Sukta 124
Sukta 10.124
Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of Mandala 10 (exact name varies by recension); hymn is Agni-directed.
Agni.
Triṣṭubh.
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా అగ్నిని యజ్ఞానికి ఆహ్వానిస్తుంది—ముందుగా నడిచే మార్గదర్శకుడిగా, హవిస్సును మోసుకెళ్లే యజ్ఞాగ్నిగా; దీర్ఘమైన అంధకారాన్ని నిలకడైన వెలుగుతో తొలగించేవాడిగా. శ్లోకాలు ముందుకు సాగేకొద్దీ, ఇది అగ్నిని మించి అనుబంధ రాజసత్వ భావాల వైపు విస్తరిస్తుంది—ఋతం వర్సెస్ అసత్యం (వరుణుడు), శత్రు శక్తుల క్షీణత, మరియు ప్రతీకాత్మక చిత్రాల ద్వారా ఇంద్రుని తుద గుర్తింపు—ఇవి ఒకే కర్మ-ఆధ్యాత్మిక ప్రవాహంలో అనేక దేవతలను నేయే ఉత్తర ఋగ్వేద ధోరణిని చూపుతాయి.
Mantras
Mantra 1
इमं नो अग्न उप यज्ञमेहि पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् । असो हव्यवाळुत नः पुरोगा ज्योगेव दीर्घं तम आशयिष्ठाः ॥
హే అగ్నీ, మా ఈ యజ్ఞానికి సమీపంగా రా—ఇది గమనంలో పంచయామం, విస్తారంలో త్రివృతం, నెయ్యడంలో సప్తతంతువు. నీవు మా హవ్యవాహనుడవై, మా ముందుగా నడువు; మరియు దీర్ఘకాలిక వెలుగువలె, దీర్ఘంగా వ్యాపించిన ఈ తమస్సును పరచి (దూరం) చేయి.
Mantra 2
अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन्प्रपश्यमानो अमृतत्वमेमि । शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि ॥
అదేవుని నుండి దేవుని వైపు నేను వెళ్తున్నాను—ప్రచేత (జాగృత) బలంతో ప్రేరితుడై, గుహలోని రహస్య మార్గంలో ప్రయాణిస్తూ; ముందుగా దర్శిస్తూ అమృతత్వాన్ని పొందుతున్నాను. అశివమైనదాన్ని—అది శివమని కనిపించినా—నేను విడిచిపెడుతున్నాను; పాత సఖ్యతను దాటి, అరణి వద్దకు, నాభి-మూలానికి వెళ్తున్నాను—అక్కడే అగ్ని జన్మిస్తాడు.
Mantra 3
पश्यन्नन्यस्या अतिथिं वयाया ऋतस्य धाम वि मिमे पुरूणि । शंसामि पित्रे असुराय शेवमयज्ञियाद्यज्ञियं भागमेमि ॥
ఇతర (శక్తి) యొక్క అతిథిని, విశాల-పక్షాల గమనాన్ని చూస్తూ, ఋతస్య అనేక ధామాలను నేను కొలిచి స్థాపిస్తున్నాను. పితా—అసుర (ప్రభుత్వశక్తి)—కు శివమైన మంగళాన్ని నేను స్తుతిస్తున్నాను; అయజ్ఞియాన్ని విడిచి, యజ్ఞియ భాగం వైపు నేను వెళ్తున్నాను.
Mantra 4
बह्वीः समा अकरमन्तरस्मिन्निन्द्रं वृणानः पितरं जहामि । अग्निः सोमो वरुणस्ते च्यवन्ते पर्यावर्द्राष्ट्रं तदवाम्यायन् ॥
అనేక సంవత్సరాలు నేను ఈ (పాత క్రమం) లోపలే నివసించాను; ఇప్పుడు ఇంద్రుని ఎంచుకొని తండ్రిని విడిచిపెడుతున్నాను. అగ్ని, సోముడు, వరుణుడు నీ నుండి దూరమవుతున్నారు; రాజ్యవ్యవస్థ తిరుగుముఖం పడుతోంది—ఆ (కొత్త) అధికారం-ప్రాంతాన్ని పొందీ రక్షించీ నేను వచ్చాను.
Mantra 5
निर्माया उ त्ये असुरा अभूवन्त्वं च मा वरुण कामयासे । ऋतेन राजन्ननृतं विविञ्चन्मम राष्ट्रस्याधिपत्यमेहि ॥
ఆ అసురులు నిజమైన శక్తిని కోల్పోయారు; నీవు కూడా, ఓ వరుణా, నన్ను కోరుతున్నావు. ఓ రాజా, ఋతం ద్వారా అనృతాన్ని వడకట్టి తొలగిస్తూ, నా రాజ్యాధిపత్యానికి/సర్వాధికారానికి రా.
Mantra 6
इदं स्वरिदमिदास वाममयं प्रकाश उर्वन्तरिक्षम् । हनाव वृत्रं निरेहि सोम हविष्ट्वा सन्तं हविषा यजाम ॥
ఇదే స్వః (ప్రకాశం); ఇదే నిజంగా వాంఛనీయమైన మేలు; ఇదే స్వచ్ఛమైన దీప్తితో విస్తరించిన అంతరిక్షం. మేము వృత్రుణ్ని సంహరిస్తాం—ఓ సోమా, బయలుదేరు/ప్రకటించు; హవిస్-రూపంగా ఇక్కడ ఉన్న నిన్ను, అదే హవిసుతో మేము యజిస్తాము.
Mantra 7
कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सृजत् । क्षेमं कृण्वाना जनयो न सिन्धवस्ता अस्य वर्णं शुचयो भरिभ्रति ॥
కవి తన కవిత్వశక్తితో దివిలో తన రూపాన్ని స్థాపించాడు; అప్రతిహత సామర్థ్యముగల వరుణుడు జలాలను విడుదల చేశాడు. క్షేమం (శాంతి, భద్రత) మరియు సురక్షిత విస్తారాన్ని కల్పిస్తూ—తల్లులవలె, నదులవలె—ఆ శుచి (పవిత్ర) ధారలు అతని దీప్త వర్ణాన్ని ధరించి మోస్తున్నాయి.
Mantra 8
ता अस्य ज्येष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा क्षेति स्वधया मदन्तीः । ता ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवो अप वृत्रादतिष्ठन् ॥
అవి అతని జ్యేష్ఠ ఇంద్రియం—అతని ఇంద్ర-శక్తి—తో కలుస్తాయి; ఇక్కడ స్వధయా (తమ అంతర్నియమం) చేత మదించి నివసిస్తాయి. ప్రజలు రాజును ఎంచుకున్నట్లే అవనినే ఎంచుకుంటాయి; వృత్ర-ఆవరణం నుండి విముఖమై, దానినుండి వేరుగా నిలిచాయి.
Mantra 9
बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम् । अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा ॥
వారు అతనిని ‘హంస’ అని అంటారు—విముఖపరచు శక్తులతో సంయుక్తుడై—దివ్య జలాల సఖ్యంలో సంచరించువాడని. అనుష్టుభాన్ని అనుసరించి, కదలికలోకి వస్తున్న ఛందో-లయాన్ని అనుసరించి—కవులు మనీషా (ప్రేరిత బుద్ధి) చేత ఇంద్రుని గుర్తించారు.
Inside Sukta 124
How it unfolds
- Where it opens
A direct call to Agni to approach the sacrifice, described as structured and ‘woven,’ and to act as the forward-leading bearer of offerings who lays down prolonged darkness.
- Development
The hymn expands from ritual mechanics into moral-cosmic order: the weakening of hostile/false powers and the appeal to ṛta (especially in the Varuṇa-colored verse) to sift truth from untruth and establish rightful lordship.
- Climax
A symbolic, visionary identification: the ‘haṃsa’ moving with the divine waters and the inspired seers’ recognition of Indra—suggesting that the rite’s fire-led illumination opens into higher discernment of divine power.
- Where it settles
The movement settles into affirmed recognition and integration: the sacrifice is secured by light, guided leadership, and alignment with ṛta, with the gods’ powers understood as converging toward protection and right order.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the havyavāh (carrier of oblations), the household and altar fire, the priestly mediator who is invoked to arrive at the yajña and lead it forward. He is described as going before (purogā), establishing the rite’s order, and bringing a light that pushes back darkness.
- Cosmic functionMediator between humans and gods; transformer of offerings into divine nourishment; establisher of ṛta in the sacrificial space by correct ignition, ascent, and transmission.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence that ‘ignites’ aspiration, carries intention upward, and clears inner obscurity—turning scattered impulses into a coherent, disciplined offering.
The seer
- Kṣetrapati (recension-variant attribution in Anukramaṇī)A late (Maṇḍala 10) seer-profile with variable manuscript attribution, associated with hymns that blend ritual Agni-invocation with broader reflections on Ṛta, kingship/overlordship, and deity-identification across the pantheon.
Famous verses
havyavāḻ … naḥ purogā … dīrghaṃ tama āśayiṣṭhāḥ
ṛtena rājann anṛtaṃ viviñcan
बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम् । अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा ॥Attributes of the deity
- Havyavāh (oblation-bearer)
- Purogā (goes before, leads)
- Dīpti/tejas (light, radiance)
- Hotṛ-principle (priestly mediation)
- Protector and guide of the rite
- Dispeller of tamas (darkness)
Also by this seer
- Tradition variably links this seer-name (or near-equivalents in different recensions) with adjacent Maṇḍala 10 hymns; exact hymn-lists differ by Anukramaṇī tradition.
- Maṇḍala 10 style contributions: synthetic hymns where Agni-ritual language expands into ethical (Ṛta/anṛta) and symbolic (haṃsa, divine waters) registers.
The rite, step by step
- Prepare the altar/fire-place and kindle the sacred fire with attention to purity and orientation.
- Invite Agni to ‘come near’ to the yajña, asking him to lead (purogā) and carry offerings (havyavāh).
- Offer ghee and kindling while reciting the core invocatory verses, framing the rite as ordered and ‘woven’ (structured movements/threads).
- Affirm ṛta: verbally reject anṛta (untruth/disorder) and request right sovereignty/inner rulership (rāṣṭra/adhipatya) under divine law.
- Conclude with recognition and praise that integrates allied powers (Varuṇa/Indra motifs) as supportive of the sacrificial aim, sealing protection and illumination.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Kindling sticks (samidh)
- Grains/cakes as appropriate to the rite
- Soma (where applicable in the broader ritual context)
Frequently Asked Questions
Agni is the primary deity and the hymn opens as a clear Agni-invocation, but later verses bring in Varuṇa (ṛta versus untruth) and culminate with a recognition of Indra through symbolic imagery.
It is a poetic way to say the yajña is carefully structured and ‘woven’—having ordered movements, layered expansions, and interlinked parts—so Agni can carry it correctly to the gods.
It can be recited at the lighting of a ritual fire (or a simple home lamp) as an invocation for clarity, right order, and guidance—asking the ‘inner Agni’ to lead and to remove lingering darkness of confusion or inertia.
Ask anything about Sukta 124 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
