Rig Veda 2.41.2 — Mandala 2, Sukta 41, Mantra 2

Sukta 2.41

Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)

Devata: Vāyu

Chandas: Gāyatrī (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥

Transliteration

niyútvān vāyávā gahy ayáṃ śukró ayā́mi te | gántāsi sunvató gṛhám ||

Translation

హే వాయో, నియుత్ తో వచ్చుము; ఈ ప్రకాశమయ సోమాన్ని నేను నీకు అర్పించి విస్తరింపజేస్తున్నాను. సున్వత్ (సోమాన్ని పిండేవాడు) యొక్క గృహం—యజ్ఞగృహం—నీవు తప్పక చేరుదువు.

Word by Word

• नियुत्वान्: (O Vāyu,) having/possessing the yoked teams (niyuts)
• नियुत्वान्: Kartā (सम्बोधन-प्रायः; वायोः विशेषण) अथवा विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: नियुत्वन् (प्रातिपदिक; नि-युज् ‘to yoke, harness’ से) अथवा ‘नियुत्’ (युग्म-रथ-योजन) + -वन्

• अन्वायवा: O Vāyu, following/along (come), O Vāyu
• अन्वायवा: (सम्बोधन; कारक-निर्देश नहीं)
• Type: Noun
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय) + वायु (प्रातिपदिक) → ‘अन्वायव’ (सम्बोधन)

• गहि: come!
• गहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) — वेदिक आज्ञार्थ/लोट् रूप ‘गहि’

• अयम्: this
• अयम्: Kartā/विषय (नामवाक्य में) अथवा विशेष्य-सूचक
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुक्रः: bright, pure (one)
• शुक्रः: Kartā/विषय (अयम् के साथ) अथवा विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• अयामि: I come / I approach
• अयामि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु ‘to go’) — वेदिक रूप; ‘अयामि’ = ‘आ-या-मि’ (आ + या) का संधि/विकल्पात्मक रूप

• ते: to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गन्तासि: you will come
• गन्तासि: (क्रिया; भविष्यत्-आगमन का विधान)
• Type: Verb (periphrastic: nominal + copula)
• Root: गम् (धातु) + कर्तरि भविष्यत् कृदन्त ‘गन्तृ/गन्ता’ + अस् (धातु) → ‘गन्ता असि’

• सुन्वतः: of the Soma-presser (of the one who presses)
• सुन्वतः: सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-संबन्ध
• Type: Participle (Adjective/Noun)
• Root: सु (धातु ‘to press (Soma)’) → वर्तमान कृदन्त ‘सुन्वत्’

• गृहम्: house, home
• गृहम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)