Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 7›Shloka 164
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 164

Devanagari script

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

Transliteration

ye prāpya durlabhataraṃ manujāḥ śarīraṃ kurvaṃti haṃta parameśvarapādapūjām | dhanyāsta eva nijapuṇyajitatrilokāsteṣāṃ padāṃbujarajo bhuvanaṃ punāti

Translation

అత్యంత దుర్లభమైన ఈ మానవదేహాన్ని పొందిన మనుష్యులు, హాయ్, పరమేశ్వరుని పాదపూజ చేస్తే—వారే ధన్యులు. తమ పుణ్యబలంతో వారు త్రిలోకాన్ని జయించారు; అటువంటి భక్తుల పదకమలధూళి సమస్త జగత్తును పవిత్రం చేస్తుంది.

Word by Word
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having obtained)
दुर्लभतरम्even more difficult to obtain
दुर्लभतरम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक) + तर (तद्धित/तुलनाप्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषणम् शरीरम्-शब्दस्य
मनुजाःhumans
मनुजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
कुर्वन्तिdo/perform
कुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपदम्
हन्तalas/indeed
हन्त:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
Formविस्मय/खेदाद्यर्थक-निपात (interjection/particle)
परमेश्वरपादपूजाम्worship of the Supreme Lord’s feet
परमेश्वरपादपूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
धन्याःblessed
धन्याः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural); विशेषणम् ते-शब्दस्य
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
एवindeed
एव:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
निजपुण्यजितत्रिलोकाःwhose three worlds are won by their own merit
निजपुण्यजितत्रिलोकाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + जित (कृदन्त; जि-धातोः क्त-प्रत्यय) + त्रिलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural); बहुव्रीहिः ‘निजपुण्येन जिताः त्रिलोका येषाम्/यैः’
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
पदाम्बुजरजःthe dust of (their) lotus-feet
पदाम्बुजरजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)
भुवनम्the world
भुवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
पुनातिpurifies
पुनाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
Speaker

Narrator/teacher voice within the Purāṇic frame

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Satsaṅga / Bhakta-pāda-rajaḥ (moving tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative tableau: devotees bow at the lotus-feet of the Supreme Lord; the dust rising from those feet spreads as a luminous aura purifying the world, symbolizing the devotee as living tīrtha.

Characters & Entities
P
Parameśvara (Supreme Lord, Śiva in Śaiva context)
T
three worlds (triloka)

FAQs

Human birth is rare and should be used for devotion; worship of the Supreme Lord elevates one and sanctifies society.

No specific tīrtha is named; the verse glorifies devotion itself and the sanctifying power of saints.

‘Parameśvara-pāda-pūjā’—worship of the Lord’s feet (a general prescription for devotion, not a location-specific rite).

←Previous Verse
Next Verse→