Rig Veda 2.18.2: Mandala 2, Sukta 18, Mantra 2

Sukta 2.18

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra (hymn context) with strong Agni/Hotar functional imagery

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सास्मा अरं प्रथमं स द्वितीयमुतो तृतीयं मनुषः स होता । अन्यस्या गर्भमन्य ऊ जनन्त सो अन्येभिः सचते जेन्यो वृषा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.18.2

Transliteration

sā́smā áraṃ prathamáṃ sá dvitī́yam utó tṛtī́yaṃ mánuṣaḥ sá hótā | anyásyā gárbham anyá ū́ jananta só anyébhiḥ sacate jényo vṛ́ṣā ||

Translation

అతడు దీనికి మొదటికి తగినవాడు; అతడే రెండవదానికి, మూడవదానికి కూడా; మనుష్యులలో అంతర్భూతుడైన హోతా (హోతృ) అతడే. ఒకడు మరొకరి గర్భాన్ని జనింపజేస్తాడు; మరియు అతడు—జెన్య వృషభుడు, శ్రేష్ఠ వీర్యవంతుడు—ఇతరులతో సంగమించి, శక్తులను ఒకే కార్యంలో ఏకపరుస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरम्: fitly, duly, sufficiently
• अरम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय)

• प्रथमम्: first(ly)
• प्रथमम्: —
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• द्वितीयम्: second(ly)
• द्वितीयम्: —
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• तृतीयम्: third(ly)
• तृतीयम्: —
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu / of man
• मनुषः: —
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक; ‘मनु’/‘मनुष्य’ परम्परा)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• होता: Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā (समानााधिकरणम् ‘सः’ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• अन्यस्याः: of another (female)
• अन्यस्याः: —
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• गर्भम्: womb, embryo
• गर्भम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• अन्यः: another (male)
• अन्यः: Kartā
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• उ: indeed, just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (अव्यय)

• जनन्त: they beget / generate
• जनन्त: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनि) ‘to beget, produce’

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• अन्येभिः: with others
• अन्येभिः: Karaṇa/सहकारक (सह ‘सचते’)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• सचते: associates, keeps company
• सचते: —
• Type: Verb
• Root: √सच् ‘to accompany, associate’

• जेन्यः: noble, of good race
• जेन्यः: Kartā (समानााधिकरणम् ‘सः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: जेन्य (प्रातिपदिक; √जि/जन्य-सम्बन्धः ‘of noble/true stock’)

• वृषा: bull; virile one
• वृषा: Kartā (समानााधिकरणम् ‘सः’ इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)