Mantra 44
Rishi: Vājasaneyin tradition (unspecified in the provided excerpt).
Devata: Devas collectively; implicit Indra via ‘harī’.
Chandas: Triṣṭubh-like (approximate; requires full metrical audit).
Samhita Patha (Devanagari)
न वा उ॑ ए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ इदे॑षि प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑: । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा॑स्थाद्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य
Transliteration
ná vā u etán mriyase ná riṣyasi devā́n íd eṣi pathíbhiḥ sugébhiḥ | hárī te yúñjā pṛ́ṣatī abhūtām úpāsthād vājī dhurí rāsábhāsya
Translation
దీనివల్ల నీవు మరణించవు; నీకు హానీ కలగదు; సుగమమైన మార్గాల ద్వారా నీవు దేవుల వద్దకే వెళ్తావు. నీ రెండు హరి (గోధుమవర్ణ) అశ్వాలు—చుక్కల జంట—యుక్తమగుగాక; బలవంతుడైన వాజీ గాడిద యోక ధురిపై, ముందుభాగంలో స్థిరంగా నిలువుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
न । वा॒ उ॒ । ए॒तत् । म्रि॒य॒से॒ । न । रि॒ष्य॒सि॒ । दे॒वान् । इत् । ए॒षि॒ । प॒थिभिः॑ । सु॒गेभिः॑ । हरी॑ । ते॒ । युञ्जा॑ । पृष॑ती । अ॒भू॒ता॒म् । उपा॑स्थात् । वा॒जी । धु॒रि । रास॑भस्य
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वाor / indeed
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
उindeed (emphatic particle)
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
म्रियसेyou die
म्रियसे:
—
TypeVerb
Rootमृ (मरणे)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
रिष्यसिyou are harmed / you perish
रिष्यसि:
—
TypeVerb
Rootरिष् (हिंसायाम्/क्षतौ)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्
एषिyou go / you proceed
एषि:
—
TypeVerb
Rootइ (गत्यर्थे)
पथिभिःby paths
पथिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथि (पथ्)
सुगेभिःeasy / good (to go)
सुगेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसुग
हरीthe two bay horses
हरी:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद्
युञ्जाyoke (you)
युञ्जा:
—
TypeVerb
Rootयुज् (योगे)
पृषतीthe two speckled (mares)
पृषती:
Kartā
TypeNoun
Rootपृषती
अभूताम्became / have become
अभूताम्:
—
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
उपस्थात्near / at hand
उपस्थात्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउपस्थात्
वाजीthe racer / vigorous one
वाजी:
Kartā
TypeNoun
Rootवाजिन्
धुरिon the yoke / in the shaft-position
धुरि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधुर्
रासभस्यof the ass (donkey)
रासभस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरासभ
Entities Mentioned
D
Devas (collectively)I
Indra (implicit via harī)A
Aśvins (implicit via chariot/yoking motif)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes