Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 100

Devanagari script

इतः पुरो न गंतव्यं विहरंत्यग्रतः स्त्रियः । स्त्रीसंन्निधानं विबुधास्त्यजंति विमलाशयाः

Transliteration

itaḥ puro na gaṃtavyaṃ viharaṃtyagrataḥ striyaḥ | strīsaṃnnidhānaṃ vibudhāstyajaṃti vimalāśayāḥ

Translation

‘ఇక్కడి నుంచి ముందుకు వెళ్లకూడదు; ముందర స్త్రీలు క్రీడిస్తున్నారు. మనస్సు నిర్మలమైన జ్ఞానులు స్త్రీల సన్నిధానాన్ని వదులుతారు.’

Word by Word

• इतः: from here
• इतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/अपादानार्थ (from here)

• पुरः: ahead
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (in front/further)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधक अव्यय (negation particle)

• गन्तव्यम्: to be gone; should be gone
• गन्तव्यम्: Kriya (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गन्तव्य (कृदन्त)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (neut nom sg); विधेय (predicative)

• विहरन्त्यः: sporting
• विहरन्त्यः: Karta (Agent of participle/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विहर् (धातु) → विहरन्ती (शतृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (fem nom pl)

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (in front)

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject of participle/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (fem nom pl)

• स्त्रीसन्निधानम्: the proximity of women
• स्त्रीसन्निधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक) + सन्निधान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रियाः सन्निधानम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neut acc sg)

• विबुधाः: the wise
• विबुधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

• त्यजन्ति: avoid; abandon
• त्यजन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl)

• विमलाशयाः: pure-minded
• विमलाशयाः: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिः (विमलः आशयः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)

Speaker

Brāhmaṇa’s son (addressing the prince)

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇa’s son halts the prince’s son with an open palm, both standing still at the forest edge; ahead, women sport in the distance, visually separated by trees to emphasize ‘distance’ and restraint.

Characters & Entities

• brāhmaṇa’s son
• prince
• women (striyaḥ)
• the wise (vibudhāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity of mind is protected by restraint; the wise avoid situations that inflame desire and weaken discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is ethical instruction rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; it is practical dharma-guidance (avoidance of compromising circumstances).