HomeRig VedaMandala 4Sukta 21Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.21

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Indra (made present by the Hotṛ)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥

उप॒ यो नमो॒ नम॑सि स्तभा॒यन्निय॑र्ति॒ वाचं॑ ज॒नय॒न्यज॑ध्यै । ऋ॒ञ्ज॒सा॒नः पु॑रु॒वार॑ उ॒क्थैरेन्द्रं॑ कृण्वीत॒ सद॑नेषु॒ होता॑ ॥

úpa yó námo námasi stabhāyán níyarti vā́caṃ janáyan yájadhyai | ṛñjasānás puru-vā́ra uktháir índraṃ kṛṇvīta sádanēṣu hótā ||

He who, drawing near with reverence, steadies homage by homage, sets in motion the word and brings it to birth for the act of worship—straightening himself, rich in many openings, with hymns he makes Indra present in the seats as the priest of the offering.

उप॑ । यः । नमः॑ । नम॑सि । स्त॒भा॒यन् । इय॑र्ति । वाच॑म् । ज॒नय॑न् । यज॑ध्यै । ऋ॒ञ्ज॒सा॒नः । पु॒रु॒ऽवारः॑ । उ॒क्थैः । आ । इन्द्र॑म् । कृ॒ण्वी॒त॒ । सद॑नेषु । होता॑ ॥उप । यः । नमः । नमसि । स्तभायन् । इयर्ति । वाचम् । जनयन् । यजध्यै । ऋञ्जसानः । पुरुवारः । उक्थैः । आ । इन्द्रम् । कृण्वीत । सदनेषु । होता ॥upa | yaḥ | namaḥ | namasi | stabhāyan | iyarti | vācam | janayan | yajadhyai | ṛñjasānaḥ | puru-vāraḥ | ukthaiḥ | ā | indram | kṛṇvīta | sadaneṣu | hotā

उपnear, towards (as preverb)
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग) / upa
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / yad
नमःobeisance
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक) / namas
नमसिin/with obeisance
नमसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक) / namas
स्तभायन्propping up, supporting
स्तभायन्:
Kartā (सहायक-क्रिया/विशेषणरूपेण यः)
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु) / stabh
नियर्तिsets in motion, directs
नियर्ति:
Kartā (यः)
TypeVerb
Rootयृ (धातु) / yṛ (to set in motion, control) + नि-
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक) / vāc
जनयन्generating, producing
जनयन्:
Kartā (यः) / सहक्रिया
TypeVerb
Rootजन्/जनय् (धातु) / jan, janay (caus.)
यजध्यैto sacrifice, to worship
यजध्यै:
Prayojana (उद्देश्य) / Sampradāna-भावः
TypeVerb
Rootयज् (धातु) / yaj
ऋञ्जसानःbeing straight/true; proceeding rightly
ऋञ्जसानः:
Kartā (यः) / विशेषणम्
TypeParticiple
Rootऋञ्ज् (धातु) / ṛñj (to make straight, arrange) अथवा ‘ऋञ्जसा’ (अव्यय ‘सीधे/ऋजुना’) + आन (मध्य/आत्मने) कृदन्त
पुरुवारःhaving many boons/choices (many gifts)
पुरुवारः:
Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपुरु-वार (प्रातिपदिक) / puru-vāra
उक्थैःwith hymns of praise
उक्थैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक) / uktha
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) / indra
कृण्वीतshould make, should appoint
कृण्वीत:
Kartā (यः)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) / kṛ
सदनेषुin the seats/dwellings (ritual places)
सदनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक) / sadana
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
Kartā (predicate-nominative) / कर्तृपद
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) / hotṛ