HomeRig VedaMandala 2Sukta 3Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Uṣas and Naktā (Dawn and Night)
Chandas: Triṣṭubh

साध्वपांसि सनता न उक्षिते उषासानक्ता वय्येव रण्विते । तन्तुं ततं संवयन्ती समीची यज्ञस्य पेशः सुदुघे पयस्वती ॥

सा॒ध्वपां॑सि स॒नता॑ न उक्षि॒ते उ॒षासा॒नक्ता॑ व॒य्ये॑व रण्वि॒ते । तन्तुं॑ त॒तं सं॒वय॑न्ती समी॒ची य॒ज्ञस्य॒ पेश॑: सु॒दुघे॒ पय॑स्वती ॥

sādhv ápāṃsi sanatā́ na ukṣité uṣásā náktā vayyéva raṇvité | tántuṃ tatáṃ saṃváyantī samīcī́ yajñásya péśaḥ su-dúghe páyasvatī ||

Uṣas and Night, accomplishing rightly the ancient works for our increase, delighting like two birds, weave together in harmony the stretched thread; they shape the form of the sacrifice—two good milkers, full of the nourishing essence.

सा॒धु । अपां॑सि । स॒नता॑ । नः॒ । उ॒क्षि॒ते इति॑ । उ॒षसा॒नक्ता॑ । व॒य्या॑ऽइव । र॒ण्वि॒ते इति॑ । तन्तु॑म् । त॒तम् । सं॒वय॑न्ती॒ इति॑ स॒म्ऽवय॑न्ती । स॒मी॒ची इति॑ स॒म्ऽई॒ची । य॒ज्ञस्य॑ । पेशः॑ । सु॒दुघे॒ इति॑ सु॒ऽदुघे॑ । पय॑स्वती॒ इति॑ ॥साधु । अपांसि । सनता । नः । उक्षिते इति । उषसानक्ता । वय्याइव । रण्विते इति । तन्तुम् । ततम् । संवयन्ती इति सम्वयन्ती । समीची इति सम्ईची । यज्ञस्य । पेशः । सुदुघे इति सुदुघे । पयस्वती इति ॥sādhu | apāṃsi | sanatā | naḥ | ukṣite iti | uṣasānaktā | vayyāiva | raṇvite iti | tantum | tatam | saṃvayantī itisam-vayantī | samīcī itisam-īcī | yajñasya | peśaḥ | sudugheitisu-dughe | payasvatī iti

साधुwell, rightly (good)
साधु:
Karma
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक) < √साध्
अपांसिworks, deeds
अपांसि:
Karma
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
सनताfrom ancient times, of old
सनता:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसनत् (अव्यय/निपात; ‘from of old’)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
उक्षितेsprinkling, bedewing
उक्षिते:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootउक्षित (कृदन्त) < √उक्ष् ‘to sprinkle, moisten; pour’
उषासाDawn
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नक्ताNight
नक्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootनक्त्/नक्तम् (प्रातिपदिक)
वय्येवas if desirable
वय्येव:
Kartā
TypeAdjective + Indeclinable
Rootवय्य (प्रातिपदिक; ‘to be sought/desired’) + इव
रण्वितेdelighting, charming
रण्विते:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootरण्वित (कृदन्त) < √रण्व्/√रम् ‘to delight, gladden’
तन्तुम्thread
तन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootतन्तु (प्रातिपदिक)
ततम्stretched, extended
ततम्:
Karma
TypePast participle
Rootतत (कृदन्त) < √तन् ‘to stretch’
संवयन्तीweaving together
संवयन्ती:
Kartā
TypeParticiple (Verb-adjective)
Rootसं-√वे/√वय् ‘to weave, interweave’ (वर्तमान-कृदन्त)
समीचीin harmony, concordant
समीची:
Kartā
TypeAdjective
Rootसमीचि (प्रातिपदिक) < सम्-अञ्च् ‘turned together, in accord’
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
पेशःform, adornment, beauty
पेशः:
Karma
TypeNoun
Rootपेशस् (प्रातिपदिक)
सुदुघेwell-milking, bountiful
सुदुघे:
Kartā
TypeAdjective (dual epithet)
Rootसु-दुघ (प्रातिपदिक; ‘good-milking’) < √दुह्
पयस्वतीrich in milk/abundance
पयस्वती:
Kartā
TypeAdjective
Rootपयस्-वत् (प्रातिपदिक)