Mantra 21
Rishi: Benedictory tradition (often indexed under Viśve Devāḥ prayers; VS does not explicitly state)
Devata: Devas (collective)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणुयाम देवा भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॑र्यजत्राः । स्थि॒रैरङ्गै॑स्तुष्टु॒वाᳪस॑स्त॒नूभि॒र्व्य॒शेमहि दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑:
Transliteration
bhadráṁ kárṇebhiḥ śṛṇuyāma devā́ bhadráṁ paśyemā́kṣabhir yajatrāḥ | sthiráir áṅgais tuṣṭuvā́ṁsas tanū́bhir vyáśemahi deváhitaṁ yád ā́yuḥ
Translation
హే దేవులారా, మేము చెవులతో మంగళమైనదే వినుగాక; హే యజనీయులారా, మేము కళ్లతో మంగళమైనదే చూచుగాక. స్థిరమైన అవయవాలతో, దేహముతో స్తుతిస్తూ, దేవులు నియమించిన దేవహితమైన ఆ ఆయుష్షును మేము పొందుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
भ॒द्रम् । कर्णे॑भिः । शृ॒णु॒या॒म॒ । दे॒वाः । भ॒द्रम् । प॒श्ये॒म॒ । अ॒क्षभिः॑ । य॒ज॒त्राः । स्थि॒रैः । अङ्गैः॑ । तु॒ष्टु॒वाᳪसः॑ । त॒नूभिः॑ । वि॒ । अ॒शे॒म॒हि॒ । दे॒व-हि॑तम् । यत् । आयुः॑
Word by Word
भद्रम्auspicious, good
भद्रम्:
कर्म (विशेषणरूपेण) / विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
कर्णेभिःwith (our) ears
कर्णेभिः:
करण
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
शृणुयामmay we hear
शृणुयाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भद्रम्auspicious, good
भद्रम्:
कर्म (विशेषणरूपेण) / विधेयविशेषण
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
पश्येमmay we see
पश्येम:
क्रिया
TypeVerb
Rootपश्/दृश् (धातु; पश्य-आदेश)
अक्षभिःwith (our) eyes
अक्षभिः:
करण
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
यजत्राःO worshipful ones (worthy of sacrifice)
यजत्राः:
सम्बोधन
TypeAdjective (used substantively)
Rootयजत्र (प्रातिपदिक)
स्थिरैःwith firm, steady
स्थिरैः:
करण (अङ्गैः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
अङ्गैःwith limbs
अङ्गैः:
करण
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
तुष्टुवांसःhaving praised
तुष्टुवांसः:
कर्तृ (वयम्—अध्याहृत—इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु) → तुष्टुवांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तनूभिःwith (our) bodies
तनूभिः:
करण
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
विforth, fully
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अशेमहिmay we attain/reach
अशेमहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु; ‘to reach/attain’)
देवहितम्god-bestowed / beneficial by the gods
देवहितम्:
कर्म (यदायु: इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेव-हित (समास; हित = √धा/हि ‘placed/beneficial’ से निष्पन्न प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म (आयुः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
आयुःlife-span
आयुः:
कर्म (अशेमहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (collective Devas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes