Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 84

Devanagari script

ततः प्रभृति तौ बालौ मुनिवर्योपदेशतः । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजां चक्रतुरंजसा

Transliteration

tataḥ prabhṛti tau bālau munivaryopadeśataḥ | pradoṣe pārvatīśasya pūjāṃ cakraturaṃjasā

Translation

ఆ కాలం నుండి మునివర్యుని ఉపదేశమునుసరించి ఆ ఇద్దరు బాలురు ప్రదోషకాలంలో పార్వతీశుడైన శివుని పూజను సులభంగా ఆచరించిరి.

Word by Word

• ततः: thereafter/from then
• ततः: Desha-kala-adhikarana (Temporal adjunct/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/कालार्थक (from then/thereafter)

• प्रभृति: from (that time) onward
• प्रभृति: Desha-kala-adhikarana (Temporal adjunct/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ-सीमा (starting from)

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम

• बालौ: the two boys
• बालौ: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन

• मुनिवर्योपदेशतः: due to the instruction of the excellent sage
• मुनिवर्योपदेशतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: मुनि + वर्य + उपदेश (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘-तः’; समासः (मुनिवर्यस्य उपदेशः) षष्ठी-तत्पुरुष; अर्थे: ‘उपदेशात्/उपदेशेन’

• प्रदोषे: at twilight (pradoṣa)
• प्रदोषे: Adhikarana (Locus-time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रदोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• पार्वतीशस्य: of the Lord of Pārvatī (Śiva)
• पार्वतीशस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पार्वती + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पार्वत्याः ईशः)

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• चक्रतुः: they two performed/did
• चक्रतुः: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपद

• अञ्जसा: easily/straightforwardly
• अञ्जसा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्जसा (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Narrator (Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pradoṣa-kāla (temporal tīrtha within Śiva worship)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At dusk, the two boys perform Śiva worship: lamps lit, offerings arranged, the liṅga adorned; the atmosphere is twilight-pradoṣa with a quiet glow.

Characters & Entities

• Śiva (Pārvatīśa)
• two boys
• muni (Śāṇḍilya implied)
• Pradoṣa (time)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistency in worship—especially at sacred times like pradoṣa—turns instruction into lasting spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha is specified; the emphasis is on the sacred time (pradoṣa) and Śiva worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pradoṣa-time pūjā of Pārvatīśa (Śiva), aligning with pradoṣa-vrata observance.