Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 84
Devanagari script
चिरोपवासदीप्तायां जठराग्निविवर्धनैः । संदह्यमानसर्वांग्यां दयां कुरुत भो जनाः
Transliteration
ciropavāsadīptāyāṃ jaṭharāgnivivardhanaiḥ | saṃdahyamānasarvāṃgyāṃ dayāṃ kuruta bho janāḥ
Translation
దీర్ఘ ఉపవాసంతో జఠరాగ్ని మరింత ప్రబలింది; నా సర్వాంగాలు దహించబడుతున్నాయి. ఓ జనులారా, దయ చూపండి.
Word by Word
चिरlong
चिर:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formपूर्वपद (compound-member)
उपवासfasting
उपवास:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
दीप्तायाम्in (me) inflamed by long fasting
दीप्तायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; तत्पुरुष-समास (चिर + उपवास + दीप्ता = 'long-fasting-kindled'); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
जठरbelly, stomach
जठर:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
अग्निfire
अग्नि:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member)
विवर्धनैःby (things) that increase the digestive fire
विवर्धनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवि + वर्ध् (धातु) + ल्युट्/अन (प्रातिपदिक: विवर्धन)
Formतत्पुरुष-समास (जठराग्नि + विवर्धन); नपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
संदह्यमानbeing scorched/burnt
संदह्यमान:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + दह् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय कृदन्त (present passive participle sense: 'being burnt'); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी/द्वितीया एकवचन (compound-member)
सर्वाङ्ग्याम्(me) whose whole body (is affected)
सर्वाङ्ग्याम्:
Karma (Object locus as described)
TypeNoun
Rootसर्व + अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (सर्वाणि अङ्गानि यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
कुरुतshow
कुरुत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्; मध्यमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
भोO!
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात
जनाःpeople
जनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
Speaker
Caṇḍālī (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A starving figure clutching the abdomen, body weakened by long fasting; a compassionate donor offers warm gruel/rice and water, symbolically quenching inner fire.
Characters & Entities
J
Jaṭharāgni (digestive fire)FAQs
Feeding the hungry is a sacred duty; relieving hunger is portrayed as relieving a burning inner fire.
The broader episode is set on the way to/within Gokarṇa-kṣetra.
Implied: anna-dāna—offering food to one suffering from hunger and fasting.