Rig Veda 2.20.5: Mandala 2, Sukta 20, Mantra 5

Sukta 2.20

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सो अङ्गिरसामुचथा जुजुष्वान्ब्रह्मा तूतोदिन्द्रो गातुमिष्णन् । मुष्णन्नुषसः सूर्येण स्तवानश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.20.5

Transliteration

só aṅgírasām ucáthā jujuṣvā́n brahmā́ tū́tod índro gātúm iṣṇán | múṣṇann uṣásaḥ sū́ryeṇa stavā́n áśnasya cic chiśnathat pū́rvyāṇi ||

Translation

అంగిరసుల ఉచథ (స్తోత్ర)ాలను స్వీకరించి, బ్రహ్మా-స్వరూపుడైన ఇంద్రుడు మార్గాన్ని చీల్చి తెరిచి, గమనాన్ని/పథాన్ని ప్రేరేపించాడు. సూర్యుని ద్వారా ఉషస్సులను (ఉదయాలను) (మరుగుచేసి) అపహరిస్తూ, స్తవిస్తూ, అశ్న (శిల/పర్వతశిల) యొక్క ప్రాచీన దుర్గాలనికూడా ఛిన్నాభిన్నం చేశాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• अङ्गिरसाम्: of the Aṅgirases
• अङ्गिरसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)

• उचथा: hymns / praises
• उचथा: कर्म
• Type: Noun
• Root: उचथ (प्रातिपदिक)

• जुजुष्वान्: accepting (them), being pleased
• जुजुष्वान्: कर्तृ (विशेषणम् सः/इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: जुष् (धातु) → जुजुष्वान् (कृदन्त, परिपूर्ण/परिप्रयोग)

• ब्रह्मा: the priest (Brahmā); the sacred utterance
• ब्रह्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• तूतोद्: has impelled / has urged
• तूतोद्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तुद् (धातु)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• गातुम्: path, passage
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; √गा/गम्-सम्बद्ध)

• इष्णन्: driving on, impelling
• इष्णन्: कर्तृ (विशेषणम् इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: इष् (धातु) → इष्णत्/इष्णन् (कृदन्त)

• मुष्णन्: stealing away, taking
• मुष्णन्: कर्तृ (विशेषणम् इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: मुष् (धातु) → मुष्णत्/मुष्णन् (कृदन्त)

• उषसः: the dawns
• उषसः: कर्म
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• सूर्येण: with/by the Sun
• सूर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• स्तवानः: praising
• स्तवानः: कर्तृ (विशेषणम् इन्द्रः)
• Type: Participle
• Root: स्तु (धातु) → स्तवान (कृदन्त, लिट्-भाव)

• अश्नस्य: of the rock/stone
• अश्नस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अश्न (प्रातिपदिक; ‘stone/rock’ वैदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: सम्बन्ध/प्रयोग-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• शिश्नथत्: he split/loosened
• शिश्नथत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिथ्/शिथिल्? (धातु) → शिश्नथ् (वैदिक-रूप; ‘to loosen/split’)

• पूर्व्याणि: ancient, primeval (things/deeds)
• पूर्व्याणि: कर्म (विशेषणम्—‘ancient (deeds/things)’)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक)