाम भागे च चिंतयेद्गिरिकन्यकाम्

వ్యాఘ్రచర్మం ధరించి రత్నసింహాసనంపై ఆసీనుడైన ఆయనను ధ్యానించి, అనంతరం ఆయన వామభాగంలో గిరికన్యా పార్వతీదేవిని చింతించాలి।

Verse 16

भास्वज्जपाप्रसूनाभामुदयार्कसमप्रभाम् । विद्युत्पुंजनिभां तन्वीं मनोनयननंदिनीम्

జపాపుష్పంలా ప్రకాశించే, ఉదయసూర్యునివలె ప్రభావంతమైన, విద్యుత్పుంజంలా కాంతిమయమైన, సన్నని దేహముతో మనస్సు-నయనాలకు ఆనందం కలిగించే దేవిని ధ్యానించాలి।

Verse 17

बालेंदु शेखरां स्निग्धां नीलकुंचितकुन्तलाम् । भृंगसंघातरुचिरां नीलालकविराजिताम्

బాలేందువును శేఖరంగా ధరించిన, స్నిగ్ధమైన, నీల వంకర కేశములు గల; భృంగసమూహంలా మనోహరమైన, నీల అలకలతో విరాజిల్లే దేవిని ధ్యానించు।

Verse 18

मणिकुंडलविद्योतन्मुखमंडलविभ्रमाम् । नवकुम्कुमपंकांक कपोलदलदर्पणाम्

రత్నఖచిత కుండలాల కాంతితో ఆమె ముఖమండలం ప్రకాశించింది; అద్దంలాంటి పత్రసమాన గండస్థలాలపై కొత్త కుంకుమ ఎర్రని లేపనం మెరిసింది।

Verse 19

मधुरस्मितविभ्राजदरुणाधरपल्लवाम् । कंबुकंठीं शिवामुद्यत्कुचपंकजकुड्मलाम्

ఆమె మధురస్మితంతో ఎర్రని పెదవులు কোমల పల్లవాల్లా ప్రకాశించాయి; శంఖసమ కంఠముగల ఆ శుభశివా, పైకి లేచిన స్తనాలను మొగ్గలైన కమలాల్లా ధరించింది।

Verse 20

पाशांकुशाभयाभीष्टविल सत्सु चतुर्भुजाम् । अनेकरत्नविलसत्कंकणांकितमुद्रिकाम्

ఆమె చతుర్భుజా—పాశం, అంకుశం, అభయముద్ర, ఇష్టప్రద వరదచిహ్నం చేతుల్లో లీలగా మెరిశాయి; అనేక రత్నాలతో కాంతివంతమైన కంకణాలు, ఉంగరాలు ఆమె చేతులను అలంకరించాయి।

Verse 21

वलित्रयेण विलसद्धेमकांचीगुणान्विताम् । रक्तमाल्यांबरधरां दिव्यचंदनच र्चिताम्

త్రివళి శోభతో, మెరిసే స్వర్ణకాంచీగుణంతో అలంకృతమైన ఆ దేవి ఎర్ర మాలలు, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, దివ్య చందనంతో లేపింపబడింది।

Verse 22

सर्वसंगीतविद्यासु न मत्तोऽन्यास्ति काचन । मम योगेन तुष्यंति सर्वा अपि सुरस्त्रियः

సర్వ సంగీతవిద్యలలో నాతో సమానమైనది మరొకటి లేదు; నా యోగప్రభావంతో సమస్త దేవపత్నులు కూడా తృప్తి పొంది ఆనందిస్తారు।

Verse 23

एवं ध्यात्वा महादेवं देवीं च गिरि कन्यकाम् । न्यासक्रमेण संपूज्य देवं गंधादिभिः क्रमात्

ఇలా మహాదేవుని, గిరికన్యక అయిన దేవిని ధ్యానించి, నియమిత న్యాసక్రమముతో విధివిధానంగా సంపూజించి, తరువాత గంధాది ఉపచారాలను క్రమంగా అర్పిస్తూ దేవుని ఆరాధించాలి।

Verse 24

पंचभिर्ब्रह्मभिः कुर्यात्प्रोक्तस्थानेषु वा हृदि । पृथक्पुष्पांजलिं देहे मूलेन च हदि त्रिधा

ఐదు బ్రహ్మమంత్రాలతో చెప్పబడిన స్థానాలలో—లేదా హృదయంలో—ఆ విధిని చేయాలి। దేహంలో విడివిడిగా పుష్పాంజలులను సమర్పించి, మూలమంత్రంతో హృదయంలో మూడుసార్లు అర్పించాలి।

Verse 25

पुनः स्वयं शिवो भूत्वा मूलमंत्रेण साधकः । ततः संपूजयेद्देवं बाह्यपीठे पुनः क्रमात्

మళ్లీ సాధకుడు మూలమంత్రంతో తానే శివుడై భావించి, ఆ తరువాత బాహ్య పీఠంపై క్రమంగా దేవుని మరల సంపూజించాలి।

Verse 26

संकल्पं प्रवदेत्तत्र पूजारंभे समाहितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा चिंतयेद्धृदि शंकरम्

పూజారంభంలో సమాహితుడై అక్కడ సంకల్పాన్ని పలకాలి. తరువాత అంజలి ముద్రతో హృదయంలో శంకరుని ధ్యానించాలి।

Verse 27

ऋणपातकदौर्भाग्यदारिद्र्यविनिवृत्तये । अशेषाघविनाशाय प्रसीद मम शंकर

ఋణం, పాపం, దుర్భాగ్యం, దారిద్ర్యం తొలగుటకై, సమస్త అఘాల నాశనార్థం—హే శంకరా, నాపై ప్రసన్నుడవు।

Verse 28

दुःखशोकाग्निसंतप्तं संसारभयपीडितम् । बहुरोगाकुलं दीनं त्राहि मां वृषवाहन

దుఃఖశోకాగ్నితో దగ్ధుడనై, సంసారభయంతో పీడితుడనై, అనేక రోగాలతో వ్యాకులుడై దీనుడనైన నన్ను—హే వృషవాహన శివా, రక్షించుము.

Verse 29

आगच्छ देवदेवेश महादेवाभयंकर । गृहाण सह पार्वत्या तव पूजां मया कृताम्

రమ్ము, హే దేవదేవేశా! హే అభయప్రద మహాదేవా! పార్వతీతో కూడ నా చేత చేయబడిన నీ పూజను స్వీకరించుము.

Verse 30

इति संकल्प्य विधिवद्ब्राह्मपूजां समाचरेत् । गुरुं गणपतिं चैव यजेत्सव्यापसव्ययोः

ఇట్లు సంకల్పించి విధివిధానంగా బ్రాహ్మపూజను ఆచరించాలి. తరువాత క్రమంగా సవ్య-అపసవ్య (కుడి-ఎడమ) పక్షాలలో గురువును, గణపతిని కూడా పూజించాలి.

Verse 31

क्षेत्रेशमीशकोणे तु यजेद्वास्तोष्पतिं क्रमात् । वाग्देवीं च यजेत्तत्र ततः कात्यायनीं यजेत्

ఈశాన కోణంలో క్షేత్రేశుని పూజించాలి; తరువాత క్రమంగా వాస్తు-స్వామిని పూజించాలి. అక్కడ వాగ్దేవిని కూడా పూజించి, అనంతరం కాత్యాయనిని పూజించాలి.

Verse 32

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च नमोंऽतकैः । स्वरैरीशादिकोणेषु पीठपादाननुक्रमात् । आभ्यां बिंदुविसर्गाभ्यामधर्मादीन्प्रपूजयेत्

‘నమో’ యొక్క అంత్యాక్షరాలు మరియు స్వరాలతో ధర్మం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం, ఐశ్వర్యం—ఇవన్నీ పూజించాలి; పీఠం మరియు దాని పాదాల క్రమానుసారం ఈశానాది కోణాలలో స్థాపించి. బిందు, విసర్గ—ఈ రెండు చిహ్నాలతో అధర్మాది (విపరీత తత్త్వాలు)నూ విధిగా పూజించాలి.

Verse 33

सत्त्वरूपैश्चतुर्दिक्षु मध्येऽनंतं सतारकम् । सत्त्वादींस्त्रिगुणांस्तं तु रूपान्पीठेषु विन्यसेत्

నాలుగు దిక్కులలో సత్త్వరూపాలను స్థాపించి, మధ్యలో తారకసహితమైన అనంతుని నిలపాలి. అనంతరం సత్త్వాది త్రిగుణాత్మక రూపాలను పీఠాలపై విన్యసించాలి.

Verse 34

अत ऊर्ध्वच्छदे मायां सह लक्ष्म्या शिवेन च

దాని పైభాగంలోని పై కప్పుపై లక్ష్మీ, శివులతో కూడిన మాయను స్థాపించాలి.

Verse 35

तदंते चांबुजं भूयः सकलं मंडलत्रयम् । पत्रकेसरकिंजल्कव्याप्तं ताराक्षरैः क्रमात्

దాని చివరలో మళ్లీ ఒక కమలాన్ని నిర్మించాలి; అందులో మూడు మండలాల సమగ్ర సమాహారం ఉండాలి. దాని దళాలు, కేసరాలు, పరాగం క్రమంగా తారకాక్షరాలతో వ్యాపించాలి.

Verse 36

पद्मत्रयं तथाभ्यर्च्य मध्ये मंडलमादरात् । वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च भागाद्यैर्दिक्षु पूजयेत्

ఇలా మూడు కమలాలను ఆరాధించిన తరువాత, మధ్యంలోని మండలాన్ని భక్తితో పూజించాలి. దిక్కులలో ‘భాగ’ మొదలైన విభాగ-సూచకాలతో వామా, జ్యేష్ఠా, రౌద్రీలను పూజించాలి.

Verse 37

वामाद्या नव शक्तीश्च नवस्वरयुता यजेत् । हृदि बीजत्रयाद्येन पीठमंत्रेण चार्चयेत्

వామా మొదలుకొని, తొమ్మిది స్వరాలతో యుక్తమైన తొమ్మిది శక్తులను విధిగా పూజించాలి. హృదయస్థానంలో మూడు బీజాలతో ప్రారంభమయ్యే పీఠమంత్రంతో కూడా అర్చన చేయాలి.

Verse 38

आवृत्तैः प्रथमांगैश्च पंचभिर्मूर्त्तिशक्तिभिः । त्रिशक्तिमूर्त्तिभिश्चान्यैर्निधिद्वयसमन्वितैः

సదాశివుని మొదటి ఆవరణచక్రాలలో ఉన్న ఐదు మూర్తిశక్తులతోను, అలాగే త్రిశక్తియుక్త ఇతర మూర్తిశక్తులతోను, నిధిద్వయంతో కూడి పరివృతుడై ఉన్నవాడిగా పూజించాలి।

Verse 39

अनंताद्यैः परीताश्च मातृभिश्च वृषादिभिः । सिद्धिभिश्चाणिमाद्याभिरिंद्राद्यैश्च सहायुधैः

ఆయనను అనంతాది, మాతృగణాలు, వృషాది, అణిమాది సిద్ధులు, అలాగే ఇంద్రాది దేవతలు తమ తమ ఆయుధాలతో కూడి చుట్టుముట్టినవాడిగా ధ్యానించాలి।

Verse 40

वृषभक्षेत्रचंडेशदुर्गाश्च स्कंदनंदिनौ । गणेशः सैन्यपश्चैव स्वस्वलक्षणलक्षिताः

వృషభుడు, క్షేత్రపాలుడు, చండేశుడు, దుర్గ; స్కందుడు, నంది; గణేశుడు మరియు సేనాపతి—వీరిలో ప్రతి ఒక్కరినీ తమ తమ లక్షణచిహ్నాలతో ప్రతిష్ఠించి పూజించాలి।

Verse 41

अणिमा महिमा चैव गरिमा लघिमा तथा । ईशित्वं च वशित्वं च प्राप्तिः प्राकाम्यमेव च

అణిమా, మహిమా, గరిమా, లఘిమా; ఈశిత్వం, వశిత్వం; ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యం—ఈ సిద్ధులను ధ్యానించాలి।

Verse 42

अष्टैश्वर्याणि चोक्तानि तेजोरूपाणि केवलम् । पंचभिर्ब्रह्मभिः पूर्वं हृल्लेखाद्यादिभिः क्रमात

ఇలా అష్టైశ్వర్యాలు చెప్పబడ్డాయి—అవి కేవలం తేజోమయ రూపాలే. వాటికి ముందుగా క్రమంగా హృల్లేఖ మొదలైన ఐదు బ్రహ్మలు ఉంటారు।

Verse 43

अंगैरुमाद्यैरिंद्राद्यैः पूजोक्ता मुनिभिस्तु तैः । उमाचंडेश्वरादींश्च पूजयेदुत्तरादितः

ఉమాది దివ్యాంగములచే, ఇంద్రాది దేవతలచే మునులు ఉపదేశించిన పూజ ప్రకారం, అనంతరం క్రమానుసారంగా ఉమా, చండేశ్వరాది దేవతలను పూజించవలెను।

Verse 44

एवमावरणैर्युक्तं तेजोरूपं सदाशिवम् । उमया सहितं देवमुपचारैः प्रपूजयेत्

ఇలా ఆవరణములను సక్రమంగా ఏర్పాటు చేసి, తేజోమయ స్వరూపుడైన సదాశివుని ఉమాతో సహితంగా, సమస్త ఉపచారములతో భక్తిపూర్వకంగా పూజించవలెను।

Verse 45

सुप्रतिष्ठितशंखस्य तीर्थैः पंचामृतैरपि । अभिषिच्य महादेवं रुद्रसूक्तैः समाहितः

సుప్రతిష్ఠిత శంఖముద్వారా తీర్థజలములతోను పంచామృతములతోను మహాదేవునికి అభిషేకం చేసి, రుద్రసూక్తములు జపిస్తూ ఏకాగ్రచిత్తుడై ఉండవలెను।

Verse 46

कल्पयेद्विविधैर्मंत्रैरासनाद्युपचारकान् । आसनं कल्पयेद्धैमं दिव्यवस्त्रसमन्वितम्

వివిధ మంత్రములతో ఆసనాది ఉపచారములను యథావిధిగా సిద్ధం చేయవలెను; దివ్య వస్త్రములతో అలంకరించిన స్వర్ణాసనాన్ని ఏర్పాటు చేయవలెను।

Verse 47

अर्घ्यमष्टगुणोपेतं पाद्यशुद्धोदकेन च । तेनैवाचमनं दद्यान्मधुपर्कं मधूत्तरम्

అష్టగుణసంపన్నమైన అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, శుద్ధజలముతో పాద్యాన్ని ఇవ్వవలెను. అదే జలముతో ఆచమనం చేయించి, అనంతరం మధుతో ఉత్తమమైన మధుపర్కాన్ని అర్పించవలెను।

Verse 48

पुनराचमनं दत्त्वा स्नानं मंत्रै प्रकल्पयेत् । उपवीतं तथा वासो भूषणानि निवेदयेत् । गंधमष्टांगसंयुक्तं सुपूतं विनिवेदयेत्

మళ్లీ ఆచమనం సమర్పించి మంత్రాలతో స్నానక్రియను నిర్వహించాలి. అనంతరం యజ్ఞోపవీతం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు నివేదించి, అష్టాంగసంయుక్తమైన శుద్ధ సుగంధాన్ని అర్పించాలి.

Verse 49

ततश्च बिल्वमंदारकह्लारसरसीरुहम् । धत्तूरकं कर्णिकारं शणपुष्पं च मल्लिकाम्

ఆపై బిల్వపత్రాలు, మందార పుష్పాలు, కహ్లారము మరియు సరస్సులోని కమలము, అలాగే ధత్తూరము, కర్ణికారము, శణపుష్పము, మల్లికా (మల్లె) అర్పించాలి.

Verse 50

कुशापामार्गतुलसीमाधवीचंपकादिकम् । बृहतीकरवीराणि यथालब्धानि साधकः

సాధకుడు లభ్యమైన మేరకు కుశగడ్డి, అపామార్గము, తులసి, మాధవి, చంపకము మొదలైనవి, అలాగే బృహతి మరియు కరవీరము—ఏది దొరికితే అది—అర్పించాలి.

Verse 51

निवेदयेत्सुगंधीनि माल्यानि विविधानि च । धूपं कालागरूत्पन्नं दीपं च विमलं शुभम्

వివిధ రకాల సుగంధ మాలలను నివేదించాలి; కాలాగురు నుండి తయారైన ధూపాన్ని, అలాగే నిర్మలమైన శుభదీపాన్ని కూడా అర్పించాలి.

Verse 52

विशेषकम् । अथ पायसनैवेद्यं सघृतं सोपदंशकम् । मोदकापूपसंयुक्तं शर्करागुडसंयुतम्

విశేష నైవేద్యంగా పాయసం సమర్పించాలి; నెయ్యితో పాటు ఉపదంశములతో, మోదకాలు మరియు ఆపూపాలు కూడా—చక్కెర, బెల్లం కలిపి—అర్పించాలి.

Verse 53

मधुनाक्तं दधियुतं जलपानसमन्वितम् । तेनैव हविषा वह्नौ जुहुयान्मंत्रभाविते

తేనెతో లేపి, పెరుగుతో కలిపి, జలపానంతో కూడిన అదే హవిస్సుతో మంత్రసంస్కృత అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించాలి.

Verse 54

आगमोक्तेन विधिना गुरुवाक्यनियंत्रितः । नैवेद्यं शंभवे भूयो दत्त्वा तांबूलमुत्तमम्

ఆగమోక్త విధానాన్ని అనుసరించి, గురువాక్య నియంత్రణలో ఉండి, శంభువుకు మళ్లీ నైవేద్యం సమర్పించి ఉత్తమ తాంబూలం నివేదించాలి.

Verse 55

धूपं नीराजनं रम्यं छत्रं दर्पणमुत्तमम् । समर्पयित्वा विधिवन्मंत्रैर्वेदिकतांत्रिकैः

ధూపం, రమ్యమైన నీరాజనం, ఛత్రం, ఉత్తమ దర్పణం విధివిధానంగా సమర్పించి, వైదిక-తాంత్రిక మంత్రాలతో కర్మను సక్రమంగా నిర్వహించాలి.

Verse 56

यद्यशक्तः स्वयं निःस्वो यथाविभवमर्चयेत् । भक्त्त्या दत्तेन गौरीशः पुष्पमात्रेण तुष्यति

ఎవరైనా అశక్తుడై, స్వయంగా దరిద్రుడైతే, తన సామర్థ్యానుసారం ఆరాధించాలి. భక్తితో ఇచ్చిన ఒక్క పుష్పమాత్రంతోనూ గౌరీశుడు తృప్తి చెందుతాడు.

Verse 57

अथांगभूतान्सकलान्गणेशादीन्प्रपूजयेत् । स्तवैर्नानाविधैः स्तुत्वा साष्टांगं प्रणमेद्बुधः

అనంతరం గణేశుడిని మొదలుకొని సమస్త అంగభూత దేవతలను విధివిధానంగా పూజించాలి. నానావిధ స్తవాలతో స్తుతించి, జ్ఞాని భక్తుడు సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి.

Verse 58

ततः प्रदक्षिणीकृत्य वृषचंडेश्वरादिकान् । पूजां समर्प्य विधिवत्प्रार्थयेद्गिरिजापतिम्

అనంతరం వృష, చండేశ్వరాది శివపరిచారకులను ప్రదక్షిణ చేసి, విధివిధానంగా పూజను సమర్పించి, గిరిజాపతి శంకరుని భక్తితో ప్రార్థించాలి।

Verse 59

जय देव जगन्नाथ जय शंकर शाश्वत । जय सर्व सुराध्यक्ष जय सर्वसुरार्चित

జయము నీకే, ఓ దేవా జగన్నాథా! జయము నీకే, ఓ శాశ్వత శంకరా! జయము నీకే, సమస్త దేవాధిపతీ! జయము నీకే, సర్వ దేవతలచే ఆరాధితా!

Verse 60

जय सर्वगुणातीत जय सर्ववरप्रद । जय नित्य निराधार जय विश्वंभराव्यय

జయము నీకే, సర్వగుణాతీతా! జయము నీకే, సర్వ వరప్రదా! జయము నీకే, నిత్యా నిరాధారా! జయము నీకే, విశ్వంభరా అవ్యయా!

Verse 61

जय विश्वैकवेद्येश जय नागेंद्रभूषण । जय गौरीपते शंभो जय चंद्रार्धशेखर

జయము నీకే, విశ్వమునకు ఏకైక వేద్యేశ్వరా! జయము నీకే, నాగేంద్రభూషణా! జయము నీకే, గౌరీపతే శంభో! జయము నీకే, చంద్రార్ధశేఖరా!

Verse 62

जय कोट्यर्कसंकाश जयानंतगुणाश्रय

జయము నీకే, కోటి సూర్యుల సమాన కాంతిమంతుడా! జయము నీకే, అనంత గుణాశ్రయా!

Verse 63

जय रुद्र विरूपाक्ष जयाचिंत्य निरंजन । जय नाथ कृपासिंधो जय भक्तार्तिभञ्जन । जय दुस्तरसंसारसागरोत्तारण प्रभो

జయ రుద్ర విరూపాక్ష! జయ అచింత్య నిరంజన! జయ నాథ కృపాసింధో! జయ భక్తార్తిభంజన! జయ ప్రభో, దుర్తర సంసారసాగరాన్ని దాటించువాడా!

Verse 64

प्रसीद मे महादेव संसारार्त्तस्य खिद्यतः । सर्वपापभयं हृत्वा रक्ष मां परमेश्वर

హే మహాదేవా, నాపై ప్రసన్నుడవు; నేను సంసారపీడతో బాధపడుతూ శోకంతో క్షీణించుచున్నాను. సమస్త పాపజనిత భయాన్ని తొలగించి, హే పరమేశ్వరా, నన్ను రక్షించు.

Verse 65

महादारिद्र्यमग्नस्य महापापहतस्य च । महाशोकविनष्टस्य महारोगातुरस्य च

మహా దారిద్ర్యంలో మునిగినవాడికి, ఘోర పాపంతో దెబ్బతిన్నవాడికి; మహా శోకంతో నశించినవాడికి, భయంకర రోగంతో బాధపడువాడికి—(అతనిపైనా) కరుణ చూపుము.

Verse 66

ऋणभारपरीतस्य दह्यमानस्य कर्मभिः । ग्रहैः प्रपीड्यमानस्य प्रसीद मम शंकर

హే శంకరా, నాపై ప్రసన్నుడవు—నేను ఋణభారంతో కూరుకుపోయి, కర్మఫలాలతో దహించబడుతూ, ప్రతికూల గ్రహపీడతో బాధపడుతున్నాను.

Verse 67

दरिद्रः प्रार्थयेदेवं पूजांते गिरिजापतिम् । अर्थाढ्यो वापि राजा वा प्रार्थयेद्देवमीश्वरम्

ఇలా పూజాంతంలో దరిద్రుడు గిరిజాపతిని ప్రార్థించవలెను; అలాగే ధనవంతుడైనా, రాజైనా—అందరూ దేవేశ్వరుడైన పరమాధిపతిని ప్రార్థించవలెను.

Verse 68

दीर्घमायुः सदारोग्यं कोशवृद्धिर्बलोन्नतिः । ममास्तु नित्यमानन्दः प्रसादात्तव शंकर

హే శంకరా! నీ ప్రసాదముచే నాకు దీర్ఘాయువు, సదా ఆరోగ్యం, ధనవృద్ధి, బలోన్నతి కలుగుగాక; నా అంతరంలో నిత్యానందం నిలిచియుండుగాక।

Verse 69

शत्रवः संक्षयं यांतु प्रसीदन्तु मम ग्रहाः । नश्यन्तु दस्यवो राष्ट्रे जनाः संतु निरापदः

నా శత్రువులు నశించుగాక, నా గ్రహములు ప్రసన్నమై అనుకూలించుగాక; రాజ్యంలో దొంగలు నశించుగాక, ప్రజలు నిరాపదులై ఉండుగాక।

Verse 70

दुर्भिक्षमारीसंतापाः शमं यांतु महीतले । सर्वसस्यसमृद्धिश्च भूयात्सुखमया दिशः

భూమిపై దుర్భిక్షం, మహమ్మారి, బాధలు శమించుగాక; అన్ని పంటల సమృద్ధి కలుగుగాక; దిశలన్నీ సుఖమయములై ఉండుగాక।

Verse 71

एवमाराधयेद्देवं प्रदोषे गिरिजापतिम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्दक्षिणाभिश्च तोषयेत्

ఇలా ప్రదోషకాలంలో గిరిజాపతి దేవుని విధివిధానంగా ఆరాధించాలి; అనంతరం బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి దక్షిణలతో సంతృప్తిపరచాలి।

Verse 72

सर्वपापक्षयकरी सर्वदारिद्र्यनाशिनी । शिवपूजा मया ख्याता सर्वाभीष्टवरप्रदा

నేను ప్రకటించిన ఈ శివపూజ సర్వపాపక్షయకారి, సర్వదారిద్ర్యనాశిని, మరియు సమస్త అభీష్ట వరప్రదాయిని।

Verse 73

महापातकसंघातमधिकं चोपपातकम् । शिवद्रव्यापहरणादन्यत्सर्वं निवारयेत्

మహాపాతకాల సమూహమును, ఇంకా అధికమైన ఉపపాతకములను కూడ నिवारించవచ్చు; కాని శివద్రవ్య అపహరణము తప్ప మిగతా అన్నీ నివార్యములు।

Verse 74

ब्रह्महत्यादिपापानां पुराणेषु स्मृतिष्वपि । प्रायश्चित्तानि दृष्टानि न शिवद्रव्यहारिणाम्

బ్రహ్మహత్యాది పాపాలకు పురాణాలు, స్మృతులు ప్రాయశ్చిత్తాలను చూపుతాయి; కానీ శివద్రవ్యాన్ని హరించువారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఎక్కడా కనిపించదు.

Verse 75

बहुनात्र किमुक्तेन श्लोकार्धेन ब्रवीम्यहम् । ब्रह्महत्याशतं वापि शिवपूजा विनाशयेत्

ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? అర్ధశ్లోకంగా చెబుతున్నాను—శివపూజ బ్రహ్మహత్య శతమును కూడ నాశనం చేస్తుంది.

Verse 76

मया कथितमेतत्ते प्रदोषे शिवपूजनम् । रहस्यं सर्वजंतूनामत्र नास्त्येव संशयः

నేను నీకు చెప్పినది ఇదే—ప్రదోషకాలంలో శివపూజ; ఇది సమస్త జీవులకు పరమ రహస్యం, ఇందులో సందేహమే లేదు.

Verse 77

एताभ्यामपि बालाभ्यामेवं पूजा विधीयताम् । अतः संवत्सरादेव परां सिद्धिमवाप्स्यथ

ఈ ఇద్దరు బాలులచేత కూడా ఇదే విధంగా పూజ చేయింపబడుగాక; దీని ఫలంగా ఒక సంవత్సరంలోనే మీరు పరమ సిద్ధిని పొందుతారు.

Verse 78

इति शांडिल्यवचनमाकर्ण्य द्विजभामिनी । ताभ्यां तु सह बालाभ्यां प्रणनाम मुनेः पदम्

శాండిల్య ముని వచనములు విని ఆ బ్రాహ్మణీ, ఆ ఇద్దరు బాలులతో కూడి, భక్తితో ముని పాదములకు ప్రణామము చేసింది।

Verse 79

विप्रस्त्र्युवाच । अहमद्य कृतार्थास्मि तव दर्शनमात्रतः । एतौ कुमारौ भगवंस्त्वामेव शरणं गतौ

బ్రాహ్మణీ పలికింది—“ఈ రోజు మీ దర్శనమాత్రముతోనే నేను కృతార్థురాలిని. ఓ భగవన్, ఈ ఇద్దరు కుమారులు మీకే శరణు వచ్చారు.”

Verse 80

एष मे तनयो ब्रह्मञ्छुचिव्रत इतीरितः । एष राजसुतो नाम्ना धर्मगुप्तः कृतो मया

“ఓ బ్రహ్మన్, ఇతడు నా కుమారుడు; ‘శుచివ్రత’ అని ప్రసిద్ధుడు. ఇతడు రాజకుమారుడు; నేను ఇతనికి ‘ధర్మగుప్త’ అనే నామం పెట్టాను.”

Verse 81

एतावहं च भगवन्भवच्चरणकिंकराः । समुद्धरास्मिन्पतितान्घोरे दारिद्र्यसागरे

“ఓ భగవన్, ఈ ఇద్దరూ నేనూ మీ పాదసేవకులం. ఈ ఘోర దారిద్ర్యసాగరంలో పడిన మమ్మల్ని उद्धరించండి.”

Verse 82

इति प्रपन्नां शरणं द्विजांगनामाश्वास्य वाक्यैरमृतोपमानैः । उपादिदेशाथ तयोः कुमारयोर्मुनिः शिवाराधनमंत्र विद्याम्

ఇలా శరణాగతమైన బ్రాహ్మణీని అమృతసమానమైన వాక్యాలతో ఓదార్చి, ముని ఆ ఇద్దరు కుమారులకు శివారాధన మంత్రవిద్యను ఉపదేశించాడు।

Verse 83

अथोपदिष्टौ मुनिना कुमारौ ब्राह्मणी च सा । तं प्रणम्य समामंत्र्य जग्मुस्ते शिवमंदिरात्

అప్పుడు మునివర్యుడు ఆ ఇద్దరు కుమారులకు మరియు ఆ బ్రాహ్మణీకి ఉపదేశము చేశాడు. వారు ఆయనకు నమస్కరించి, గౌరవంగా వీడ్కోలు తీసుకొని శివమందిరానికి వెళ్లిరి.

Verse 84

ततः प्रभृति तौ बालौ मुनिवर्योपदेशतः । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजां चक्रतुरंजसा

ఆ కాలం నుండి మునివర్యుని ఉపదేశమునుసరించి ఆ ఇద్దరు బాలురు ప్రదోషకాలంలో పార్వతీశుడైన శివుని పూజను సులభంగా ఆచరించిరి.

Verse 85

एवं पूजयतोर्देवं द्विजराजकुमारयोः । सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्

ఇలా బ్రాహ్మణపుత్రుడూ రాజకుమారుడూ దేవుని పూజ చేస్తుండగా, వారి నాలుగు నెలలు సుఖసంతోషాలతో గడిచిపోయెను.

Verse 86

कदाचिद्राजपुत्रेण विनासौ द्विजनंदनः । स्नातुं गतो नदीतीरे चचार बहुलीलया

ఒకసారి రాజకుమారుడు లేకుండానే ఆ బ్రాహ్మణపుత్రుడు స్నానార్థం నదీతీరానికి వెళ్లి, అక్కడ ఎంతో ఆటపాటలతో తిరుగుచుండెను.

Verse 87

तत्र निर्झरनिर्घातनिर्भिन्ने वप्र कुट्टिमे । निधानकलशं स्थूलं प्रस्फुरंतं ददर्श ह

అక్కడ జలపాతపు బలమైన దెబ్బలతో పగిలిన మట్టిగుట్ట రాతిబాటలో, ప్రకాశిస్తూ ఉన్న ఒక పెద్ద నిధికలశాన్ని అతడు చూచెను.

Verse 88

तं दृष्ट्वा सहसागत्य हर्षकौतुकविह्वलः । दैवोपपन्नं मन्वानो गृहीत्वा शिरसा ययौ

అది చూచి అతడు హర్షకౌతుకాలతో విహ్వలుడై వెంటనే పరుగెత్తి వచ్చెను. దైవప్రసాదమని భావించి దానిని భక్తితో శిరస్సుపై ఉంచుకొని తీసికొని వెళ్లెను.

Verse 89

ससंभ्रमं समानीय निधाय कलशं बलात् । निधाय भवनस्यांते मातरं समभाषत

అతడు ఆతురతతో దానిని తెచ్చి, శ్రమతో కలశాన్ని దింపి ఉంచెను. ఇంటి అంచున నిలిపి తరువాత తల్లితో మాటలాడెను.

Verse 90

मातर्मातरिमं पश्य प्रसादं गिरिजापतेः । निधानं कुम्भरूपेण दर्शितं करुणात्मना

అమ్మా, అమ్మా—ఇదిని చూడు! ఇది గిరిజాపతి శివుని ప్రసాదము. కరుణామయుడైన ప్రభువు నిధిని కలశరూపంగా చూపెను.

Verse 91

अथ सा विस्मिता साध्वी समाहूय नृपात्मजम् । स्वपुत्रं प्रतिनंद्याह मानयन्ती शिवार्चनम्

అప్పుడు ఆ సద్గుణవతి స్త్రీ ఆశ్చర్యపడి రాజకుమారుని పిలిచెను. తన కుమారుని ఆశీర్వదించి, శివారాధనకు గౌరవమిచ్చి పలికెను.

Verse 92

शृणुतां मे वचः पुत्रौ निधानकलशीमिमाम् । समं विभज्य गृह्णीतं मम शासनगौरवात्

పుత్రులారా, నా మాట వినండి; ఈ నిధానకలశాన్ని సమంగా పంచుకొని స్వీకరించండి, నా ఆజ్ఞకు గౌరవమిచ్చి.

Verse 93

इति मातुर्वचः श्रुत्वा तुतोष द्विज नंदनः । प्रत्याह राजपुत्रस्तां विस्रब्धः शंकरार्चने

తల్లి మాటలు విని ద్విజనందనుడు సంతోషించాడు. ఆపై శంకరారాధనలో స్థిరనమ్మకంతో, ప్రశాంత ధైర్యంతో రాజపుత్రుడు ఆమెకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 94

मातस्तव सुतस्यैव सुकृतेन समागतम् । नाहं ग्रहीतुमिच्छामि विभक्तं धनसंच यम्

అమ్మా, ఇది నీ కుమారుని పుణ్యఫలంతోనే లభించింది. ఈ కూడబెట్టిన ధనంలో విభజిత భాగాన్ని నేను తీసుకోవాలని కోరను.

Verse 95

आत्मनः सुकृताल्लब्धं स्वयमेव भुनक्त्वसौ । स एव भगवानीशः करिष्यति कृपां मयि

తన పుణ్యంతో పొందినదాన్ని అతడే స్వయంగా అనుభవించుగాక. ఆ భగవాన్ ఈశుడు నాపై కూడా తప్పక కరుణ చూపుతాడు.

Verse 96

एवमर्चयतोः शंभुं भूयोपि परया मुदा । संवत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव गृहे तयोः

ఇలా వారు ఇద్దరూ పరమానందంతో మళ్లీ మళ్లీ శంభువును ఆరాధిస్తూ ఉండగా, అదే ఇంటిలో వారికి ఒక సంవత్సరం గడిచిపోయింది.

Verse 97

अथैकदा राजसूनुः सह तेन द्विजन्मना । वसंतसमये प्राप्ते विजहार वनां तरे

తర్వాత ఒక రోజు, వసంత ఋతువు వచ్చినప్పుడు, రాజకుమారుడు ఆ ద్విజునితో కలిసి అడవిలో విహరించడానికి వెళ్లాడు.

Verse 98

अथ दूरं गतौ क्वापि वने द्विजनृपात्मजौ । गन्धर्वकन्याः क्रीडंती शतशस्तावपश्यताम्

అనంతరం బ్రాహ్మణపుత్రుడు మరియు రాజపుత్రుడు ఇద్దరూ దూరంగా ఏదో అరణ్యప్రదేశానికి వెళ్లి, అక్కడ క్రీడిస్తున్న వందలాది గంధర్వకన్యలను చూశారు.

Verse 99

ताः सर्वाश्चारुसर्वांग्यो विहरंत्यो मनोहरम् । दृष्ट्वा द्विजात्मजो दूरादुवाच नृपनंदनम्

వారందరూ సుందరసర్వాంగులై, మనోహరంగా విహరిస్తుండగా చూసి, బ్రాహ్మణపుత్రుడు దూరం నుంచే రాజనందనునితో పలికాడు.

Verse 100

इतः पुरो न गंतव्यं विहरंत्यग्रतः स्त्रियः । स्त्रीसंन्निधानं विबुधास्त्यजंति विमलाशयाः

‘ఇక్కడి నుంచి ముందుకు వెళ్లకూడదు; ముందర స్త్రీలు క్రీడిస్తున్నారు. మనస్సు నిర్మలమైన జ్ఞానులు స్త్రీల సన్నిధానాన్ని వదులుతారు.’

Verse 110

तत्र गत्वा वनं सर्वाः संचीय कुसुमोत्करम् । भवत्यः पुनरायांतु तावत्तिष्ठाम्यहं त्विह

‘మీ అందరూ అక్కడ అరణ్యంలోకి వెళ్లి పుష్పరాశులను సేకరించండి. తరువాత మళ్లీ రండి; అంతవరకు నేను ఇక్కడే ఉంటాను.’

Verse 120

अस्त्येको द्रविकोनाम गंधर्वाणां कुलाग्रणीः । तस्याहमस्मि तनया नाम्ना चांशुमती स्मृता

‘గంధర్వులలో ద్రవిక అనే ఒక కులాగ్రణి ఉన్నాడు. నేను అతని కుమార్తెను; అంశుమతి అనే నామంతో ప్రసిద్ధిని.’

Verse 130

गच्छ स्वभवनं कांत परश्वः प्रातरेव तु । आगच्छ पुनरत्रैव कार्यमस्ति च नो मृषा

ప్రియమా, నీవు నీ ఇంటికి వెళ్లు; కానీ ఎల్లుండి ఉదయమే మళ్లీ ఇక్కడికే రా. మనకు ఒక కార్యం ఉంది—ఇది అసత్యం కాదు.

Verse 140

तस्य त्वमपि साहाय्यं कुरु गन्धर्वसत्तम । अथासौ निजराज्यस्थो हतशत्रुर्भविष्यति

హే గంధర్వశ్రేష్ఠా, నీవు కూడా అతనికి సహాయం చేయుము. అప్పుడు అతడు తన రాజ్యంలో స్థిరపడతాడు; శత్రువులు నశిస్తారు.

Verse 150

अस्त्राणां च सहस्राणि तूणी चाक्षय्यसायकौ । अभेद्यं वर्म सौवर्णं शक्तिं च रिपुमर्दिनीम्

[అతనికి] వేలాది అస్త్రాలు; అక్షయ బాణాలతో కూడిన రెండు తూణీరాలు; ఛేదించలేని స్వర్ణ కవచం; మరియు శత్రువులను మర్దించే శక్తి లభించాయి.

Verse 160

एवमन्ये समाराध्य प्रदोषे गिरिजापतिम् । लभंतेभीप्सितान्कामान्देहांते तु परां गतिम्

ఇలాగే ఇతరులూ ప్రదోషకాలంలో గిరిజాపతి (శివుడు)ని విధివిధానంగా ఆరాధించి కోరిన కోరికలను పొందుతారు; దేహాంతంలో పరమగతిని చేరుతారు.

Verse 164

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

అత్యంత దుర్లభమైన ఈ మానవదేహాన్ని పొందిన మనుష్యులు, హాయ్, పరమేశ్వరుని పాదపూజ చేస్తే—వారే ధన్యులు. తమ పుణ్యబలంతో వారు త్రిలోకాన్ని జయించారు; అటువంటి భక్తుల పదకమలధూళి సమస్త జగత్తును పవిత్రం చేస్తుంది.