प्रकृतितत्त्व-विचारः / Inquiry into Prakṛti (Nature/Śakti) and Śiva’s Transcendence

Verse 1

भवान्युवाच । किमुक्तं गिरिराजाय त्वया योगिस्तपस्विना । तदुत्तरं शृणु विभो मत्तो ज्ञानिविशारद

భవానీ పలికెను—హే యోగీ తపస్వీ! నీవు గిరిరాజునకు ఏమి చెప్పితివి? హే విభో, జ్ఞానవిచక్షణా! ఇప్పుడు నా సమాధానాన్ని వినుము।

Verse 2

तपश्शक्त्यान्वितश्शम्भो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

హే శంభో! తపశ్శక్తితో యుక్తుడవై మీరు విస్తారమైన తపస్సు ఆచరిస్తున్నారు. హే మహాత్మా, తపస్సు చేయాలనే ఈ సంకల్పం మీ బుద్ధిలో ఉద్భవించింది.

Verse 3

सा शक्तिः प्रकृतिर्ज्ञेया सर्वेषामपि कर्मणाम् । तया विरच्यते सर्वं पाल्यते च विनाश्यते

ఆ శక్తినే ‘ప్రకృతి’ అని తెలుసుకోవాలి—అది సమస్త కర్మాలకు ప్రవర్తక శక్తి. ఆమె ద్వారానే సమస్త జగత్తు సృష్టించబడుతుంది, పోషించబడుతుంది, చివరకు లయమవుతుంది కూడా।

Verse 4

कस्त्वं का प्रकृतिस्सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । विना प्रकृत्या च कथं लिंगरूपी महेश्वरः

మీరు ఎవరు? ఆ సూక్ష్మ ప్రకృతి ఏమిటి? ఓ భగవాన్, దీనిని సమ్యక్‌గా విచారించండి. ప్రకృతి లేకుండా మహాదేవుడు—మహేశ్వరుడు—లింగరూపుడిగా ఎలా ఉంటాడు?

Verse 5

अर्चनीयोऽसि वंद्योऽसि ध्येयोऽसि प्राणिनां सदा । प्रकृत्या च विचार्येति हृदा सर्वं तदुच्यताम्

మీరు సదా ఆరాధ్యులు, వందనీయులు, సమస్త ప్రాణులకు నిత్య ధ్యేయులు. కాబట్టి మీ స్వప్రకృతితో హృదయపూర్వకంగా విచారించి ఆ సమస్త సత్యాన్ని పూర్తిగా ప్రకటించండి.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महोतिकरणे रतः । सुविहस्य प्रसन्नात्मा महेशो वाक्यमब्रवीत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—పార్వతి మాటలు విని, పరమ హితాన్ని కలిగించుటలో నిమగ్నుడైన మహేశుడు మృదువుగా నవ్వి, ప్రసన్నచిత్తంతో ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 7

महेश्वर उवाच । तपसा परमेणेव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितश्शम्भुरहं तिष्ठामि तत्त्वतः

మహేశ్వరుడు పలికెను—పరమ తపస్సుతోనే నేను ప్రకృతిని లయపరచుతాను. ప్రకృతి రహితుడనైన నేను శంభువు తత్త్వతః సత్యంగా స్థితుడనై ఉంటాను.

Verse 8

तस्माच्च प्रकृतेस्सद्भिर्न कार्यस्संग्रहः क्वचित् । स्थातव्यं निर्विकारैश्च लोकाचार विवर्जितैः

కాబట్టి పరమ శ్రేయస్సు కోరే సజ్జనులు ప్రకృతి‑జన్యమైన సంగ్రహ‑లోభాన్ని ఎప్పుడూ చేయకూడదు; లోకాచారాన్ని విడిచి, నిర్వికారులై స్థిరంగా నిలవాలి।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता शम्भुना तात लौकिकव्यवहारतः । सुविहस्य हृदा काली जगाद मधुरं वचः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ ప్రియుడా, శంభువు లోకవ్యవహారానుగుణంగా ఇలా పలికినప్పుడు, కాళీ హృదయంలో సునవ్వు నవ్వి మధుర వచనములు పలికెను।

Verse 10

काल्युवाच । यदुक्तं भवता योगिन्वचनं शंकर प्रभो । सा च किं प्रकृतिर्न स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

కాళీ పలికెను—హే ప్రభూ శంకరా, హే పరమయోగీ, మీరు పలికిన ఆ వచనం ప్రకృతియే కాదా? మీరు ప్రకృతికి అతీతుడైతే, ఆమెతో మీ సంబంధం ఎలా చెప్పగలం?

Verse 11

एतद्विचार्य वक्तव्यं तत्त्वतो हि यथातथम् । प्रकृत्या सर्वमेतच्च बद्धमस्ति निरंतरम्

ఇదిని విచారించి తత్త్వానుసారంగా యథాతథంగా చెప్పవలెను; ఎందుకంటే ఇది సమస్తమూ నిరంతరం ప్రకృతిచే బద్ధమై ఉంది।

Verse 12

तस्मात्त्वया न वक्तव्यं न कार्यं किंचिदेव हि । वचनं रचनं सर्वं प्राकृतं विद्धि चेतसा

కాబట్టి నీవు పలకకూడదు, ఏ కార్యమూ చేయకూడదు; వాక్కు మరియు సమస్త రచనలూ ప్రకృతిజన్యమైనవని మనసుతో గ్రహించు।

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे पार्वतीपरमेश्वरसंवादवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలో తృతీయ పార్వతీఖండంలో ‘పార్వతి-పరమేశ్వర సంభాషణ వర్ణనం’ అనే పదమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 14

प्रकृतेः परमश्चेत्त्वं किमर्थं तप्यसे तपः । त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो

మీరు ప్రకృతికి అతీతుడైతే, మరి ఏ కారణంతో తపస్సు చేస్తున్నారు? హే శంభూ, హే ప్రభూ! ఇప్పుడు ఈ హిమవత్ పర్వతంలో ఎందుకు తపస్సు ఆచరిస్తున్నారు?

Verse 15

प्रकृत्या गिलितोऽसि त्वं न जानासि निजं हर । निजं जानासि चेदीश किमर्थं तप्यसे तपः

హే హరా! నీవు ప్రకృతిచే గ్రసింపబడి నీ నిజ స్వరూపాన్ని ఎరుగవు. కానీ హే ఈశా! నీ నిజ స్వభావం నీకు తెలిసి ఉంటే, మరి ఏ కారణంతో తపస్సులో దగ్ధమవుతున్నావు?

Verse 16

वाग्वादेन च किं कार्यं मम योगिस्त्वया सह । प्रत्यक्षे ह्यनुमानस्य न प्रमाणं विदुर्बुधाः

హే యోగీ! నీతో నాతో వాగ్వాదం ఎందుకు? ప్రత్యక్షానుభవం ఉన్నచోట జ్ఞానులు అనుమానాన్ని ప్రమాణంగా అంగీకరించరు.

Verse 17

इंद्रियाणां गोचरत्वं यावद्भवति देहिनाम् । तावत्सर्वं विमंतव्यं प्राकृतं ज्ञानिभिर्धिया

దేహధారులు ఇంద్రియాల పరిధిలో సంచరించునంతవరకు, అక్కడ అనుభవమయ్యే సమస్తమును జ్ఞానులు వివేకబుద్ధితో ప్రకృతిజన్యమేగా గ్రహించాలి; అది శివుని పరమ తత్త్వం కాదు।

Verse 18

किं बहूक्तेन योगीश शृणु मद्वचनं परम् । सा चाहं पुरुषोऽसि त्वं सत्यं सत्यं न संशयः

ఎందుకు అనేక మాటలు, ఓ యోగీశ్వరా! నా పరమ వాక్యాన్ని విను—ఆ శక్తి నేనే, పురుషుడు (శివుడు) నీవే. ఇది సత్యం, సత్యమే; సందేహం లేదు।

Verse 19

मदनुग्रहतस्त्वं हि सगुणो रूपवान्मतः । मां विना त्वं निरीहोऽसि न किंचित्कर्तुमर्हसि

నా అనుగ్రహం వలననే నీవు సగుణుడవు, రూపవంతుడవు అని భావింపబడుతున్నావు. నన్ను లేకుండా నీవు నిర్వీర్యుడవు; ఏదీ చేయలేవు।

Verse 20

पराधीनस्सदा त्वं हि नानाकर्म्मकरो वशी । निर्विकारी कथं त्वं हि न लिप्तश्च मया कथम्

నీవు ఎల్లప్పుడూ పరాధీనుడివలె కనిపిస్తున్నావు, అయినా అనేక కర్మలు చేసే అధిపతివి. నీవు నిజంగా నిర్వికారుడవైతే, కర్మల వల్ల నీవు ఎలా లిప్తుడవు కావు? మరి మాయారూపిణి అయిన నన్ను వల్ల ఎలా బద్ధుడవు కావు?

Verse 21

प्रकृतेः परमोऽसि त्वं यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं समीपे मम शंकर

నీవు ప్రకృతికి అతీతుడవని నీ మాట నిజమైతే, ఓ శంకరా, నా సమీపంలో ఉండటానికి నీకు భయం ఉండకూడదు.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः सांख्यशास्त्रोदितं शिवः । वेदांतमतसंस्थो हि वाक्यमूचे शिवां प्रति

బ్రహ్ముడు అన్నాడు—సాంఖ్యశాస్త్రరీతిగా చెప్పబడిన ఆమె మాటలను ఇలా విని, వేదాంతమతంలో స్థిరుడైన శివుడు శివా (పార్వతి)ని ఉద్దేశించి ఈ వాక్యాన్ని పలికాడు।

Verse 23

श्रीशिव उवाच । इत्येवं त्वं यदि ब्रूषे गिरिजे सांख्यधारिणी । प्रत्यहं कुरु मे सेवामनिषिद्धां सुभाषिणि

శ్రీశివుడు పలికెను—హే గిరిజా, సాంఖ్యవివేకధారిణీ! నీవు ఇదే విధంగా చెప్పినయెడల, హే మధురభాషిణీ, ప్రతిదినము నిషిద్ధముకాని యథోచితమైన నా సేవను చేయుము।

Verse 24

यद्यहं ब्रह्म निर्लिप्तो मायया परमेश्वरः । वेदांतवेद्यो मायेशस्त्वं करिष्यसि किं तदा

నేను బ్రహ్మనే—మాయచే అలిప్తుడైన పరమేశ్వరుడు, మాయాధిపతి, వేదాంతముచే జ్ఞేయుడు—అయితే అప్పుడు నీవు నాకు ఏమి చేయగలవు?

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजां वाक्यमूचे गिरिं प्रभुः । भक्तानुरंजनकरो भक्तानुग्रहकारकः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా గిరిజాతో పలికి ప్రభువు వాక్యములు ఉచ్చరించెను; తరువాత ఆయన పర్వతరాజు (హిమాలయుడు)ను కూడా సంబోధించెను—భక్తులను ఆనందింపజేసి, భక్తులపై అనుగ్రహం కురిపించువాడు।

Verse 26

शिव उवाच । अत्रैव सोऽहं तपसा परेण गिरे तव प्रस्थवरेऽतिरम्ये । चरामि भूमौ परमार्थभावस्वरूपमानंदमयं सुलोचयन्

శివుడు పలికెను—హే గిరే! నీ ఈ అత్యంత రమ్యమైన ప్రస్థభూమిలోనే నేను పరమ తపస్సుతో నివసిస్తున్నాను. భూమిపై సంచరిస్తూ, పరమార్థభావ స్వరూపమైన ఆనందమయ తత్త్వాన్ని సుస్పష్టంగా ధ్యానించి ప్రకాశింపజేస్తున్నాను।

Verse 27

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न शक्यते

హే పర్వతాధిపా! నాకు తపస్సు చేయుటకు అనుమతి ప్రసాదించండి. మీ అనుమతి లేకుండా స్వల్పమైన తపస్సుకూడా చేయుట యోగ్యం కాదు, సాధ్యమూ కాదు।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रणम्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—దేవదేవుడైన శూలధారి ప్రభువు మాటలు విని హిమవాన్ శంభువుకు నమస్కరించి, ఈ వాక్యములను పలికెను।

Verse 29

हिमवानुवाच । त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमप्यहं महादेव तुच्छो भूत्वा वदामि ते

హిమవాన్ పలికెను—హే మహాదేవా! దేవాసురమానవులతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తు మీదే. అయినా నేను తుచ్ఛుడనై మీకు ఒక మాట వినపెడుతున్నాను।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । विहस्य गिरिराजं तं प्राह याहीति सादरम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హిమవాన్ ఇలా చెప్పగా లోకమంగళకరుడు శంకరుడు చిరునవ్వు నవ్వి, ఆ గిరిరాజును గౌరవంతో చూసి—“నీవు నిశ్చయించినట్లే వెళ్ళు” అని అన్నాడు.

Verse 31

शंकरेणाभ्यनुज्ञातस्स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया वै स प्रत्यहं दर्शने स्थितः

శంకరుని అనుమతి పొందిన హిమవాన్ తన గృహానికి వెళ్లెను. గిరిజతో కలిసి అక్కడే ఉండి, ప్రతిదినం శివదర్శనం పొందుచుండెను.

Verse 32

पित्रा विनापि सा काली सखीभ्यां सह नित्यशः । जगाम शंकराभ्याशं सेवायै भक्तितत्परा

తండ్రి తోడులేకపోయినా ఆ కాళీ సఖులతో కలిసి నిత్యం శంకరుని సమీపానికి వెళ్లి, భక్తితో సేవలో నిమగ్నమై ఉండేది।

Verse 33

निषिषेध न तां कोऽपि गणो नंदीश्वरादिकः । महेशशासनात्तात तच्छासनकरश्शुचिः

ప్రియమైనవాడా, నందీశ్వరాది ఏ గణుడూ ఆమెను ఆపలేదు; మహేశ్వరుని ఆజ్ఞను నెరవేర్చడంలో వారు శుద్ధులు, నిబద్ధులు కావడంతో ఆయన విధానానుసారమే ప్రవర్తించారు।

Verse 34

सांख्यवेदांतमतयोश्शिवयोश्शि वदस्सदा । संवादः सुखकृच्चोक्तोऽभिन्नयोस्सुविचारतः

సాంఖ్యము మరియు వేదాంతము—ఈ శివప్రద శుభమతాల సంభాషణ సదా సుఖకరమని, హితకరమని చెప్పబడింది; సువిచారమున వీటి తత్త్వార్థము అభిన్నమని గ్రహించబడుతుంది।

Verse 35

गिरिराजस्य वचनात्तनयां तस्य शंकरः । पार्श्वे समीपे जग्राह गौरवादपि गोपरः

గిరిరాజుని వచనమునుబట్టి శంకరుడు అతని కుమార్తెను తన పార్శ్వమున సమీపముగా స్వీకరించెను. లోకగౌరవాతీతుడైన గోపతి కూడా కృపా-గౌరవముచేత ఆమెను పక్కనే ఉంచెను.

Verse 36

उवाचेदं वचः कालीं सखीभ्यां सह गोपतिः । नित्यं मां सेवतां यातु निर्भीता ह्यत्र तिष्ठतु

అప్పుడు గోపతి సఖుల సమక్షమున కాళీని ఉద్దేశించి ఇలా పలికెను— “నిత్యం నన్ను సేవించదలచినవారు నా సమీపమునకు రాగాక; నీవు ఇక్కడ నిర్భయంగా నిలిచియుండుము।”

Verse 37

एवमुक्त्वा तु तां देवीं सेवायै जगृहे हरः । निर्विकारो महायोगी नानालीलाकरः प्रभुः

ఇట్లు చెప్పి హరుడు ఆ దేవిని సేవార్థం స్వీకరించెను; నిర్వికారుడైన మహాయోగి ప్రభువు నానావిధ దివ్య లీలలను ఆచరించుచున్నాడు।

Verse 38

इदमेव महद्धैर्य्यं धीराणां सुतपस्विनाम् । विघ्रवन्त्यपि संप्राप्य यद्विघ्नैर्न विहन्यते

ఇదే ధీరులకును సుతపస్వులకును మహా ధైర్యము—విఘ్నములు ఎదురైనా, ఆ అడ్డంకులచేత వారు కుంగిపోరు।

Verse 39

ततः स्वपुरमायातो गिरिराट् परिचारकैः । मुमोदातीव मनसि सप्रियस्स मुनीश्वर

అనంతరం గిరిరాజు పరిచారకులతో కలిసి తన నగరమునకు వచ్చెను; ప్రియసంగమముచేత ఆ మునీశ్వరుడు హృదయమందు అత్యంత ఆనందించెను।

Verse 40

हरश्च ध्यानयोगेन परमात्मानमादरात् । निर्विघ्नेन स्वमनसा त्वासीच्चिंतयितुं स्थितः

హరుడు (శివుడు) ధ్యానయోగముచే భక్తి-గౌరవాలతో పరమాత్మను ధ్యానించాడు. అడ్డంకులేని స్వమనస్సుతో ఆ అంతర్ముఖ చింతనలో స్థిరంగా లీనమై నిలిచెను.

Verse 41

काली सखीभ्यां सहिता प्रत्यहं चंद्रशेखरम् । सेवमाना महादेवं गमनागमने स्थिता

కాళీ తన ఇద్దరు సఖులతో కూడి ప్రతిదినం చంద్రశేఖర మహాదేవుని సేవించెను. ఆయన సేవలో రాకపోకలలో నిత్యం నిమగ్నమై నిలిచెను.

Verse 42

प्रक्षाल्य चरणौ शंभोः पपौ तच्चरणोदकम् । वह्निशौचैन वस्त्रेण चक्रे तद्गात्रमार्जनम्

శంభువు పాదాలను కడిగి ఆమె ఆ పాదోదకాన్ని పానము చేసింది. తరువాత అగ్నిశుద్ధమైన వస్త్రంతో ఆయన దేహాన్ని తుడిచి భక్తితో పరిచర్య చేసింది.

Verse 43

षोडशेनोपचारेण संपूज्य विधिवद्धरम् । पुनःपुनः सुप्रणम्य ययौ नित्यं पितुर्गृहम्

షోడశోపచారాలతో విధివిధానంగా హరుని పూజించి, ఆమె మళ్లీ మళ్లీ సాష్టాంగ నమస్కరించి ప్రతిరోజూ తండ్రి ఇంటికి వెళ్లేది.

Verse 44

एवं संसेवमानायां शंकरं ध्यानतत्परम् । व्यतीयाय महान्कालश्शिवाया मुनिसत्तम

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా ధ్యాననిష్ఠుడైన శంకరుని శివా సేవిస్తూ ఉండగా దీర్ఘకాలం గడిచిపోయింది.

Verse 45

कदाचित्सहिता काली सखीभ्यां शंकराश्रमे । वितेने सुंदरं गानं सुतालं स्मरवर्द्धनम्

ఒకసారి కాళీ తన ఇద్దరు సఖులతో కలిసి శంకరాశ్రమంలో సుతాళంతో, ప్రేమాన్ని ఉద్ధీపింపజేసే అందమైన గీతాన్ని ఆలపించింది.

Verse 46

कदाचित्कुशपुष्पाणि समिधं नयति स्वयम् । सखीभ्यां स्थानसंस्कारं कुर्वती न्यवसत्तदा

కొన్నిసార్లు ఆమె స్వయంగా కుశపుష్పాలు మరియు సమిధలను తెచ్చేది. అప్పుడు ఇద్దరు సఖులతో కలిసి స్థలసంస్కారం చేయించి అక్కడ కూర్చుండేది.

Verse 47

कदाचिन्नियता गेहे स्थिता चन्द्रभृतो भ्रृशम् । वीक्षंती विस्मयामास सकामा चन्द्रशेखरम्

ఒకసారి, గృహంలో నియమబద్ధంగా ఉన్న ఆమె, చంద్రధారియైన చంద్రశేఖరుని అత్యంత ఏకాగ్రతతో దర్శించింది; ఆకాంక్షతో నిండిన ఆమె ఆయనను చూసి ఆశ్చర్యచకితమైంది।

Verse 48

ततस्तप्तेन भूतेशस्तां निस्संगां परिस्थिताम् । सोऽचिंतयत्तदा वीक्ष्य भूतदेहे स्थितेति च

అప్పుడు తపస్సు ప్రభావంతో అంతరంగమున కదిలిన భూతేశుడు ఆమెను సంపూర్ణ నిరాసక్తతలో స్థితురాలిగా చూచెను; పంచభూతదేహంలో స్థిరంగా ఉన్నట్లుగా చూసి, ఆయన అంతర్మనంలో ఆలోచించెను।

Verse 49

नाग्रहीद्गिरिशः कालीं भार्यार्थे निकटे स्थिताम् । महालावण्यनिचयां मुनीनामपि मोहिनीम्

అయినప్పటికీ గిరీశుడు కాలీని స్వీకరించలేదు—భార్య కావాలనే ఉద్దేశంతో ఆమె సమీపంలో నిలిచినా; ఆమె మహాలావణ్యనిధి, మునులకూ మోహిని।

Verse 50

महादेवः पुनर्दृष्ट्वा तथा तां संयतेद्रियाम् । स्वसेवने रतां नित्यं सदयस्समचिंतयत्

మహాదేవుడు ఆమెను మరల చూచెను—ఇంద్రియనిగ్రహంతో, నిత్యము తన సేవలో రతగా; అప్పుడు కరుణతో ఆయన అంతర్మనంలో ఆలోచించెను।

Verse 51

यदैवैषा तपश्चर्याव्रतं काली करिष्यति । तदा च तां ग्रहीष्यामि गर्वबीजविवर्जिताम्

ఈ కాళీ (పార్వతి) తపస్సు వ్రతాన్ని ఆచరించినప్పుడు, అప్పుడు నేను ఆమెను—గర్వబీజం లేని—స్వీకరిస్తాను।

Verse 52

ब्रह्मोवाच । इति संचिन्त्य भूतेशो द्रुतं ध्यानसमाश्रितः । महयोगीश्वरोऽभूद्वै महालीलाकरः प्रभुः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా ఆలోచించి భూతేశుడు (శివుడు) వెంటనే ధ్యానంలో లీనుడయ్యాడు; ప్రభువు నిజంగా మహాయోగీశ్వరుడై మహాలీలాకర్త అయ్యాడు।

Verse 53

ध्यानासक्तस्य तस्याथ शिवस्य परमात्मनः । हृदि नासीन्मुने काचिदन्या चिंता व्यवस्थिता

ఓ మునీ, పరమాత్ముడైన శివుడు ధ్యానంలో లీనుడై ఉండగా, ఆయన హృదయంలో మరే ఇతర చింత గానీ ఆలోచన గానీ ఏమాత్రం స్థిరపడలేదు.

Verse 54

काली त्वनुदिनं शंभुं सद्भक्त्या समसेवत । विचिंतयंती सततं तस्य रूपं महात्मनः

కాళీ ప్రతిదినం సద్భక్తితో శంభువును సేవించుచూ, ఆ మహాత్ముని దివ్యరూపాన్ని నిరంతరం ధ్యానించుచుండెను.

Verse 55

हरो ध्यानपरः कालीं नित्यं प्रैक्षत सुस्थितम् । विस्मृत्य पूर्वचिंतां तां पश्यन्नपि न पश्यति

హరుడు ధ్యానపరుడై, సమ్యక్‌గా నిలిచిన కాళీని నిత్యం చూచుచుండెను; కాని పూర్వచింతను మరచి, చూచుచున్నప్పటికీ నిజంగా చూడనట్టే—అంతర్ధ్యానంలో లీనుడైయుండెను.

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे देवाश्शक्राद्या मुनयश्च ते । ब्रह्माज्ञया स्मरं तत्र प्रेषयामासुरादरात्

ఇంతలో శక్రాది దేవతలును ఆ మునులును, బ్రహ్మ ఆజ్ఞచే, భక్తిపూర్వకంగా స్మరుడిని (కామదేవుని) అక్కడికి పంపిరి.

Verse 57

तेन कारयितुं योगं काल्या रुद्रेण कामतः । महावीर्येणासुरेण तारकेण प्रपीडिताः

అందుచేత రుద్రుడు కాలికతో కలిసి, కోరినట్లుగా ఆ దివ్య యోగసంకల్పాన్ని సిద్ధి చేయుటకు ప్రవృత్తుడయ్యెను; మహావీర్యుడైన తారకాసురుడు లోకాలను ఘోరంగా పీడించుచుండెను।

Verse 58

गत्वा तत्र स्मरस्सर्वमुपायमकरोन्निजम् । चुक्षुभे न हरः किञ्चित्तं च भस्मीचकार ह

అక్కడికి వెళ్లి స్మరుడు (కామదేవుడు) తన ఉపాయాలన్నిటిని ప్రయోగించాడు; అయినా హరుడు (శివుడు) కించిత్తు కూడా చలించలేదు, అతనిని భస్మం చేశాడు।

Verse 59

पार्वत्यपि विगर्वाभून्मुने तस्य निदेशतः । ततस्तपो महत्कृत्वा शिवं प्राप पतिं सती

ఓ మునీ, అతని ఉపదేశంతో పార్వతీ కూడా గర్వరహితురాలైంది. తరువాత మహత్తపస్సు చేసి ఆ సతీ శివుణ్ణి భర్తగా, స్వామిగా పొందింది।

Verse 60

बभूवतुस्तौ सुप्रीतौ पार्वतीपरमेश्वरौ । चक्रतुर्देवकार्य्यं हि परोपकरणे रतौ

ఇలా పార్వతీ మరియు పరమేశ్వరుడు అత్యంత సంతోషించారు; పరహితంలో నిమగ్నులై దేవకార్యాన్ని చేయుటకు ఉపక్రమించారు।