Rig Veda 7.96.2: Mandala 7, Sukta 96, Mantra 2

Sukta 7.96

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7 hymns)

Devata: Sarasvatī (with associative link to Maruts as dynamic powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.96; verse-length and cadence consistent)

Samhita Patha (Devanagari)

उभे यत्ते महिना शुभ्रे अन्धसी अधिक्षियन्ति पूरवः । सा नो बोध्यवित्री मरुत्सखा चोद राधो मघोनाम् ॥

Transliteration

ubhé yát te mahínā śúbhre ándhasī adhikṣiyánti pūrávaḥ | sā no bodhy avitrī marútsakhā códa rā́dho maghónām ||

Translation

ఓ శుభ్రే సరస్వతీ! నీ మహిమచేత ఆ రెండు ప్రకాశమయ శక్తులు (అంధసీ—జ్యోతి ప్రవాహాలు) పూరవః (సమృద్ధులు) పై ఆసీనమయ్యే వేళ, నీవు మా అవిత్రీ (రక్షకురాలిగా) మమ్మల్ని జాగృతం చేయి. మరుత్సఖా, దాతల (మఘోనామ్) సమృద్ధ రాధస్ (శ్రేయస్సు-సంపద)ను మా కోసం ప్రేరేపించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उभे: both (two)
• उभे: कर्म (अन्धसी इति विशेष्ययोः विशेषणम्)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय

• यत्: which/that
• यत्: कर्म (अधिक्शियन्ति इत्यस्य; ‘that/which’)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय सर्वनाम)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (महिना इत्यस्य; ‘of you/your’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रत्यय सर्वनाम)

• महिना: by (your) might
• महिना: करण (अधिक्शियन्ति—‘by/with might’)
• Type: Noun
• Root: महिन् (प्रातिपदिक: ‘महिमा/महत्त्व’)

• शुभ्रे: bright, pure
• शुभ्रे: विशेषण (अन्धसी इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)

• अन्धसी: the two soma-juices (draughts)
• अन्धसी: कर्म (अधिक्शियन्ति—‘the two soma-juices’)
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (प्रातिपदिक: ‘रस/सोम’)

• अधिक्षियन्ति: they dwell over / preside over
• अधिक्षियन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; ‘क्षयति/निवसति/अधिष्ठाति’), उपसर्ग: अधि-

• पूरवः: the Pūrus
• पूरवः: कर्तृ (अधिक्षियन्ति)
• Type: Noun (tribal name)
• Root: पूरु (प्रातिपदिक; ‘पूरवः’ जन/वंश)

• सा: she
• सा: कर्तृ (बोधि/चोद इत्यस्य; देवी/नदी सरस्वती)
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान (बोधि—‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• बोधि: be awake; take notice
• बोधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु; ‘बोधयति/जागर्ति’)

• अवित्री: protectress
• अवित्री: कर्तृ-विशेषण (सा इत्यस्य)
• Type: Noun (agent)
• Root: अवितृ (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/पालक’)

• मरुत्सखा: friend of the Maruts
• मरुत्सखा: कर्तृ-विशेषण (सा इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective (compound)
• Root: मरुत् + सख (समास: तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः ‘मरुतां सखा’)

• चोद: impel, incite
• चोद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चुद् (धातु; ‘प्रेरयति’)

• राधः: bounty, gift
• राधः: कर्म (चोद—‘impel (the) bounty’)
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक; ‘दान/समृद्धि’)

• मघोनाम्: of the bountiful (patrons)
• मघोनाम्: सम्बन्ध (राधः—‘of the bountiful’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘दानशील/समृद्ध’)