Adhyaya 3

Verse 1

राजोवाच । किं दृष्टं भवता ब्रह्मन्नाश्चर्यं पथि कुत्र वा । तन्ममाख्याहि येनाहं कृतकृत्यत्वमाप्नुयाम्

రాజు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణా, మీరు మార్గంలో ఎక్కడ, ఏ ఆశ్చర్యాన్ని చూశారు? దానిని నాకు చెప్పండి; దానివల్ల నేనూ కృతకృత్యత్వాన్ని పొందగలను.

Verse 2

गौतम उवाच । गोकर्णादहमागच्छन्क्वापि देशे विशांपते । जाते मध्याह्नसमये लब्ध वान्विमलं सरः

గౌతముడు పలికెను—ఓ ప్రజాధిపతీ, నేను గోకర్ణం నుండి తిరిగి వస్తూ ఉన్నాను. ఒక ప్రాంతంలో, మధ్యాహ్న సమయం వచ్చినప్పుడు, నాకు నిర్మలమైన, మచ్చలేని సరస్సు లభించింది.

Verse 3

तत्रोपस्पृश्य सलिलं विनीय च पथिश्रमम् । सुस्निग्धशीतलच्छायं न्यग्रोधं समुपाश्रयम्

అక్కడ నీటిని స్పర్శించి స్నానం చేసి, ప్రయాణశ్రమను తొలగించుకున్నాను. తరువాత మృదువైన, చల్లని నీడ కలిగిన మర్రిచెట్టు క్రింద ఆశ్రయం పొందాను.

Verse 4

अथाविदूरे चांडालीं वृद्धामंधां कृशाकृतिम् । शुष्यन्मुखीं निराहारां बहुरोगनिपीडिताम्

తర్వాత కొద్దిదూరంలో నేను ఒక చాండాల స్త్రీని చూశాను—వృద్ధ, అంధ, కృశకాయ; ముఖం ఎండిపోయినది, ఆహారంలేని, అనేక రోగాలతో బాధపడుతున్నది.

Verse 5

कुष्ठव्रणपरीतांगीमुद्यत्कृमिकुलाकुलाम् । पूयशोणितसंसक्तजरत्पटल सत्कटीम्

కుష్టు వ్యాధి పుండ్లతో నిండిన శరీరం, పురుగుల సమూహాలతో నిండినది, చీము మరియు రక్తంతో తడిసిన ముసలి చర్మం మరియు నడుము కలిగి ఉంది.

Verse 6

महायक्ष्मगलस्थेन कंठसंरोधविह्वलाम् । विनष्टदंतामव्यक्तां विलुठंतीं मुहुर्मुहुः

గొంతులో క్షయవ్యాధి కారణంగా గొంతు పూడుకుపోయి విలవిలలాడుతూ, పళ్ళు ఊడిపోయి, అస్పష్టంగా మాట్లాడుతూ, మాటిమాటికీ నేలమీద దొర్లుతోంది.

Verse 7

चंडार्ककिरणस्पृष्टखरोष्णरजसाप्लुताम् । विण्मूत्रपूयदिग्धांगीमसृग्गंधदुरासदाम्

తీవ్రమైన సూర్యకిరణాల తాకిడికి వేడెక్కిన దుమ్ములో మునిగి, మలమూత్రాలు మరియు చీముతో నిండిన శరీరంతో, రక్తం వాసనతో దగ్గరకు వెళ్ళలేని స్థితిలో ఉంది.

Verse 8

कफरोगबहुश्वासश्लथन्नाडीबहुव्यथाम् । विध्वस्तकेशावयवामपश्यं मरणोन्मुखीम्

కఫ రోగం మరియు అధిక శ్వాస కారణంగా నరాలు సడలిపోయి, తీవ్రమైన బాధతో, చెదిరిన జుట్టు మరియు అవయవాలతో మరణానికి చేరువలో ఉన్న ఆమెను నేను చూశాను.

Verse 9

तादृग्व्यथां च तां वीक्ष्य कृपयाहं परिप्लुतः । प्रतीक्षन्मरणं तस्याः क्षणं तत्रैव संस्थितः

ఆమె పడుతున్న అటువంటి బాధను చూసి నేను కరుణతో నిండిపోయాను. ఆమె మరణం కోసం ఎదురుచూస్తూ, నేను ఒక క్షణం అక్కడే ఉండిపోయాను.

Verse 10

अथांतरिक्षपदवीं सिंचंतमिव रश्मिभिः । दिव्यं विमानमानीतमद्राक्षं शिवकिंकरैः

అప్పుడు శివకింకరులు తీసుకొచ్చిన దివ్య విమానాన్ని నేను చూచితిని; అది తన కిరణాలతో ఆకాశమార్గాలను నెమ్మదిగా సేద్యమిచ్చినట్లుండెను।

Verse 11

तस्मिन्रवींदुवह्नीनां तेजसामिव पंजरे । विमाने सूर्यसंकाशानपश्यं शिवकिंकरान्

ఆ విమానంలో—సూర్యచంద్రాగ్ని తేజస్సుల పంజరంలా—సూర్యసమాన కాంతితో మెరిసే శివకింకరులను నేను చూచితిని।

Verse 12

ते वै त्रिशूलखट्वांगटंकचर्मासिपाणयः । चंद्रार्धभूषणाः सांद्रचंद्रकुंदोरुवर्चसः

వారి చేతుల్లో త్రిశూలం, ఖట్వాంగం, టంకం, కవచం (ఢాలు), ఖడ్గం ఉండెను; అర్ధచంద్రాభరణాలతో అలంకృతులై, వారి కాంతి ఘన చంద్రప్రకాశం మరియు కుందపుష్పాల తెల్లని దీప్తిలా వెలిగెను।

Verse 13

किरीटकुंडलभ्राजन्महाहिवलयोज्ज्वलाः । शिवानुगा मया दृष्टा श्चत्वारः शुभलक्षणाः

నేను శివుని నాలుగు శుభలక్షణాల అనుగాములను చూచితిని—కిరీటకుండలాల కాంతితో మెరిసి, మహాసర్పవలయాల వంటి కంకణాలతో ప్రకాశించుచుండిరి।

Verse 14

तानापतत आलोक्य विमानस्थान्सुविस्मितः । उपसृत्यांतिके वेगादपृच्छं गगने स्थितान्

విమానంలోనే నిలిచి దిగివస్తున్న వారిని చూచి నేను అత్యంత విస్మయపడితిని; వేగంగా సమీపించి, ఆకాశంలో స్థితులైన వారిని నేను ప్రశ్నించితిని।

Verse 15

नमोनमो वस्त्रिदशोत्तमेभ्यस्त्रिलोचनश्रीचरणानुगेभ्यः । त्रिलोकरक्षाविधिमावहद्भ्यस्त्रिशूलचर्मासिगदाधरेभ्यः

త్రిదశుల్లో ఉత్తములైన మీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం—త్రిలోచన ప్రభువు శ్రీచరణానుయాయులైన మీకు. త్రిలోక రక్షణ విధానాన్ని నిలుపువారు, త్రిశూలం, చర్మం, ఖడ్గం, గదను ధరించినవారు మీరే.

Verse 16

अतोऽस्माभिरिहानीता निरयं यातु वा न वा । अनया साधितो बाल्ये पुण्यलेशोऽस्ति वा न वा

అందుకే మేము ఆమెను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చాము—ఆమె నరకానికి వెళ్లాలా వద్దా. చెప్పండి, ఆమె బాల్యంలో పుణ్యానికి సంబంధించిన అతి స్వల్ప లేశమైనా సంపాదించిందా, లేదా?

Verse 17

उत सर्वजनाघौघविजयाय कृतोद्यमाः । ब्रूत कारुण्यतो मह्यं यस्माद्यूयमिहागताः

లేదా సమస్త జనుల పాపప్రవాహాన్ని జయించేందుకు ప్రయత్నిస్తూ మీరు వచ్చారా? కరుణతో నాకు చెప్పండి—మీరు ఇక్కడికి వచ్చిన కారణం ఏమిటి?

Verse 18

शिवदूता ऊचुः । एषाग्रे दृश्यते वृद्धा चांडाली मरणोन्मुखी । एतामानेतुमायाताः संदिष्टा प्रभुणा वयम्

శివదూతలు అన్నారు—ఇదిగో ముందర ఒక వృద్ధ చాండాలీ మరణోన్ముఖంగా కనిపిస్తోంది. ప్రభువు ఆజ్ఞతో మేము ఆమెను తీసుకురావడానికి వచ్చాము.

Verse 19

इत्युक्ते शिवदूतैस्तैरपृच्छं पुनरप्यहम् । विस्मयाविष्टचित्तस्तान्कृतांजलिरवस्थितः

ఆ శివదూతలు అలా చెప్పిన తరువాత నేను వారిని మళ్లీ ప్రశ్నించాను. ఆశ్చర్యంతో మనస్సు నిండగా, చేతులు జోడించి వారి ఎదుట నిలిచాను.

Verse 20

अहो पापीयसी घोरा चांडाली कथमर्हति । दिव्यं विमानमारोढुं शुनीवाध्वरमंडलम्

అయ్యో! మహాపాపాత్మురాలు, భయంకరమైన ఈ చండాల స్త్రీ దివ్య విమానాన్ని ఎక్కడానికి ఎలా అర్హురాలు? యజ్ఞవాటికలోకి కుక్క ప్రవేశించినట్లుగా ఉందే!

Verse 21

आजन्मतोऽशुचिप्राया पापां पापा नुगामिनीम् । कथमेनां दुराचारां शिवलोकं निनीषथ

పుట్టుకతోనే అపవిత్రురాలు, పాపాత్మురాలు మరియు పాపాన్నే అనుసరించే ఈ దురాచారిని మీరు శివలోకానికి ఎలా తీసుకువెళుతున్నారు?

Verse 22

अस्या नास्ति शिवज्ञानं नास्ति घोरतरं तपः । सत्यं नास्ति दया नास्ति कथमेनां निनीषथ

ఈమెకు శివజ్ఞానం లేదు, కఠోర తపస్సు చేయలేదు. ఈమెలో సత్యం లేదు, దయ లేదు. అలాంటప్పుడు ఈమెను మీరు ఎలా తీసుకువెళుతున్నారు?

Verse 23

पशुमांसकृताहारा वारुणीपूरितोदराम् । जीवहिंसारतां नित्यं कथमेनां निनीषथ

పశుమాంసమే ఆహారంగా కలది, కల్లుతో నిండిన పొట్ట కలది, నిత్యం జీవహింసలో ఆసక్తి కలది అయిన ఈమెను మీరు ఎలా తీసుకువెళుతున్నారు?

Verse 24

न च पंचाक्षरी जप्ता न कृतं शिवपूजनम् । न ध्यातो भगवाञ्छंभुः कथमेनां निनीषथ

ఈమె పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని జపించలేదు, శివపూజ చేయలేదు, భగవంతుడైన శంభుని ధ్యానించలేదు. మరి ఈమెను మీరు ఎలా తీసుకువెళుతున్నారు?

Verse 25

नोपोषिता शिवतिथिर्न कृतं शिवपूजनम् । भूतसौहृदं न जानाति न च बिल्वशिवार्पणम् । नेष्टापूर्तादिकं वापि कथमेनां निनीषथ

ఆమె శివుని పవిత్ర తిథులలో ఉపవాసం చేయలేదు, శివపూజ కూడా చేయలేదు. ప్రాణుల పట్ల దయను తెలియదు, బిల్వపత్రాలతో శివార్పణం చేయలేదు. ఇష్ట-పూర్తాది పుణ్యకర్మలూ చేయలేదు—అయితే ఆమెను పరమపదానికి ఎలా తీసుకువెళ్లదలచారు?

Verse 26

न च स्नातानि तीर्थानि न दानानि कृतानि च । न च व्रतानि चीर्णानि कथमेनां निनीषथ

ఆమె తీర్థాలలో స్నానం చేయలేదు, దానాలు ఇవ్వలేదు; వ్రతాచరణ కూడా చేయలేదు—అయితే ఆమెను ఉన్నత లక్ష్యానికి ఎలా తీసుకువెళ్లదలచారు?

Verse 27

ईक्षणे परिहर्त्तव्या किमु संभाषणादिषु । सत्संगरहितां चंडां कथमेनां निनीषथ

ఆమెను చూడటమే దూరంగా ఉంచవలసినది; మరి మాటలాడటం మొదలైనవి ఎంత దూరం! సత్సంగం లేని, కఠిన స్వభావం గల, పతిత—అటువంటివారిని పరమగమ్యానికి ఎలా తీసుకువెళ్లదలచారు?

Verse 28

जन्मांतरार्जितं किंचिदस्याः सुकृतमस्ति वा । तत्कथं कुष्ठरोगण कृमिभिः परिभूयते

ఆమెకు పూర్వజన్మల్లో సంపాదించిన ఏదైనా సుకృతం ఉందా? ఉంటే, కుష్ఠరోగంతోను కృములతోను ఆమె ఎలా ఇంతగా బాధింపబడుతోంది?

Verse 29

अहो ईश्वरचर्येयं दुर्विभाव्या शरीरिणाम् । पापात्मानोऽपि नीयंते कारुण्यात्परमं पदम्

అహో! ఈశ్వరుని ఈ లీలను దేహధారులు గ్రహించడం కష్టం. ఆయన కరుణవల్ల పాపాత్ములకూడా పరమపదానికి నడిపింపబడతారు.

Verse 30

इत्युक्तास्ते मया दूता देवदेवस्य शूलिनः । प्रत्यूचुर्मामथ प्रीत्या सर्वसंशयभेदिनः

నేను ఇలా చెప్పినప్పుడు దేవదేవుడైన త్రిశూలధారి శివుని దూతలు ప్రేమతో నాకు ప్రత్యుత్తరం పలికారు; వారు సమస్త సందేహాలను ఛేదించువారు.

Verse 31

शिवदूता ऊचुः । ब्रह्मन्सुमहदाश्चर्यं शृणु कौतूहलं यदि । इमामुद्दिश्य चांडालीं यदुक्तं भवताधुना

శివదూతలు పలికారు—ఓ బ్రాహ్మణా, నీకు కుతూహలం ఉంటే ఈ మహా ఆశ్చర్యాన్ని వినుము; ఈ చండాలస్త్రీని ఉద్దేశించి నీవు ఇప్పుడే చెప్పిన మాటల విషయమై.

Verse 32

आसीदियं पूर्वभवे काचिद्ब्राह्मणकन्यका । सुमित्रानाम संपूर्णसोमबिम्बसमानना

పూర్వజన్మలో ఆమె ఒక బ్రాహ్మణకన్య, సుమిత్ర అనే పేరుగలది; ఆమె ముఖము పూర్ణచంద్రబింబమువలె ఉండెను.

Verse 33

उत्फुल्लमल्लिकादामसुकुमारांगलक्षणा । कैकेयद्विजमुख्यस्य कस्यचित्तनया सती

వికసించిన మల్లికాపుష్పమాల వలె సుకుమార అవయవలక్షణములు గల ఆమె; కైకేయదేశంలోని ఒక ప్రధాన బ్రాహ్మణుని సత్కన్యయై ఉండెను.

Verse 34

तां सर्वलक्षणोपेतां रतेर्मूर्तिमिवापराम् । वर्द्धमानां पितुर्गेहे वीक्ष्यासन्विस्मिता जनाः

సర్వ శుభలక్షణములతో యుక్తమైన, రతిదేవి యొక్క మరొక మూర్తివలె ఉన్న ఆమెను తండ్రి ఇంటిలో పెరుగుతూ చూడగా ప్రజలు విస్మయమొందిరి.

Verse 35

दिनेदिने वर्धमाना बंधुभिर्लालिता भृशम् । सा शनैर्यौवनं भेजे स्मरस्येव महाधनुः

దినదినము వృద్ధి చెందుచు ఆ కన్య బంధువులచే అత్యంత స్నేహంతో లాలించబడెను; క్రమేణ ఆమె యౌవనంలో ప్రవేశించెను—స్మరుడు (కామదేవుడు) మహాధనుస్సు కార్యార్థం ఎక్కించబడినట్లు।

Verse 36

अथ सा बंधुवर्गैश्च समेतेन कुमारिका । पित्रा प्रदत्ता कस्मैचिद्विधिना द्विजसूनवे

అనంతరం ఆ కుమారిక బంధువర్గంతో కూడి, తండ్రిచే విధిపూర్వకంగా ఒక బ్రాహ్మణపుత్రునికి సమర్పింపబడెను।

Verse 37

सा भर्त्तारमनुप्राप्य नवयौवनशालिनी । कंचित्कालं शुभाचारा रेमे बंधुभिरावृता

భర్తను చేరి, నవయౌవనశోభితయైన ఆమె కొంతకాలం శుభాచారిణిగా, బంధువులచే పరివృతమై సుఖంగా నివసించెను।

Verse 38

अथ कालवशात्तस्याः पतिस्तीव्र रुजार्दितः । रूपयौवनकांतोपि पंचत्वमगमन्मुने

అనంతరం కాలవశమున ఆమె భర్త తీవ్ర రుజావేదనచే బాధింపబడెను; రూపయౌవనకాంతులు ఉన్నప్పటికీ, ఓ మునీ, పంచత్వమును పొందెను (అంటే మరణించెను)।

Verse 39

मृते भर्त्तरि दुःखेन विदग्धहदया सती । उवास कतिचिन्मासान्सुशीला विजितें द्रिया

భర్త మరణించిన తరువాత ఆ సతి దుఃఖంతో దగ్ధహృదయమై, కొన్ని నెలలు సుశీలగా ఇంద్రియనిగ్రహంతో నివసించెను।

Verse 40

अथ यौवनभारेण जृंभमाणेन नित्यशः । बभूव हृदयं तस्याः कंदपर्परिकंपितम्

అప్పుడు యౌవనభారం నిత్యం పెరుగుతుండగా, కందర్పుని ప్రేరణతో ఆమె హృదయం కంపించసాగింది।

Verse 41

सा गुप्ता बन्धुवर्गेण शासितापि महोत्तमैः । न शशाक मनो रोद्धं मदनाकृष्टमंगना

ఆమె బంధువులచే కాపాడబడినా, మహోత్తములచే బోధింపబడినా, మదనాకర్షితమైన మనసును ఆపలేకపోయింది।

Verse 42

सा तीव्रमन्मथाविष्टा रूपयौवनशालिनी । विधवापि विशेषेण जारमार्गरताभवत्

తీవ్ర మన్మథావేశంతో మునిగిన, రూపయౌవనసంపన్నమైన ఆమె—విధవ అయినప్పటికీ—ప్రత్యేకంగా జారమార్గంలో ఆసక్తి చెందింది।

Verse 43

न ज्ञाता केनचिदपि जारिणीति विचक्षणा । जुगूहात्मदुराचारं कंचित्कालमसत्तमा

ఆమె చతురురాలై, ఎవరికీ ‘జారిణి’ అని తెలిసిపోలేదు; ఆ అధర్మిణి కొంతకాలం తన దురాచారాన్ని దాచుకుంది।

Verse 44

तां दोहदसमाक्रांतां घननीलमुखस्तनीम् । कालेन बंधुवर्गोपि बुबोध विटदूषिताम्

దోహదంతో వ్యాకులమై, ముఖస్తనాలు ఘననీలంగా మారిన ఆమెను కాలక్రమేణ బంధువులూ విటునిచే దూషితమని గ్రహించారు।

Verse 45

इति भीतो महाक्लेशाच्चिंता लेभे दुरत्ययाम् । स्त्रियः कामेन नश्यंति ब्राह्मणा हीनसेवया

ఇట్లు చెప్పి అతడు మహాక్లేశభయంతో దురతిక్రమ్యమైన చింతలో పడెను—“స్త్రీలు కామముచేత నశించుదురు; బ్రాహ్మణులు అర్హతలేని వారి సేవచేత (హీనాశ్రయముచేత) నశించుదురు।”

Verse 46

राजानो ब्रह्मदंडेन यतयो भोगसंग्रहात् । लीढं शुना तथैवान्नं सुरया वार्पितं पयः

రాజులు బ్రాహ్మణదండశాసనముచేత నశించుదురు; యతులు భోగసంగ్రహముచేత పతనమొందుదురు. కుక్క నాకిన అన్నము, సురాతో కలుషితమైన పాలు—ఇవన్నీ అపవిత్రమని భావించవలెను।

Verse 47

रूपं कुष्ठरुजाविष्टं कुलं नश्यति कुस्त्रिया । इति सर्वे समालोच्य समेताः पतिसोदराः

“రూపము కుష్ఠరోగవేదనచేత గ్రస్తమగును; దుష్టస్త్రీచేత కులము నశించును”—ఇట్లు ఆలోచించి భర్త సోదరులందరు కూడిరి।

Verse 48

तत्यजुर्गोत्रतो दूरं गृहीत्वा सकचग्रहम् । सघटोत्सर्गमुत्सृष्टा सा नारी सर्वबन्धुभिः

వారు ఆమెను గోత్రమునుండి దూరముగా త్యజించి, ఆమె కేశ-గృహము (సామానము) సహా తీసికొని; ఘటోత్సర్గము (ఆచారబద్ధమైన విసర్జన) చేసి, బంధువులందరు ఆ స్త్రీని వెలివేసిరి।

Verse 49

विचरंती च शूद्रेण रममाणा रतिप्रिया । सा ययौ स्त्री बहिर्यामा दृष्टा शूद्रेण केनचित्

శూద్రునితో సంచరిస్తూ, రతిప్రియగా భోగములో రమించుచున్న ఆ స్త్రీ రాత్రివేళ బయటికి వెళ్లెను; ఒక శూద్రుడు ఆమెను చూచెను।

Verse 50

स तां दृष्ट्वा वरारोहां पीनोन्नतपयोधराम् । गृहं निनाय साम्ना च विधवां शूद्रनायकः । सा नारी तस्य महिषी भूत्वा तेन दिवानिशम्

ఆమెను చూసి—సుందరాకారిణి, పుష్టిగా ఉన్నతమైన స్తనములు గలదని—శూద్రనాయకుడు మధురవాక్యాలతో ఆ విధవను ఒప్పించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్లాడు. ఆ స్త్రీ అతని మహిషిగా మారి పగలు-రాత్రి అతనితోనే నివసించింది.

Verse 51

रममाणा क्वचिद्देशे न्यवसद्गृहवल्लभा । तत्र सा पिशिताहारा नित्यमापीतवारुणी

ఏదో ఒక దేశంలో గృహప్రియురాలిగా ఆమె భోగాలలో మునిగి నివసించింది. అక్కడ ఆమె మాంసాహారిణిగా మారి నిత్యం మద్యం సేవించసాగింది.

Verse 52

लेभे सुतं च शूद्रेण रममाणा रतिप्रिया । कदाचिद्भर्त्तरि क्वापि याते पीतसुरा तु सा

భోగాలలో మునిగిన, రతిప్రియ అయిన ఆమె శూద్రుని ద్వారా ఒక కుమారుని కూడా పొందింది. ఒకసారి భర్త ఎక్కడికో వెళ్లినప్పుడు ఆమె మద్యం తాగింది.

Verse 53

इयेष पिशिताहारं मदिरामदविह्वला । अथ मेषेषु बद्धेषु गोभिः सह बहिर्व्रजे

మద్యం మత్తుతో తడబడుతూ ఆమె మాంసం తినాలని కోరింది. ఆపై గొర్రెలు కట్టబడి ఉండగా, ఆవులతో కలిసి ఆమె బయట పశువుల మేడ వైపు వెళ్లింది.

Verse 54

ययौ कृपाणमादाय सा तमींधे निशामुखे । अविमृश्य मदावेशान्मेषबुद्ध्यामिषप्रिया

రాత్రి ఆరంభంలో ఆమె కత్తి తీసుకొని చీకటిలోకి వెళ్లింది. మద్యం మత్తు వల్ల ఆలోచించకుండా, మాంసప్రియురాలైన ఆమె దానిని గొర్రె అని భ్రమించింది.

Verse 55

एकं जघानं गोवत्सं क्रोशंतं निशि दुर्भगा । निहतं गृहमानीय ज्ञात्वा गोवत्समंगना

రాత్రివేళ కేకలు వేస్తున్న ఒక గోవత్సాన్ని ఆ దుర్భాగ్య స్త్రీ కొట్టి చంపింది. చంపబడిన వత్సాన్ని ఇంటికి తెచ్చి, అది గోవత్సమేనని ఆమె తెలిసికొంది.

Verse 56

भीता शिवशिवेत्याह केनचित्पुण्यकर्मणा । सा मुहूर्तमिति ध्यात्वा पिशितासवलालसा

భయంతో, ఏదో పూర్వపుణ్యఫలంగా ఆమె “శివా! శివా!” అని అరిచింది. కానీ క్షణం ఆలోచించి, మాంసం మరియు మద్యంపై ఆశతో ఆమె మళ్లీ తన ఉద్దేశానికే మొగ్గింది.

Verse 57

छित्त्वा तमेव गोवत्सं चकाराहारमीप्सितम् । गोवत्सार्धशरीरेण कृताहाराथ सा पुनः

అదే గోవత్సాన్ని ముక్కలుగా చేసి, ఆమె కోరిన ఆహారాన్ని సిద్ధం చేసింది. గోవత్సం అర్ధశరీరంతో భోజనం చేసి ఆమె మళ్లీ ముందుకు సాగింది.

Verse 58

तदर्धदेहं निक्षिप्य बहिश्चुक्रोश कैतवात् । अहो व्याघ्रेण भग्नोऽयं जग्धो गोवत्सको व्रजे

ఆ అర్ధదేహాన్ని బయట పడేసి, ఆమె మోసంతో కేక వేసింది—“అయ్యో! పశువుల వ్రజంలో ఈ గోవత్సాన్ని పులి చీల్చి తిని వేసింది!”

Verse 59

इति तस्याः समाक्रंदः सर्वगेहेषु शुश्रुवे । अथ सर्वे शूद्रजनाः समागम्यांतिके स्थिताः

ఇలా ఆమె విలాపం అన్ని ఇళ్లలోనూ వినబడింది. అప్పుడు శూద్రజనులంతా కూడి వచ్చి సమీపంలో నిలబడ్డారు.

Verse 60

हतं गोवत्समालोक्य व्याघ्रेणेति शुचं ययुः । गतेषु तेषु सर्वेषु व्युष्टायां च ततो निशि

చనిపోయిన దూడను చూసి “పులే చంపింది” అని భావించి వారు దుఃఖంలో మునిగారు. అందరూ వెళ్లిన తరువాత, ఆ రాత్రి గడిచి ఉదయం వచ్చింది.

Verse 61

तद्भर्ता गृहमागत्य दृष्टवान्गृहविड्वरम् । एवं बहुतिथे काले गते सा शूद्ववल्लभा

ఆమె భర్త ఇంటికి వచ్చి ఇంట్లోని మలినాన్ని చూశాడు. ఇలా చాలా కాలం గడిచిన తరువాత, ఆ శూద్రప్రియ స్త్రీ (తన ఫలితాన్ని పొందింది).

Verse 62

कालस्य वशमापन्ना जगाम यममंदिरम् । यमोपि धर्ममालोक्य तस्याः कर्म च पौर्विकम्

కాలాధీనమై ఆమె యమమందిరానికి వెళ్లింది. యముడు కూడా ధర్మాన్ని పరిశీలించి, ఆమె పూర్వకర్మలను చూసి (తీర్పు చేశాడు).

Verse 63

निर्वत्र्य निरयावासाञ्चक्रे चंडालजातिकाम् । सापि भ्रष्टा यमपुराच्चांडालीगर्भमाश्रिता

నరకవాసాలను నియమించి అతడు ఆమెను చాండాలజాతిగా చేశాడు. ఆమె కూడా యమపురి నుండి పడిపోయి చాండాలీ స్త్రీ గర్భాన్ని ఆశ్రయించింది.

Verse 64

ततो बभूव जात्यंधा प्रशांतांगारमेचका । तत्पिता कोपि चांडालो देशे कुत्रचिदास्थितः

తర్వాత ఆమె జన్మతోనే అంధురాలిగా పుట్టింది, చల్లారిన అగ్గిపొడి వలె నల్లని వర్ణంతో. ఆమె తండ్రి ఎక్కడో ఒక దేశంలో నివసించే ఒక చాండాలుడు.

Verse 65

तां तादृशीमपि सुतां कृपया पर्यपोषयत् । अभोज्येन कदन्नेन शुना लीढेन पूतिना

ఆమె కుమార్తె అట్టి దయనీయ స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, అతడు కరుణతో ఆమెను పోషించాడు—భోజనయోగ్యం కాని నీచమైన అన్నంతో, కుక్క నాకిన మలిన అపవిత్రమైనదానితో.

Verse 66

अपेयैश्च रसैर्मात्रा पोषिता सा दिनेदिने । जात्यंधा सापि कालेन बाल्ये कुष्ठरुजार्दिता

రోజుకోరోజు తల్లి త్రాగలేని రసాలతో కూడ ఆమెను పోషించింది; ఆమె జన్మాంధురాలే, కాలక్రమంలో బాల్యములోనే కుష్ఠవ్యాధి బాధతో కూడ బాధపడింది.

Verse 67

ऊढा न केनचिद्वापि चांडालेनातिदुर्भगा । अतीतबाल्ये सा काले विध्वस्तपितृमातृका

అతి దుర్భాగ్యవతియైన ఆమెను ఎవ్వరూ వివాహం చేసుకోలేదు; కేవలం ఒక చాండాలుడు మాత్రమే ఆమెను తనతో ఉంచుకున్నాడు. బాల్యం దాటిన తరువాత కాలక్రమంలో ఆమె తల్లిదండ్రులు నశించారు (మరణించారు).

Verse 68

दुर्भगेति परित्यक्ता बंधुभिश्च सहोदरैः । ततः क्षुधार्दिता दीना शोचन्ती विगतेक्षणा

‘దుర్భాగ్యురాలు’ అని బంధువులు, సహోదరులూ ఆమెను విడిచిపెట్టారు. ఆపై ఆకలితో బాధపడుతూ, దీనంగా, శోకిస్తూ, చూపు లేని ఆమె అటూ ఇటూ తిరిగింది.

Verse 69

गृहीतयष्टिः कृच्छ्रेण संचचाल सलोष्टिका । पत्तनेष्वपि सर्वेषु याचमाना दिनेदिने

కర్ర పట్టుకొని, చిన్న మూటను మోసుకొని, ఆమె ఎంతో కష్టంగా నడిచేది; మరియు రోజుకోరోజు ప్రతి పట్టణంలో భిక్ష అడుగుతూ తిరిగేది.

Verse 70

चांडालोच्छिष्टपिंडेन जठराग्निमतर्पयत् । एवं कृच्छ्रेण महता नीत्वा सुबहुलं वयः

చాండాలుని ఉచ్ఛిష్ట కూరలతోనే ఆమె కడుపు అగ్నిని కేవలం తృప్తిపరచుకొనేది. ఈ విధంగా మహా కష్టంతో ఆమె దీర్ఘకాలం జీవించింది.

Verse 71

जरया ग्रस्तसर्वांगी दुःखमाप दुरत्ययम् । निरन्नपानवसना सा कदाचिन्महाजनान्

వృద్ధాప్యం ఆమె సర్వాంగాలను పట్టిపీడించి, ఆమె దుర్లఘ్యమైన దుఃఖంలో పడింది. అన్నపానీయాలు, వస్త్రాలు లేక ఒక సమయంలో ఆమె మహాజనసమూహాన్ని ఎదుర్కొంది.

Verse 72

आयास्यंत्यां शिवतिथौ गच्छतो बुबुधेऽध्वगान् । तस्यां तु देवयात्रायां देशदेशांतयायिनाम्

పవిత్ర శివతిథి నాడు యాత్ర బయలుదేరగా, మార్గంలో వెళ్తున్న యాత్రికులను ఆమె గమనించింది. ఆ దేవయాత్రకు దేశదేశాంతరాల నుండి జనులు ప్రయాణిస్తూ వచ్చారు.

Verse 73

विप्राणां साग्निहोत्राणां सस्त्रीकाणां महात्मनाम् । राज्ञां च सावरोधानां सहस्तिरथवाजिनाम्

అక్కడ అగ్నిహోత్రాన్ని ఆచరించే మహాత్మ బ్రాహ్మణులు భార్యలతో కూడి ఉన్నారు; అలాగే రాజులు కూడా అంతఃపురంతో, ఏనుగులు-రథాలు-గుర్రాలతో సహా వచ్చారు.

Verse 74

सपरीवारघोषाणां यानच्छत्रादिशोभिनाम् । तथान्येषां च विट्शूद्रसंकीर्णानां सहस्रशः

పరివారజనుల కోలాహలంతో మార్మోగుతూ, వాహనాలు-ఛత్రాది అలంకారాలతో శోభించే ఊరేగింపులు ఉన్నాయి; అలాగే వైశ్య-శూద్రులు కలిసిన మిశ్ర జనసమూహాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నారు.

Verse 75

हसतां गायतां क्वापि नृत्यतामथ धावताम् । जिघ्रतां पिबतां कामाद्गच्छतां प्रतिगर्जताम्

కొంతమంది నవ్వుతున్నారు, కొంతమంది ఎక్కడో పాటలు పాడుతున్నారు; మరికొందరు నర్తిస్తూ మళ్లీ పరుగెడుతున్నారు. కొందరు వాసన చూస్తున్నారు, కొందరు ఇష్టమొచ్చినట్లు త్రాగుతున్నారు; ఇంకొందరు సాగుతూ పరస్పరం గర్జిస్తూ ఉన్నారు.

Verse 76

संप्रयाणे मनुष्याणां संभ्रमः सुमहानभूत् । इति सर्वेषु गच्छत्सु गोकर्णं शिवमंदिरम्

మనుష్యులు ప్రయాణం మొదలుపెట్టగానే మహా కలకలం ఏర్పడింది. ఇలా అందరూ సాగుతూ గోకర్ణంలోని శివమందిరం వైపు బయలుదేరారు.

Verse 77

पश्यंति दिविजाः सर्वे विमानस्थाः सकौतुकाः । अथेयमपि चांडाली वसनाशनतृष्णया

విమానాలలో ఉన్న దేవతలందరూ కుతూహలంతో చూస్తున్నారు. అప్పుడు ఆ చాండాళీ స్త్రీ కూడా వస్త్రం, అన్నం పట్ల తపనతో ప్రేరితమై బయలుదేరింది.

Verse 78

महाजनान्याचयितुं चचाल च शनैःशनैः । करावलंबेनान्यस्याः प्राग्जन्मार्जितकर्मणा । दिनैः कतिपयैर्याती गोकर्णं क्षेत्रमाययौ

జనసమూహం వద్ద భిక్ష అడగడానికి ఆమె నెమ్మదిగా నెమ్మదిగా సాగింది; మరొకరి చేతి ఆధారంతో, పూర్వజన్మలో సంపాదించిన కర్మ ప్రేరణతో. కొన్ని రోజుల ప్రయాణానంతరం ఆమె గోకర్ణ క్షేత్రానికి చేరింది.

Verse 79

ततो विदूरे मार्गस्य निषण्णा विवृतांजलिः । याचमाना मुहुः पांथान्बभाषे कृपणं वचः

తర్వాత ఆమె మార్గానికి కొంత దూరంలో కూర్చొని, చేతులు చాచి; ప్రయాణికులను మళ్లీ మళ్లీ యాచిస్తూ దీనమైన మాటలు పలికింది.

Verse 80

प्राग्जन्मार्जितपापौघैः पीडितायाश्चिरं मम । आहारमात्रदानेन दयां कुरुत भो जनाः

పూర్వజన్మార్జిత పాపప్రవాహాలతో నేను దీర్ఘకాలంగా బాధపడుతున్నాను. ఓ జనులారా, కేవలం కొద్దిపాటి ఆహారం దానం చేసి నాపై దయ చూపండి.

Verse 82

वसनाशनहीनायां स्वपितायां महीतले । महापांसुनिमग्नायां दयां कुरुत भो जनाः

వస్త్రం, ఆహారం లేక నేలపై నిద్రిస్తూ, గొప్ప ధూళి కుప్పల్లో మునిగిపోయిన నన్ను—ఓ జనులారా, దయచేయండి.

Verse 83

महाशीतातपार्त्तायां पीडितायां महारुजा । अन्धायां मयि वृद्धायां दयां कुरुत भो जनाः

తీవ్ర చలి, మండే ఎండతో బాధపడుతూ, ఘోర వేదనతో పీడితురాలినై—అంధురాలినైన వృద్ధురాలిని; ఓ జనులారా, దయ చూపండి.

Verse 84

चिरोपवासदीप्तायां जठराग्निविवर्धनैः । संदह्यमानसर्वांग्यां दयां कुरुत भो जनाः

దీర్ఘ ఉపవాసంతో జఠరాగ్ని మరింత ప్రబలింది; నా సర్వాంగాలు దహించబడుతున్నాయి. ఓ జనులారా, దయ చూపండి.

Verse 85

अनुपार्जितपुण्यायां जन्मांतरशतेष्वपि । पापायां मंदभाग्यायां दयां कुरुत भो जनाः

వందల జన్మలలోనూ నేను పుణ్యం సంపాదించలేదు; పాపినిని, మందభాగ్యురాలిని. ఓ జనులారా, దయ చూపండి.

Verse 86

एवमभ्यर्थयंत्यास्तु चांडाल्याः प्रसृतेंऽजलौ । एकः पुण्यतमः पांथः प्राक्षिपद्बिल्वमंजरीम्

ఇలా అంజలి చాపి వేడుకుంటున్న చాండాల స్త్రీ విస్తరించిన చేతుల్లో ఒక అత్యంత పుణ్యశీల పథికుడు బిల్వపుష్పమంజరిని వేసెను।

Verse 87

तामंचलौ निपतितां सा विमृश्य पुनः पुनः । अभक्ष्येत्येव मत्वाथ दूरे प्राक्षिपदातुरा

ఆమె అంజలిలో పడినదాన్ని ఆమె మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించింది; తరువాత ‘ఇది భక్ష్యము కాదు’ అని భావించి ఆతురతతో దూరంగా విసిరివేసింది।

Verse 88

तस्याः करेण निर्मुक्ता रात्रौ सा बिल्वमंजरी । पपात कस्यचिद्दिष्ट्या शिवलिंगस्य मस्तके

రాత్రి ఆమె చేతి నుండి విడిచిపడిన ఆ బిల్వమంజరి ఎవరో ఒకరి దైవానుగ్రహయోగముచేత శివలింగ శిరస్సుపై పడెను।

Verse 89

सैवं शिवचतुर्दश्यां रात्रौ पांथजनान्मुहुः । याचमानापि यत्किंचिन्न लेभे दैवयोगतः

ఇలా శివచతుర్దశి (శివరాత్రి) రాత్రి ఆమె పథికులను మళ్లీ మళ్లీ యాచించినా, దైవయోగముచేత ఏదియు పొందలేదు।

Verse 90

तत्रोषितानया रात्रिर्भद्रकाल्यास्तु पृष्ठतः । किंचिदुत्तरतः स्थानं तदर्धेनातिदूरतः

ఆమె అక్కడే రాత్రి గడిపింది—భద్రకాళీ దేవాలయపు వెనుక—కొంచెం ఉత్తరంగా, చాలా దూరం కాని (సుమారు అర్ధమానం దూరంలో) స్థలంలో।

Verse 91

ततः प्रभाते भ्रष्टाशा शोकेन महताप्लुता । शनैर्निववृते दीना स्वदेशायैव केवला

అనంతరం ఉదయవేళ, ఆశలు భగ్నమై మహాశోకంలో మునిగిన ఆ దుర్భాగ్య స్త్రీ నెమ్మదిగా ఒంటరిగా తన స్వదేశం వైపు తిరిగి వెళ్లింది।

Verse 92

श्रांता चिरोपवासेन निपतन्ती पदेपदे । क्रंदंती वहुरोगार्ता वेपमाना भृशातुरा

దీర్ఘ ఉపవాసంతో శ్రమించిన ఆమె ప్రతి అడుగులో పడిపోతూ, బిగ్గరగా విలపిస్తూ, అనేక రోగాలతో బాధపడుతూ, వణుకుతూ, అత్యంత వేదనలో ఉండేది।

Verse 93

दह्यमानार्कतापेन नग्नदेहा सयष्टिका । अतीत्यैतावतीं भूमिं निपपात विचेतना

సూర్య తాపంతో దహించబడుతూ, నగ్నదేహంతో దండును ఆసరాగా చేసుకొని, అంతమాత్రం భూమిని దాటి ఆమె అచేతనంగా పడిపోయింది।

Verse 94

अथ विश्वेश्वरः शंभुः करुणामृतवारिधिः । एनामानयतेत्त्यस्मान्युयुजे सविमानकान्

అప్పుడు విశ్వేశ్వరుడు శంభువు—కరుణామృత సముద్రుడు—ఆ స్థలంనుండి ఆమెను తీసుకురావడానికి విమానాలతో కూడిన దివ్య పరిచారకులను నియోగించాడు।

Verse 96

एषा प्रवृत्तिश्चांडाल्यास्तवेह परिकीर्त्तिता । तथा संदर्शिता शंभोः कृपणेषु कृपालुता । कर्मणः परिपाकोत्थां गतिं पश्य महामते । अधमापि परं स्थानमारोहति निरामयम्

ఇక్కడ నీకు చాండాల స్త్రీ యొక్క ఈ సమస్త వృత్తాంతం చెప్పబడింది; ఇందులో దయనీయుల పట్ల శంభువు కృప స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది। ఓ మహామతీ, కర్మ పరిపాకం వల్ల కలిగే గతిని చూడు—అధముడైనవాడుకూడా పరమ, నిరామయ స్థితిని అధిరోహించగలడు।

Verse 97

यदेतया पूर्वभवे नान्नदानादिकं कृतम् । क्षुत्पिपासादिभिः क्लेशैस्तस्मादिह निपीड्यते

పూర్వజన్మలో ఆమె అన్నదానాది దానాలు చేయనందున, ఈ జన్మలో ఆకలి‑దాహం మొదలైన బాధలతో ఆమె నలుగుతోంది।

Verse 98

यदेषा मदवेगांधा चक्रे पापं महोल्बणम् । कर्मणा तेन जात्यंधा बभूवात्रैव जन्मनि

మత్తు వేగంతో అంధురాలై ఆమె ఘోరమైన పాపం చేసింది; ఆ కర్మఫలంతోనే ఈ జన్మలో ఆమె జన్మాంధురాలైంది।

Verse 99

अपि विज्ञाय गोवत्सं यदेषाऽभक्षयत्पुरा । कर्मणा तेन चांडाली बभूवेह विगर्हिता

ఇది గోవత్సమని తెలిసికూడా ఆమె ఒకసారి దానిని భక్షించింది; ఆ కర్మఫలంతో ఇక్కడ ఆమె నిందిత చాండాలిగా అయింది।

Verse 100

यदेषार्यपथं हित्वा जारमार्गरता पुरा । तेन पापेन केनापि दुर्वृत्ता दुर्भगापि वा

ఆర్యమార్గాన్ని విడిచి ఆమె పూర్వం జారమార్గంలో రమించింది; ఆ పాపఫలంగా ఇక్కడ ఆమె దుర్వృత్తి, దుర్భాగ్యవతిగా అయింది।

Verse 101

यदाश्लिष्य मदाविष्टा जारेण विधवा पुरा । तेन पापेन महता बहुकुष्ठव्रणान्विता

విధవగా ఉండి మత్తులో మునిగి ఆమె పూర్వం జారుణ్ని ఆలింగనం చేసింది; ఆ మహాపాపఫలంగా ఆమె అనేక కుష్ఠవ్రణాలతో బాధపడింది।

Verse 110

बुधो न कुरुते पापं यदि कुर्यात्स आत्महा । देहोऽयं मानुषो जंतोर्बहुकर्मैकभाजनम्

బుద్ధిమంతుడు పాపం చేయడు; చేస్తే అతడు తన ఆత్మకే హంతకుడు అవుతాడు. ఈ మానవదేహం జీవికి అనేక కర్మాలు, పుణ్యసాధనలు చేయుటకు ఏకైక పాత్రము.

Verse 120

अथापि नरकावासं प्रायशो नेयमर्हति । किंतु गोवत्सकं हत्वा विमृश्यागतसाध्वसा

అయినప్పటికీ ఆమె సాధారణంగా నరకవాసానికి అర్హురాలు కాదు; కానీ దూడను చంపి, ఆపై ఆలోచించగా ఆమె భయము (పశ్చాత్తాపము) చేత పట్టుబడింది.

Verse 130

श्रीगोकर्णे शिवतिथावुपोष्य शिवमस्तके । कृत्वा जागरणं ह्येषा चक्रे बिल्वार्पणं निशि

పవిత్ర గోకర్ణంలో శివతిథి నాడు ఆమె ఉపవాసం చేసింది; రాత్రి జాగరణ చేసి శివలింగ మస్తకంపై బిల్వపత్రాలు అర్పించింది.

Verse 140

अहो ईश्वरपूजाया माहात्म्यं विस्मयावहम् । पत्रमात्रेण संतुष्टो यो ददाति निजं पदम्

అహో! ఈశ్వరపూజ యొక్క మహాత్మ్యం ఎంత ఆశ్చర్యకరం. కేవలం ఒక ఆకుతో సంతుష్టుడై భగవాన్ తన పరమపదాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 150

प्रत्याहारासन ध्यानप्राणसंयमनादिभिः । यत्र योगपथैः प्राप्तुं यतते योगिनः सदा

యోగులు ఎల్లప్పుడూ పొందుటకు యత్నించే ఆ పరమస్థితి—ప్రత్యాహారం, ఆసనం, ధ్యానం, ప్రాణసంయమనం మొదలైన యోగమార్గాల ద్వారా.

Verse 160

इत्यामन्त्र्य मुनिः प्रीत्या गौतमो मिथिलां ययौ । सोऽपि हृष्टमना राजा गोकर्णं प्रत्यपद्यत

ఇట్లా ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పి ముని గౌతముడు మిథిలాకు వెళ్లెను. ఆ రాజు కూడా హర్షభరితమనస్సుతో గోకర్ణమునకు బయలుదేరెను.

Verse 164

इति कथितमशेषं श्रेयसामादिबीजं भवशतदुरितघ्नं ध्वस्तमोहांधकारम् । चरितममरगेयं मन्मथारेरुदारं सततमपि निषेव्यं स्वस्तिमद्भिश्च लोकैः

ఇట్లు సమస్త శ్రేయస్సులకు ఆదిబీజమై, అనేక జన్మపాపాలను నశింపజేసి, మోహాంధకారాన్ని తొలగించు—దేవతలు గానము చేసిన మन्मథశత్రువు (శివుడు) యొక్క ఉదారచరితం సంపూర్ణంగా చెప్పబడెను. మంగళకరులైన ధర్మనిష్ఠులు దీనిని నిత్యం ఆశ్రయించి ఆచరించవలెను.