Rig Veda 2.24.16: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 16

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Transliteration

bráhmaṇaspate tvám asyá yantā́ sūktásya bodhi tánayaṃ ca jinva | víśvaṃ tád bhadráṃ yád ávanti devā́ bṛhád vadema vidáthé su-vīrā́ḥ ||

Translation

ఓ బ్రహ్మణస్పతీ! నీవే ఈ సు-ఉక్త సూక్తానికి నియంత/మార్గదర్శి—దీనిపై జాగ్రత్తగా ఉండి, మా తనయ (సంతతి)నూ పోషించుము. దేవులు కాపాడేదే సమస్త మంగళం; విధథే (యజ్ఞసభలో) సువీరులమై మేము బృహత్ (మహత్తర) వాక్యాన్ని పలుకుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मणस्पते: O Lord of prayer (Bṛhaspati)
• ब्रह्मणस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: ब्रह्मन् + पति (प्रातिपदिक) (समास: षष्ठी-तत्पुरुष)

• त्वम्: thou / you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) अव्यक्त
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यन्ता: controller, guide
• यन्ता: कर्तृ (त्वम् … यन्ता) / विशेषण-भाव
• Type: Noun (agent) / Kṛdanta
• Root: यम् (धातु) → यन्तृ (कर्तरि-तृन्) प्रातिपदिक

• सूक्तस्य: of the hymn
• सूक्तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) अव्यक्त
• Type: Noun
• Root: सु-उक्त (प्रातिपदिक; ‘well-spoken’ → hymn)

• बोधि: be aware / take heed
• बोधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)

• तनयम्: the offspring, son
• तनयम्: कर्म (जिन्व) / बोधि-समुच्चित
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• जिन्व: quicken, invigorate
• जिन्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु; Vedic: ‘to quicken, invigorate’)

• विश्वम्: all, the whole (everything)
• विश्वम्: कर्तृ/विषय (तद्-सम्बन्ध) अव्यक्त
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध/अन्वय (विश्वम् … तत्) अव्यक्त
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रम्: auspicious, good
• भद्रम्: विशेषण (विश्वम्/तत्) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which (that which)
• यत्: सम्बन्ध (यद्…तद्) अव्यक्त
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; सम्बन्धक)

• अवन्ति: they help, protect
• अवन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘to protect, help’)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (अवन्ति)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• बृहद्वदेम: may we speak greatly (loftily)
• बृहद्वदेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु) + बृहद् (उपसर्ग/विशेषण-पूर्वपद; समास/उपपद-भाव: ‘speak greatly’)

• विदथे: in the rite/assembly
• विदथे: अधिकरण (where)
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘assembly, rite, worship-meeting’)

• सुवीराः: (we) possessing good heroes/sons
• सुवीराः: कर्तृ-विशेषण (वदेम) / विधेय
• Type: Adjective
• Root: सु-वीर (प्रातिपदिक; ‘having good heroes/sons’)