Mantra 2
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Vāyu
Chandas: Gāyatrī (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
Samhita Patha (IAST)
नि॒युत्वा॑न्वाय॒वा ग॑ह्य॒यं शु॒क्रो अ॑यामि ते । गन्ता॑सि सुन्व॒तो गृ॒हम् ॥
Transliteration
niyútvān vāyávā gahy ayáṃ śukró ayā́mi te | gántāsi sunvató gṛhám ||
Translation
Come, O Vāyu, with your yoked teams; this bright Soma I extend to you. You will come to the house of the presser—into the prepared inner dwelling of the offering.
Padapatha (Word Analysis)
नि॒युत्वा॑न् । वा॒यो॒ इति॑ । आ । ग॒हि॒ । अ॒यम् । शु॒क्रः । अ॒या॒मि॒ । ते॒ । गन्ता॑ । अ॒सि॒ । सु॒न्व॒तः । गृ॒हम् ॥नियुत्वान् । वायो इति । आ । गहि । अयम् । शुक्रः । अयामि । ते । गन्ता । असि । सुन्वतः । गृहम् ॥niyutvān | vāyo iti | ā | gahi | ayam | śukraḥ | ayāmi | te | gantā | asi | sunvataḥ | gṛham
Word by Word
नियुत्वान्(O Vāyu,) having/possessing the yoked teams (niyuts)
नियुत्वान्:
Kartā (सम्बोधन-प्रायः; वायोः विशेषण) अथवा विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootनियुत्वन् (प्रातिपदिक; नि-युज् ‘to yoke, harness’ से) अथवा ‘नियुत्’ (युग्म-रथ-योजन) + -वन्
अन्वायवाO Vāyu, following/along (come), O Vāyu
अन्वायवा:
(सम्बोधन; कारक-निर्देश नहीं)
TypeNoun
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) + वायु (प्रातिपदिक) → ‘अन्वायव’ (सम्बोधन)
गहिcome!
गहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) — वेदिक आज्ञार्थ/लोट् रूप ‘गहि’
अयम्this
अयम्:
Kartā/विषय (नामवाक्य में) अथवा विशेष्य-सूचक
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्रःbright, pure (one)
शुक्रः:
Kartā/विषय (अयम् के साथ) अथवा विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अयामिI come / I approach
अयामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु ‘to go’) — वेदिक रूप; ‘अयामि’ = ‘आ-या-मि’ (आ + या) का संधि/विकल्पात्मक रूप
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गन्तासिyou will come
गन्तासि:
(क्रिया; भविष्यत्-आगमन का विधान)
TypeVerb (periphrastic: nominal + copula)
Rootगम् (धातु) + कर्तरि भविष्यत् कृदन्त ‘गन्तृ/गन्ता’ + अस् (धातु) → ‘गन्ता असि’
सुन्वतःof the Soma-presser (of the one who presses)
सुन्वतः:
सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-संबन्ध
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootसु (धातु ‘to press (Soma)’) → वर्तमान कृदन्त ‘सुन्वत्’
गृहम्house, home
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)