Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अंसोरुयुग्मे धर्मादीन्न्यस्य नाभौ च पार्श्वयोः । अधर्मादीननंतादीन्हृदि पीठे मनुं न्यसेत्

Transliteration

aṃsoruyugme dharmādīnnyasya nābhau ca pārśvayoḥ | adharmādīnanaṃtādīnhṛdi pīṭhe manuṃ nyaset

Translation

భుజాలు మరియు తొడల జంటపై ధర్మాది న్యాసం చేయాలి; అలాగే నాభి మరియు పక్కలపై అధర్మాది, అనంతాది న్యాసం చేసి; చివరికి హృదయ-పీఠంలో మంత్రం (మను) న్యసించాలి।

Word by Word

• अंसोरुयुग्मे: in the pair of shoulders and thighs
• अंसोरुयुग्मे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अंस + ऊरु + युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (अंसयोः ऊर्वोः युग्मे)

• धर्मादीन्: dharma and others
• धर्मादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’-समासार्थे (धर्म-आदीन् = dharma and others)

• न्यस्य: having placed
• न्यस्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + अस्/न्यस् (धातु)
• Form: ल्यप्-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having placed’

• नाभौ: in the navel
• नाभौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय-bodhaka)

• पार्श्वयोः: in the two sides/flanks
• पार्श्वयोः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), द्विवचन

• अधर्मादीन्: adharma and others
• अधर्मादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अधर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’-समासार्थे (adharma and others)

• अनन्तादीन्: Ananta and others
• अनन्तादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’-समासार्थे (Ananta and others)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पीठे: on the seat/base
• पीठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मनुम्: the mantra
• मनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मन्त्र-विशेषे ‘मनु’ (mantra)

• न्यसेत्: should place (perform nyāsa)
• न्यसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; ‘should place/assign’

Speaker

Unspecified (contextual narrator in Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: A schematic yet sacred visualization: the sādhaka’s body shown frontally with highlighted zones—shoulders, thighs, navel, sides, heart—each receiving glowing labels (Dharma, Adharma, Ananta) as subtle deities/energies; the heart bears a radiant mantra-seat.

Characters & Entities

• Dharma
• Adharma
• Ananta
• Mantra (Manu)
• Hṛd-pīṭha (heart seat)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual nyāsa sacralizes the body, turning it into a disciplined field where Dharma is established and the heart becomes the mantra-seat.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is internal sanctification through nyāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Assigning (nyāsa) sets beginning with Dharma/Adharma/Ananta to specific limbs and then installing the mantra at the heart-pīṭha.