Mantra 40
Rishi: Aśvamedha tradition
Devata: Brahman (as repairing power) and the Aśva as recipient of appeasement
Chandas: Yajus (rhythmic prose)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्ण्या॑ वा॒ कश॑या वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि
Transliteration
yát te sā̱dé máhasā śū́kr̥tasya pārṣṇyā́ vā káśayā vā tutóda | sru̱céva tā́ havíṣo adhvaréṣu sárvā tā́ te bráhmaṇā sūdayāmi
Translation
ఓ అశ్వా! నీవు కూర్చున్నప్పుడు, మహాబలంతో ప్రేరితమైన (నీ) ఏ భాగము మడమతో గానీ కొరడాతో గానీ తాకబడిందో—ఆ సమస్త (వేదనలను) నేను అధ్వర యజ్ఞాలలో హవిష్కై స్రుచిలా, బ్రహ్మశక్తితో నీకోసం సక్రమంగా సర్దుబాటు చేసి శాంతింపజేస్తాను.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते । सादे । महसाः । शूकृतस्य । पार्ष्ण्या । वा । कशया । वा । तुतोद । स्रुचा-इव । ताः । हविषः । अध्वरेषु । सर्वाः । ताः । ते । ब्रह्मणा । सूदयामि
Word by Word
यत्whatever (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सादेon the seat / at the sitting-place
सादे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसाद (प्रातिपदिक; ‘आसन/पीठ/साद’ इत्यर्थे)
महसाby (your) greatness / by might
महसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
शूकृतस्यof the goad/impulse that has been made (i.e., of the made spur)
शूकृतस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootशूकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; शू + कृ)
पार्ष्ण्याwith the heel
पार्ष्ण्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपार्ष्णि (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
कशयाwith a whip
कशया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकशा (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
तुतोदhas struck / has prodded
तुतोद:
Kartā
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
स्रुचाwith the ladle
स्रुचा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक)
इवas if / like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
ताःthose (things)
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हविषःof the oblation
हविषः:
Sambandha
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अध्वरेषुin the sacrifices
अध्वरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
ताःthose
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्मणाwith sacred utterance / with prayer
ब्रह्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
सूदयामिI soothe / I set right / I make favorable
सूदयामि:
Kartā
TypeVerb
Rootसूद् (धातु; ‘प्रेरणे/प्रसादने’)
Entities Mentioned
B
Brahman (as brahma-śakti / sacred power)A
Aśva (sacrificial horse)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes