Rig Veda 10.124.1: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 1

Sukta 10.124

Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of Mandala 10 (exact name varies by recension); hymn is Agni-directed.

Devata: Agni.

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

इमं नो अग्न उप यज्ञमेहि पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् । असो हव्यवाळुत नः पुरोगा ज्योगेव दीर्घं तम आशयिष्ठाः ॥

Transliteration

imáṁ no agne úpa yajñám ehi páñcayāmaṁ trivṛ́taṁ saptátantum | ásó havyavā́ḷ utá naḥ purogā́ jyóg eva dī́rghaṁ táma ā́śayiṣṭhāḥ ||

Translation

హే అగ్నీ, మా ఈ యజ్ఞానికి సమీపంగా రా—ఇది గమనంలో పంచయామం, విస్తారంలో త్రివృతం, నెయ్యడంలో సప్తతంతువు. నీవు మా హవ్యవాహనుడవై, మా ముందుగా నడువు; మరియు దీర్ఘకాలిక వెలుగువలె, దీర్ఘంగా వ్యాపించిన ఈ తమస్సును పరచి (దూరం) చేయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this (one/this rite)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / for us
• नः: सम्बन्ध (अधिकार/सम्प्रदान-सन्निकर्ष)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• यज्ञम्: sacrifice, offering
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• एहि: come!
• एहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• पञ्चयामम्: having five ‘yāmas’/stages (fivefold)
• पञ्चयामम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च-याम (समास; प्रातिपदिक)

• त्रिवृतम्: threefold/three-encompassing (trivṛt-stoma)
• त्रिवृतम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-वृत्/त्रिवृत् (समास; प्रातिपदिक)

• सप्ततन्तुम्: seven-threaded (with seven strands)
• सप्ततन्तुम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-तन्तु (समास; प्रातिपदिक)

• असः: that (one), he
• असः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: असौ/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हव्यवाट्: the bearer/conveyor of oblations
• हव्यवाट्: कर्तृ (असः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: हव्य-वाट् (समास; प्रातिपदिक; -वाट् ‘वाहक/वहन्’ प्रकारः)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरोगाः: going in front, leader, forerunner
• पुरोगाः: कर्तृ (असः/हव्यवाट् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: पुरो-गा (समास; प्रातिपदिक)

• ज्योगेव: as if for a long time / long-lastingly
• ज्योगेव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: ज्योग् (अव्यय ‘दीर्घकालम्’) + इव (उपमा-अव्यय)

• दीर्घम्: long (time/space)
• दीर्घम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• तमः: darkness
• तमः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, into, completely
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• शयिष्ठाः: you have lain / you have rested (settled)
• शयिष्ठाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शी/शय् (धातु ‘शेते/शयते’ = to lie, to rest)