Adhyaya 103

Verse 1

कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते

కుంజలుడు అన్నాడు—అప్పుడు అశోకసుందరీ జన్మించింది; ఆమె సమస్త స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలు. సర్వకామగుణసంపన్నమైన పుణ్య సునందన వనంలో ఆమె ఆనందంగా విహరించింది।

Verse 2

सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा

సురూపమైన సుకన్యలతో చుట్టుముట్టబడి ఆమె దేవతల సమక్షంలో మనోహరంగా చిరునవ్వు చిందించింది. సమస్త భోగాలను అనుభవిస్తూ గీతనృత్యాలలో నిపుణురాలై ఉండెను.

Verse 3

विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह

విప్రచిత్తి కుమారుడు హుండుడు ఎల్లప్పుడూ ఉగ్రుడూ క్రూరుడూ. స్వేచ్ఛాచారిగా మహాకామితో నందనవనంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 4

अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः

సర్వాలంకారాలతో అలంకృతమైన అశోకసుందరిని చూచి, ఆమె దర్శనమాత్రంతోనే ఆ దైత్యుడు కామదేవుని బాణాలతో విద్ధుడయ్యెను.

Verse 5

तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्

అప్పుడు ఆ మహాకాయుడు ఆమెతో అన్నాడు—“శుభే, నీవెవరు? ఎవరివి? ఏ కారణంతో ఇక్కడ ఈ ఉత్తమ వనానికి వచ్చితివి?”

Verse 6

अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे

అశోకసుందరి చెప్పింది—“ఇప్పుడు వినుము; నేను పరమ పుణ్యవంతుడైన శివుని కుమార్తెను. నేను కార్తికేయుని సహోదరిని; ఆయన జననీ కూడా నా గోత్రజాతే.”

Verse 7

बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति

నేను బాలభావంతో లీలగా నందనవనానికి వచ్చితిని. అయితే మీరు ఎవరు, ఏ కారణంతో నన్ను ఈ విధంగా ప్రశ్నిస్తున్నారు?

Verse 8

हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः

హుండుడు పలికెను—నేను విప్రచిత్తి కుమారుడను, గుణలక్షణసంపన్నుడను. ‘హుండ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడను; బలవీర్యమదంతో ఉద్ధతుడను.

Verse 9

दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले

దైత్యులలోనూ నేనే శ్రేష్ఠుడను; రాక్షసులలో నాకు సమానుడు లేడు. దేవలోకమందు, మర్త్యలోకమందు తపస్సు, యశస్సు, కులముచే నేను విశిష్టుడను.

Verse 10

अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः

హే వరాననే! ఇతర నాగలోకాలలో ధనభోగాలు ఉన్నవి; కాని హే విశాలాక్షీ, నిన్ను దర్శించిన మాత్రాననే నేను కందర్పబాణాలతో హతుడనయ్యాను.

Verse 11

शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया

నేను నిజంగా నీ శరణు పొందితిని; ప్రసన్నముఖినిగా కరుణ చూపుము. నా ప్రాణసమ ప్రియే, నా వల్లభ భార్యగా భవించుము.

Verse 12

अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि

అశోకసుందరీ పలికెను—వినుడి, సమస్త సంబంధాలకు కారణమును నేను వివరించెదను. ఈ లోకమున సుజాత పురుషునకు విధివశాత్ భార్య నియతమై యుండును.

Verse 13

भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि

అలాగే స్త్రీకి భర్తగా గుణములలో ఆమెకు సమానుడైన యోగ్యుడు నియతమగును. సంసారమున ఇదే లోకమార్గము; హుండా, యథావిధిగా వినుము.

Verse 14

अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः

ఇక్కడ నిశ్చయంగా ఒక కారణము ఉంది; దానివలననే నేను ఇట్లా అయ్యాను. హే దైత్యరాజేంద్రా, హే సుభార్యా, ఏకాగ్రచిత్తముతో వినుము.

Verse 15

वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्

హే మహామతీ, యథాకాలమున నేను వృక్షరాజునుండి జన్మించితిని. శంభువు భావమును సుస్పష్టంగా గ్రహించి పార్వతీనే నన్ను నిర్మించెను.

Verse 16

देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति

దేవుని అనుమతితో దేవి నా కొరకు భర్తను సృష్టించెను. అతడు సోమవంశమున జన్మించి మహాప్రాజ్ఞుడై ధర్మాత్ముడై ఉండును.

Verse 17

जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः

అతడు విజేత; వీర్యంలో జిష్ణు (ఇంద్రుడు) సముడు, తేజస్సులో అగ్నితో సమానుడు. అతడు సర్వజ్ఞుడు, సత్యసంకల్పుడు, దానత్యాగాలలో వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) వంటి వాడు.

Verse 18

यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः

అతడూ యజ్ఞాలు చేసినవాడు, దానాధిపతి; రూపంలో మన్మథుడు (కామదేవుడు) వంటి వాడు. ‘నహుష’ అనే ఆ ధర్మాత్ముడు గుణశీలుడు, పుణ్యసంపదల మహానిధి.

Verse 19

देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्

దేవి మరియు దేవుడు నాకు ప్రసాదించిన ఆ ప్రసిద్ధ భర్త నిశ్చయంగా నా స్వామి అవుతాడు. అందువల్ల నేను సర్వగుణసంపన్నమైన అందమైన కుమారుని పొందుతాను.

Verse 20

इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः

శంభువు కృపవల్ల నేను యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన, ప్రజలకు ప్రియమైన యయాతిని పొందుతాను; అతడు ఈ లోకంలో ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు సమానుడు.

Verse 21

अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज

ఓ వీరా, నేను పతివ్రతను; విశేషంగా నేను పరపురుషుని ధర్మపత్నిని. కాబట్టి ఓ హుండా, ఈ భ్రమను పూర్తిగా విడిచి ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపో.

Verse 22

प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि

అతడు చిరునవ్వుతో అశోకసుందరీని ఉద్దేశించి మాటలాడెను. హుండుడు అన్నాడు—“నీవు చెప్పినది ఏమాత్రం యుక్తం కాదు; దేవి మరియు దేవుడు చెప్పినదీ (ఇలా) సముచితం కాదు.”

Verse 23

नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते

సోమవంశంలో నహుషుడు అనే ధర్మాత్ముడు జన్మించును. కానీ నీవు వయసులో పెద్దది; అతడు చిన్నవాడు, కనుక అతనితో నీకు యోగం (వివాహం) తగదు.

Verse 24

कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति

కనిష్ఠ స్త్రీ ప్రశంసనీయం; కాని కనిష్ఠ పురుషుడు ప్రశంసింపబడడు. ఓ భద్రే, ఆ పురుషుడు ఎప్పుడు నీ భర్త అవుతాడు?

Verse 25

तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः

తారుణ్యమూ యౌవనమూ ఇలాగే క్షయమై నాశానికి పోతాయి. యౌవనబలమున్నా రూపవతులైన స్త్రీలు ఎల్లప్పుడూ అలాగే ఉండరు.

Verse 26

पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने

ఓ వరవర్ణినీ, స్త్రీలు పురుషులకు ప్రియమవుతారు; ఎందుకంటే ఓ వరాననే, యువతులకు తారుణ్యమే మహామూలం (ప్రధాన కారణం).

Verse 27

तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे

ఆమె ఆధారబలంతో వారు మనస్సుకు అనుగుణమైన కామభోగాలను అనుభవిస్తారు. ఓ భద్రే, ఆయువు కుమారుడు అతడు ఎప్పుడు తిరిగి వస్తాడు? నా మాట విను.

Verse 28

यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय

యౌవనం నేడు మాత్రమే ఉంది; త్వరలోనే అది వ్యర్థమై క్షీణిస్తుంది. గర్భస్థితి, శిశుత్వం, కౌమారం—ఈ జీవనక్రమాన్ని కూడా ఆలోచించు.

Verse 29

कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्

అతడు యౌవనంతో యుక్తుడై నీకు తగిన వరుడెప్పుడు అవుతాడు? యౌవన ప్రభావంతో ఈ మధుమయ మాధవీని పానము చేయి.

Verse 30

मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः

ఓ విశాలాక్షి, నాతో కలిసి సుఖంగా విహరించు. హుండుని మాటలు విని శివుని కుమార్తె మళ్లీ ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది.

Verse 31

उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा

సాధ్వసేనతో కూడి ఆమె ఆ దానవేంద్రునితో పలికింది; అప్పుడు ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరయుగం వచ్చిన వేళ.

Verse 32

शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति

శేషావతారుడైన ధర్మాత్ముడు వసుదేవుని కుమారుడు బలుడు, రేవతుని దివ్య కుమార్తెను భార్యగా స్వీకరించును।

Verse 33

सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि

హే మహాభాగా! ఆమె కూడా ‘కృత’ అనే ఉత్తమ యుగంలో జన్మించింది; మూడు యుగాల ప్రమాణముచే ఆమె బలునికన్నా జ్యేష్ఠురాలే.

Verse 34

बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति

ఆమె బలునికి ప్రాణసమానమైన ప్రియురాలైన రేవతి అయింది; భవిష్య ద్వాపరయుగంలో వచ్చి ఇక్కడే అతని సహధర్మిణి అవుతుంది।

Verse 35

मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः

పూర్వకాలంలో మాయావతి గంధర్వుల శ్రేష్ఠ కుమార్తెగా జన్మించింది; దానవోత్తముడు శంబరుడు ఆమెను అపహరించి వశపరచి ఉంచెను।

Verse 36

तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः

ఆమె భర్త ప్రసిద్ధుడయ్యెను—మాధవుని బలవంతుడైన కుమారుడు ‘ప్రద్యుమ్న’ అనే వీరేశ్వరుడు, యాదవేశ్వరుని ప్రియ నందనుడు।

Verse 37

तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः

ఆ యుగంలో ఏది భవితవ్యమో అది తప్పక జరుగుతుంది—ప్రాచీనులు, వ్యాసాది మహాభాగ్యులు, జ్ఞానవంతులైన మహాత్ములు దానిని ముందే దర్శించారు।

Verse 38

एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा

హే దైత్యా, ఇట్లే కనిపిస్తుంది—ఆ సమయంలో దేవి, జగద్ధాత్రి, హిమవంతుని కుమార్తె, నన్నుద్దేశించి ఆ మాటలు పలికింది।

Verse 39

त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्

కానీ నీవు లోభం, కామంతో మోహితుడై దుష్కర్మాన్ని పలుకుతున్నావు—పాపంతో కలుషితమై, వేదశాస్త్ర మార్గం లేనిదిగా।

Verse 40

यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते

ఎవరికైనా ఏ విధమైన దృఢమైన విధి ఉన్నదో—శుభమో అశుభమో—అది వారి పూర్వకర్మానుసారం వారికే ఫలిస్తుంది।

Verse 41

देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते

దేవతలూ బ్రాహ్మణులూ పలికే సుభాషిత వాక్యాలు—అవి సత్యమైతే తప్పక ఫలిస్తాయి; లేకపోతే అవి అసలు ఉనికిలోకే రావు।

Verse 42

मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च

నా భాగ్యవశాత్ ఇది ఈ విధంగా స్పష్టంగా తెలిసింది—నహుషుని విషయమూ కూడ. ఈ సందర్భాన్ని ఆలోచించి దేవి పలికింది; శివుడూ అలాగే పలికెను.

Verse 43

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्

ఇది తెలిసి శాంతి-సంయమానికి పో; మనసులో నిలిచిన భ్రాంతిని విడిచిపెట్టు. ఓ దైత్యా, నా దృఢమైన మనస్సును నీవు కదిలించలేవు.

Verse 44

पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर

నేను పతివ్రతను, చిత్తంలో దృఢం—నన్నెవరు కదిలించగలరు? మహాశాపంతో నిన్ను దహించెదను; ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపో, ఓ మహాసురా!

Verse 45

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्

ఆ మాటలు విని బలవంతుడైన దానవుడు హుండ మనసులో ఆలోచించాడు—“ఈ స్త్రీ నా భార్య ఎలా అవుతుంది?”

Verse 46

विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्

ఆలోచించి మాయావి హుండ అంతర్ధానమయ్యాడు. తరువాత వేగంగా ఆ స్థలాన్ని విడిచి, ఆమెను అక్కడే వదిలి, మరో రోజున సమయం వచ్చినప్పుడు చీకటిమయమైన మాయను సృష్టించాడు.

Verse 47

दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन

ఆ దానవుడు దివ్యమైన మాయామయ స్త్రీరూపాన్ని ధరించి, తన మాయాబలంతో కన్యారూపంగా మారెను, నా కుమారా.

Verse 48

सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी

ఆ సుందరి వరారోహా కన్య కూడా మాయారూపాన్ని ఆశ్రయించి, హాస్యలీలలతో కలిసి భవనందినీ ఉన్న చోటికి వెళ్లెను.

Verse 49

उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने

అతడు అశోకసుందరీని స్నిగ్ధంగా పలికెను—“హే సుభగే, నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఈ తపోవనంలో ఎందుకు నివసిస్తున్నావు?”

Verse 50

किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्

“హే బాలే, కామాన్ని శోషించే ఈ తపస్సు ఏ ప్రయోజనార్థం? హే సుభగే, చెప్పుము—ఇంత దుష్కరమైన సాధన ఏ కారణంతో?”

Verse 51

तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्

దానవుడు పలికిన ఆ శుభవాక్యాలను విని, మాయారూపంతో దాగి ఉన్నవాడు, అభిలాషతో నిండినవాడై, వెంటనే కార్యప్రవృత్తుడయ్యెను.

Verse 52

आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता

అత్యంత దుఃఖితగా ఆమె తన ఆత్మసృష్టి యొక్క సమగ్ర వృత్తాంతాన్ని, పూర్వంలో జరిగినట్లే, వివరంగా చెప్పి, సమస్తానికి కారణం తపస్సే అని కూడా తెలిపింది।

Verse 53

उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया

ఆమె స్నేహంతో చెప్పినప్పటికీ, ఆ దురాత్ముడైన దానవుడు తనపై రానున్న ఉపద్రవాన్ని మాయారూపమని గుర్తించలేదు।

Verse 54

हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती

హుండుడు అన్నాడు—హే దేవి, నీవు పతివ్రతవు, సద్భ్రతాలలో పరాయణవు; నీ శీలం, ఆచారం ఉత్తమం, నీవు మహాసతివి।

Verse 55

अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती

హే భద్రే, నేను పతివ్రతను, పతివ్రతంలోనే పరాయణను; హే సుభగే, భర్త కోసం నేను తపస్సు ఆచరిస్తున్నాను, మహాసతిని।

Verse 56

मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः

నా భర్తను ఆ దురాత్ముడైన హుండుడు హతమార్చాడు; అతని నాశనార్థం నేను ఘోరమైన మహత్తపస్సు చేస్తున్నాను।

Verse 57

एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः

రా, నా స్వంత పుణ్యాశ్రమానికి; నేను గంగాతీరంలో నివసిస్తున్నాను. నన్ను ముందే ఇతర మనోహర వాక్యాలతో—నమ్మకాన్ని కలిగించే మాటలతో—సంబోధించారు.

Verse 58

हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता

హుణ్డుడు స్నేహభావం అనే ముసుగుతో శివనందినిని మోహింపజేశాడు. ఆమె వేగంగా అతని వైపు లాగబడింది—మహామోహంలో పూర్తిగా మునిగిపోయింది.

Verse 59

आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्

అతడు అతనిని తన దివ్యమైన, అపూర్వమైన, అతి శోభనమైన గృహానికి తీసుకొచ్చాడు—ఓ కుమారా, మేరుపర్వత శిఖరంపై ఉన్న ‘వైడూర్య’ అనే శ్రేష్ఠ నగరానికి.

Verse 60

अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः

అక్కడ ‘కాంచన’ అనే మహాశివుని మహా ధామం ఉంది, సర్వగుణసంపన్నం—ఎత్తైన ప్రాసాదాలతో నిండినది, కలశాలు, దండాలు, చామరాలతో అలంకృతమైనది.

Verse 61

नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः

అది అనేక రకాల వృక్షాలతో నిండిన వనాలతో అలంకృతమై ఉంది—నీలవర్ణంగా, ఘన మేఘాల వలె—మరియు జలాశయాలతో: వాపీలు, కూపాలు, తడాగాలు, నదులు తదితర జలసమూహాలతో.

Verse 62

शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि

అది మహారత్నాలతో ప్రకాశిస్తూ, స్వర్ణసంయుత ప్రాకారాలతో అలంకృతమై ఉండెను. సర్వకామసిద్ధికి కావలసిన సమస్త సంపదలతో పరిపూర్ణమై—నిజముగా దానవునిదే ఆ నగరం.

Verse 63

ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम

అప్పుడు అశోకసుందరీ ఆ రమ్యమైన నగరాన్ని చూచెను. ఆమె—“సఖీ, చెప్పుము; ఇది ఏ దేవుని నివాసస్థానం?” అని అడిగెను.

Verse 64

सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः

అతడు చెప్పెను—“మహాభాగ్యవతీ, నీవు ముందే దానవేంద్రుని చూచితివి. ఇదే అతని స్థానం; నేనే ఆ దానవపుంగవుడను.”

Verse 65

मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्

హే వరవర్ణినీ, నా మాయాబలంతో నిన్ను ఇక్కడికి తెచ్చితిని. ఆమెతో మాటలాడి, స్వర్ణశోభితమైన ఆ సుందర గృహానికి నిన్ను నడిపించితిని.

Verse 66

नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः

నానావేశ్మాలతో అలంకృతమై, కైలాసశిఖరసమానమైన ఆ నివాసంలో అతడు సుందరిని నిలిపెను; కామపీడితుడై ఆమెను ఊయలపై కూర్చుండబెట్టెను.

Verse 67

पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा

అప్పుడు దైత్యేంద్రుడు మళ్లీ తన స్వరూపాన్ని ధరించి, కాముని బాణాలతో బాధపడుతూ, చేతులు జోడించి ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 68

यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्

ఓ భద్రే! నీవు ఏది ఏది కోరుతావో అది అది నేను ఇస్తాను—సందేహం లేదు. ఓ విశాలాక్షీ! నన్ను భజించు—కామపీడితుడనై నిన్నే భజించే నన్ను।

Verse 69

श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्

శ్రీదేవి పలికెను—ఓ దానవేశ్వరా! నీవు నన్ను ఏమాత్రం చలింపజేయలేవు. నాపై వచ్చిన ఈ మోహం మనసుతో కూడ ఆపలేనిది।

Verse 70

भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः

నీ వంటి మహాపాపులచేత—లేదా దేవులచేత కూడ—లేదా దానవాధములచేత, నేను దుర్లభురాలిని; సందేహం లేదు. ఈ మాటను మళ్లీ మళ్లీ అనకు।

Verse 71

स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती

స్కందుని అనుజ అయిన ఆమె, తపస్సులో నియుక్తురాలై, మహా కోపంతో జ్వలించెను. ఆ దానవుని సంహరించాలనే తపనతో అతని చుట్టూ కాలజిహ్వ వలె మెరుస్తూ ఉప్పొంగెను।

Verse 72

पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे

అప్పుడు ఆ దేవి ఆ నీచ రాక్షసుడితో మళ్ళీ ఇలా పలికింది: 'ఓ పాపీ! నీ స్వయంకృతాపరాధమే నీ వినాశనానికి కారణమయ్యే ఈ ఘోరమైన పనిని చేశావు.'

Verse 73

आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः

నీ వంశాన్ని మరియు నీ బంధువులను నాశనం చేసుకోవడానికే, నువ్వు మండుతున్న అగ్నిని నీ ఇంటికి తీసుకువచ్చావు.

Verse 74

यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति

సకల శోకాలతో కూడిన అశుభకరమైన పక్షి ఎవరి ఇంట్లో ప్రవేశిస్తుందో, అది వారికి నాశనాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 75

स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्

అది ఇంట్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, బంధువులందరినీ, సంపదను మరియు వంశాన్ని నాశనం చేయాలని కోరుకుంటుంది.

Verse 76

तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्

అదే విధంగా, నేను నీ ఇంటికి వచ్చాను మరియు ఇప్పుడు నీ కుమారులు, సంపద మరియు నీ వంశం యొక్క నాశనాన్ని కోరుకుంటున్నాను.

Verse 77

जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः

నీ జీవము, వంశము, ధనము, ధాన్యము, కుమార-పౌత్రాదులు—ఇవన్నీ నేను నాశనం చేసి, తరువాత నిస్సందేహంగా వెళ్లిపోతాను।

Verse 78

यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्

నీవు నన్ను పరమ తపస్సు ఆచరిస్తూ ఉండగా ఎలా తీసుకొచ్చావో, అలాగే భర్తను కోరుతూ అతనిని పొందాలని ఆశించి నేను ఆయు-నందనుడు నహుషుని అన్వేషించాను।

Verse 79

तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा

అలాగే, ఓ దానవా, నా భర్త నిన్ను నాశనం చేస్తాడు. నా నిమిత్తమై ఈ ఉపాయం దేవుడు పూర్వమే చూచెను।

Verse 80

सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः

విద్వజ్జనులు పాడే ఈ లోకప్రసిద్ధ గాథ సత్యమే—లోకంలో ప్రత్యక్షంగా కనిపించేదానిని కూడా దుర్బుద్ధులు గ్రహించరు।

Verse 81

येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः

ఎవడికి ఎక్కడ, ఏ కారణం వల్ల ఏ దుఃఖ-సుఖం అనుభవించవలసి ఉందో, అతడే అక్కడ దానిని అనుభవిస్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 82

कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्

నీ స్వకర్మఫలాన్ని ఈ భూమిపై అనుభవించు; కానీ పరస్త్రీని అపవిత్రంగా స్పర్శించిన పాపంతో నరకలోకానికి పోవుదువు।

Verse 83

सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्

అత్యంత పదునైన, బాగా మెరుగు పెట్టిన ఖడ్గాన్నికూడా ధార పరీక్షకు ఢీకొనిస్తారు; అలాగే కోపంతో వేలి కొనతో నన్ను ఇప్పుడే ప్రేరేపితుడిగా తెలుసుకో।

Verse 84

सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः

కోపంతో గర్జిస్తున్న సింహం ఎదుటికి వెళ్లి, ఎవడు అతి సాహసంతో దాని నోటినుంచి రోమాలను పీకగలడు?

Verse 85

सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति

సత్యాచారంలో స్థిరుడై, దమంతో యుక్తుడై, నియమనిష్ఠుడై, తపస్సులో నిలిచీ మరణాన్నే కోరువాడు—అతడే నిజంగా నన్ను అనుభవించదలచినవాడు।

Verse 86

समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः

ఇప్పుడే జీవించి ఉన్న నల్ల సర్పపు మణిని పట్టుకోవాలని అతడు కోరుతున్నాడు—కాలుడు (మరణం) పంపినవాడిలా।

Verse 87

भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि

ఓ మూర్ఖుడా! నీవు కాలమే పంపినవాడివి, కాలముచేతనే మోహితుడవైనావు. అందువల్ల నీలో ఇలాంటి కుమతి పుట్టింది—నీవు ఎందుకు చూడలేవు?

Verse 88

ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्

కాని ఆయు కుమారుని తప్ప నన్నెవరు దర్శించగలరు? ఇతరులు నా రూపాన్ని చూచిన మాత్రానే మరణాన్ని పొందుతారు.

Verse 89

एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता

అతనితో అలా పలికి ఆ సతి గంగాతీరానికి వెళ్లింది. ఆమె శోకంతో నిండినది, దుఃఖంతో కలత చెందినది, యమ-నియమాలలో స్థిరమైనది.

Verse 90

पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः

మునుపు భర్త కోరికతో నేను ఘోర తపస్సు చేశాను. ఇప్పుడు నీ నాశనాన్ని కోరుతూ మళ్లీ కఠిన తపస్సు చేస్తాను.

Verse 91

यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः

మహాత్ముడు నహుషుడు నిన్ను, దుష్టుడా, పదునైన వజ్రసమాన బాణాలతో—విషసర్పాల వలె భయంకరమైనవిగా—కొట్టి పడగొట్టినప్పుడు,

Verse 92

रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्

హే పాపినీ! యుద్ధరంగంలో నా భర్త చెదరిన జుట్టుతో, రక్తంతో తడిసి, ప్రాణం లేని స్థితిలో పడివున్నాడని నేను చూచితే, అప్పుడు నేనూ నా స్వామి వద్దకు వెళ్లిపోతాను।

Verse 93

एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी

ఇలా కఠిన నియమాన్ని స్వీకరించి, శివనందిని నిశ్చలా గంగానది యొక్క అనుత్తమ తీరంపై నిలిచింది—హుండుల వినాశన సంకల్పంతో అచలంగా।

Verse 94

वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः

ఎలా అగ్ని యొక్క దగ్ధమయ్యే జ్వాల తేజస్సుతో నిండుకొని లోకాలను కూడా కాల్చగలదో, అలాగే కోపంతో ప్రజ్వలించిన దేవాధిపతి కుమార్తె గంగాతీరంలో అత్యంత దుష్కర తపస్సు చేసింది।

Verse 95

कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये

కుంజలుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పబడిన తరువాత శివుని మహాభాగ్య కుమార్తె వెళ్లిపోయింది। ఆపై గంగాజలంలో స్నానం చేసి ‘కాంచన’ అనే తన నగరానికి చేరింది।

Verse 96

तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता

సన్నని అవయవాల బాలిక అశోకసుందరీ హుండుని వధించుటకై తపస్సు చేసింది; ఆమె సత్యనిష్ఠతో కూడి ఉండెను।

Verse 97

हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः

హుండుడుకూడా దుఃఖితుడయ్యెను; శాపదగ్ధమైన మనస్సుతో, కఠిన వచనాగ్నిచే అత్యంతంగా తప్తుడై ఆందోళనతో ఆలోచించెను।

Verse 98

समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्

అప్పుడు ‘కంపన’ అనే మంత్రిని పిలిపించి అతనితో పలికెను; ఆమె శాపమునుండి పుట్టిన మహత్తర పరిణామమంతటినీ వివరించెను।

Verse 99

शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि

“నేను శపింపబడ్డాను—శివుని సుకన్య అశోకసుందరీ చేత. మరియు నీవు, నా భర్త నహుషుని చేతులవలన, నిశ్చయంగా మరణించెదవు.”

Verse 100

नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु

ఆ గర్భము ఇంకా ఏర్పడలేదు; ఆయువు భార్య కూడా గర్భిణి కాదు. కాబట్టి నేను మోసం లేక సత్యముగా చెప్పినట్లే, ఆమె శాపము అలాగే ఫలించుగాక।

Verse 101

कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

కంపనుడు అన్నాడు: “అతని ప్రియను అపహరించి, ఆయువునూ ఇక్కడికి తీసుకురా. ఈ విధానంతో కూడ నీకు శత్రువు జన్మించడు.”

Verse 102

नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते

లేదా, భయంకరమైన బెదిరింపులతో ఆమెను భయపెట్టి ఆమె గర్భం పడిపోవేటట్లు చేయకు; ఈ విధంగానూ నీకు శత్రువు జన్మించడు.

Verse 103

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానాంతర్గత గురుతీర్థమాహాత్మ్యంలో, చ్యవనచరిత్రంలోని నూటమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 104

एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने

ఇలా అతనితో సంప్రదించి, ఆ వణుకుతో కూడ ప్రేరితుడై, ఆ దానవుడు నహుషుని వినాశనానికి దృఢనిశ్చయంతో కార్యోన్ముఖుడయ్యాడు.

Verse 105

विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

విష్ణువు పలికెను—ఏలాపుత్రుడైన మహాభాగుడు ‘ఆయు’ అనే క్షితీశ్వరుడు; అతడు సార్వభౌమ చక్రవర్తి, ధర్మాత్ముడు, సత్యవ్రతపరాయణుడు.

Verse 106

इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च

ఆ రాజు తపస్సు, యశస్సు, బలములలో ఇంద్రోపేంద్రులకు సమానుడు; మహాపుణ్యదాయక దానయజ్ఞములు, సత్యము మరియు నియమ-సంయమములతో సమన్వితుడు.

Verse 107

एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्

ఆ భూపతిశ్రేష్ఠుడు ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యంతో రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. భూమిపై అతడు సర్వధర్మజ్ఞుడు, సోమవంశానికి భూషణమై నిలిచాడు.

Verse 108

पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः

రాజుకు కుమారుడు లభించలేదు; అందువల్ల అతడు దుఃఖించాడు. ఆ ధర్మాత్ముడు ఆలోచించాడు—“నాకు కుమారుడు ఎలా జన్మించును?”

Verse 109

इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः

ఇలా భూపతి ఆయు చింతలో పడెను. పుత్రార్థంగా అతడు సుసమాహితుడై పరమ ప్రయత్నం చేశాడు.

Verse 110

अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः

అత్రిపుత్రుడైన మహాత్మ మహాముని దత్తాత్రేయుడు ఒక స్త్రీతో కలిసి క్రీడించుచుండెను; అతని నేత్రాలు మదిరావర్ణంగా ఎర్రగా కనిపించెను.

Verse 111

वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्

వారుణీ మదంతో మత్తుడైన ఆ ధర్మాత్ముడు స్త్రీవృందాలతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు. సర్వయోషిత్తుల్లో శ్రేష్ఠమైన ఆ శుభ యువతిని తన ఒడిలో ఉంచుకున్నాడు.

Verse 112

गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः

విప్రుడు పాడుతూ నర్తిస్తూ, మద్యం కూడా అతిగా త్రాగుతాడు; అయినా యజ్ఞోపవీతం లేకుండానే అతడు మహాయోగీశ్వరులలో పరమోత్తముడని చెప్పబడెను।

Verse 113

पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः

దివ్య పుష్పమాలలతో, ముత్యాల హారాలు-ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, చందనం అగరు లేపనంతో దేహం సుగంధమై, ఆ మునీశ్వరుడు తేజస్సుతో ప్రకాశించెను।

Verse 114

तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः

రాజు అతని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుని దర్శించి, మనస్సు స్థిరపరచుకొని, శిరస్సుతో దండవత్ ప్రణామం చేసెను।

Verse 115

अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः

అత్రిపుత్రుడైన ఆ ధర్మాత్ముడు, భక్తితో ముందుకు వచ్చిన రాజోత్తముని చూచి, అనంతరం ధ్యానంలో స్థిరపడెను।

Verse 116

एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्

ఇలా ఆ భూపసత్తమునకు నూరు సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు, అతని మనస్సు నిశ్చలమై, శాంతిని పొందీ, భక్తిలో సంపూర్ణంగా నిమగ్నమై నిలిచెను।

Verse 117

समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा

అతనిని పిలిపించి ఇలా అన్నాడు— “ఓ రాజా, ఏ కారణంతో నీవు నీకు నీవే కష్టం కలిగించుకుంటున్నావు? నేను బ్రహ్మచర్యహీనుడను; నాలో ఎప్పుడూ నిజమైన బ్రాహ్మణత్వం లేదు.”

Verse 118

सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्

“నేను మద్యం, మాంసాలకు బానిసను; స్త్రీలపై ఎల్లప్పుడూ ఆసక్తుడను. వరాలు ఇవ్వగల శక్తి నాలో లేదు; మరొక బ్రాహ్మణుని సేవించు.”

Verse 119

आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः

ఆయు అన్నాడు— “ఓ మహాభాగ, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, మీలాంటి వారు లేరు. మీరు త్రిలోకాలకు పరమేశ్వరుడు, సమస్త కోరికలను ప్రసాదించే దాత.”

Verse 120

अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः

“ఓ మహాభాగ, అత్రివంశంలో గోవింద పరమేశ్వరుడు అవతరిస్తాడు; అలాగే మీరు గరుడధ్వజుడై బ్రాహ్మణ స్వరూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యారు.”

Verse 121

नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल

దేవదేవేశా, నీకు నమస్కారం; పరమేశ్వరా, నీకు నమస్కారం. శరణాగతవత్సలా, నేను నీ శరణు పొందాను.

Verse 122

उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्

హే హృషీకేశా! రక్షించుము. నీ మాయను ధరించి నీవు లోకంలో స్థిరంగా ఉన్నావు. విశ్వధామాలలో నివసించే ప్రజలతో కూడి ఆ విద్వాన్, విశ్వనాయకుని కాపాడు.

Verse 123

जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते

నేను నిన్ను జగన్నాథుడిగా, మధుసూదనుడిగా తెలుసుకొంటున్నాను. హే గోవిందా! నన్నే రక్షించుము. హే విశ్వరూపా! నీకు నమస్కారం.

Verse 124

कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम

కుంజలుడు అన్నాడు—చాలా కాలం గడిచిన తరువాత దత్తాత్రేయుడు ఉత్తమ రాజుతో మత్తురూపం ధరించి పలికాడు—“నా వచనమును అనుసరించుము.”

Verse 125

कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः

“నా కపాలపాత్రంలో సురను పోయుము; భోజనానికి వండిన మాంసమును ఇవ్వుము.” ఆ మాట విని భూపతి రాజు ఆయు (చర్యకు సిద్ధమయ్యాడు).

Verse 126

उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्

అతడు ఉత్సుకతతో వేగంగా కపాలపాత్రంలో సురను తెచ్చాడు; తరువాత త్వరగా చేతితో బాగా వండిన మాంసపు ముక్కను కోసి తెచ్చాడు.

Verse 127

नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः

ఆ శ్రేష్ఠ నృపుడు దత్తాత్రేయునికి ఆ దానమును కూడా సమర్పించాడు. అనంతరం ప్రసన్నచిత్తుడై అతడు మునులలో అగ్రగణ్యుడైన మునిపుంగవుడయ్యాడు.

Verse 128

दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्

అతని భక్తి, ప్రభావము, గురుశుశ్రూషలో పరమ నిష్ఠను చూచి, వినయంతో వంగిన మనస్సుగల ఆ రాజు ఆయువును ఆయన సంబోధించాడు.

Verse 129

वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्

ఓ భూపతీ, నీకు మంగళం కలుగుగాక—భూమిలో దుర్లభమైన వరాన్ని కోరుము. ఈ క్షణమే నీవు ఏది ఏది కోరుతావో, అది అంతా నేను ప్రసాదిస్తాను.

Verse 130

राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

రాజు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, మీరు నిజంగా వరదాత; కృపచేసి నాకు గుణోపేతుడైన, సర్వజ్ఞుడైన, ఉత్తమ గుణసంపన్నుడైన కుమారుని ప్రసాదించండి.

Verse 131

देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा

అతడు దివ్య పరాక్రమముతో, ప్రకాశమయ తేజస్సుతో యుక్తుడై ఉండెను; దేవులు, దానవులు గానీ, అలాగే క్షత్రియులు, భయంకర రాక్షసులు, దానవులు, కిన్నరులు గానీ—ఎవరికీ జేయుడుకాడు.

Verse 132

देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः

ఆయన దేవులు మరియు బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తుడై, విశేషంగా ప్రజలను పరిరక్షించువాడు. యజ్ఞకర్త, దానాధిపతి, శూరుడు, శరణాగతులపై వాత్సల్యముగలవాడు.

Verse 133

दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः

ఆయన దాత, యోగ్య భోక్త, మహాత్ముడు; వేదశాస్త్రాలలో పండితుడు, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు, శాస్త్రోపదేశాలలో పరాయణుడు.

Verse 134

अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते

ఆయన మనస్సు అచంచలము, ధీరుడు, యుద్ధాలలో అపరాజితుడు. ఇలాంటి గుణములు మరియు సుందరరూపముతో యుక్తుడైన అతనివలననే మహత్తర వంశము జన్మిస్తుంది.

Verse 135

देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो

హే మహాభాగ! నా వంశాన్ని నిలుపుకొనునట్లు ఒక పుత్రుని నాకు ప్రసాదించుము. హే విభో! వరము ఇవ్వవలసినదే అయితే, కృపచేసి నాకు ఈ వరమును దయచేయుము.

Verse 136

दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः

దత్తాత్రేయుడు పలికెను—హే మహాభాగ! అలాగే జరుగుగాక. నీకు ఒక పుత్రుడు జన్మించును; అతడు గృహంలో వంశవృద్ధికర్త, పుణ్యవంతుడు, సమస్త జీవులపై దయగలవాడు అవును.

Verse 137

एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः

ఈ గుణములతో సమన్వితుడై, విష్ణ్వంశంతో సంయుక్తుడైన రాజు సార్వభౌమాధిపతిగా అవతరిస్తాడు—ఇంద్రసముడు, నరేశ్వరుడు।

Verse 138

एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्

ఇలా వరం ఇచ్చి ఆయన అనుత్తమ ఫలాన్ని ప్రసాదించాడు. అప్పుడు మహాయోగి రాజుతో—“ఇది నీ సుభార్యకు ఇవ్వబడుగాక” అని అన్నాడు.

Verse 139

एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत

ఇలా చెప్పి, ముందర నమస్కరించి నిలిచిన ఆయువును ఆయన వీడబెట్టాడు; ఆశీర్వదించి అభినందించి, దృష్టికి అంతర్ధానమయ్యాడు.