Adhyaya 27

Verse 1

भीष्म उवाच । तटाकारामकूपेषु वापीषु नलिनीषु च । विधिं वदस्व मे ब्रह्मन्देवतायतनेषु च

భీష్ముడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణా! చెరువులు, బావులు, బావడులు (వాపీలు), కమలసరోవరాలు మరియు దేవాలయాల విషయమై నాకు విధిని చెప్పుము।

Verse 2

के तत्र ऋत्विजो विप्रा वेदी वा कीदृशी भवेत् । दक्षिणाबलयः कालः स्थानमाचार्य एव च

అక్కడ ఋత్విజులు—వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు—ఎవరు? వేదిక ఏ విధంగా ఉండాలి? దక్షిణా, బలి మొదలైన ఉపకరణాలు ఏమి? తగిన కాలం, స్థలం ఏవి, మరియు అధ్యక్ష ఆచార్యుడు ఎవరు?

Verse 3

द्रव्याणि कानि शस्तानि सर्वमाचक्ष्व सुव्रत । पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्महाबाहो तटाकादिषु यो विधिः

హే సువ్రతా! ఏ ఏ ద్రవ్యాలు శ్రేయస్కరమో అన్నిటినీ నాకు వివరించుము. పులస్త్యుడు పలికెను—హే రాజా, మహాబాహో! చెరువులు మొదలైన వాటికి విధించిన విధానాన్ని వినుము।

Verse 4

पुराणेष्वितिहासोयं पठ्यते राजसत्तम । प्राप्य पक्षं शुभं शुक्लं संप्राप्ते चोत्तरायणे

హే రాజశ్రేష్ఠా, శుభమైన శుక్లపక్షం వచ్చినప్పుడు మరియు ఉత్తరాయణం ప్రారంభమైనప్పుడు పురాణాలలో ఈ పవిత్ర ఇతిహాసం పఠించబడుతుంది।

Verse 5

पुण्येह्नि विप्रैः कथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् । अशुभैर्वर्जिते देशे तटाकस्य समीपतः

పుణ్యదినంలో, బ్రాహ్మణుల ఉపదేశానుసారం బ్రాహ్మణవాచనం ఏర్పాటు చేసి, అశుభం లేని దేశంలో, చెరువు సమీపంలో (ఇది) చేయాలి।

Verse 6

चतुर्हस्तां समां वेदीं चतुरश्रां चतुर्मुखीम् । तथा षोडशहस्तः स्यान्मंडपश्च चतुर्मुखः

నాలుగు హస్తాల ప్రమాణంతో సమంగా, చతురస్రంగా, చతుర్ముఖంగా వేదికను నిర్మించాలి; అలాగే పదహారు హస్తాల ప్రమాణంతో చతుర్ముఖ మండపం కూడా ఉండాలి।

Verse 7

वेद्यास्तु परितो गर्तारत्निमात्रास्त्रिमेखलाः । नव सप्ताथ वा पंच ऋजुवक्त्रा नृपात्मज

హే నృపపుత్రా, వేదిక చుట్టూ రత్నిమాత్ర (ఒక హస్త) గర్తాలు మూడు మేఖలలుగా ఉండాలి; అవి తొమ్మిది లేదా ఏడు లేదా ఐదు, నేరుగా తెరుచుకునే ముఖాలతో ఉండాలి।

Verse 8

वितस्तिमात्रा योनिः स्यात्षट्सप्तांगुलि विस्तृता । गर्ताश्च हस्तमात्राः स्युस्त्रिपर्वोच्छ्रितमेखलाः

యోని ఒక విస్తి ప్రమాణంగా ఉండి, ఆరు లేదా ఏడు అంగుళాల వెడల్పుగా చేయాలి; గర్తాలు ఒక హస్త ప్రమాణంగా ఉండాలి, మేఖలలు మూడు పర్వాల (వేలి ముడులు) ఎత్తుగా ఉండాలి।

Verse 9

सर्वतस्तु सवर्णाः स्युः पताकाध्वजसंयुताः । अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटशाखाकृतानि तु

అన్ని దిక్కులలో అవి సమవర్ణంగా ఉండి పతాకా-ధ్వజాలతో యుక్తమై ఉండాలి; అలాగే అశ్వత్థ, ఉదుంబర, ప్లక్ష, వట వృక్షశాఖలతోనే నిర్మించబడాలి।

Verse 10

मंडपस्य प्रतिदिशं द्वाराण्येतानि कारयेत् । शुभास्तत्राष्टहोतारो द्वारपालास्तथाष्ट वै

మండపం యొక్క ప్రతి దిశలో ఈ ద్వారాలను నిర్మించాలి. అక్కడ ఎనిమిది శుభ హోతృలు (ఆహ్వానక ఋత్వికులు) మరియు అలాగే ఎనిమిది ద్వారపాలకులను నియమించాలి।

Verse 11

अष्टौ तु जापकाः कार्या ब्राह्मणा वेदपारगाः । सर्वलक्षणसंपूर्णान्मंत्रज्ञान्विजितेंद्रियान्

ఎనిమిది జపకులను నియమించాలి—వేదపారంగత బ్రాహ్మణులను—సర్వలక్షణసంపన్నులై, మంత్రజ్ఞులై, ఇంద్రియాలను జయించినవారై ఉండాలి।

Verse 12

कुलशीलसमायुक्तान्स्थापयेद्वै द्विजोत्तमान् । प्रतिगर्तेषु कलशा यज्ञोपकरणानि च

కులశీలసంపన్నులైన శ్రేష్ఠ ద్విజులను కూర్చోబెట్టాలి; మరియు సిద్ధం చేసిన గర్తాలలో కలశాలను, యజ్ఞోపకరణాలను ఉంచాలి।

Verse 13

व्यजने चासनं शुभ्रं ताम्रपात्रं सुविस्तरम् । ततस्त्वनेकवर्णास्युर्बलयः प्रतिदैवतम्

వ్యజనం (పంకా), శుద్ధ శ్వేతాసనం మరియు విశాలమైన తామ్రపాత్రం ఉండాలి. అనంతరం ప్రతి దేవతకు అనేక వర్ణాల బలిభాగాలు (అర్పణాలు) సమర్పించాలి।

Verse 14

आचार्यः प्रक्षिपेद्भूमावनुमंत्र्य विचक्षणः । अरत्निमात्रो यूपः स्यात्क्षीरवृक्षविनिर्मितः

మంత్రానుమతి ఇచ్చి విచక్షణుడైన ఆచార్యుడు యూపాన్ని భూమిలో స్థాపించాలి. యూపం అరత్నిమాత్ర ఎత్తుగా, క్షీరవృక్ష కట్టెలతో నిర్మితమై ఉండాలి।

Verse 15

यजमानप्रमाणो वा संस्थाप्यो भूतिमिच्छता । हेमालंकारिणः कार्याः पंचविंशति ऋत्विजः

లేదా భూతి (సమృద్ధి) కోరువాడు యజమాని ప్రమాణానుసారం స్థాపన చేయాలి. ఇరవై ఐదు ఋత్విజులు నియమింపబడి స్వర్ణాభరణాలతో అలంకృతులై ఉండాలి।

Verse 16

कुंडलानि च हैमानि केयूरकटकानि च । तथांगुलिपवित्राणि वासांसि विविधानि च

సువర్ణ కుండలాలు, కేయూరాలు, కటకాలు; అలాగే అంగుళి పవిత్రాలు (ఉంగరాలు) మరియు నానావిధ వస్త్రాలు కూడా (ఇవ్వబడినవి/ఉల్లేఖితమైనవి)।

Verse 17

दद्यात्समानि सर्वेषामाचार्ये द्विगुणं स्मृतम् । दद्याच्छयनसंयुक्तमात्मनश्चापि यत्प्रियम्

అందరికీ సమానంగా దానం ఇవ్వాలి; అయితే ఆచార్యునికి ద్విగుణ దానం శాస్త్రసమ్మతం. శయ్యతో కూడిన ఉపకరణాలను దానం చేసి, తనకు ప్రియమైనదానిని కూడా సమర్పించాలి।

Verse 18

सौवर्णौ कूर्ममकरौ राजतौ मत्स्यडुण्डुभौ । ताम्रौ कुंभीरमंडूका वायसः शिंशुमारकः

రెండు స్వర్ణమయాలు—కూర్మ, మకర రూపాలు; రెండు రజతమయాలు—మత్స్య, డుణ్డుభ రూపాలు. రెండు తామ్రమయాలు—కుంభీర, మండూక రూపాలు; మరియు వాయసవర్ణ/ధాతువైన ఒకటి—శింశుమార రూపం।

Verse 19

एवमासाद्य तत्सर्वमादावेव विशांपते । शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लंगंधानुलेपनः

ఈ విధంగా ఆది నుండే ఆ సమస్తాన్ని పొందిన తరువాత, ఓ నరాధిపా, అతడు తెల్లని మాలలు, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, తెల్లని సుగంధ లేపనాలతో అభ్యంగింపబడ్డాడు।

Verse 20

सर्वौषध्युदकैः सर्वैः स्नापितो वेदपारगैः । यजमानः सपत्नीकः पुत्रपौत्रसमन्वितः

వేదపారగులైన వారు సమస్త ఔషధులతో కలిపిన జలాలతో అతనికి స్నానం చేయించారు; యజమానుడు భార్యతో కూడి, కుమారులు మనవలతో సహా ఉన్నాడు।

Verse 21

पश्चिमद्वारमासाद्य प्रविशेद्यागमंडपम् । ततो मंगलशब्देन भेरीणां निःस्वनेन च

పడమటి ద్వారాన్ని చేరి యాగమండపంలో ప్రవేశించాలి; ఆపై మంగళధ్వనులతోను భేరీల గంభీర నాదంతోను ముందుకు సాగాలి।

Verse 22

रजसा मंडलं कुर्यात्पंचवर्णेन तत्त्ववित् । षोडशारं ततश्चक्रं पद्मगर्भं चतुर्मुखम्

తత్త్వవేత్త పంచవర్ణాలతో రజస్సు (ఎర్ర వర్ణకము) ద్వారా మండలాన్ని గీయాలి; తరువాత షోడశార చక్రాన్ని, దాని లోపల పద్మగర్భమైన చతుర్ముఖ రూపాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 23

चतुरश्रं तु परितो वृत्तं मध्ये सुशोभनम् । वेद्याश्चोपरितः कृत्वा ग्रहान्लोकपतींस्ततः

చుట్టూ చతురస్రంగా చేసి, మధ్యలో సుందరమైన వృత్తాన్ని ఉంచాలి; ఆపై వేదికపై దానిని స్థాపించి, తరువాత గ్రహాలను మరియు లోకపాలకులను విన్యసించాలి।

Verse 24

संन्यसेन्मंत्रतः सर्वान्प्रतिदिक्षु विचक्षणः । कलशं स्थापयेन्मध्ये वारुणं मंत्रमाश्रितम्

నిపుణుడైన సాధకుడు మంత్రాలతో సమస్త ద్రవ్యాలను ప్రతి దిశలో స్థాపించాలి. అనంతరం మధ్యలో వరుణమంత్రాశ్రయంతో కలశాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 25

ब्रह्माणं च शिवं विष्णुं तत्रैव स्थापयेद्बुधः । विनायकं च विन्यस्य कमलामंबिकां तथा

అక్కడే జ్ఞానవంతుడు బ్రహ్మ, శివ, విష్ణువులను స్థాపించాలి. అలాగే వినాయకుని విన్యసించి కమలా మరియు అంబికను కూడా స్థాపించాలి.

Verse 26

शांत्यर्थं सर्वलोकानां भूतग्रामं न्यसेत्ततः । पुष्पभक्ष्यफलैर्युक्तमेवं कृत्वाधिवासनम्

తర్వాత సమస్త లోకాల శాంతి కోసం భూతగ్రామాన్ని (సర్వ జీవసమూహాన్ని) స్థాపించాలి. ఈ విధంగా అధివాసన కర్మ చేసి పుష్పాలు, భక్ష్యాలు, ఫలాలతో సమృద్ధిగా చేయాలి.

Verse 27

कुंभांश्च रत्नगर्भांस्तान्वासोभिः परिवेष्टयेत् । पुष्पगंधैरलंकृत्य द्वारपालान्समंततः

రత్నగర్భమైన ఆ కుంభాలను వస్త్రాలతో చుట్టాలి. పుష్పసుగంధాలతో అలంకరించి చుట్టూ ద్వారపాలకులను నియమించాలి.

Verse 28

यजद्ध्वमिति तान्ब्रूयादाचार्यमभिपूजयेत् । बह्वृचौ पूर्वतः स्थाप्यौ दक्षिणेन यजुर्विदौ

అతడు వారికి “యజద్ధ్వం” (యజ్ఞం చేయుడి) అని చెప్పి, ఆచార్యుని విధివిధానంగా పూజించాలి. బహ్వృచులు (ఋగ్వేదజ్ఞులు) తూర్పున, యజుర్విదులు (యజుర్వేదజ్ఞులు) దక్షిణాన స్థాపించబడాలి.

Verse 29

सामगौ पश्चिमे स्थाप्यावुत्तरेण अथर्वणौ । उदङ्मुखो दक्षिणतो यजमान उपाविशेत्

సామగానులను పశ్చిమదిశలో, అథర్వణ పూజారులను ఉత్తరదిశలో నిలిపి, యజమాని దక్షిణభాగంలో కూర్చొని ఉత్తరముఖుడై ఉండాలి।

Verse 30

यजध्वमिति तान्ब्रूयाद्याजकान्पुनरेव तान् । उत्कृष्टमंत्रजाप्येन तिष्ठध्वमिति जापकान्

అతడు యాజకులను మళ్లీ “యజధ్వం—యజ్ఞం చేయుడి” అని పలికి, జపకులకు “ఉత్తమ మంత్రజపంతో నిలిచి జపం కొనసాగించుడి” అని చెప్పాలి।

Verse 31

एवमादिश्य तान्सर्वान्संधुक्ष्याग्निं समंत्रवित् । जुहुयादाहुतीर्मंत्रैराज्यं च समिधस्तथा

ఇలా అందరికీ ఆదేశించి, మంత్రవేత్త అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి, తరువాత మంత్రాలతో ఆహుతులు సమర్పించాలి—ఘృతమును మరియు సమిధలను కూడా అర్పించాలి।

Verse 32

ऋत्विग्भिश्चैव होतव्यं वारुणैरेव सर्वतः । ग्रहेभ्यो विधिवद्धुत्वा तथेंद्रायेश्वराय च

ఆహుతి ఋత్వికులచేతనే సమర్పింపబడాలి; అన్ని వైపులా వారుణ విధి/మంత్రాలు అనుసరించాలి। గ్రహదేవతలకు విధివిధానంగా హోమం చేసి, ఇంద్రునికీ ఈశ్వరునికీ కూడా అర్పించాలి।

Verse 33

मरुद्भ्यो लोकपालेभ्यो विधिवद्विश्वकर्मणे । शान्तिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं च मंगलम्

మరుతులకు, లోకపాలులకు, విశ్వకర్మకు విధివిధానంగా—శాంతిసూక్తం, రౌద్ర స్తోత్రం, పావమాన సూక్తం మరియు మంగళాశీర్వచనాలను పఠించి/అర్పించాలి।

Verse 34

जपेच्च पौरुषं सूक्तं पूर्वतो बह्वृचः पृथक् । शाक्रं रौद्रं च सौम्यं च कौश्मांडं जातवेदसम्

ముందుగా పౌరుష సూక్తాన్ని జపించాలి; తరువాత ఋగ్వేదీయ బహ్వృచుల స్తోత్రాలను వేరువేరుగా—శాక్రం, రౌద్రం, సౌమ్యం, కౌశ్మాండం, జాతవేదసం—పఠించాలి।

Verse 35

सौरं सूक्तं जपेयुस्ते दक्षिणेन यजुर्विदः । वैराजं पौरुषं सूक्तं सौपर्णं रुद्रसंहितम्

దక్షిణ యజుర్వేదాన్ని తెలిసినవారు సౌర సూక్తాన్ని జపించాలి; అలాగే వైరాజ, పౌరుష సూక్తాలు, సౌపర్ణ స్తోత్రం మరియు రుద్రసంహితను కూడా పఠించాలి।

Verse 36

शैशवं पंचनिधनं गायत्रं ज्येष्ठसाम च । वामदेव्यं बृहत्साम रौरवं च रथंतरम्

‘శైశవం’, ‘పంచనిధనం’, ‘గాయత్రం’, ‘జ్యేష్ఠసామం’; అలాగే ‘వామదేవ్యం’, ‘బృహత్సామం’, ‘రౌరవం’, ‘రథంతరం’—ఇవి పవిత్ర సామరూపాలు।

Verse 37

गवां व्रतं विकीर्णं च रक्षोघ्नं च यमं तथा । गायेयुः सामगा राजन्पश्चिमद्वारमाश्रिताः

ఓ రాజా, పశ్చిమ ద్వారాన్ని ఆశ్రయించిన సామగానులు ‘గవాం వ్రతం’, ‘వికీర్ణం’, ‘రక్షోఘ్నం’ మరియు ‘యమం’—ఇవన్నీ గానము చేయుదురు।

Verse 38

आथर्वणाश्चोत्तरतः शांतिकं पौष्टिकं तथा । जपेयुर्मनसा देवमाश्रिता वरुणं प्रभुम्

ఉత్తరదిశగా ముఖం చేసి ఆథర్వణ యాజకులు శాంతికరమైన, పౌష్టికమైన మంత్రాలను మనసులోనే జపించాలి; ప్రభువు వరుణదేవుని శరణు పొందాలి।

Verse 39

पूर्वे द्युरभितो रात्रावेवं कृत्वाधिवासनम् । गजाश्वरथवल्मीक संगमाद्व्रजगोकुलात्

ఈ విధంగా రాత్రి అంతా ఉదయోదయం వరకు పూర్వాధివాసన (ప్రారంభ సంస్కార) కర్మను నిర్వహించి, గజ, అశ్వ, రథ, వాల్మీకి అనే సంగమస్థలాల నుండి, వ్రజం మరియు గోకులం నుండి వారు ప్రయాణమయ్యారు।

Verse 40

मृदमादाय कुंभेषु प्रक्षिपेदोषधीस्तथा । रोचनां च ससिद्धार्थां गंधान्गुग्गुलुमेव च

మట్టిని తీసుకొని కుంభాలలో వేయాలి; అలాగే ఔషధులు, రోచనా, సిద్ధార్థం (తెల్ల ఆవాలు), సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు గుగ్గులు కూడా అందులో కలపాలి।

Verse 41

स्नापनं तस्य कर्त्तव्यं पंचगव्यसमन्वितं । पूर्वं कर्तुर्महामंत्रैरेवं कृत्वा विधानतः

ఆయనకు పంచగవ్యసహితంగా స్నాపనం (విధిపూర్వక స్నానం) చేయాలి. ముందుగా కర్త యొక్క మహామంత్రాలతో అది చేసి, తరువాత విధానానుసారం ఇలానే కొనసాగాలి।

Verse 42

अतिवाह्य क्षपामेवं विधियुक्तेन कर्मणा । ततः प्रभाते विमले संजाते तु शतं गवां

ఈ విధంగా విధియుక్త కర్మతో రాత్రిని గడిపి, తరువాత నిర్మలమైన ఉదయం ఉదయించగానే వంద గోవులు ప్రత్యక్షమయ్యాయి।

Verse 43

ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्यमष्टषष्ट्यथवा पुनः । पंचाशद्वाथ षट्त्रिंशत्पंचविंशति वा पुनः

ఈ దానాన్ని బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి—అరవై ఎనిమిది, లేదా యాభై; లేక ముప్పై ఆరు, లేదా మళ్లీ ఇరవై ఐదు (సంఖ్యలో)।

Verse 44

ततश्चावसरप्राप्ते शुद्धे लग्ने सुशोभने । वेदशब्दैः सगंधर्वैर्वाद्यैश्च विविधैः पुनः

అనంతరం శుభావకాశం వచ్చినప్పుడు—శుద్ధమైన, శోభనమైన లగ్నంలో—మళ్లీ వేదమంత్రధ్వని ఉద్భవించింది; గంధర్వులతో కూడి, నానావిధ వాద్యనినాదాలతో సహా।

Verse 45

कनकालंकृतां कृत्वा जले गामवतारयेत् । सामगाय च सा देया ब्राह्मणाय विशांपते

గోవును బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించి జలంలోకి దింపవలెను; ఓ ప్రజాధిపతీ, ఆ గోవును సామగానం చేసే బ్రాహ్మణునికి దానమివ్వవలెను।

Verse 46

पात्रीमादाय सौवर्णी पंचरत्नसमन्विताम् । ततो निक्षिप्य मकरान्मत्स्यादींश्चैव सर्वशः

పంచరత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు పాత్రను తీసుకొని, అందులో తరువాత మకరాలు, చేపలు మరియు ఇతర సమస్త జలచరాలను ఉంచెను।

Verse 47

धृतां चतुर्भिर्विप्रैश्च वेदवेदांगपारगैः । महानदीजलोपेतां दध्यक्षतविभूषिताम्

వేదవేదాంగపారగులైన నలుగురు బ్రాహ్మణులు దానిని మోసిరి; అందులో మహానది జలం నింపబడి, దధి మరియు అక్షతలతో అలంకరింపబడెను।

Verse 48

उत्तराभिमुखां न्युब्जां जलमध्ये तु कारयेत् । आथर्वणेन सुस्नातां पुनर्मायां तथैव च

ఆమెను ఉత్తరాభిముఖంగా చేసి జలమధ్యంలో నిమజ్జింపజేయవలెను. ఆథర్వణ విధితో సుస్నానం చేయించి, తరువాత అదే విధంగా ‘మాయా’ను మళ్లీ ఏర్పాటు చేయవలెను।

Verse 49

आपोहिष्ठेति मंत्रेण क्षिप्त्वागत्य च मंडपं । पूजयित्वा सदस्यान्वै बलिं दद्यात्समंततः

“ఆపోహిష్ఠా…” మంత్రంతో జలాన్ని ప్రోక్షించి, అనంతరం మండపానికి వచ్చి, సమవేతులైన సభ్యులను విధివిధానంగా పూజించి, చుట్టూరా యథావిధిగా బలిని సమర్పించాలి।

Verse 50

पुनर्दिनानि होतव्यं चत्वारि राजसत्तम । चतुर्थीकर्म कर्त्तव्यं देयं तत्रापि शक्तितः

హే రాజశ్రేష్ఠా, మళ్లీ నాలుగు దినాలు హోమం చేయవలెను; నాలుగవ దినం చతుర్థీ-కర్మాన్ని విధివిధానంగా నిర్వహించి, అక్కడ కూడా శక్తి మేరకు దానం ఇవ్వాలి।

Verse 51

कृत्वा तु यज्ञपात्राणि यज्ञोपकरणानि च । ऋत्विग्भ्यस्तु समं दद्यान्मंडपं विभजेत्पुनः

యజ్ఞపాత్రాలు మరియు ఇతర యజ్ఞోపకరణాలను సిద్ధం చేసి, ఋత్వికులకు సమానంగా ఇవ్వాలి; అనంతరం మళ్లీ మండపాన్ని విధిగా విభజించాలి।

Verse 52

हेमपात्रीं च शय्यां च विप्राय च निवेदयेत् । ततः सहस्रं विप्राणामथवाऽष्टशतं तथा

ఒక బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణపాత్రం మరియు శయ్యను సమర్పించాలి; ఆ తరువాత వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణులకు—లేదా అలాగే ఎనిమిది వందల మందికి—దానం చేయాలి।

Verse 53

भोजनीयं यथाशक्ति पंचाशद्वाथ विंशतिः । एवमेष पुराणेषु तटाकविधिरुच्यते

శక్తి మేరకు భోజనం పెట్టాలి—యాభై మందికి గానీ, లేక ఇరవై మందికి గానీ. ఈ విధమే పురాణాలలో తటాక-విధిగా చెప్పబడింది।

Verse 54

कूपवापीषु सर्वासु तथा पुष्करिणीषु च । एष एव विधिर्दृष्टः प्रतिष्ठासु तथैव च

అన్ని బావులు, వాపీలు (మెట్లబావులు) మరియు పుష్కరిణీలలో కూడా ఇదే విధి నిర్దిష్టమైంది; ప్రతిష్ఠ (ప్రతిష్ఠాపన/అభిషేక) సందర్భంలోనూ ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది.

Verse 55

मंत्रतस्तु विशेषः स्यात्प्रासादोद्यानभूमिषु । अयं त्वशक्तावर्धेन विधिर्दृष्टः स्वयंभुवा

కానీ ప్రాసాదాలు, ఉద్యానాలు, భూముల విషయంలో మంత్రానుసారం ప్రత్యేక భేదం ఉంటుంది. ఈ విధి అయితే అశక్తునికి కొంత సడలింపు కలిగించి స్వయంభూ (బ్రహ్మ) స్వయంగా నిర్దేశించాడు.

Verse 56

स्वल्पेष्वेकाग्निवत्कार्यो वित्तशाठ्यविवर्जितैः । प्रावृट्काले स्थितं तोयमग्निष्टोमसमं स्मृतम्

ధన విషయంలో మోసం లేనివారు, స్వల్ప సామర్థ్యంతోనైనా ఏకాగ్ని వ్రతంలా ఈ కర్మను ఆచరించాలి. వర్షాకాలంలో నిల్వచేసిన నీరు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞసమమైన పుణ్యఫలదాయకమని స్మరించబడింది.

Verse 57

शरत्कालस्थितं यत्स्यात्तदुक्तफलदायकम् । वाजपेयातिरात्राभ्यां हेमंते शिशिरे स्थितम्

శరదృతువులో చేయబడినది చెప్పబడిన ఫలాన్ని ఇస్తుంది. హేమంతం, శిశిరం (చలికాలాలు) లో చేయబడినది వాజపేయ, అతిరాత్ర యజ్ఞఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 58

अश्वमेधसमं प्राहुर्वसंतसमये स्थितम् । ग्रीष्मेपि यत्स्थितं तोयं राजसूयाद्विशिष्यते

వసంతకాలంలో లభించే నీరు అశ్వమేధ యజ్ఞసమమైన పుణ్యఫలదాయకమని వారు చెబుతారు. గ్రీష్మంలో కూడా నిలిచే నీరు రాజసూయ యజ్ఞానికన్నా కూడా విశిష్టమని భావిస్తారు.

Verse 59

एतान्महाराज विशेषधर्मान्करोति चोर्व्यामतिशुद्धबुद्धिः । स याति ब्रह्मालयमेव शुद्धः कल्पाननेकान्दिवि मोदते च

ఓ మహారాజా, ఈ భూమిపై అత్యంత శుద్ధమైన బుద్ధితో ఈ విశేషధర్మాలను ఆచరించువాడు, తానే శుద్ధుడై బ్రహ్మలోకానికే చేరి, దివిలో అనేక కల్పములు ఆనందించును।

Verse 60

अनेकलोकान्विचरन्स्वरादीन्भुक्त्वा परार्धद्वयमङ्गनाभिः । सहैव विष्णोः परमं पदं यत्प्राप्नोति तद्योगबलेन भूयः

స్వర్గాది అనేక లోకములలో సంచరిస్తూ, దివ్యాంగనలతో కలిసి రెండు పరార్ధకాలములు భోగములు అనుభవించి, యోగబలముచేత మళ్లీ విష్ణువின் పరమపదమును పొందును।