Mantra 24
Rishi: RV provenance; treated as received mantra in Vājasaneyin liturgy.
Devata: Mitra-Varuṇa-Aryaman-Indra-Rbhus-Maruts (collective guardianship).
Chandas: Triṣṭubh (by RV parallel).
Samhita Patha (Devanagari)
मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मायुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुत॒: परि॑ ख्यन् । यद्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्ते॑: प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॒णि
Transliteration
mā́ no mitró váruṇo aryamá̄yur índra ṛbhukṣā́ marútaḥ pári khyan | yád vājíno devajā́tasya sápteḥ pravákṣyāmo vidáthe vīryā́ṇi
Translation
మిత్రుడు, వరుణుడు, ఆర్యమ, ఆయు, ఇంద్రుడు, ఋభుక్షులు, మరుతులు—వారు మమ్మల్ని చుట్టుముట్టి నిందతో గుర్తించకూడదు; విధి/యజ్ఞంలో దేవజాతమైన, బహుమతి-విజయి ‘సప్త’ (రథ-యుగం) యొక్క వీర్యకర్మలను మేము ప్రకటించునప్పుడు.
Padapatha (Word Analysis)
मा । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । अ॒र्य॒मा । आयुः॑ । इन्द्रः॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । म॒रुतः॑ । परि॑ । ख्यन् । यत् । वा॒जिनः॑ । दे॒वजा॑तस्य । सप्तेः॑ । प्र॒व॒क्ष्यामः॑ । वि॒दथे॑ । वी॒र्या॒णि
Word by Word
माdo not / may not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) / मा (अव्यय)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्यन्/अर्यमन् (प्रातिपदिक) → अर्यमा (प्रथमा एकवचन)
आयुःlife / lifespan
आयुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋभुक्षाःṚbhukṣā (a divine name)
ऋभुक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभुक्षा (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
परिaround / all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
ख्यन्proclaimed / spoke forth
ख्यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootख्या (धातु) (I) ‘to proclaim/announce’
यत्which / what
यत्:
कर्म (of ‘प्रवक्ष्यामः’)
TypePronoun
Rootयद्
वाजिनःof the prize-winner / of the swift one
वाजिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
देवजातस्यof the god-born
देवजातस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootदेवजात (प्रातिपदिक; देव + जात)
सप्तेःof the horse
सप्तेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसप्ति (प्रातिपदिक) ‘horse’
प्रवक्ष्यामःwe shall proclaim
प्रवक्ष्यामः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) ‘to speak’ + प्र (उपसर्ग)
विदथेin the assembly / at the rite
विदथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक) ‘assembly/ritual gathering’
वीर्याणिheroic deeds / powers
वीर्याणि:
कर्म (of ‘प्रवक्ष्यामः’)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
MitraV
VaruṇaA
AryamanĀ
Āyus (Life)I
IndraṚ
Ṛbhukṣans (Ṛbhus)M
MarutsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes