Mantra 43
Rishi: Traditionally ascribed within Vājasaneyin transmission (often left unspecified for prose-like protective formulas).
Devata: Rakṣohā/Apotropaic (protective) intent; implicitly Agni/Indra as protectors in the rite.
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (ritual formula; exact metrical classification uncertain).
Samhita Patha (Devanagari)
मा त्वा॑ तपत्प्रि॒य आ॒त्माऽपि॒यन्तं॒ मा स्वधि॑तिस्त॒न्व आ ति॑ष्ठिपत्ते । मा ते॑ गृ॒ध्नुर॑विश॒स्ताऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा॑ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः
Transliteration
mā tvā́ tapatpriyá ātmā́’piyántaṃ mā svádhitiḥ tanvá ā́ tiṣṭhipatte | mā té gṛdhnúr aviśastā́’ tihā́ya chidrá gā́trāṇy asínā mithū́ kaḥ
Translation
ఇక్కడి నుండి వెళ్లిపోతున్న నీ ప్రియ ఆత్మ దహించబడకుండుగాక; గొడ్డలి నీ దేహంపై పడకుండుగాక. నిన్ను దాటి వెళ్లే లోభి దాడిచేయువారు పరస్పర గందరగోళంలో కత్తితో నీ అవయవాలను చిద్రచిద్రం చేయకుండుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
मा । त्वा॑ । तपत् । प्रि॒यः । आ॒त्मा । अ॒पि॒यन्त॑म् । मा । स्वधि॑तिः । त॒न्वः । आ । ति॒ष्ठि॒पत् । ते । मा । ते॑ । गृ॒ध्नुः । अ॒वि॒श॒स्ताः । अ॒ति॒हाय॑ । छि॒द्राः । गात्रा॑णि । अ॒सिना॑ । मिथू॑ । कः
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
तपत्may (it) burn / torment
तपत्:
Kartā
TypeVerb
Rootतप्
प्रियःdear (one)
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय
आत्माself
आत्मा:
Kartā
TypeNoun
Rootआत्मन्
अपिalso / even
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि
यन्तम्going / approaching
यन्तम्:
Karma
TypeKṛdanta (participle)
Rootयम् (गच्छति) / √या (याति) → यन्त् (वर्तमान कृदन्त-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
स्वधितिःaxe
स्वधितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वधिति
तन्वःof (your) body
तन्वः:
Apādāna
TypeNoun
Rootतनू
आtowards / onto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
तिष्ठिपत्may (it) stand / fall upon
तिष्ठिपत्:
Kartā
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
तेof you / for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
तेyour
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद्
गृध्नुःthe greedy one / seizer
गृध्नुः:
Kartā
TypeKṛdanta (agent noun/participle)
Rootगृध्
अविशःthe ram (sheep)
अविशः:
Kartā
TypeNoun
Rootअवि (अविः) / अविश् (वेदिक ‘sheep/ram’)
ताthose
ता:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
अतिहायhaving passed beyond / having left aside
अतिहाय:
—
TypeGerund
Rootअति-√हा (त्यजति) → अतिहाय (क्त्वा)
छिद्राperforated / wounded
छिद्रा:
Karma
TypeAdjective
Rootछिद्र
गात्राणिlimbs
गात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootगात्र
असिनाwith a sword
असिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअसि
मिथूmutually / wrongly / in confusion
मिथू:
—
TypeIndeclinable
Rootमिथु
कःwho? / which one?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (किम्)
Entities Mentioned
A
AgniI
IndraR
Rakṣohā (apotropaic force)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes