Rig Veda 2.32.3: Mandala 2, Sukta 32, Mantra 3

Sukta 2.32

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra (implied by epithet puruhūta; though within 2.32 sequence it functions as a direct call to the heroic power)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अहेळता मनसा श्रुष्टिमा वह दुहानां धेनुं पिप्युषीमसश्चतम् । पद्याभिराशुं वचसा च वाजिनं त्वां हिनोमि पुरुहूत विश्वहा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.32.3

Transliteration

áheḷatā mánasā śruṣṭím ā́ vaha dúhānāṃ dhénuṃ pipyúṣīm asaścatám | pádyābhir āśúṃ vácasā ca vājínaṃ tvā́ṃ hinomi puru-hūta viśváhā ||

Translation

అహేళ (కోపరహిత) మనస్సుతో, ఇక్కడికి శ్రుష్టి—సిద్ధమైన విధేయత—ను మోసుకొనిరా; పాలు దోయు ధేనువలె, రసంతో ఉబ్బి, ఎప్పుడూ విఫలంకాని దానిలా. అడుగుల్లో వేగంగా, వాక్యంలో ప్రేరణగా, ఓ పురుహూత, నిన్ను నేను సదా హినోమి—మాలో విజయబలంగా అవు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहेळता: without anger/without hostility
• अहेळता: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: हेळ (प्रातिपदिक: हेळ/हेळा ‘क्रोध/द्वेष’) + नञ्-अ (अ-)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• श्रुष्टिम्: obedience/attentive hearing
• श्रुष्टिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्रुष्टि (प्रातिपदिक; ‘श्रवण/आज्ञापालन/श्रद्धा’)

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वह: carry/bring!
• वह: —
• Type: Verb
• Root: वह्

• दुहानाम्: milking (her)
• दुहानाम्: Karma
• Type: Verb
• Root: दुह्

• धेनुम्: the cow
• धेनुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• पिप्युषीम्: swelling/full (with milk), abundant
• पिप्युषीम्: Karma
• Type: Verb
• Root: प्याय्/पि (वेद. ‘पिप्य्’ = ‘पुष्टिं गच्छति/पूर्यते’)

• असश्चतम्: unaccompanied, not clinging (to others)
• असश्चतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सच् (सचते ‘सह गच्छति/अनुगच्छति’) + नञ्-अ (अ-)

• पद्याभिः: with steps/with verses (padas)
• पद्याभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पद्य (प्रातिपदिक; ‘पद/पाद’ से ‘पद्य’ = ‘पदचिह्न/पद-मार्ग/पद-स्तुति’—वेद. प्रयोग) अथवा ‘पद्’ (पाद/चरण) से बहुवचन-तृतीया

• आशुम्: swift
• आशुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• वचसा: with speech/word
• वचसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वाजिनम्: the prize-winner/steed; vigorous one
• वाजिनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हिनोमि: I impel/urge
• हिनोमि: —
• Type: Verb
• Root: हि (हिनोति ‘प्रेरयति/चालयति’)

• पुरुहूत: O much-invoked one
• पुरुहूत: Sambodhana
• Type: Noun (epithet)
• Root: पुरु-हूत (प्रातिपदिक; ‘बहु-आहूत/बहु-स्तुत’)

• विश्वहा: always, at all times
• विश्वहा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: विश्व + हा (अव्ययीभाव; ‘सर्वदा’)