Rig Veda 4.21.5: Mandala 4, Sukta 21, Mantra 5

Sukta 4.21

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Indra (made present by the Hotṛ)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥

Transliteration

úpa yó námo námasi stabhāyán níyarti vā́caṃ janáyan yájadhyai | ṛñjasānás puru-vā́ra uktháir índraṃ kṛṇvīta sádanēṣu hótā ||

Translation

భక్తితో సమీపించి, నమస్కారంపై నమస్కారంతో (యజ్ఞభావాన్ని) స్థిరపరచి, వాక్కును ప్రవర్తింపజేసి, యజధ్యై (ఆరాధనక్రియ) కోసం దానిని జనింపజేసేవాడు—ఋంజసానః (నేరుగా/సమ్యక్‌గా నిలిచి), అనేక ద్వారాలు/అవకాశాలతో సమృద్ధుడై—ఉక్తైః (స్తోత్రాలతో) ఇంద్రుని సదనేషు హోతా (యజ్ఞపురోహితుడు)గా ప్రత్యక్షం చేస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उप: near, towards (as preverb)
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग) / upa

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / yad

• नमः: obeisance
• नमः: Karma
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) / namas

• नमसि: in/with obeisance
• नमसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) / namas

• स्तभायन्: propping up, supporting
• स्तभायन्: Kartā (सहायक-क्रिया/विशेषणरूपेण यः)
• Type: Verb
• Root: स्तभ् (धातु) / stabh

• नियर्ति: sets in motion, directs
• नियर्ति: Kartā (यः)
• Type: Verb
• Root: यृ (धातु) / yṛ (to set in motion, control) + नि-

• वाचम्: speech, utterance
• वाचम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक) / vāc

• जनयन्: generating, producing
• जनयन्: Kartā (यः) / सहक्रिया
• Type: Verb
• Root: जन्/जनय् (धातु) / jan, janay (caus.)

• यजध्यै: to sacrifice, to worship
• यजध्यै: Prayojana (उद्देश्य) / Sampradāna-भावः
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु) / yaj

• ऋञ्जसानः: being straight/true; proceeding rightly
• ऋञ्जसानः: Kartā (यः) / विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: ऋञ्ज् (धातु) / ṛñj (to make straight, arrange) अथवा ‘ऋञ्जसा’ (अव्यय ‘सीधे/ऋजुना’) + आन (मध्य/आत्मने) कृदन्त

• पुरुवारः: having many boons/choices (many gifts)
• पुरुवारः: Kartā-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पुरु-वार (प्रातिपदिक) / puru-vāra

• उक्थैः: with hymns of praise
• उक्थैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उक्थ (प्रातिपदिक) / uktha

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) / indra

• कृण्वीत: should make, should appoint
• कृण्वीत: Kartā (यः)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) / kṛ

• सदनेषु: in the seats/dwellings (ritual places)
• सदनेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक) / sadana

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā (predicate-nominative) / कर्तृपद
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) / hotṛ