Adhyaya 25

Mantra 1

शादं॑ द॒द्भिरव॑कां दन्तमूलै॒र्मृदं॒ बर्स्वै॑स्ते॒गान्दᳪष्ट्रा॑भ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या अग्रजि॒ह्वं जि॒ह्वाया॑ उत्सा॒दम॑वक्र॒न्देन॒ तालु॒ वाज॒ᳪ हनु॑भ्याम॒प आ॒स्ये॒न॒ वृष॑णमा॒ण्डाभ्या॑मादि॒त्याँ श्मश्रु॑भि॒: पन्था॑नं भ्रू॒भ्यां द्यावा॑पृथि॒वी वर्तो॑भ्यां वि॒द्युतं॑ क॒नीन॑काभ्याᳪ शु॒क्लाय॒ स्वाहा॑ कृ॒ष्णाय॒ स्वाहा॒ पार्या॑णि॒ पक्ष्मा॑ण्यवा॒र्या॒ इ॒क्षवो॑ऽवा॒र्या॒णि॒ पक्ष्मा॑णि॒ पार्या॑ इ॒क्षव॑:

పళ్లతో (నేను) ‘శాదం’ను (నియోగిస్తాను); పళ్ల మూలాలతో ‘అవకా’ను; దంష్ట్రాలతో మృద (మట్టి) మరియు తీక్ష్ణ అగ్రభాగాలను; జిహ్వాగ్రంతో సరస్వతీని; జిహ్వతో ఉత్సాదం (ఎత్తైన భాగం)ను; తాలువుతో వాజం (బలం/వేగం)ను; హనువులతో ఆపః (జలము)ను; ఆస్యంతో వృషణ-శక్తి (వీర్యం)ను; అండాలతో ఆదిత్యులను; శ్మశ్రువులతో పంథానాన్ని (మార్గం)ను; భ్రూభ్యాం ద్యావాపృథివీని; కనీణికాభ్యాం విద్యుత్తును. శుక్లాయ స్వాహా. కృష్ణాయ స్వాహా. పార్యాణి పక్ష్మాణి, అవార్యా ఇక్షవః; అవార్యాణి పక్ష్మాణి, పార్యా ఇక్షవః.

Mantra 2

वातं॑ प्रा॒णेना॑पा॒नेन॒ नासि॑के उपया॒ममध॑रे॒णौष्ठे॑न॒ सदुत्त॑रेण प्रका॒शेनान्त॑रमनूका॒शेन॒ बाह्यं॑ निवे॒ष्यं मू॒र्ध्ना स्त॑नयि॒त्नुं नि॑र्बा॒धेना॒शनिं॑ म॒स्तिष्के॑ण वि॒द्युतं॑ क॒नीन॑काभ्यां॒ कर्णा॑भ्या॒ᳪ श्रोत्रँ॒ श्रोत्रा॑भ्यां॒ कर्णौ॑ तेद॒नीम॑धरक॒ण्ठेना॒पः शु॑ष्कक॒ण्ठेन॑ चि॒त्तं मन्या॑भि॒रदि॑तिᳪ शी॒र्ष्णा निरृ॑तिं॒ निर्ज॑र्जल्येन शी॒र्ष्णा सं॑क्रोशैः प्रा॒णान् रेष्माण॑ᳪ स्तु॒पेन॑

ప్రాణంతో వాతాన్ని (వాయువును); అపానంతో నాసికలను (స్థాపిస్తాను); అధరోష్ఠంతో ఉపయామం (గ్రహణం)ను; ఉత్తరోష్ఠంతో సద్ (సత్/అస్తిత్వం)ను; ప్రకాశంతో అంతరాన్ని; అనూకాశం (అనుప్రభ)తో బాహ్యాన్ని; మూర్ధ్నాతో స్తనయిత్ను (గర్జన)ను; నిర్వాధం (ప్రచండ ఆఘాతం)తో అశని (వజ్రం)ను; మస్తిష్కంతో విద్యుత్తును; కనీణికాభ్యాం—; కర్ణాభ్యాం శ్రోత్రం (శ్రవణశక్తి)ను; శ్రోత్రాభ్యాం కర్ణౌను; అధరకణ్ఠంతో ఆపః (జలము)ను; శుష్కకణ్ఠంతో చిత్తాన్ని; మన్యాభిః అదితిని; శీర్ష్ణా నిరృతిని; నిర్జర్జల్యేన శీర్ష్ణా సంక్రోశైః ప్రాణాన్; రేష్మాణం స్తుపేన।

Mantra 3

म॒शका॒न् केशै॒रिन्द्र॒ᳪ स्वप॑सा॒ वहे॑न॒ बृह॒स्पति॑ᳪ शकुनिसा॒देन॑ कू॒र्माञ्छ॒फैरा॒क्रम॑णᳪ स्थू॒राभ्या॑मृ॒क्षला॑भिः क॒पिञ्ज॑लाञ्ज॒वं जङ्घा॑भ्या॒मध्वा॑नं बा॒हुभ्यां॒ जाम्बी॑ले॒नार॑ण्यम॒ग्निम॑ति॒रुग्भ्यां॑ पू॒षणं॑ दो॒र्भ्याम॒श्विना॒वᳪसा॑भ्याᳪ रु॒द्रᳪ रोरा॑भ्याम्

కేశాలతో (అతడు) మశకాలను (నియమిస్తాడు); తన స్వబలంతో ఇంద్రుని; వాహకశక్తితో బృహస్పతిని; పక్షి కూర్చునే స్థానం (శకుని-ఆసన)తో కూర్మాలను; ఖురాలతో అడుగు/ఆక్రమణాన్ని; రెండు స్థూల (అంగ)ాలతో ఋక్ష-లాభాన్ని; జంఘలతో కపిఞ్జల పక్షుల జవాన్ని; బాహువులతో మార్గాన్ని; జాంబీలతో అరణ్యాన్ని; ఋగ్మంత్రాలతో అగ్నిని; రెండు భుజాలతో పూషణను; రెండు అంసాలతో అశ్వినౌను; రెండు ‘రోరా’ (గర్జన/ధ్వని)లతో రుద్రుని (నియమిస్తాడు).

Mantra 4

अ॒ग्नेः प॑क्ष॒तिर्वा॒योर्निप॑क्षति॒रिन्द्र॑स्य तृ॒तीया॒ सोम॑स्य चतु॒र्थ्यदि॑त्यै पञ्च॒मीन्द्रा॒ण्यै ष॒ष्ठी म॒रुता॑ᳪ सप्त॒मी बृह॒स्पते॑रष्ट॒म्य॒र्य॒म्णो न॑व॒मी धा॒तुर्द॑श॒मीन्द्र॑स्यैकाद॒शी वरु॑णस्य द्वाद॒शी य॒मस्य॑ त्रयोद॒शी

అగ్నిదే పక్షము; వాయుదే నిపక్షము (క్రిందిపక్షము); ఇంద్రునిదే తృతీయం; సోమునిదే చతుర్థం; అదితిదే పంచమం; ఇంద్రాణీదే షష్ఠం; మరుతాందే సప్తమం; బృహస్పతిదే అష్టమం; ఆర్యమణిదే నవమం; ధాతృదే దశమం; ఇంద్రునిదే ఏకాదశం; వరుణునిదే ద్వాదశం; యమునిదే త్రయోదశం.

Mantra 5

इ॒न्द्रा॒ग्न्योः प॑क्ष॒ति: सर॑स्वत्यै॒ निप॑क्षतिर्मि॒त्रस्य॑ तृ॒तीया॒पां च॑तु॒र्थी निरृ॑त्यै पञ्च॒म्यग्नीषोम॑योः ष॒ष्ठी स॒र्पाणा॑ᳪ सप्त॒मी विष्णो॑रष्ट॒मी पू॒ष्णो न॑व॒मी त्वष्टु॑र्दश॒मीन्द्र॑स्यैकाद॒शी वरु॑णस्य द्वाद॒शी य॒म्यै त्र॑योद॒शी द्यावा॑पृथि॒व्योर्दक्षि॑णं पा॒र्श्वं विश्वे॑षां दे॒वाना॒मुत्त॑रम्

ఇంద్ర-అగ్నిదే పక్షము; సరస్వతీదే నిపక్షము (క్రిందిపక్షము); మిత్రునిదే తృతీయం; ఆపః (జలదేవతలు)దే చతుర్థీ; నిరృతిదే పంచమీ; అగ్నీ-సోమయోః షష్ఠీ; సర్పాణాందే సప్తమీ; విష్ణోదే అష్టమీ; పూషణోదే నవమీ; త్వష్టృదే దశమీ; ఇంద్రునిదే ఏకాదశీ; వరుణునిదే ద్వాదశీ; యమీదే త్రయోదశీ; ద్యావా-పృథివ్యోః దక్షిణ పార్శ్వము; మరియు విశ్వదేవానాం ఉత్తర (పార్శ్వము)।

Mantra 6

म॒रुता॑ᳪ स्कन्धा॒ विश्वे॑षां दे॒वानां॑ प्रथ॒मा कीक॑सा रु॒द्राणां॑ द्वि॒तीया॑ऽऽदि॒त्यानां॑ तृ॒तीया॑ वा॒योः पुच्छ॑म॒ग्नीषोम॑यो॒र्भास॑दौ॒ क्रुञ्चौ॒ श्रोणि॑भ्या॒मिन्द्रा॒बृह॒स्पती॑ ऊ॒रुभ्यां॑ मि॒त्रावरु॑णाव॒ल्गाभ्या॑मा॒क्रम॑णᳪ स्थू॒राभ्यां॒ बलं॒ कुष्ठा॑भ्याम्

మరుతులు భుజాలు; సమస్త దేవుల్లో మొదటి కికాసా (కశేరుకా-ఢాంచా); రుద్రుల్లో రెండవది; ఆదిత్యుల్లో మూడవది. వాయువు తోక. అగ్ని–సోములు—ఇద్దరు ప్రకాశమానులు, ఇద్దరు క్రుఞ్చౌ (సారస పక్షులు). శ్రోణిలో ఇంద్ర–బృహస్పతులు; ఊరువుల్లో మిత్ర–వరుణులు; అల్గా (పార్శ్వాల్లో) ఆక్రమణం; స్థూల (మాంసల) భాగాల్లో బలం; కుష్టా (జంఘ/పిండలి) భాగాల్లో బలం (నిలుస్తుంది).

Mantra 7

पू॒षणं॑ वनि॒ष्ठुना॑ऽन्धा॒हीन्त्स्थू॑लगु॒दया॑ स॒र्पान्गुदा॑भिर्वि॒ह्रुत॑ आ॒न्त्रैर॒पो व॒स्तिना॒ वृष॑णमा॒ण्डाभ्यां॒ वाजि॑न॒ᳪ शेपे॑न प्र॒जाᳪ रेत॑सा॒ चाषा॑न् पि॒त्तेन॑ प्रद॒रान् पा॒युना॑ कू॒श्माञ्छ॑कपिण्डैः

వస్తి (మూత్రాశయం) ద్వారా పూషన్ (నియమించబడును); స్థూల-గుద (మాంసల నితంబం) ద్వారా అంధ సర్పాలు; గుదాల ద్వారా సర్పాలు; ఆంత్రాల ద్వారా విహ్రుత (కుండలితంగా నెళియే) జీవులు; వస్తి ద్వారా ఆపః (జలదేవతలు) (నియమించబడుదురు); అండాల ద్వారా వృషణ (వీర్యవంతుడు) (నియమించబడును); శేప (లింగం) ద్వారా వాజిన్ (అశ్వం/వేగవంతుడు) (నియమించబడును); రేతస్ (వీర్యం) ద్వారా ప్రజ (సంతానం) (నియమించబడును); పిత్తం ద్వారా చాషాన్ (చాషా—నీలకంఠ/చాతక పక్షులు) (నియమించబడుదురు); పాయు ద్వారా ప్రదరాన్ (స్రావం/రోగం) (నియమించబడుదురు); మరియు శకపిండైః (గోమయ పిండాలు) ద్వారా కూష్మాన్ (కూష్మాండ-గణం) (నియమించబడుదురు).

Mantra 8

इन्द्र॑स्य क्री॒डोऽदि॑त्यै पाज॒स्यं॒ दि॒शां ज॒त्रवोऽदि॑त्यै भ॒सज्जी॒मूता॑न् हृदयौप॒शेना॒न्तरि॑क्षं पुरी॒तता॒ नभ॑ उद॒र्ये॒ण चक्रवा॒कौ मत॑स्नाभ्यां॒ दिवं॑ वृ॒क्काभ्यां॑ गि॒रीन् प्ला॒शिभि॒रुप॑लान् प्ली॒ह्ना व॒ल्मीका॑न् क्लो॒मभि॑र्ग्लौ॒भिर्गुल्मा॑न् हि॒राभि॒: स्रव॑न्तीर्ह्र॒दान् कु॒क्षिभ्या॑ᳪ समु॒द्रमु॒दरे॑ण वैश्वान॒रं भस्म॑ना

ఇంద్రునిది క్రీడ (వినోదం/క్రీడాస్థానం); అదితికై పాజస్యము (తేజస్సు/బలం); దిశల జత్రువులు (కాలర్-బోన్లు) అదితికై. హృదయ ఉపశేనము (ఆవరణము) మేఘాలు; పురీతతము (అంతరావరణ-ఝిల్లి) అంతరిక్షము; నాభి ఆకాశము; ఉదరముచేత చక్రవాక జంట; వృక్కములచేత ద్యులోకము; ప్లాశులచేత (పక్కెముకలచేత) గిరులు; ప్లీహ్నా ఉపలములు (రాళ్లు); క్లోమములచేత వల్మీకములు (చీమల పుట్టలు); గ్లౌభులచేత గుల్మములు (గుంపులు/పొదలు); హిరాభిః స్రవంతీలు (ప్రవాహాలు); కుక్షిభ్యాం హ్రదములు (కుంటలు); ఉదరేణ సముద్రము; భస్మనా వైశ్వానరుడు (అగ్ని) (సంబంధింపబడెను)।

Mantra 9

विधृ॑तिं॒ नाभ्या॑ धृ॒तᳪ रसे॑ना॒पो यू॒ष्णा मरी॑चीर्वि॒प्रुड्भि॑र्नीहा॒रमू॒ष्मणा॑ शी॒नं वस॑या॒ प्रुष्वा॒ अश्रु॑भिर्ह्रा॒दुनी॑र्दू॒षीका॑भिर॒स्ना रक्षा॑ᳪसि चि॒त्राण्यङ्गै॒र्नक्ष॑त्राणि रू॒पेण॑ पृथि॒वीं त्व॒चा जु॑म्ब॒काय॒ स्वाहा॑

నాభ్యా విధృతిం (ధారణాధారం) (ఉండుగాక); రసేన ధృతం (దృఢస్థితి) (ఉండుగాక); యూష్ణా ఆపః (జలము) (ఉండుగాక); విప్రుడ్భిః మరీచయః (కిరణాలు) (ఉండుగాక); ఊష్మణా నీహారం (మబ్బు/కుహరం) (ఉండుగాక); వసయా శీనం (మేదస్సు/కొవ్వు) (ఉండుగాక); అశ్రుభిః ప్రుష్వా (మంచుతడి) (ఉండుగాక); దూషీకాభిః హ్రాదునీః (జలాశయాలు/ప్రవాహాలు) (ఉండుగాక); అస్నా రక్షాంసి (రాక్షసశక్తులు) (ఉండుగాక); అంగైః చిత్రాణి (వివిధ దీప్త రూపాలు) (ఉండుగాక); రూపేణ నక్షత్రాణి (నక్షత్రాలు) (ఉండుగాక); త్వచా పృథివీ (భూమి) (ఉండుగాక). జుంబకాయ స్వాహా।

Mantra 10

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

హిరణ్యగర్భుడు ఆదిలో ప్రాదుర్భవించాడు; భూతజాతమునకు జన్మించిన ఏకైక ప్రభువు అతడే. అతడే ఈ పృథివిని, ఆ ఉన్నత ద్యులోకమును ధరించాడు—ఏ దేవునికి హవిషా యజనం చేయుదుము?

Mantra 11

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हित्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पद॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ప్రాణించువారిపై, నిమిషించువారిపై తన మహిమచేత ఏకైక రాజుగా అయినవాడు; ఈ జగత్తుకు రాజుగా నిలిచినవాడు. ఈ ద్విపద-చతుష్పదములపై అధికారం కలవాడు—ఏ దేవునికి హవిషా యజనం చేయుదుము?

Mantra 12

यस्म्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रᳪ र॒सया॑ स॒हाहुः । यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

య whose మహిమయే ఈ హిమవంత పర్వతములు; య whose సముద్రమును రసముతో కూడినదని అంటారు. య whose ఈ ప్రదిశలు, య whose ఈ బాహువులు—ఏ దేవునికి హవిషా యజనం చేయుదుము?

Mantra 13

य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

యెవడు ఆత్మ (ప్రాణం) దాత, యెవడు బలదాత; యెవని ప్రశిష్ (ఆజ్ఞ/విధానం)ను సమస్తం ఉపాసించుచున్నది, యెవని ఆజ్ఞను దేవతలూ అనుసరించుచున్నారు; యెవని ఛాయ అమృతం, యెవని (ఛాయ) మృత్యువు—ఆ దేవునికై మేము హవిషా (ఆహుతి)తో ఎవరికీ విధిపూర్వకంగా అర్పించుదుము?

Mantra 14

आ नो॑ भ॒द्राः क्रत॑वो यन्तु वि॒श्वतोऽद॑ब्धासो॒ अप॑रीतास उ॒द्भिद॑: । दे॒वा नो॒ यथा॒ सद॒मिद् वृ॒धे अस॒न्नप्रा॑युवो रक्षि॒तारो॑ दि॒वे – दि॑वे

అన్ని దిక్కుల నుండీ మనకు శుభ సంకల్పశక్తులు (క్రతవః) రానివ్వండి—మోసపడనివి, అడ్డుకోలేనివి, అడ్డంకులను ఛేదించి ముందుకు సాగే. దేవులు మనతో ఉండుగాక; దినదినమూ మన వృద్ధికోసం వారు అలసటలేక మన రక్షకులుగా ఉండుగాక—ప్రతిదినం.

Mantra 15

दे॒वानां॑ भ॒द्रा सु॑म॒तिरृ॑जूय॒तां दे॒वाना॑ᳪ रा॒तिर॒भि नो॒ निव॑र्तताम् । दे॒वाना॑ᳪ स॒ख्यमुप॑सेदिमा व॒यं दे॒वा न॒ आयु॒: प्रति॑रन्तु जी॒वसे॑

దేవుల శుభ సుమతి సూటిగా సాగుగాక; దేవుల దానం మన వైపే తిరిగి రాగాక. దేవుల సఖ్యతను మేము సమీపించాము; దేవులు మనకు జీవించుటకు ఆయుష్షును స్థిరపరచుగాక.

Mantra 16

तान्पूर्व॑या नि॒विदा॑ हूमहे व॒यं भगं॑ मि॒त्रमदि॑तिं॒ दक्ष॑म॒स्रिध॑म् । अ॒र्य॒मणं॒ वरु॑ण॒ᳪ सोम॑म॒श्विना॒ सर॑स्वती नः सु॒भगा॒ मय॑स्करत्

ప్రాచీన నివిదా ఆహ్వానంతో మేము వారిని ఇక్కడికి పిలుస్తున్నాము—భగ, మిత్ర, అదితి, అచ్యుత దక్ష; అర్యమన్, వరుణ, సోమ, అశ్వినౌ. సుభగా సరస్వతి మనకు క్షేమాన్ని కలుగజేయుగాక.

Mantra 17

तन्नो॒ वातो॑ मयो॒भु वा॑तु भेष॒जं तन्मा॒ता पृ॑थि॒वी तत्पि॒ता द्यौ॑: । तद् ग्रावा॑णः सोम॒सुतो॑ मयो॒भुव॒स्तद॑श्विना शृणुतं धिष्ण्या यु॒वम्

మాకు మేలును కలిగించే వాయువు ఔషధిరూపంగా వీయుగాక; ఆ మాతా పృథివీ, ఆ పితా ద్యౌః (ఆకాశం) కూడా (మాకు మేలును కలిగించుగాక). సోమపేషణ గ్రావాణాలు (నొక్కే రాళ్లు) మరియు పిండిన సోమమూ మేలును కలిగించుగాక. హే ధిష్ణ్య (అచల) అశ్వినౌ, హే యువం, దీనిని వినుడి.

Mantra 18

तमीशा॑नं॒ जग॑तस्त॒स्थुष॒स्पतिं॑ धियञ्जि॒न्वमव॑से हूमहे व॒यम् । पू॒षा नो॒ यथा॒ वेद॑सा॒मस॑द् वृ॒धे र॑क्षि॒ता पा॒युरद॑ब्धः स्व॒स्तये॑

చరాచర జగత్తుకు ఈశానుడు, స్థావరజంగమములకు అధిపతి, ధీ (బుద్ధి/భక్తి)ని ప్రేరేపించువాడు—ఆయనను మేము సహాయార్థం ఆహ్వానిస్తున్నాము. పూషన్, జ్ఞానముచే మా వృద్ధికై మా సమీపమున ఆసీనుడగుగాక; ఆయన మా రక్షకుడు, పాయు (పాలకుడు), అదబ్ధ (మోసపోని)గా మా స్వస్తి (క్షేమం) కొరకు ఉండుగాక.

Mantra 19

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः स्व॒स्ति न॑: पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु

మనకు స్వస్తి కలుగుగాక—వృద్ధశ్రవా ఇంద్రుడు మనకు క్షేమాన్ని ప్రసాదించుగాక; విశ్వవేదా పూషన్ మనకు స్వస్తిని కలుగజేయుగాక. అరిష్టనేమి తార్క్ష్యుడు మనకు స్వస్తిని కలుగజేయుగాక; బృహస్పతి మనకు మంగళాన్ని స్థాపించుగాక.

Mantra 20

पृष॑दश्वा म॒रुत॒: पृश्नि॑मातरः शुभं॒यावा॑नो वि॒दथे॑षु॒ जग्म॑यः । अ॒ग्नि॒जि॒ह्वा मन॑व॒: सूर॑चक्षसो॒ विश्वे॑ नो दे॒वा अव॒साग॑मन्नि॒ह

చుక్కల అశ్వాలుగల మరుతులు—పృశ్ని పుత్రులు, శుభగాములు, యజ్ఞవిధానాలకు రావడంలో అలవాటైనవారు; అగ్నిజిహ్వలైన మనువులు, సూర్యచక్షువులు—సర్వ దేవతలు సహాయంతో ఇక్కడ మన వద్దకు రాగాక.

Mantra 21

भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणुयाम देवा भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॑र्यजत्राः । स्थि॒रैरङ्गै॑स्तुष्टु॒वाᳪस॑स्त॒नूभि॒र्व्य॒शेमहि दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑:

హే దేవులారా, మేము చెవులతో మంగళమైనదే వినుగాక; హే యజనీయులారా, మేము కళ్లతో మంగళమైనదే చూచుగాక. స్థిరమైన అవయవాలతో, దేహముతో స్తుతిస్తూ, దేవులు నియమించిన దేవహితమైన ఆ ఆయుష్షును మేము పొందుగాక.

Mantra 22

श॒तमिन्नु श॒रदो॒ अन्ति॑ देवा॒ यत्रा॑ नश्च॒क्रा ज॒रसं॑ त॒नूना॑म् । पु॒त्रासो॒ यत्र॑ पि॒तरो॒ भव॑न्ति॒ मा नो॑ म॒ध्या री॑रिष॒तायु॒र्गन्तो॑:

హే దేవులారా! నిజముగా వంద సంవత్సరాలు మనకు సమీపమై ఉన్నాయి—మన శరీరాలకు జరను మనమే స్థిరపరచుకున్న చోట; కుమారులే పితరులుగా మారే చోట. ఆయుష్యయాత్ర మధ్యలో మాకు ఏ హాని కలుగకూడదు.

Mantra 23

अदि॑तिर्द्यौ॒रदि॑तिर॒न्तरि॑क्ष॒मदि॑तिर्मा॒ता स पि॒ता स पु॒त्रः । विश्वे॑ दे॒वा अदि॑ति॒: पञ्च॒ जना॒ अदि॑तिर्जा॒तमदि॑ति॒र्जनि॑त्वम्

అదితియే ద్యౌ (స్వర్గం); అదితియే అంతరిక్షం; అదితియే తల్లి—ఆమెయే తండ్రి, ఆమెయే కుమారుడు. అదితియే సమస్త దేవతలు; అదితియే మనుష్యుల పంచజన; అదితియే జన్మించినది, అదితియే జన్మించబోయేది.

Mantra 24

मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मायुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुत॒: परि॑ ख्यन् । यद्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्ते॑: प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॒णि

మిత్రుడు, వరుణుడు, ఆర్యమ, ఆయు, ఇంద్రుడు, ఋభుక్షులు, మరుతులు—వారు మమ్మల్ని చుట్టుముట్టి నిందతో గుర్తించకూడదు; విధి/యజ్ఞంలో దేవజాతమైన, బహుమతి-విజయి ‘సప్త’ (రథ-యుగం) యొక్క వీర్యకర్మలను మేము ప్రకటించునప్పుడు.

Mantra 25

यन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒तिं गृ॑भी॒तां मु॑ख॒तो नय॑न्ति । सुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथ॑:

వస్త్రం మరియు ధనంతో ఆవరించబడిన (సమృద్ధుడైన) వాని గ్రహించబడిన దానాన్ని వారు ముందుభాగం నుండి ముందుకు తీసుకెళ్లునప్పుడు, సువిభూషితమైన, విశ్వరూపమైన ఆ (అగ్రగామి) ముందుకు సాగుతూ ఇంద్ర–పూషణుల ప్రియమైన మార్గాన్ని చేరుతుంది.

Mantra 26

ए॒ष छाग॑: पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे॑व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒ यत्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टेदे॑नᳪ सौश्रव॒साय॑ जिन्वति

ఈ ఛాగం (మేక), పూషణుని భాగం, విశ్వదేవుల కొరకు, బహుమతి-విజయి అశ్వంతో ముందుగా నడిపించబడుతుంది. అది అర్వత్ (వేగవంతమైన గుర్రం) తో ప్రియమైన పురోడాశాన్ని ప్రేరేపించి/సమృద్ధి పరచునప్పుడు, త్వష్టృ దానివలన అతనికి శుభకీర్తిని వృద్ధి చేస్తాడు.

Mantra 27

यद्ध॑वि॒ष्य॒मृतु॒शो दे॑व॒यानं॒ त्रिर्मानु॑षा॒: पर्यश्वं॒ नय॑न्ति । अत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञं दे॒वेभ्य॑: प्रतिवे॒दय॑न्न॒जः

ఋతువుకు అనుగుణంగా దేవయానం అయిన హవిష్యం (ఆహుతి) ఉన్నప్పుడు, మనుష్యులు అశ్వాన్ని దాని చుట్టూ మూడుసార్లు పరిభ్రమింపజేస్తారు. అప్పుడు ఇక్కడ పూషన్ యొక్క మొదటి భాగం వస్తుంది—అజం (మేక)—అది యజ్ఞాన్ని దేవులకు ప్రతివేదనం (సమర్పణ) చేస్తుంది.

Mantra 28

होता॑ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शᳪस्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॒रंकृतेन॒ स्वि॒ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णध्वम्

హోతా మరియు అధ్వర్యు, ఆవయ (ఆహ్వాత), అగ్నిని ఇంధనం చేయువాడు, గ్రావగ్రాహ (సోమ పీడన శిలలను పట్టువాడు), అలాగే శంస్తా—సువిప్ర (సుప్రేరిత స్తోత్రుడు)—స్వరంకృతం (సక్రమంగా ఏర్పాటు చేసిన) మరియు స్విష్టం (సుఆహుతి చేసిన) అయిన ఆ యజ్ఞం ద్వారా, దేవులకు వహించవలసిన భాగాలను/అంశాలను మీరు పూర్ణం చేయండి.

Mantra 29

यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒ ये अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नᳪ स॒म्भर॑न्त्यु॒तो तेषा॑म॒भिगू॑र्तिर्न इन्वतु

యూపాన్ని చెక్కి/కత్తిరించువారు, యూపాన్ని మోసేవారు, అశ్వ-యూపానికి చషాలం (శిరో-ఆవరణం) తయారు చేసేవారు, అలాగే అశ్వానికి పచనం (వంట ఏర్పాట్లు) సమకూర్చేవారు—వారి అభిగూర్తి (ఆశీర్వచనం/మంగళవాక్యం) మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించుగాక.

Mantra 30

उप॒ प्रागा॑त्सु॒मन्मे॑ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठः । अन्वे॑नं॒ विप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वानां॑ पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु॑म्

ఇది సమీపానికి వచ్చింది; నా కోసం సుమన్ (శుభభావం) స్థాపించబడింది. దేవతల సంకల్పం మరియు ఆశ సమీపించాయి, దృఢ ఆధారంతో. దీనిని అనుసరించి ప్రేరిత విప్ర-ఋషులు ఆనందిస్తారు; దేవతల పుష్టికోసం మేము సుబంధు—సుసంబద్ధమైన బంధాన్ని—రచించాము.

Mantra 31

यद्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒न्दान॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॒ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये तृण॒ᳪ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु

వాజిన్ (వేగవంతమైన) అశ్వానికి దామ్ (లాగం) మరియు సందానం (బంధనం), దాని శిరస్సుకు రశనా మరియు రజ్జు (తాడు), అలాగే దాని నోటికి పెట్టబడే శ్రేష్ఠమైన గడ్డి-తృణం—అవి అన్నీ, అవి అన్నీ, దేవతల మధ్య నీకే కలుగుగాక.

Mantra 32

यदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ मक्षि॒काश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑ । यद्धस्त॑योः शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु

అశ్వ క్రవిష (మాంసం) పై ఉండే మక్షికలు (ఈగలు), లేదా స్వధితి (గొడ్డలి) పై ఉన్న చెక్క తునకలు/చిప్పలు (స్వరు) గానీ, దానిపై ఉన్న మచ్చ/మలినత గానీ; అలాగే శమితృ (వధకుడు) చేతులపై ఉన్నది, అతని గోళ్ల కింద ఉన్నది—అవి అన్నీ, అవి అన్నీ, దేవతల మధ్య నీకే కలుగుగాక.

Mantra 33

यदूव॑ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तार॑: कृण्वन्तू॒त मेध॑ᳪ शृत॒पाकं॑ पचन्तु

ఉదరము నుండి ఎగసే ఏ దుర్గంధ వాయువు (అపవాత) అయినా, ముడి మాంసము (ఆమ క్రవిష) యొక్క ఏ వాసన అయినా—దానిని నిపుణులైన శమితారులు (శాంతికర్తలు) హానిరహితంగా చేయుదురు; ఇంకా, మేధ (పవిత్ర భాగం)ను విధిపూర్వకంగా మరిగించి, సంపూర్ణంగా వండి సిద్ధం చేయుదురు.

Mantra 34

यत्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूलं॒ निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा तद्भूम्या॒माश्रि॑ष॒न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु

అగ్నిచే వండబడుచున్న నీ శరీరము నుండి, హతమైనదాని శూలము (శిక/శూలము) మీదికి జారిపడి క్రింద పడేది ఏదైనా—అది భూమికి అంటకూడదు, గడ్డికి అంటకూడదు; దానిని కోరుకొను దేవులకు అది అర్పిత దానముగా ఉండుగాక.

Mantra 35

ये वा॒जिनं॑ परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं य ई॑मा॒हुः सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो माᳪसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू॑र्तिर्न इन्वतु

పక్వమైన వాజిన్ (అశ్వం)ను చుట్టూ పరిశీలించువారు, అలాగే ‘బయటకు తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు ఇది సువాసనగా ఉంది’ అని చెప్పువారు; మాంస-భాగం (మాంసభిక్షా) కోసం అశ్వసేవలో ఉపాసించువారు—వారందరి అనుగ్రహకరమైన ప్రసాదం (అభిగూర్తి) కూడా మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించుగాక.

Mantra 36

यन्नीक्ष॑णं माँ॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॒पि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्काः सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व॑म्

మాంసం వండే ఉఖా (ukhā) యొక్క పరిశీలన, యూషం (రసం) పోయుటకు ఉన్న పాత్రములు; ఉష్ణాన్ని నిలుపుకొనే మూతలు, మరియు చరు (caru) వంటకాలకై సుగఠితమైన అంకములు (గిన్నెలు)—ఇవి అన్నీ విధివిధానంగా సర్దుబాటు చేయబడి, అశ్వాన్ని చుట్టుముట్టి అలంకరిస్తాయి.

Mantra 37

मा त्वा॒ऽग्निर्ध्व॑नयीद्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रि॑: । इ॒ष्टं वी॒तम॒भिगू॑र्तं॒ वष॑ट्कृतं॒ तं दे॒वास॒: प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व॑म्

అగ్ని నిన్ను ధ్వనింపజేయకూడదు (కడకడలాడించకూడదు); ధూమగంధి నీకు కలగకూడదు. ఉఖా నీపై మెరయకూడదు—నీవు వాసన చూసి చెడగొట్టబడినవాడివలె కాకూడదు. ఇష్టము, వీతము (ప్రాప్తము), అభిగూర్తము (అనుగ్రహించి అంగీకరించినది), వషట్-కృతము (వషట్‌తో పవిత్రీకృతము)—అటువంటి ఆ అశ్వాన్ని దేవతలు స్వీకరిస్తారు.

Mantra 38

नि॒क्रम॑णं नि॒षद॑नं वि॒वर्त॑नं॒ यच्च॒ पड्वी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ पपौ॒ यच्च॑ घा॒सिं ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु

నీ నిక్రమణం (ముందుకు సాగడం), నీ నిషదనం (కూర్చోవడం/పడుకోవడం), నీ వివర్తనం (తిరగడం/మలుపు తిప్పడం), మరియు అర్వతః (ధావక అశ్వం) యొక్క పడ్వీశం (పాదముద్ర/బాట) మరియు పాదస్థానం ఏదైతే ఉందో; అతడు తాగినది, అతడు తిన్న గాసి (మేత/ఆహారం)—అవి అన్నీ నీవి దేవేషు (దేవతల మధ్య) అంగీకృతమగునుగాక.

Mantra 39

यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं या हिर॑ण्यान्यस्मै । स॒न्दान॒मर्व॑न्तं॒ पड्वी॑शं प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्ति

వారు అశ్వం క్రింద పరచే వస్త్రమేది, దాని మీద వేయు ఆవరణమేది, అతనికై ఉన్న స్వర్ణాభరణాలేవి—వేగవంతమైన అశ్వపు బంధనం, దాని మార్గము మరియు పాదముద్ర—ఇవి అన్నీ ప్రియమైనవిగా దేవుల వద్దకు తీసికొని వెళ్లి అర్పించుగాక.

Mantra 40

यत्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्ण्या॑ वा॒ कश॑या वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि

ఓ అశ్వా! నీవు కూర్చున్నప్పుడు, మహాబలంతో ప్రేరితమైన (నీ) ఏ భాగము మడమతో గానీ కొరడాతో గానీ తాకబడిందో—ఆ సమస్త (వేదనలను) నేను అధ్వర యజ్ఞాలలో హవిష్కై స్రుచిలా, బ్రహ్మశక్తితో నీకోసం సక్రమంగా సర్దుబాటు చేసి శాంతింపజేస్తాను.

Mantra 41

चतु॑स्त्रिᳪशद्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒र्वङ्क्री॒रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒: समे॑ति । अच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ विश॑स्त

దేవబంధువైన బలవంతమైన వాజిన్ అశ్వానికి ముప్పై నాలుగు భాగాలు ఉన్నాయి; స్వధితి (గొడ్డలి) తన కార్యంతో సమ్యక్‌గా కలుస్తుంది. విధివంతమైన నైపుణ్యంతో అవయవాలను ఛిద్రములేకుండా, అఖండంగా చేయుడి; సంధి సంధిగా, యథావిధిగా ప్రకటిస్తూ, (దానిని) విభజించుడి.

Mantra 42

एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॑ ऋ॒तुः । या ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ता-ता॒ पिण्डा॑नां॒ प्र जु॑होम्यग्नौ

త్వష్టృ యొక్క అశ్వంలోని ఒక భాగం కోయబడుతుంది; రెండు (భాగాలు) నియంత్రకులుగా ఉంటాయి; అలాగే ఋతువూ (నియంత) అవుతుంది. హే (అశ్వా)! నీ గాత్రాలను నేను ఋతు-క్రమానుసారంగా యథావిధిగా అమర్చుతాను; ఆ ఆ పిండాలను అగ్నిలో నేను ప్రజుహోమి (అర్పణ) చేస్తాను.

Mantra 43

मा त्वा॑ तपत्प्रि॒य आ॒त्माऽपि॒यन्तं॒ मा स्वधि॑तिस्त॒न्व आ ति॑ष्ठिपत्ते । मा ते॑ गृ॒ध्नुर॑विश॒स्ताऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा॑ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः

ఇక్కడి నుండి వెళ్లిపోతున్న నీ ప్రియ ఆత్మ దహించబడకుండుగాక; గొడ్డలి నీ దేహంపై పడకుండుగాక. నిన్ను దాటి వెళ్లే లోభి దాడిచేయువారు పరస్పర గందరగోళంలో కత్తితో నీ అవయవాలను చిద్రచిద్రం చేయకుండుగాక.

Mantra 44

न वा उ॑ ए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ इदे॑षि प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑: । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा॑स्थाद्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य

దీనివల్ల నీవు మరణించవు; నీకు హానీ కలగదు; సుగమమైన మార్గాల ద్వారా నీవు దేవుల వద్దకే వెళ్తావు. నీ రెండు హరి (గోధుమవర్ణ) అశ్వాలు—చుక్కల జంట—యుక్తమగుగాక; బలవంతుడైన వాజీ గాడిద యోక ధురిపై, ముందుభాగంలో స్థిరంగా నిలువుగాక.

Mantra 45

सु॒गव्यं॑ नो वा॒जी स्वश्व्यं॑ पु॒ᳪसः पु॒त्राँ۲ उ॒त वि॑श्वा॒पुष॑ᳪ र॒यिम् । अ॒ना॒गा॒स्त्वं नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्रं नो॒ अश्वो॑ वनताᳪ ह॒विष्मा॑न्

హే వాజీ, మాకు ఉత్తమ గోసంపదను, ఉత్తమ అశ్వసంపదను, మనుష్యుల పుత్రులను (సంతానాన్ని) మరియు సర్వపోషక ధనాన్ని ప్రసాదించు. హే అదితి, నన్ను అనాగా (నిర్దోషులుగా) చేయుము. హవిస్-యుక్తమైన అశ్వం మా కోసం క్షత్రం (అధికారం/రాజ్యం) గెలుచుగాక.

Mantra 46

इ॒मा नु कं॒ भुव॑ना सीषधा॒मेन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑ च दे॒वाः । आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॒: सग॑णो म॒रुद्भि॑र॒स्मभ्यं॑ भेष॒जा क॑रत् । य॒ज्ञं च॑ नस्त॒न्वं॒ च प्र॒जां चा॑दित्यै॒रिन्द्र॑: स॒ह सी॑षधाति

ఇప్పుడు ఈ లోకాలు సవ్యంగా స్థిరపడుగాక—ఇంద్రుడు మరియు సమస్త దేవతలు. ఆదిత్యులతో కలిసి, గణసహితుడైన ఇంద్రుడు, మరుతులతో కలిసి, మాకు భేషజములు (ఔషధ-నివారణాలు) కలుగజేయుగాక. అలాగే ఆదిత్యులతో కూడిన ఇంద్రుడు మా యజ్ఞం, మా దేహం, మా ప్రజ—ఇవన్నీ సవ్యంగా స్థాపించుగాక.

Mantra 47

अग्ने॒ त्वं नो॒ अन्त॑म उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑व वरू॒थ्य॒: । वसु॑र॒ग्निर्वसु॑श्रवा॒ अच्छा॑ नक्षि द्यु॒मत्त॑मᳪ र॒यिं दा॑: । तं त्वा॑ शोचिष्ठ दीदिवः सु॒म्नाय॑ नू॒नमी॑महे॒ सखि॑भ्यः

అగ్నీ, నీవు మా అత్యంత సమీపుడవు; రక్షకుడవు కూడా; శివుడవై (కల్యాణకరుడవై) ఉండు, ఆశ్రయరూప రక్షణగా ఉండు. వసువైన, వసుశ్రవస్కుడైన అగ్ని—మమ్మల్ని సన్మార్గంలో నడిపించు; అత్యంత ద్యుతిమంతమైన ధనాన్ని దయచేయు. ఓ అత్యంత ప్రకాశవంతుడా, దీదివః, నీ అనుగ్రహార్థం మేమిప్పుడు నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాము—మా సహచరుల కోసం.