Rig Veda 2.3.6: Mandala 2, Sukta 3, Mantra 6

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Uṣas and Naktā (Dawn and Night)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

साध्वपांसि सनता न उक्षिते उषासानक्ता वय्येव रण्विते । तन्तुं ततं संवयन्ती समीची यज्ञस्य पेशः सुदुघे पयस्वती ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.3.6

Transliteration

sādhv ápāṃsi sanatā́ na ukṣité uṣásā náktā vayyéva raṇvité | tántuṃ tatáṃ saṃváyantī samīcī́ yajñásya péśaḥ su-dúghe páyasvatī ||

Translation

ఉషస్సు మరియు రాత్రి—మన వృద్ధి కోసం ప్రాచీన కర్మలను యథావిధిగా సాధించుచు, రెండు పక్షులవలె రమ్యంగా—తనిన తంతువును సమరసంగా కలిపి నేస్తాయి. అవే యజ్ఞపు రూపరేఖను నిర్మిస్తాయి—రెండు సుదోహినులు, పోషక రసంతో పరిపూర్ణులు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• साधु: well, rightly (good)
• साधु: Karma
• Type: Adjective
• Root: साधु (प्रातिपदिक) < √साध्

• अपांसि: works, deeds
• अपांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक)

• सनता: from ancient times, of old
• सनता: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सनत् (अव्यय/निपात; ‘from of old’)

• नः: of us / for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• उक्षिते: sprinkling, bedewing
• उक्षिते: Kartā
• Type: Participle (Adjective)
• Root: उक्षित (कृदन्त) < √उक्ष् ‘to sprinkle, moisten; pour’

• उषासा: Dawn
• उषासा: Kartā
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• नक्ता: Night
• नक्ता: Kartā
• Type: Noun
• Root: नक्त्/नक्तम् (प्रातिपदिक)

• वय्येव: as if desirable
• वय्येव: Kartā
• Type: Adjective + Indeclinable
• Root: वय्य (प्रातिपदिक; ‘to be sought/desired’) + इव

• रण्विते: delighting, charming
• रण्विते: Kartā
• Type: Participle (Adjective)
• Root: रण्वित (कृदन्त) < √रण्व्/√रम् ‘to delight, gladden’

• तन्तुम्: thread
• तन्तुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तन्तु (प्रातिपदिक)

• ततम्: stretched, extended
• ततम्: Karma
• Type: Past participle
• Root: तत (कृदन्त) < √तन् ‘to stretch’

• संवयन्ती: weaving together
• संवयन्ती: Kartā
• Type: Participle (Verb-adjective)
• Root: सं-√वे/√वय् ‘to weave, interweave’ (वर्तमान-कृदन्त)

• समीची: in harmony, concordant
• समीची: Kartā
• Type: Adjective
• Root: समीचि (प्रातिपदिक) < सम्-अञ्च् ‘turned together, in accord’

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• पेशः: form, adornment, beauty
• पेशः: Karma
• Type: Noun
• Root: पेशस् (प्रातिपदिक)

• सुदुघे: well-milking, bountiful
• सुदुघे: Kartā
• Type: Adjective (dual epithet)
• Root: सु-दुघ (प्रातिपदिक; ‘good-milking’) < √दुह्

• पयस्वती: rich in milk/abundance
• पयस्वती: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पयस्-वत् (प्रातिपदिक)