The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः । यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम् ॥ १ ॥

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! కుమారుల వచనమును విని ముని నారదుడు మళ్లీ ఏది ప్రశ్నించెనో, దానిని మీకు ఇప్పుడు నేను చెప్పుచున్నాను।

Verse 2

कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतोऽपि च । चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ २ ॥

కార్తవీర్యుని కవచమును, అలాగే హనుమంతుని కవచమును, హనుమంతుని మహాపుణ్యకరమైన చరిత్రమును విని ఆయన మళ్లీ ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 3

नारद उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः ॥ ३ ॥

నారదుడు పలికెను—సాధు, సాధు! హే మునిశ్రేష్ఠా! అతి కరుణామయ హృదయముతో మీరు నాకు శివుని మరియు హనుమంతుని పవిత్రమైన, పుణ్యప్రదమైన చరిత్రను వినిపించితిరి।

Verse 4

तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया । तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर ॥ ४ ॥

హే మహాభాగుడా! ఈ తంత్రంలో క్రమముగా నీచే చెప్పవలసినదేదో దానిని వివరించుము. హే విద్వత్తమా! నిన్ను ఇంకేమి అడగగలను?

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये कृष्णमंत्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् । ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः ॥ ५ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇప్పుడు భుక్తి మరియు ముక్తి ఫలములను ప్రసాదించే కృష్ణమంత్రాలను నేను వివరిస్తాను; వాటిని సమ్యకారాధనచేసి బ్రహ్మాది దేవతలు సృష్ట్యాది కార్యాలలో సమర్థులగుదురు।

Verse 6

कामः कृष्णपदं ङतं गोविंदं च तथाविधम् । गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी ॥ ६ ॥

కామదేవుడు కృష్ణపదాన్ని చేరి, అలాగే గోవిందుని సమీపానికీ వెళ్లినట్లు చెప్పబడింది. అనంతరం అగ్నిసుందరీ దేవి గోపికల గ్రామానికి వెళ్లి వల్లభాయకు ప్రియసంగినిగా నిలిచింది.

Verse 7

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ ७ ॥

ఇది అష్టాదశాక్షర మంత్రం; దీనికి అధిష్ఠాత్రి దైవంగా దుర్గాదేవి ఉన్నది. దీనికి ఋషి నారదుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, మరియు దేవత కూడా మళ్లీ గాయత్రీయే అని ప్రకటించబడింది.

Verse 8

श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ८ ॥

శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మ; ‘కామ’ బీజమని ప్రకటించబడింది. ‘స్వాహా’ శక్తి; నియోగం ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్ష అనే చతుర్వర్గసిద్ధి కొరకు.

Verse 9

ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छंदश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

ఉత్తమ సాధకుడు న్యాసం చేయాలి—ఋషిని శిరస్సుపై, ఛందస్సును ముఖంలో, దేవతను హృదయంలో, బీజాన్ని గుహ్యప్రదేశంలో, శక్తిని పాదాలపై స్థాపించాలి.

Verse 10

युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पंचांगानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत् ॥ १० ॥

వేద-నిగమ మంత్రాలతో, అలాగే మనువునుండి జనించిన రెండు వర్ణాలతో కూడి, ముందుగా పంచాంగ న్యాసాన్ని విధిగా స్థాపించి, అనంతరం తత్త్వన్యాసాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 11

हृदंतिमादिकांतार्णमपराद्यानि चात्मने । मत्यंतानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात् ॥ ११ ॥

హృదయం నుండి ప్రారంభించి అంతఃప్రాంతమైన మూధాంతం వరకు ఆత్మహితార్థం పరతత్త్వాల న్యాసం చేయవలెను. అలాగే క్రమంగా జీవాది తత్త్వాలను మర్త్య-దేహస్థాయి వరకు న్యసించవలెను.

Verse 12

जीवं प्राणं मतिमहंकारं मनस्तथैव च । शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गंधं श्रोत्रं त्वचं तथा ॥ १२ ॥

జీవం, ప్రాణం, మతి (బుద్ధి), అహంకారం, మనస్సు; శబ్దం, స్పర్శం, రూపం, రసం, గంధం; అలాగే శ్రోత్రం (చెవి), త్వచ—ఇవి తత్త్వాలుగా పేర్కొనబడినవి.

Verse 13

नेत्रं च रसनांघ्राणं वाचं पाणिं पदेंद्रियम् । पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम् ॥ १३ ॥

నేత్రం; రసనా (జిహ్వ) మరియు ఘ్రాణం; వాక్కు; పాణి (చేయి); పాదేంద్రియం; పాయువు; శిశ్నం (ఉపస్థం); తదనంతరం ఆకాశం, వాయువు, వహ్ని (అగ్ని), జలం, మహీ (పృథ్వి)—ఇవీ తత్త్వాలు.

Verse 14

जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि । मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत् ॥ १४ ॥

జీవం, ప్రాణం—ఇవాటి న్యాసాన్ని సమస్త అవయవాలలో సర్వత్ర చేయవలెను; మతి మొదలైన త్రయాన్ని హృదయంలో న్యసించవలెను. అనంతరం శబ్దాది తత్త్వాలను మూధ, ముఖం, హృదయం, గుహ్యప్రదేశం, పాదాలలో న్యసించవలెను.

Verse 15

कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनींद्रियाणि च । तथा वागादींद्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत् ॥ १५ ॥

కర్ణం మొదలైన తమ తమ స్థానాలలో శ్రోత్రాది ఇంద్రియాలను న్యసించవలెను. అలాగే వాక్కు మొదలైన కర్మేంద్రియాలను కూడా స్వస్థానాలలో విన్యసించవలెను.

Verse 16

मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः । हृत्पुंडरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात् ॥ १६ ॥

అనంతరం సాధకుడు శిరస్సు, హృదయం, గుహ్యప్రదేశం, పాదములలో ఆకాశాది భూతతత్త్వములను యథాక్రమంగా న్యాసము చేయవలెను. తరువాత హృదయపద్మములో క్రమంగా సూర్య-చంద్ర-అగ్ని తేజోమయ మండలములను ధ్యానించవలెను॥१६॥

Verse 17

द्विषट्ह्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः । भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि ॥ १७ ॥

ఇవీ అష్టాదశ కళలలో వ్యాపించియున్నవని భావించబడును. ‘గ’ మొదలైన వర్ణములు మరియు ‘అక్షి’, ‘పద’ గణములచే సూచిత అక్షరములను పూర్వవిధి ప్రకారం క్రమంగా అమర్చి హృదయంలో అష్టభూత న్యాసము చేయవలెను॥१७॥

Verse 18

अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः । वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ॥ १८ ॥

తదుపరి ఆకాశాది తత్త్వస్థలములలో వాసుదేవాది దివ్యరూపములను ధ్యానించవలెను—వాసుదేవుడు, సంకర్షణుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు॥१८॥

Verse 19

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः । परमेष्ठिपुमांच्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः ॥ १९ ॥

మరియు నారాయణుడు క్రమంగా ‘పరమేష్ఠీ’ మొదలైన పదములతో కూడి వర్ణింపబడెను. అలాగే ‘పరమేష్ఠీ’, ‘పుమాన్’ మొదలైన నామములు—ఇవన్నీ విశ్వనివృత్తి (ప్రపంచలయ) సూచకములు, సర్వాత్మక పరతత్త్వ వాచకములు॥१९॥

Verse 20

श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् । स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च ॥ २० ॥

శ్వేత, అనిల, అగ్ని, అంబు, భూమి—ఈ వర్ణములకు సంబంధించిన అక్షరములతో పూర్వవత్ న్యాసము చేయవలెను. తరువాత స్వబీజాక్షరమునుండి ఆరంభించి, వ్యాపకరూపముతో కూడి, కోపతత్త్వములో నృసింహుని న్యాసము చేయవలెను॥२०॥

Verse 21

प्राग्वद्विन्यस्य सर्वाङ्गे तत्त्वन्यासोऽयमीरितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चंद्रभूषिताः ॥ २१ ॥

మునుపటివలె సమస్త శరీరాంగములపై విన్యసించగా, ఇదే తత్త్వన్యాసమని ప్రకటించబడింది. ‘మ’కారముతో ఆరంభమగు ఆద్యవర్ణములు అన్నియు చంద్రభూషణముతో అలంకృతములగునట్లు భావించాలి.

Verse 22

वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः । प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः ॥ २२ ॥

సాధకులలో శ్రేష్ఠులు ‘వాసుదేవ’ మొదలైన మంత్రాక్షరములను మార్గదర్శక సమూహముగా గ్రహించాలి. అనంతరం ప్రాణాయామం చేసి పూరక, కుంభక, రేచకములను ఆచరించాలి.

Verse 23

चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमंत्रेण मंत्रवित् । केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥ २३ ॥

మంత్రవేత్త సాధకుడు మూలమంత్రంతో నాలుగు సార్లు, లేదా ఆరు సార్లు, లేక రెండు సార్లు జపించాలి. కొందరు ఆచార్యులు—ప్రాణాయామం అనంతరం మళ్లీ చేయవలెనని కూడా చెబుతారు.

Verse 24

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥ २४ ॥

ముందుగా పీఠన్యాసం చేసి, ఆపై ఇతర న్యాసములను ఆచరించాలి. దశతత్త్వములు మొదలైనవాటిని, ఇక చెప్పబడబోయే విధానానుసారంగా విన్యసించాలి.

Verse 25

मूर्तिपंजरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वांगे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥ २५ ॥

బుద్ధిమంతుడైన సాధకుడు ముందుగా చెప్పబడిన ‘మూర్తిపంజర’ నామక విన్యాసాన్ని చేయాలి. దానిని సమస్తాంగములలో వ్యాపింపజేసి, తరువాత ‘కిరీట’ మంత్రంతో ముద్రించాలి.

Verse 26

ततस्तारपुटं मंत्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः । पंचांगुलीषु करयोः पंचांगं विन्यसेत्ततः ॥ २६ ॥

తదనంతరం ‘తార-పుట’ మంత్రాన్ని రెండు చేతులపై స్థాపించి మూడుసార్లు వ్యాపింపజేయాలి. తరువాత రెండు చేతుల ఐదు వేళ్లపై క్రమంగా పంచాంగ-న్యాసం చేయాలి.

Verse 27

त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादांतं व्यापकं न्यसेत् । सकृद्व्यापय्य तारेण मंत्रन्यासं ततश्चरेत् ॥ २७ ॥

మూలమంత్రంతో శిరోమణి నుండి పాదాంతం వరకు మూడుసార్లు వ్యాపక న్యాసం చేయాలి. తరువాత ‘తారా’ మంత్రంతో ఒక్కసారి దేహాన్ని వ్యాపింపజేసి, ఆపై విధిగా మంత్రన్యాసాన్ని కొనసాగించాలి.

Verse 28

शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा । घ्राणयोर्वदने कंठे हृदि नाभौ तथा पुनः ॥ २८ ॥

శిరస్సు, లలాటం, భ్రూమధ్యము, చెవులు మరియు కళ్లలో; నాసారంధ్రాలు, ముఖం, కంఠం, హృదయం, అలాగే మళ్లీ నాభిలో—(మంత్ర) న్యాసం చేయాలి.

Verse 29

कट्यां लिंगे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । हृदंतान्मंत्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत् ॥ २९ ॥

క్రమంగా నడుము, లింగం, రెండు మోకాళ్లు, పాదాల్లో (మంత్రాన్ని) న్యసించాలి. తరువాత హృదయం వరకు మంత్రాక్షరాల న్యాసం చేసి, చివరగా శిరస్సుపై ధ్రువ-న్యాసాన్ని స్థిరపరచాలి.

Verse 30

पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः । विन्यसेद्धृदयांतानि मनोः पंचपदानि च ॥ ३० ॥

మళ్లీ రెండు కళ్లలో, ముఖంలో, హృదయంలో, గుహ్యప్రదేశంలో మరియు పాదాల్లో—‘హృదయ’ంతో ముగియే మంత్రంలోని ఐదు పదాల న్యాసం చేయాలి.

Verse 31

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पंचांगं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥ ३१ ॥

మళ్లీ ముని (ఋషి) మొదలైన వాటి న్యాసం చేసి, ముందువలె పంచాంగ-న్యాసాన్ని స్థాపించాలి. ఇక నేను మహాగుహ్యం—సర్వ న్యాసాలలో అత్యుత్తమమైన పరమోత్తమ న్యాసాన్ని ఉపదేశిస్తాను.

Verse 32

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥ ३२ ॥

దాని కేవలం విజ్ఞానం (సాక్షాత్ బోధ) మాత్రముచేతనే మనిషి జీవన్ముక్తుడవుతాడు; అణిమా మొదలైన అష్టసిద్ధులకు అధిపతియగును—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 33

यस्याराधनतो मंत्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥ ३३ ॥

య whose ఆరాధనచేత మంత్రసాధకుడు శ్రీకృష్ణ సన్నిధిని పొందుతాడో, అతడు ప్రణవం (తారా) మొదలైనవి మరియు వ్యాహృతులతో ‘సంపుటం’ చేసి మంత్రాన్ని విన్యసించాలి.

Verse 34

मंत्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मंत्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥ ३४ ॥

తదనంతరం మంత్రంతో పుటితమైన (సంస్కృతమైన) ప్రణవం మొదలైన అక్షరాల న్యాసం కూడా చేయాలి. అలాగే గాయత్రితో పుటితమైన మంత్రాన్ని మాతృకా-స్థలంలో (అక్షరపీఠంలో) విన్యసించాలి.

Verse 35

मंत्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥ ३५ ॥

తదనంతరం మంత్రంతో పుటితమైన ఆ గాయత్రిని క్రమంగా విన్యసించాలి. అలాగే ఉత్తమ సాధకుడు మాతృకాతో పుటితమైన మూలమంత్రాన్ని కూడా న్యాసం చేయాలి.

Verse 36

मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् । तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः ॥ ३६ ॥

తదనంతరం జ్ఞాని సాధకుడు మూలమంత్రంతో ఆవరించబడి రక్షింపబడిన మాతృకా వర్ణాలను క్రమంగా న్యాసం చేయాలి. మూడు ఋచలను ముందుగా స్థాపించక, ముందుగా తత్తత్ స్థానాలలో మాతృకా అక్షరాలను ప్రతిష్ఠించాలి.

Verse 37

विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासोऽयमीरितः । अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत् ॥ ३७ ॥

ఆరు విధాల న్యాసాన్ని చేయాలి; ఇదే షోడశాంగ న్యాసమని ప్రకటించబడింది. ఈ ఉత్తమ న్యాసం వలన సాధకుడు సాక్షాత్ కృష్ణసముడై (సన్నిధి, శక్తిలో) అవుతాడు.

Verse 38

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगंधर्वकिन्नराः । देवा अपि नमंत्येनं किंपुनर्मानवा भुवि ॥ ३८ ॥

న్యాసంతో అభిషిక్తుడై బలపడ్డవాడిని చూచి సిద్ధులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు నమస్కరిస్తారు; దేవతలే వందనం చేస్తారు—అయితే భూమిపై మనుషులు మరెంతగా!

Verse 39

सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बंधनं ततः । देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥ ३९ ॥

తదుపరి సుదర్శన మంత్రంతో దిగ్బంధనం (దిశా-రక్షణ) చేయాలి. తన హృదయంలో సర్వాభీష్టప్రదాయకుడైన దేవుని ధ్యానిస్తూ ముందుకు సాగాలి.

Verse 40

उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः । सस्मेयमंजरीवृंदवल्लरीवेष्टितैः शुभैः ॥ ४० ॥

ఆ స్థలం వరద్రుమాలతో శోభించింది; పూర్తిగా వికసించిన పుష్పగుచ్ఛాల భారంతో వాటి కొమ్మలు వంగి ఉన్నాయి. శుభలతలు వాటిని చుట్టుకొని, చిరునవ్వుల మంజరీగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.

Verse 41

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृंदावनं मंत्रीसमाहितः ॥ ४१ ॥

ఎగిరే పరాగధూళితో దిక్కుల ముఖాలు సుగంధమయమవుతాయి; మంత్రసాధకుడు మనస్సును సంపూర్ణంగా సమాహితం చేసి, స్మరణచేత శీతలమైన వృందావనాన్ని ధ్యానించాలి।

Verse 42

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धांतः करणैर्गुंजद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥ ४२ ॥

కొత్త కమలగుచ్ఛాలు వికసించి మధుసంచయాన్ని జారవిడుస్తున్నాయి; రసలోభంతో ఆకర్షిత అంతఃకరణములతో గుంజే తేనెటీగల గుంపులు నిండగా—ఆ దృశ్యం శుభప్రదమైంది।

Verse 43

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमंजुलम् ॥ ४३ ॥

హంసలు, కోకిలలు, చిలుకలు, పావురాల గుంపులు మళ్లీ మళ్లీ దానిని మధురధ్వనితో నింపాయి; నర్తించే నెమళ్ల మనోహర సమూహాలు తమ కేకలతో దానిని మరింత చైతన్యవంతం చేశాయి।

Verse 44

कालिंद्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मंदवाहिभिः । उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥ ४४ ॥

కాలిందీ (యమున) యొక్క అలల చిలకరింత మృదువాయువులతో తేలివస్తుంది; పూర్తిగా వికసించిన కమలగుచ్ఛాల పరాగధూళితో ధూసరమైన ఆ వాయువు శుభమయంగా, శాంతిదాయకంగా వ్యాపిస్తుంది।

Verse 45

प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरंतरम् ॥ ४५ ॥

లేదా కామరసంతో ప్రదీప్తులై, వారు గోపవాసంలోని సుందరీ గోపికలతో—మృదువస్త్రధారిణులు, క్రీడావిలాసంలో నిమగ్నులు—నిరంతరం సంగమిస్తారు।

Verse 46

स्मरेत्तदंते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् । तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम् ॥ ४६ ॥

ఆ ధ్యానాంతంలో అత్యంత మనోహరమైన దివ్య కల్పవృక్షాన్ని స్మరించాలి; దాని క్రింద స్వర్ణవేది మరియు అనుత్తమ రత్నపీఠాన్ని ధ్యానించాలి।

Verse 47

रत्नकुट्टिमपीठेऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् । अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुंदं संस्मरेत्स्थितम् ॥ ४७ ॥

ఈ రత్నకుట్టిమ పీఠంపై అరుణ కమలాన్ని ధ్యానించాలి; దాని మధ్యనున్న అష్టదళంలో స్థితుడైన ముకుందుని స్మరించాలి।

Verse 48

फुल्लेंदीवरकांतं च केकिबर्हावतंसकम् । पीतांशुकं चंद्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम् ॥ ४८ ॥

పూర్తిగా వికసించిన నీలకమలంలా కాంతిమంతుడు, నెమలి ఈకల శిరోభూషణంతో అలంకృతుడు; పీతాంబరధారి, చంద్రవదనుడు, కమలనేత్రుడు అయిన ప్రభువును ధ్యానించాలి।

Verse 49

कौस्तुभोद्भासितांगं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् । व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम् ॥ ४९ ॥

కౌస్తుభమణి కాంతితో ప్రకాశించే దేహముతో, శ్రీవత్స చిహ్నంతో అలంకృతుడై; వ్రజస్త్రీల కమలనేత్రార్చన పొందినవాడై, గోమండలంతో పరివృతుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి।

Verse 50

गोपवृंदयुतं वंशीं वादयंतं स्मरेत्सुधीः । एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः ॥ ५० ॥

సుధీ జనుడు గోపవృందంతో కూడి వంశీ వాయిస్తున్న ప్రభువును స్మరించాలి। ఇలా ధ్యానించి పండితుడు ఆరంభంలో మంత్రాన్ని ఇరవై వేల సార్లు జపించాలి।

Verse 51

जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः । जपेत्पश्चान्मंत्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः ॥ ५१ ॥

సమాహితచిత్తంతో ఎర్ర కమలాలతో దశాంశాన్ని అగ్నిలో హోమం చేయాలి. అనంతరం మంత్రసిద్ధి కోసం భూమిపై లక్ష జపం స్థిరమనస్సుతో చేయాలి.

Verse 52

अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ५२ ॥

ఎర్ర కమలాలతో హోమం చేసినవాడు సమస్త సిద్ధులకు అధిపతిగా అవుతాడు. ముందుగా చెప్పిన వైష్ణవ పీఠంలో మూలం నుంచే దేవమూర్తిని సంకల్పించి స్థాపించాలి.

Verse 53

तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् । मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम् ॥ ५३ ॥

అందులో ఆయనను ఆవాహన చేసి గోపీజనమనోహరుడైన ప్రభువును అర్చించాలి. ఆయన ముఖంలోని వేణువును, అలాగే వనమాల మరియు కౌస్తుభ మణిని కూడా పూజించాలి.

Verse 54

श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पांजलिं क्षिपेत् । ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचंदनपंकिलाम् ॥ ५४ ॥

హృదయంలోని శ్రీవత్స చిహ్నాన్ని విధిగా అర్చించి, తరువాత పుష్పాంజలిని సమర్పించాలి. ఆపై తెల్ల చందనలేపనంతో కూడిన తెల్ల తులసిని అర్పించాలి.

Verse 55

रक्तां च तुलसीं रक्तंचदनाक्तां क्रसात्सुधीः । अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम् ॥ ५५ ॥

వివేకి దక్షిణగా ఎర్ర తులసి మరియు ఎర్ర చందనలేపనంతో కూడిన రెండు ద్రవ్యాలను అర్పించాలి; అలాగే గుర్రం-గుర్రపిల్ల (అశ్వ-అశ్వా) జంటను కూడా సమర్పించాలి.

Verse 56

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः । पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥ ५६ ॥

‘హయమారా’ యుగ్మమంత్రంతో ముందుగా హృదయంలో, మళ్లీ శిరోమధ్య శిఖరంపై న్యాసం చేయాలి; అనంతరం విధివిధానంగా ‘పద్మ’ యుగ్మాన్ని శిరస్సుపై సమర్పించాలి।

Verse 57

तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥ ५७ ॥

రెండు తులసీదళాలు, రెండు కమలపుష్పాలు, అలాగే అశ్వారి పుష్పాల యుగ్మాన్ని సమర్పించాలి; ఆపై మిగతా పుష్పాలన్నిటినీ దేవుని సర్వాంగాలపై అర్పించాలి।

Verse 58

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥ ५८ ॥

కుడివైపు వాసుదేవుడు—నిర్మలమైన, ప్రకాశించే చైతన్యస్వరూపుడు, అవ్యయుడు; ఎడమవైపు రుక్మిణీ—ఆయన నిత్య సహచరి—ఎర్రని వర్ణంతో రజోగుణశక్తిగా నిలుస్తుంది।

Verse 59

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥ ५९ ॥

ఇలా గోపాలుని సమ్యక్‌గా పూజించిన తరువాత ఆవరణార్చన చేయాలి; అలాగే దామ, సుదామ, వసుదామ మరియు కింకిణీ దేవతలను కూడా యజించి పూజించాలి।

Verse 60

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥ ६० ॥

తూర్పు మొదలైన దిక్కులలో ‘దామ’ మొదలైన మంత్రాలు, అలాగే ‘ఙేం, నమః, అంత, ధ్రువ’ మొదలైన సమూహాన్ని స్థాపించాలి; అగ్ని, నైరృతి, వాయు, ఈశాన్య కోణాలలో ‘హృదయ’ మొదలైన అంగన్యాసాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 61

दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः ॥ ६१ ॥

అష్టదిక్కులలో దివ్యాస్త్రాలను విధివిధానంగా పూజించిన తరువాత, ఆకుపాత్రాలపై మహిషీలను ఆరాధించాలి—రుక్మిణి, సత్యభామ, మరియు మళ్లీ నాగ్నజితీ అని ప్రసిద్ధురాలైన రాణి।

Verse 62

सुविंदा मित्रविंदा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः । सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा ॥ ६२ ॥

సువిందా, మిత్రవిందా; తరువాత లక్ష్మణా, ఆపై అర్క్షజా; అలాగే సుశీలా—దీప్తిమంతురాలు, మనోహరురాలు, చిత్రవస్త్రాలు మరియు ఆభరణాలతో అలంకృతురాలు।

Verse 63

ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् । नंदगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् ॥ ६३ ॥

తర్వాత ఆకుల అగ్రభాగాలపై పూజార్పణలు చేయాలి—వసుదేవుడు, దేవకీదేవి; అలాగే నందగోపుడు, యశోద; మరియు బలభద్రుడు, సుభద్రాదేవి।

Verse 64

गोपानूगोपीश्च गोविंदविलीनमतिलोचनान् । ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपांडुरौ ॥ ६४ ॥

గోపులు, గోపికలను ధ్యానించాలి—వారి మనస్సు, చూపు అంతా గోవిందునందే లీనమై ఉంటుంది; అలాగే ఆ ఇద్దరు పూజ్య పెద్దలను కూడా—పీతపాండుర వర్ణంతో, జ్ఞానముద్రా మరియు అభయముద్రా చూపే హస్తాలతో।

Verse 65

दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः । धारयंत्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम् ॥ ६५ ॥

మళ్లీ ఆ ఇద్దరు మాతలు—దివ్య మాలలు, వస్త్రాలు, సుగంధ లేపనాలు, ఆభరణాలతో అలంకృతులై—చరువు నైవేద్యాన్ని మరియు పాయసితో నిండిన సంపూర్ణ పాత్రను మోసుకొనివున్నారు।

Verse 66

अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमंडिते । बलः शंखेंदुधवलो मुशलं लांगलं दधत् ॥ ६६ ॥

ఆయన అరుణ-శ్యామ వర్ణుడు, హారమణి కుండలాలతో అలంకృతుడు. శంఖచంద్రసమ ధవళుడైన బలరాముడు ముషలం, లాంగలాన్ని ధరించెను॥

Verse 67

हालालोलो नीलवासा हलवानेककुंडलः । कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा ॥ ६७ ॥

ఆమె హాలా-లోలా, క్రీడలో ఊగిసలాడే స్వభావం గలది; నీలవస్త్రధారిణి, అనేక కుండలాలతో అలంకృత. ఆమె కలారూపిణి శ్యామలా, భద్రా, సుభద్రా, భద్రాభరణభూషితా॥

Verse 68

वराभययुता पीतवसना रूढयौवना । वेणुवीणाहेमयष्टिशंखश्रृंगादिपाणयः ॥ ६८ ॥

వారు వరద-అభయ ముద్రలతో యుక్తులు, పీతవస్త్రధారులు, యౌవనవైభవంలో స్థిరులు. వారి చేతుల్లో వేణువు, వీణ, స్వర్ణదండం, శంఖం, శృంగం మొదలైన చిహ్నాలు ఉన్నాయి॥

Verse 69

गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः । मंदारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान् ॥ ६९ ॥

గోపులు, గోపికలు—వారి కరకమలాల్లో వివిధ కానుకలు, అన్నం ఉండగా—ఆ స్థలానికి వెలుపల మందారాది కల్పవృక్షాలను పూజించాలి॥

Verse 70

मंदारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः । कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः ॥ ७० ॥

మందారము, అలాగే సంతానకము మరియు పారిజాతము; ఆ తరువాత కల్పద్రుమము, మరియు తదుపరి ధ్వరి-చందనమని పిలువబడే వృక్షము॥

Verse 71

मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् । तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥ ७१ ॥

మధ్యంలోను దిక్కులలోను విధివిధానంగా మూలదేవుని ఆరాధించి, తరువాత బయట ఇంద్రాది దేవతలకు అర్ఘ్య-నైవేద్యాలు సమర్పించాలి. వారి దివ్యాస్త్రాలను కూడా సంపూర్ణంగా పూజించి, కృష్ణాష్టకంతో పూజ నిర్వహించాలి.

Verse 72

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥ ७२ ॥

నేను శ్రీకృష్ణునికి—వాసుదేవునికి, దేవకీనందనునికి—నమస్కరిస్తున్నాను; నారాయణునికి, యదువుల్లో శ్రేష్ఠునికి, వార్ష్ణేయ వీరునికి, ధర్మపాలకునికి ప్రణామం చేస్తున్నాను.

Verse 73

असुराक्रांतभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः ॥ ७३ ॥

ఆ తరువాత అసురులచే ఆక్రమింపబడిన భూమి భారాన్ని తొలగించే ప్రభువును పూజించాలి. ఈ ఆవరణ దేవతలతో సుఖదాయకుడైన భగవంతుని పూజ చేయవలెను.

Verse 74

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥ ७४ ॥

సంసారసాగరాన్ని దాటుటకును, సమస్త కోరికలు సిద్ధించుటకును జ్ఞాని ఈ విధంగా చేయాలి. ఇలాంటి పూజాదిక్రియల వల్ల నీకు వైశ్రవణుడు మరియు యముని అనుగ్రహం సిద్ధమగును.

Verse 75

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमंडपे ॥ ७५ ॥

ఇప్పుడు నేను ఆయన త్రికాల పూజను వివరిస్తాను; అది సర్వార్థసిద్ధిని ప్రసాదించేది—శ్రీమంతమైన ఉద్యానాలతో చుట్టుముట్టబడిన, స్వర్ణభూమి గల రత్నమండపంలో.

Verse 76

लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् । सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम् ॥ ७६ ॥

అతడు ప్రకాశించే కల్పవృక్షం క్రింద రత్నమయ పద్మపీఠంపై ఆసీనమైన శిశువును చూచెను. అతడు ముత్యాల హారంలా కాంతిమంతుడు, బెల్లంలా స్నిగ్ధమైన నల్లని వంకర జుట్టుతో శోభించెను।

Verse 77

चलत्कनककुंडलोल्लसितचारुगंडस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् । स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्धं दधत्सुवर्णपरिमंडितं सुभगपौंडरीकं नखम् ॥ ७७ ॥

కదిలే బంగారు కుండలాల వల్ల అతని అందమైన గండస్థలం ప్రకాశించెను; ముక్కు సుగఠితము, ముఖపద్మంపై అద్భుతమైన చిరునవ్వు విరాజిల్లెను। అతని శుభమైన పద్మసదృశ నఖంపై నిర్మల రత్నాలతో జడించిన బంగారు దారం మెరిసి, చుట్టూ బంగారు అలంకారాలతో శోభించెను।

Verse 78

समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टांगमष्टापदाकल्पदीप्तम् । कटीलस्थले चारुजंघान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किंकिणीजालदाम्ना ॥ ७८ ॥

ఆవుల ధూళి లేచిన సన్నని రేణువులతో అతని వక్షస్థలం స్వల్పంగా ధూసరమైయుండెను; అతని సుపుష్ట దేహం శుద్ధ బంగారంలా ప్రకాశించెను। నడుమున అందమైన జంఘాంతముల వరకు కట్టబడిన కింకిణీల జాలమయ దామము మధురంగా మ్రోగెను।

Verse 79

हसन्तं हसद्वंधुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकांत्या । दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयंगवीनं तथा वामहस्ते ॥ ७९ ॥

అతడు చిరునవ్వు నవ్వుచుండెను; బంధుజీవ పుష్పకాంతిలా అతని పద్మసదృశ హస్తపాదములు దివ్యంగా మెరిసెను। అతడు కుడిచేతిలో పాయసం (క్షీరం)ను, ఎడమచేతిలో తాజా వెన్న (హైయంగవ)ను ధరించెను।

Verse 80

लसद्गोपगोपीगवां वृंदमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितांध्रिम् । महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहंतुं प्रवृत्तम् ॥ ८० ॥

అతడు ప్రకాశించే గోపులు, గోపికలు, గోవుల వృందమధ్య నిలిచెను; వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలు అతని పాదములను ఆరాధించిరి। అనంతరం భూమికి భారమైయున్న దేవశత్రు దైత్యసమూహములను—పూతనాది వారిని—నశింపజేయుటకు అతడు బయలుదేరెను।

Verse 81

एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः । दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत् ॥ ८१ ॥

ఇలా ధ్యానించి స్థిరమనస్సుతో పూర్వవిధంగా దేవుని ఆరాధించాలి. తరువాత పెరుగు, బెల్లంతో చేసిన నైవేద్యాన్ని సమర్పించి మంత్రాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించాలి.

Verse 82

मध्यंदिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् । नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम् ॥ ८२ ॥

మధ్యాహ్న సమయంలో విశిష్టరూపధారియైన ఆ దేవుని పూజించాలి; నారదాది మునిగణాలు మరియు దేవవృందాలు ఆరాధించే ప్రభువే ఆయన.

Verse 83

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दरांगम् । शिखंडिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च ॥ ८३ ॥

ప్రకాశించే గోపులు, గోపికలు, గోవుల వృందమధ్యంలో ఆయన నిలిచియున్నాడు; ఘన మేఘవర్ణపు కాంతితో ఆయన సుందరాంగం మెరిసుతుంది. నెమలి పింఛపు కిరీటం, కమలదీర్ఘ నేత్రాలు, మెరుస్తున్న వంకర జుట్టు, పూర్ణచంద్రసమ ముఖం కలవాడు.

Verse 84

चलत्कुण्डलोल्लासिगंडस्थलश्रीभरं सुन्दरं मंदहासं सुनासम् । सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किंकिणीजालमत्तानुलेपम् ॥ ८४ ॥

ఊగే కుండలాల వల్ల గండస్థల శోభ వెలిగిపోతూ ఆయన అతి సుందరుడు; మృదుహాసం, సునాసిక కలవాడు. శుద్ధసువర్ణ కాంతివలె మెరుస్తున్న వస్త్రాలు, దివ్యాభరణాలు ధరించాడు; మ్రోగే కింకిణీ జాలం ఉంది; మత్తెక్కించే సుగంధ లేపనంతో అలంకృతుడయ్యాడు.

Verse 85

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् । दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै ॥ ८५ ॥

నందుని కుమారుని ధ్యానించాలి—ఆయన తన చేతిలో వేణువును ధరించి ఊదుతూ, ఎడమచేతిలో దండం/యష్టిని పట్టుకొని, ఉదార వేషధారిగా, కుడిచేతితో కోరిన వరాలను ప్రసాదించడంలో నిపుణుడు. శ్రీకృప పొందుటకై ఆయనను ఆరాధించాలి.

Verse 86

एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः । अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत् ॥ ८६ ॥

ఇలా ధ్యానించి, వైష్ణవోత్తముడు పూర్వోక్త విధానమున శ్రీకృష్ణుని ఆరాధించాలి; అపూపము, పాయసము, అన్నము మొదలైనవాటితో నైవేద్యమును సిద్ధం చేయాలి।

Verse 87

हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः । स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः ॥ ८७ ॥

పాలు, అన్నమును నెయ్యితో సिक्तం చేసి అష్టోత్తర శత ఆహుతులు హోమంలో సమర్పించి; ఆపై విధి ప్రకారం ప్రతి దిశలో బలి అర్పించి, అనంతరం ఆచమనం చేయాలి।

Verse 88

अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् । अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः ॥ ८८ ॥

కృష్ణభక్తుడైన వైష్ణవోత్తముడు ఉత్తమ మంత్రాన్ని వెయ్యి ఎనిమిది సార్లు జపించి, మధ్యాహ్న సమయంలో ఇదే విధానమున ప్రభువును ఆరాధించాలి।

Verse 89

देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः । मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते ॥ ८९ ॥

లోకులకు ప్రియుడైన ఆ పురుషునికి సమస్త దేవతలు నమస్కరిస్తారు; అతడు మేధ, ఆయుష్షు, శ్రీ, కాంతులతో యుక్తుడై కుమారులు, మనవళ్లతో వర్ధిల్లుతాడు।

Verse 90

तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना । सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः ॥ ९० ॥

తృతీయ కాల పూజలో సమయ విషయంలో భేదాభిప్రాయం ఉంది; కొందరు పండితులు సాయాహ్నంలో చేయాలని, మరికొందరు రాత్రిలో చేయాలని చెబుతారు।

Verse 91

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥ ९१ ॥

రాత్రివేళ ఈ విధి చేయవలసినచో దశాక్షరీ మంత్రంతో చేయాలి; సాయాహ్న సంధ్యావేళ అష్టాదశాక్షరీ మంత్రంతో చేయాలి. మరికొందరు—ఉభయ ఫలప్రదమైన విధి రెండు మంత్రాలను కలిపి జపిస్తూ చేయవలెనని అన్నారు.

Verse 92

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते ॥ ९२ ॥

సాయాహ్న వేళ ద్వారవతీ నగరంలో—విచిత్రమైన ఉద్యానవనాలతో శోభిల్లి, ఎనిమిది వేల భవనాలతో అలంకృతమై—(అలా దృశ్యం కనిపించింది)।

Verse 93

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे ॥ ९३ ॥

ఆ ఉత్తమ నివాసం నీలజలాలతో నిండిన సరస్సులతో చుట్టుముట్టబడి ఉండెను; వాటిలో హంసలు, సారస పక్షులు కిక్కిరిసి, కమలాలు మరియు నీలోత్పలాలు విరాజిల్లెను.

Verse 94

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले । हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ९४ ॥

ఉదయించే కాంతి ప్రకాశంతో దివ్యంగా మెరుస్తున్న శ్రీమణిమండపంపై, స్వర్ణ కమలాసనంపై శ్రీకృష్ణుడు ఆసీనుడై ఉన్నాడు—త్రిలోకమోహనుడు.

Verse 95

मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम् ॥ ९५ ॥

ఆత్మతత్త్వ నిర్ణయంలో నిమగ్నమైన మునివృందాలతో పరివృతుడై, ఆ పరమాక్షరుడు ఆ మునులకు తన స్వధామాన్ని ప్రసాదించి దర్శింపజేసెను.

Verse 96

उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम् ॥ ९६ ॥

ఆయన వికసించిన నీలకమలంలా శ్యామవర్ణుడు, పద్మపత్రంలా దీర్ఘ నేత్రాలు కలవాడు. మెరిసే కుంచిత కేశాలతో కొంత కప్పబడిన కిరీటధారి, వనమాలతో అలంకృతుడు.

Verse 97

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥ ९७ ॥

ఆయన ముఖం మనోహరంగా ప్రసన్నంగా ఉంది; మకరాకార కుండలాలు మెరిశాయి. వక్షస్థలంపై శ్రీవత్స చిహ్నం, ప్రకాశించే కౌస్తుభ మణి వెలిగాయి—సర్వం పరమ ఆకర్షణీయము.

Verse 98

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ ९८ ॥

ఆయన వక్షస్థలం కాశ్మీర కుంకుమ-కేసర వర్ణంతో కాంతిమంతంగా ఉంది; పీత కౌశేయ వస్త్రం ధరించాడు. హారం, కేయూరాలు, కటకాలు, కటిసూత్రం మొదలైన ఆభరణాలతో అలంకృతుడు.

Verse 99

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥ ९९ ॥

విశ్వాన్ని ధారించే అపార భారము హృదయంనుండి తొలగి మనస్సు ఆనందమయమై—అతడు ప్రభువును దర్శించాడు: నాలుగు ప్రకాశించే భుజాలలో శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం విరాజిల్లాయి.

Verse 100

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृत्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥ १०० ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రజ్ఞుడు ఆరాధన చేయవలెను. మొదటి ఆవృత్తి అంగమంత్రాలతో; రెండవ ఆవృత్తి దివ్య మహిషీలతో (భగవంతుని సహచరీ దేవీలతో); మూడవ ఆవృత్తిలో సంపూర్ణ సమర్చన చేయాలి.

Verse 101

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् ॥ १०१ ॥

భగవంతుడు నారద, పర్వత, జిష్ణు, నిశఠ, उद्धవ, దారుకులను నియమించాడు; అలాగే విష్వక్సేనుడు, శైنےయుడును—దిక్కుల అగ్రభాగంలో వినతాపుత్రుడు గరుడుని స్థాపించాడు।

Verse 102

लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः । एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत् ॥ १०२ ॥

వైష్ణవోత్తముడు లోకపాలులను, అలాగే ఇంద్రాది వజ్రధారులైన దేవశక్తులను కూడా పూజించాలి. ఈ విధంగా విధివిధానంగా సంపూజించి, పాయసం (క్షీరం) నైవేద్యంగా సమర్పించాలి।

Verse 103

तर्पयित्वा खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह । जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥ १०३ ॥

ఇక్కడ నీటితో తర్పణం చేసి, మనస్సులో దానిని చక్కెర కలిపిన పాలుగా భావిస్తూ, మంత్రసాధకుడు పురుషోత్తముడు (విష్ణువు) పై ధ్యానం చేస్తూ మంత్రాన్ని ఎనిమిది వందల సార్లు జపించాలి।

Verse 104

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यंदिनेऽथवा । आसनादर्घ्यपर्यंतं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः ॥ १०४ ॥

ప్రతి పూజలో హోమం చేయాలి, లేకపోతే మధ్యాహ్న సమయంలో చేయాలి. ఆసనార్పణం నుండి అర్ఘ్యార్పణం వరకు చేసి, జ్ఞానవంతుడు స్తుతించి అనంతరం నమస్కరించాలి।

Verse 105

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥ १०५ ॥

పూజార్థం ఆహ్వానించిన సమర్థాత్మను గౌరవంతో ఉద్వాసన చేసి, తన హృదయ-సరోవరంలోని కమలంలో మళ్లీ స్థాపించాలి. దానిలో తन्मయుడై, అంతరాత్మను మరల అర్చించాలి।

Verse 106

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् । सर्वान्कामानवाप्यांते स याति परमां गतिम् ॥ १०६ ॥

సాయంకాలంలో ఈ విధంగా నిత్యం వాసుదేవుని సమర్చించే వాడు, సమస్త కోరికలు పొందిన తరువాత చివరికి పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 107

रात्रौ चेन्मदनाक्रांतचेतसं नन्दनन्दनम् । यजेद्रासपरिश्रांतं गोपीमंडलमध्यगम् ॥ १०७ ॥

రాత్రి వేళ మనస్సు కామావేశంతో ఆవరించబడితే, రాసలీలలో శ్రమించిన గోపీమండల మధ్య నిలిచిన నందనందన శ్రీకృష్ణుని ఆరాధించాలి।

Verse 108

विकसत्कुंदकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिर्धूसरैर्मंदमारुतैः शिशिरीकृते ॥ १०८ ॥

వికసించిన కుంద, కహ్లార, మల్లికా పుష్పాల నుంచి లేచిన తెల్లని పరాగధూళితో ధూసరమై, మృదువైన గాలులతో అది శీతలమైంది।

Verse 109

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धांतरं भ्राम्यन्मत्तमिलिंदगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रांते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनांगणे स्मितमुखं वेणुं रणंतं मुहुः ॥ १०९ ॥

కాలిందీ తీరపు ఇసుక ప్రాంగణంలో—కొత్త కైరవ గుచ్ఛాలు వికసించి, లోపల తేనె జారుతూ, మత్తెక్కిన తుమ్మెదలు తిరుగుతూ మధురంగా పాడుతూ, శుభ్రమైన మల్లికా పుష్పాలు విరబూస్తున్న చోట—అమృతసమ చంద్రకిరణాలు విస్తరించిన హరిత ప్రదేశంలో ప్రేమను రేకెత్తిస్తూ, స్మితముఖుడైన శ్రీకృష్ణుడు ముహూర్తముహూర్తం వేణువును మ్రోగిస్తాడు।

Verse 110

अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चंचञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गंडद्वयोद्बासितम् ॥ ११० ॥

ఆ ముఖం అపూర్వ సుందరం—నీటితో నిండిన కొత్త మేఘఘనాల ఢీకొన్నట్లైన శ్యామ కాంతితో మెరిసేది; చంచల నేత్రాలు కమలదళాల వంటివి; బింబఫలంలాంటి అధరాలు. మస్తకంపై మయూరపిచ్చాలతో బంధించిన కిరీటం ప్రకాశిస్తుంది, కేశమాల కదులుతుంది, రత్నభూషిత కుండలాల కాంతిరశ్ములు రెండు గండస్థలాలను వెలిగిస్తాయి।

Verse 111

कांचीनूपुरहारकंकणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् । अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रांतं मुकुन्दं भवेत् ॥ १११ ॥

నా హృదయంలో ముకుందుడు నిలవుగాక—కటికి కాంచీ, పాదాలకు నూపురాలు, కంఠానికి హారం, చేతులకు కంకణాలు, మెరుస్తున్న కేయూరాలతో అలంకృతుడు; ఇద్దరు గోపికల మధ్య అతి సులలితుడు; అడవి పుష్పమాల ధరించినవాడు; గోపికల లతాసమాన భుజాలు పరస్పరం బిగుసుకొని అతనిని చుట్టినవాడు; ప్రకాశమయ రాసక్రీడకు లాలసుడు, ప్రేమశక్తిచే ఆక్రమితుడు।

Verse 112

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः । भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमंडनसिंजितचारुतनुम् ॥ ११२ ॥

వివిధ శ్రుతులవల్ల భిన్నమైన అత్యంత మనోహర స్వరసమూహాలు—సప్తస్వరాలు, వాటి మూర్ఛనలు, తానాలు—తో కలిసి అది ప్రదర్శనలో చలించుచూ విహరించింది; ఉదార రత్నాల అలంకారాల స్పష్టమైన ఝంకారధ్వనితో ఆ సుందర దేహం మరింత శోభించింది।

Verse 113

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ । मणिशंकुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम् ॥ ११३ ॥

పరస్పరం చేతులు కలిపిన యువతీగణాలు కల్పించిన రాసవిహార విధిలో, ఆయన—రత్నశిఖరమున్న స్తంభంలా నిలిచి కదిలినవాడై—తన శరీరముచే అనేక విధాలుగా తన దివ్య తనువును ప్రదర్శించాడు (బహురూపుడయ్యాడు)।

Verse 114

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृतिः । श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः ॥ ११४ ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రజ్ఞుడు ఆరాధన చేయాలి; మొదటి ఆవరణం అంగమంత్రాలతో చేయబడాలి. శ్రీసంపదను కోరే వైష్ణవోత్తముడు, స్వరాది (స్వరాలతో ప్రారంభమయ్యే) అక్షరభాగాలను ‘కలాబ్జ’ అనే కమలాల ద్వారా పూజించాలి।

Verse 115

यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश । इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ११५ ॥

కేశవ-కీర్తి మొదలైన పదహారు యుగల దేవతలను యజించి/పూజించాలి; అనంతరం ఇంద్రాది దేవతలనూ, వజ్రాది వారి ఆయుధ-చిహ్నాలతో సహా పూజించాలి।

Verse 116

पृंथु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शंकुम् । आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी ॥ ११६ ॥

వెడల్పుగా, సంపూర్ణ వృత్తంగా, మృదువుగా, ఒక విస్తి ఎత్తుగా ఉన్న శంకువును భూమిలో బలంగా నాటాలి. తరువాత పాదాలను మారుమారుగా మోపుతూ, చేతులతో తిప్పుతూ జరిగే ఆ భ్రమణమే నిజంగా రాసగోష్టి నృత్యసమూహంలా ఉంటుంది.

Verse 117

सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा । नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः ॥ ११७ ॥

ఈ విధంగా దేవుని యథావిధిగా పూజించి, చక్కెర కలిపిన పాలలో ఒక పల పరిమాణం నెయ్యి కలిపి నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. తరువాత రాజసంఖ్యకు తగినన్ని పాత్రలలో (చషకాల్లో) దానిని అర్పించాలి.

Verse 118

सतं पापप्ते मंत्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् । विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११८ ॥

మంత్రసాధకుడు శతపాపదోషాన్ని పొందితే, క్రమంగా యుగ్మ ఆహుతుల్లో నియత అర్పణ చేయాలి. తరువాత పూర్వవిధంగా శేషక్రియను నిర్వహించి మంత్రాన్ని వెయ్యిసార్లు జపించాలి.

Verse 119

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् । एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत् ॥ ११९ ॥

స్తుతి చేసి, నమస్కరించి, హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించి పూజలో మిగిలిన కర్మలను ముగించాలి. ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుని పూజించేవాడు సమృద్ధి మరియు క్షేమపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 120

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् ॥ १२० ॥

అణిమాది అష్టసిద్ధులకు అతడు అధిపతిగా అవుతాడు—సందేహం లేదు. ఇహలోకంలో వివిధ భోగాలను అనుభవించి, చివరికి విష్ణుపదం (శ్రీవిష్ణు ధామం) చేరుతాడు.

Verse 121

एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् । अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः ॥ १२१ ॥

ఈ విధంగా పూజాదులతో కర్మ సిద్ధమైన తరువాత, మంత్రబలంతో మనోకాంక్షిత ఫలాలను సాధించవచ్చు. లేక జ్ఞాని ఇరవై ఎనిమిది సార్లు, లేదా ప్రాతః‑మధ్యాహ్న‑సాయంకాల త్రికాల పూజ చేయాలి.

Verse 122

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् । प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः ॥ १२२ ॥

మళ్లీ వారి వారి నియతకాలంలో పరివార దేవతలకు కూడా తర్పణం చేయాలి—ప్రాతః గుడం కలిపిన పెరుగుతో, మధ్యాహ్నం మళ్లీ పాలతో।

Verse 123

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः । ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः ॥ १२३ ॥

ఆపై సాయంకాలంలో వైష్ణవోత్తముడు మళ్లీ తర్పణం చేయాలి—నవనీతం (వెన్న) కలిపి, మిష్రీ కలిసిన పాలతో।

Verse 124

तर्पयामिपदं योज्यं मंत्रांते स्वेषु नामसु । द्वितीयांतेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् ॥ १२४ ॥

మంత్రాంతంలో, తమ తమ నామాల తరువాత ‘తర్పయామి’ అనే పదాన్ని జోడించాలి. అలాగే ద్వితీయావిభక్తి అంతమయ్యే చోట మళ్లీ పూజాశేషాన్ని సమాప్తం చేయాలి।

Verse 125

अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः । तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ॥ १२५ ॥

ఆ ప్రసాదజలంతో తనను అభ్యుక్ష్య (చల్లుకొని) తరువాత అదే జలాన్ని పానము చేయాలి. తృప్తి చెందిన తరువాత (దేవత/కర్మ)ను ఉద్వాసన చేసి, తन्मయుడై మంత్రజపం చేయాలి।

Verse 126

अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यंते तर्पणेषु च । तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत् ॥ १२६ ॥

ఇప్పుడు కామ్యకర్మములలోను తర్పణవిధిలోను ఉపయోగించవలసిన ద్రవ్యములు చెప్పబడుతున్నవి. ముందుగా ఉపదేశించిన విధానములను ఆశ్రయించి, తన ఉద్దేశ్యకర్మకు అనుకూలమైనదానిని సాధకుడు గ్రహించవలెను.

Verse 127

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

పాయసం, దధి-పదార్థములు, నెయ్యి, బెల్లం కలిపిన అన్నము, కృసరము, పాలు, పెరుగు, అరటిపండు, మోచా, చింతపండు మరియు రజస్వల స్త్రీ—ఇవి (ఈ విధిలో) వర్జ్యములుగా/నియతనిషిద్ధములుగా చెప్పబడినవి.

Verse 128

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् । द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः ॥ १२८ ॥

అపూపము, మోదకము, లాజాలు, పృథుకాలు, నవనీతము—ఇవి పద్మజుడు (బ్రహ్మ) మొదలైనవారు చెప్పిన పదహారు ద్రవ్యములలో (కొన్ని) అని ప్రకటించారు.

Verse 129

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् । चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत् ॥ १२९ ॥

ముందుగా లాజాలను అర్పించి, తరువాత పృథుకాలను, అలాగే సితోపలము (తెల్ల మిష్రీ) సమర్పించి—ఎవడు ఈ విధంగా ఉదయకాలంలో డెబ్బై నాలుగు సార్లు ప్రతర్పణ చేయునో (వాడు నిర్దిష్ట ఫలమును పొందును).

Verse 130

ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मंडलादिष्टमाप्नुयात् । धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च ॥ १३० ॥

కృష్ణపాదసంబంధమైన మంత్రాన్ని ధ్యానించినచో, సాధకుడు మండలవిధి నిర్దేశించిన ఫలాన్ని పొందును. తర్పణార్థం धारోష్ణంగా ఉడికించిన పాలతో చేసిన నవనీతమును, పెరుగును ఉపయోగించవలెను.

Verse 131

दौग्धाम्रमाज्यं मत्स्यंडी क्षौद्रं कीलालमेव च । पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया ॥ १३१ ॥

పాలు, మామిడి రసం, నెయ్యి, మిష్రీ, తేనె మరియు కీలాలము మొదలైన తొమ్మిది ద్రవ్యాలతో పూజ చేయాలి; ప్రతి ద్రవ్యాన్ని సూర్యసంఖ్య మేరకు అర్పించాలి।

Verse 132

एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः । यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्टः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १३२ ॥

ఇలా వైష్ణవశ్రేష్ఠుడు మళ్లీ నూట ఎనిమిది సంఖ్యతో తర్పణం చేస్తే, ముందుగా చెప్పిన ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 133

किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् । ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै ॥ १३३ ॥

ఇంకెందుకు ఎక్కువ చెప్పాలి? ఈ తర్పణం సమస్త ఇష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది; నీటితోనే చేయాలి, ఆ నీటిని చంద్రకాంతి ధారగా, తెల్ల స్ఫటిక ప్రవాహంగా, వేడి పాలవలె భావించాలి।

Verse 134

कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः । धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह ॥ १३४ ॥

శ్రీకృష్ణుని భక్తితో ఆరాధిస్తూ గ్రామానికి వెళ్లే సాధకుడు, కుటుంబసభ్యులతో కలిసి ధనం, వస్త్రాలు, భోజనం వంటి సమృద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 135

यावत्संतर्पयेन्मंत्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् । तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि ॥ १३५ ॥

మంత్రసాధకుడు ఎంత సంఖ్యతో తర్పణం చేస్తాడో, అంతే సంఖ్యతో మంత్రజపం చేయాలి; తర్పణం ద్వారానే ఇతర సమస్త కార్యాలనూ సిద్ధి చేయగలడు।

Verse 136

काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च । श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मंत्री श्रियमिच्छन्निनिंदिताम् ॥ १३६ ॥

ఇప్పుడు సాధకుల హితార్థం కామ్యహోమాన్ని వివరిస్తాను. ధర్మసమ్మతమైన, నిందారహితమైన శ్రీ-సంపదను కోరువాడు మంత్రజ్ఞుడు శుభపుష్పాలతో ఆహుతులు అర్పించాలి.

Verse 137

साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये । वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन् ॥ १३७ ॥

ఘృతాన్న సమృద్ధి కోసం నెయ్యి కలిపిన వండిన అన్నంతో ఆహుతి ఇవ్వాలి. అడవి పుష్పాలతో ద్విజులను, జాతి (మల్లె) పుష్పాలతో భూపతులను (రాజులను) పూజించాలి.

Verse 138

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा । वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम् ॥ १३८ ॥

ముదురు రంగు పుష్పాలతో వైశ్యులను, అలాగే నీలోత్పలాలతో శూద్రులను వశపరచాలి. లవణాలతో అందరినీ, కమలాలతో యువతీ జనాన్ని వశం చేయాలి.

Verse 139

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

గోశాలలో నెయ్యి కలిపిన పాయసంతో చేసిన హోమం గోవులకు త్వరగా శాంతిని కలిగిస్తుంది; గోకులేశ్వరుడైన గోపాలుడే వారి రక్షకుడు.

Verse 140

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम् । ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मंत्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः ॥ १४० ॥

శిక్షా-వేషధారిగా, కింకిణీజాలంతో శోభించే శ్రీకృష్ణుని ధ్యానించి, మంత్రజ్ఞుడు శుభజలాలతో—మనసులో వాటిని పాలుగా భావించి—తర్పణ చేయాలి.

Verse 141

धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतंदुलैः ॥ १४१ ॥

ఆయన ప్రసన్నుడై అతనికి ధనం, ధాన్యం, పుత్రులు, కీర్తి ప్రసాదిస్తాడు—బ్రహ్మవృక్ష సమిధలతో గానీ, కుశగడ్డితో గానీ, లేదా నువ్వులు–బియ్యం గింజలతో గానీ కర్మ చేయబడినా।

Verse 142

जुहुयादयुतं मंत्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने । वशयेद्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः ॥ १४२ ॥

మంత్రజ్ఞుడు త్రిమధుతో లేపిన ద్రవ్యాలతో హుతాశనంలో పదివేల ఆహుతులు సమర్పించాలి; అనంతరం రాజవృక్షజన్య పదార్థాలతో బ్రాహ్మణులను వశపరచాలి।

Verse 143

प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरंङकुसुमैस्तथा । पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदंतिमान्सुधीः ॥ १४३ ॥

పుష్పాలతో—కురంగ పుష్పాలతో కూడి—క్షత్రియులను, వైశ్యులను వశపరచాలి; అలాగే పాటల వృక్షజ పుష్పాలతో బుద్ధిమంతుడు హఠవంతులనూ (అహంకారులనూ) వశపరచాలి।

Verse 144

श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् । हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वरांगनाः ॥ १४४ ॥

తెల్ల పద్మాలు, ఎర్ర పద్మాలు, చంపక పుష్పాలు, పాటలా పుష్పాలు—ఈ క్రమంలో తీసుకొని, త్రిమధుతో లేపిన ద్రవ్యాలతో పదివేల ఆహుతులు సమర్పిస్తే, కోరిన శ్రేష్ఠ స్త్రీలను వశపరచవచ్చు।

Verse 145

नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः । वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम् ॥ १४५ ॥

నిశీథంలో (అర్ధరాత్రి) త్రిమధులో ముంచిన హయారి పుష్పాలతో నిత్యం విధిని ఆచరించాలి; ఎనిమిది రోజులు నియమాన్ని సమ్యక్‌గా నిలుపుకున్న ప్రాజ్ఞుడు శ్రేష్ఠ స్త్రీలను వశపరచగలడు।

Verse 146

अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः । प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशोऽपि वशीभवेत् ॥ १४६ ॥

రాత్రివేళ మూడు విధాల తేనెలో నానబెట్టిన తెల్ల ఆవాల గింజలతో ముప్పై వేల ఆహుతులు ప్రతిదినం ఒక నెల హోమం చేస్తే, దేవేంద్రుడుకూడా వశమవుతాడు।

Verse 147

आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे । स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेंदूहात्सुधीः ॥ १४७ ॥

గోపికల వస్త్రాలను తెచ్చి వేపచెట్టుపై ఎక్కి, ఆకాశం మరియు చంద్రుని వైపు ముఖం పెట్టి, జ్ఞాని సాధకుడు రాత్రివేళ శ్రీకృష్ణుని స్మరించి వెయ్యిసార్లు జపించాలి।

Verse 148

हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः । बहुना किमिहोक्तेन मंत्रोऽयं सर्ववश्यकृत् ॥ १४८ ॥

హఠబలంతో సాధకుడు త్వరగా ఉర్వశీని కూడా తనవైపు ఆకర్షించగలడు। ఇక్కడ మరెంత చెప్పాలి? ఈ మంత్రం సర్వవశీకరణకారి అని చెప్పబడింది।

Verse 149

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

ఇప్పుడు మనుష్యులకు మోక్షం ప్రసాదించే పరమ రహస్యాన్ని చెబుతున్నాను—తన హృదయ కమలంలో సర్వవ్యాపి దేవకీనందన శ్రీకృష్ణుని ధ్యానించాలి।

Verse 150

श्रीमत्कुन्देंदुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् । वंदे वेद्यं मुनींद्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्यांगालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम् ॥ १५० ॥

కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె గౌరవర్ణుడు, శ్రీమంతుడు, కమలనేత్రుడు, శంఖచక్రధారి; తన కరపద్మాలలో గదా, పద్మం ధరించి, నూతన కమలమాలలతో దీప్తిమంతుడు—మునీంద్రులకు వేద్యుడు, దివ్యాభరణాలతో శోభితుడు, దివ్యాంగలేపన కాంతితో ప్రకాశించువాడు, సమస్త భయాలను హరించువాడు, పీతాంబరధారి, అసురారైన శ్రీనారాయణునికి నేను వందనం చేస్తాను।

Verse 151

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् । मन्वोरेकं द्वितारांतरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥ १५१ ॥

ఇలా స్పష్టంగా వికసించిన హృదయ పద్మాసనంపై ఆసీనుడైన ఆద్య పురుషుని ధ్యానించాలి—ఘన మేఘకాంతిలా ప్రకాశిస్తూ, అద్భుత స్వర్ణవర్ణుడై ఉన్నవాడిని. అనంతరం అర్క (సూర్య) మంత్రాన్ని లక్షసార్లు జపించాలి. తరువాత ఒక మంత్రంలో రెండు ‘తారా’ (ఓం) అక్షరాలను మధ్యలో చేర్చి, విధిగా చెప్పిన సమిధలతో, పాలు‑తేనె‑నెయ్యి‑చక్కెర కలిపి లేదా పాయసంతో, అర్కునకు వెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 152

एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे । ध्यायन्ननुदिनं मंत्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १५२ ॥

ఇలా తన హృదయ పద్మంలో లోకేశ్వరుడైన ఆరాధ్య శ్రీకృష్ణుని నిత్యం ధ్యానిస్తూ, మంత్రసాధకుడు ప్రతిదినం ఆ మంత్రాన్ని మూడు వేల సార్లు జపించాలి।

Verse 153

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः । कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः ॥ १५३ ॥

తర్వాత సాయంకాలంలో చెప్పిన విధానంతో సంపూర్ణ పూజ చేసి, మళ్లీ హవనం చేయాలి. ముందుగా చెప్పిన విధి ప్రకారం అన్నీ నిర్వహించి, మంత్రసాధకుడు తన మనస్సును అదే (దేవత/మంత్రం) లో లీనంగా ఉంచాలి।

Verse 154

एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनंदनम् । समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम् ॥ १५४ ॥

ఇలా నిత్యం గోపాలనందనుడు (శ్రీకృష్ణుడు) ను భజించే జ్ఞాని, భవసాగరాన్ని దాటి పరమపదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 155

मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कंदर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु । शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशोऽब्जम् ॥ १५५ ॥

అనలపురపుటం (అగ్ని-నగర) అనే ఆవరణమున్న పద్మయంత్రంలో మధ్య మరియు బాహ్య కోణాలలో, కర్ణికలో సాధ్యంతో కూడిన కందర్ప బీజాన్ని లిఖించాలి. రేకుల్లో ‘షడ్ద్వార-ద్విష్’ అంటే ఆరు ఇంద్రియద్వారాలను నియంత్రించే షడక్షర మంత్రాన్ని స్థాపించాలి. తరువాత శ్రీ మరియు శక్తిని ముందుగా ఉంచి, మనస్సును రక్షించే అక్షరాలను రెండుసార్లు తొమ్మిది (పద్దెనిమిది) అక్షర క్రమంలో వ్రాయాలి; అలాగే ఆవరణాల మధ్య భాగంలో దశాంతంతో కూడిన పది అక్షరాలు మరియు ఉత్తమ అనువర్యుని దశాక్షర మంత్రాన్ని—ఒక్కొక్కటిగా—పద్మంపై విన్యసించాలి।

Verse 156

भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या । पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयंत्रमखिलार्थदमेतदुक्तम् ॥ १५६ ॥

భూసద్మన-చిహ్నం మరియు అస్రగమనమంథ-లాంఛనంతో ఆవరించబడినది, గోరోచనాతో శుద్ధ స్వర్ణసూచితో లిఖితమైనది; తరువాత స్వర్ణపట్టపై ముడిచి చిన్న గులికగా చేసి స్వర్ణలాకెట్‌లో ధరించేది—ఇదే ‘గోపాల యంత్రం’, సమస్తార్థప్రదమని ప్రకటించబడింది.

Verse 157

संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् । रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम् ॥ १५७ ॥

మహర్షులచే సమ్యక్‌గా సమీకరించబడి, అభిషిక్తమై, జపింపబడిన ఈ (మంత్ర/యంత్రం) ధరించదగినది; త్రిలోక వశీకరణంలో ఇది ఏకైక నిపుణం. రక్షణ, యశస్సు, సంతానం, భూమి, ధనం, ధాన్యం, లక్ష్మీ మరియు సౌభాగ్యం కోరువారు దీనిని నిరంతరం ధరించాలి—దీని వీర్యం అమూల్యం.

Verse 158

स्मरस्त्रिविक्रमाक्रांतश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ । षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः ॥ १५८ ॥

‘స్మర’, ‘త్రివిక్రమాక్రాంత’, ‘చాక్రీష్ట్యాయ’, ‘హృత్’—ఇలా ఈ (మంత్రం) ఉంటుంది. ఇది షడక్షర మంత్రంగా ప్రకటించబడింది; ఇది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 159

क्रोडः शान्तींदुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् । गोविंदवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम् ॥ १५९ ॥

‘క్రోడ’—శాంతి, ఇందు (చంద్ర) మరియు వహ్ని (అగ్ని)తో సంయుక్తమైతే—ప్రసిద్ధ ‘మాయా-బీజం’గా కీర్తించబడింది. అలాగే ‘గోవింద’—వహ్ని మరియు చంద్రతో సంయుక్తమైతే—అది ‘శ్రీ-బీజం’గా ప్రకటించబడింది.

Verse 160

आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः । शालग्रामे मणौ यंत्रे मंडले प्रतिमासु वा ॥ १६० ॥

ఈ రెండు (బీజాల) ద్వారా అష్టాదశ-కల్పిత (పదెనిమిది భాగాల) విన్యాసం ఏర్పడి, మంత్రం ఇరవై అక్షరాలదిగా అవుతుంది. దీనిని శాలగ్రామ శిలపై, మణిపై, యంత్రంపై, పవిత్ర మండలంలో లేదా ప్రతిమలపై కూడా ప్రయోగించవచ్చు.

Verse 161

नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले । एवं यो भजंते कृष्णं स याति परमां गतिम् ॥ १६१ ॥

హరి పూజను నిత్యం చేయవలెను; కేవలం బాహ్య భూతలమాత్రముగా కాదు. ఈ విధంగా శ్రీకృష్ణుని భజించువాడు పరమగతిని పొందును.

Verse 162

विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् । कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः ॥ १६२ ॥

ఇరవై అక్షరాల మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మ అని, ఛందస్సు గాయత్రీ అని చెప్పబడింది. దేవత శ్రీకృష్ణుడు; బీజం కామము; శక్తి ‘ద్విఠా’ అని పండితులు పేర్కొంటారు.

Verse 163

रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरंगकल्पनम् । मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ ॥ १६३ ॥

‘రామ–అగ్ని–వేద–వేద–అబ్ధి’ అనే సంకేతాక్షరాలు మరియు నేత్రార్ణాలతో క్రమంగా మంత్రాంగాలను ఏర్పాటు చేశాడు. తరువాత మూలమంత్రంతో దానిని వ్యాపకంగా చేసి, నియత మనువుతో పుటితం/సిద్ధం చేశాడు.

Verse 164

मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः । दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १६४ ॥

సుసమాహితుడై మాతృకా అక్షరాలను వాటి వాటి స్థానాలలో న్యసించాలి. దశ తత్త్వాలను విన్యసించి, తరువాత మూలమంత్రంతో వ్యాపక న్యాసం చేయాలి.

Verse 165

मंत्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ १६५ ॥

తరువాత దేవతాభావ సిద్ధి కోసం మంత్రన్యాసం చేయాలి—శిరస్సుపై, లలాటంపై, భ్రూమధ్యంలో, నేత్రాలపై మరియు అలాగే కర్ణాలపై.

Verse 166

नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिंगे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

నాసారంధ్రాల వంక వద్ద, చిబుకంలో, కంఠంలో, భుజమూలంలో, హృదయంలో, ఉదరంలో, నాభి ప్రాంతంలో, లింగస్థానంలో మరియు మూలాధార పద్మంలో—ఇవి నియతమైన న్యాసస్థానాలుగా చెప్పబడినవి।

Verse 167

कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदंतान्मंत्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

హృదయం నుండి ప్రారంభించి క్రమంగా నడుము, మోకాళ్లు, జంఘలు, గుల్ఫాలు (మడమలు) మరియు పాదాలపై మంత్రన్యాసం చేయవలెను—ఇదే ‘సృష్టి-న్యాసం’ అని ప్రకటించబడింది।

Verse 168

हृदये चोदरे नाभौ लिंगे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

హృదయంలో, ఉదరంలో, నాభిలో, లింగస్థానంలో, మూలాధార పద్మంలో; అలాగే నడుము, మోకాళ్లు, జంఘలు, గుల్ఫాలు మరియు పాదాలలో కూడా (న్యాసం చేయాలి)।

Verse 169

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कंठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

క్రమంగా శిరోమధ్యంలో (మూర్ధ్ని), కపోలాల్లో, భ్రూమధ్యంలో, నేత్రాల్లో, కర్ణాల్లో, నాసికలో, వదనంలో, చిబుకంలో, కంఠంలో మరియు భుజమూలంలో మంత్రన్యాసం చేయవలెను।

Verse 170

नमोतान्मंत्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जंघयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

‘నమో’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రవర్ణాల న్యాసం ఇదే ‘స్థితి-న్యాసం’ అని చెప్పబడింది—పాదాల్లో, గుల్ఫాల్లో, జంఘల్లో మరియు మోకాళ్లలో కూడా।

Verse 171

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कंठदेशे च चिबुके वदने नसोः ॥ १७१ ॥

కటిలో, మూలస్థానంలో, లింగస్థానంలో, నాభిలో, జఠరంలో మరియు మళ్లీ హృదయంలో; భుజమూలంలో, కంఠదేశంలో, చిబుకంపై, ముఖంలో మరియు నాసికలో—ఈ స్థానాలలో (మంత్ర)న్యాసం విధించబడింది.

Verse 172

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि न्यसेन्मंत्रवर्णान्संहाराख्योऽयमीरितः ॥ १७२ ॥

చెవులపై, కళ్లపై, అలాగే భ్రూమధ్యంలో మరియు నిటిలంపై మంత్రాక్షరాలను న్యసించాలి; చివరగా శిరోమధ్యమైన మూర్ధ్నిపై స్థాపించాలి. దీనినే ‘సంహార’ న్యాసమని ప్రకటించారు.

Verse 173

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । मूर्तिपंजरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः ॥ १७३ ॥

మళ్లీ సృష్టి మరియు స్థితి న్యాసాలను నిర్వహించి, వైష్ణవోత్తముడు అనంతరం ‘మూర్తి-పంజర’ నామాలను పూర్వవిధంగానే విన్యసించాలి.

Verse 174

पुनः षडंगं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः ॥ १७४ ॥

మళ్లీ షడంగ సాధన చేసి, హృదయకమలంలో శ్రీకృష్ణుని ధ్యానించాలి—ద్వారవతిలో, వెయ్యి సూర్యుల వలె ప్రకాశించే ఉత్తమ భవనాల మధ్యన.

Verse 175

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके ॥ १७५ ॥

ఆ మణిమండపం చుట్టూ అనేక కల్పవృక్షాలు ఉండెను; దాని స్తంభాలు, ద్వారాలు, తోరణాలు మరియు చుట్టుపక్కల గోడలు అన్నీ జ్వలించే రత్నాలతో నిర్మితమైయుండెను.

Verse 176

फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके । पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः ॥ १७६ ॥

పూర్తిగా వికసించిన, అర్ధవికసిత పుష్పాలతో విచిత్రంగా అలంకరించిన విటానమునుండి ముత్యాల హారాలు వేలాడుచుండెను. మధ్యలో పద్మరాగమణి-ఖచిత భూమిపై రాజరత్నసమూహాలు ప్రకాశించెను.

Verse 177

अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः । रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगंतरे ॥ १७७ ॥

నిరంతరం జారిపడే రత్నధారలతో సమృద్ధమైన శుభకల్పవృక్షముని క్రింద, రత్నదీపాల వరుసలు దిశల మధ్యనున్న అంతరాలను ప్రకాశింపజేసెను.

Verse 178

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे । समासीनोऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः ॥ १७८ ॥

రత్నఖచిత సింహాసన-కమలముపై ఆసీనుడై, ఉదయసూర్యసమాన కాంతితో, కరిగిన స్వర్ణసమాన ద్యుతితో ప్రకాశించే అచ్యుత ప్రభువును ధ్యానించవలెను.

Verse 179

समानोदितचंद्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः । सर्वांगसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १७९ ॥

ఆయన కాంతి చంద్రసూర్యులు ఏకకాలంలో ఉదయించినట్లుగా—కోటికోట్ల మెరుపుల ద్యుతివలె. ఆయన సర్వాంగసుందరుడు, సౌమ్యుడు, సమస్త ఆభరణాలతో భూషితుడు.

Verse 180

पीतवासाः शंखचक्रगदांभोजलसत्करः । अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् ॥ १८० ॥

ఆయన పీతాంబరధారి; శంఖచక్రగదాపద్మాలను ధరించిన ఆయన కరములు ప్రకాశించుచుండెను. అనాహతంగా ఉప్పొంగి ప్రవహించే రత్నధారల ప్రవాహకలశమును ఆయన స్పృశించెను.

Verse 181

वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् । रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया ॥ १८१ ॥

వామ పద్మపాదాగ్రంతో నవపల్లవపు కోమల కాంతిని హరించుచు, శ్రీకృష్ణుని శిరస్సుపై రుక్మిణీ సత్యభామలు రత్నధారను నిరంతరం పోశిరి।

Verse 182

सिंचंत्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया । नाग्नजिती सुनंदा च दिशंत्यौ कलशौ तयोः ॥ १८२ ॥

నాగ్నజితీ మరియు సునందా తమ తమ చేతులలో కలశములు పట్టుకొని, శ్రీకృష్ణుని కుడి ఎడమ పార్శ్వములపై జలధారతో స్నానమాచరింపజేసి, ఆ ఇద్దరికీ ఆచారకలశములను సమర్పించిరి।

Verse 183

ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविंदासुलक्ष्मणे । रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः ॥ १८३ ॥

తదనంతరం కుడివైపు నిలిచిన మిత్రవిందకు, ఎడమవైపు నిలిచిన సులక్ష్మణకు, రత్ననదిలోనుండి పైకి తీసిన రత్నపూరిత రెండు ఘటములను వారికి సమర్పించెను।

Verse 184

जांबवती सुशीला च दिशंत्यौ दक्षवामके । बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः ॥ १८४ ॥

జాంబవతీ మరియు సుశీలా కుడి ఎడమ వైపుల నిలిచిరి; వారి వెలుపల చుట్టూరా పదహారు వేల సంఖ్యగల ప్రియ సతీమణులు పరివేష్టించి నిలిచిరి।

Verse 185

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः । तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयंतो धनैर्धराम् ॥ १८५ ॥

వారిని స్వర్ణధారలు, రత్నసమూహ ప్రవాహములతో నిండిన ప్రకాశవంతమైన కలశములుగా ధ్యానించవలెను; అలాగే వారి వెలుపల అష్టనిధులు ధనముతో భూమిని నింపుచున్నట్లు ధ్యానించవలెను।

Verse 186

तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपंचकं तद्दशांशतः ॥ १८६ ॥

దాని వెలుపల సమస్త వృష్ణులను పూర్వవిధంగా, అలాగే స్వరాది వర్ణాలను కూడా యథావిధిగా స్థాపించాలి. ఇలా ధ్యానించి మంత్రాన్ని ఐదు లక్షల సార్లు జపించి, అనంతరం దశాంశంతో సమాపనాచరణ చేయాలి.

Verse 187

अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् । विलिप्य गंधपंकेन लिखेदष्टदलांबुजम् ॥ १८७ ॥

ఎర్ర కమలాలతో హోమం చేసి, ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై పూజ చేయాలి. సుగంధ చందనాది లేపనంతో పూసి, అష్టదళ కమల మండలాన్ని చిత్రించాలి.

Verse 188

कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् । शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम् ॥ १८८ ॥

కర్ణికలో షట్కోణాన్ని చిత్రించాలి; అక్కడ సాధ్యంతో కూడిన మన్మథుని (కామదేవుని) స్థాపించాలి. తరువాత మిగిలిన పదిహేడు అక్షరాలతో బీజ-స్వరాన్ని చుట్టుముట్టాలి.

Verse 189

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् । षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः ॥ १८९ ॥

తూర్పు భాగంలో ‘రక్షః’ను స్థాపించాలి, వాయు దిశా కోణాలలో ‘అనిల’ను వ్రాయాలి. మిగిలిన స్థానాలలో ‘శ్రీ’ మరియు ‘సంవిద్’ను కూడా స్థాపించాలి. షట్కోణంలోని ఆరు సంధి స్థానాలలో, కమల కేశరాలపై మూడు మూడు చొప్పున లిఖించాలి.

Verse 190

विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामंत्रं दलाष्टके । षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः ॥ १९० ॥

అష్టదళంలో స్మర-గాయత్రీను, మాలా-మంత్రాన్ని లిఖించాలి. ఆరు ‘ఊషః’లను వ్రాసి, దాని వెలుపల మాతృకా అక్షరాలతో (వర్ణమాలతో) చుట్టుముట్టాలి.

Verse 191

भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि । भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम् ॥ १९१ ॥

బాహ్య భాగంలో భూ-బింబాన్ని చిత్రించాలి; శ్రీ, మాయ మొదలుకొని దిశలలోను ఉపదిశలలోను కూడా స్థాపించాలి. భూ-ఆవరణం చతురస్రంగా ఉండి అష్ట వజ్రచిహ్నాలతో అలంకృతమై ఉండాలి.

Verse 192

एतद्यंत्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् । संस्कृतं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि ॥ १९२ ॥

ఈ యంత్రాన్ని బంగారం మొదలైన పలకలపై పూర్వవిధంగా లిఖించి, విధివిధానంగా సంస్కరించి ఎవడు ధరిస్తాడో, అతడు త్రిదశ దేవతలచేత కూడా పూజ్యుడవుతాడు.

Verse 193

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

ఇక్కడ గాయత్రీ మంత్రంగా ఉండాలి; వామదేవ, పుష్పబాణ—ఈ రెండింటి ప్రయోగం ఇక్కడ. ‘విద్మహే’ ‘ధీమహి’ పదాలతో యుక్తమై—అనంగుడు (కామదేవుడు) మా ధీని ప్రేరేపించుగాక.

Verse 194

जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरंजनी । हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम् ॥ १९४ ॥

జప ప్రారంభంలో గోపాల మంత్రాలకు చెందిన జనరంజనీ సూత్రం జపించవలెను. ‘ఙేం’ బీజంతో ప్రారంభమయ్యే కామదేవ హృదయమంత్రం సర్వజనప్రియమని చెప్పబడింది.

Verse 195

उक्त्वा सर्वजनांते तु संमोहनपदं तथा । ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च ॥ १९५ ॥

అనంతరం అందరి సమక్షంలో సంమోహన పదాన్ని ఉచ్చరించి, అందరినీ ఉద్దేశించి “జ్వల జ్వల—ప్రజ్వల!” అని ప్రకటిస్తూ మంత్రాన్ని పలికెను.

Verse 196

हृदयं मम च ब्रूयाद्वशंकुरुयुगं शिरः । प्रोक्तो मदनमंत्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः ॥ १९६ ॥

“మమ హృదయం” అని పలికి, తరువాత “వశీకరణ-యుగం” అని ఉచ్చరించి శిరస్సుపై న్యాసం చేయాలి. ఈ విధంగా నలభై ఎనిమిది అక్షరాల మదనమంత్రం ప్రకటించబడింది.

Verse 197

जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः । पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ १९७ ॥

జపాది కర్మారంభంలో త్రిలోకాన్ని వశపరచే స్మరబీజాది బీజాక్షరాలను ముందుగా జపించాలి. పూర్వవిధంగా పీఠాన్ని అర్చించి, మూలం నుంచే దేవమూర్తిని సంకల్పించి ధ్యానించాలి.

Verse 198

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् । आसनादिविभूषांतं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् ॥ १९८ ॥

అనంతరం భక్తితో అచ్యుతుని ఆవాహన చేసి, సమస్త ఉపచారాలతో సంపూర్ణం చేసి పూజించాలి—ఆసనాది సేవల నుండి చివరి విభూషణం వరకు. తరువాత న్యాసక్రమానుసారం మళ్లీ ఆరాధించాలి.

Verse 199

सृष्टिं स्थितिं षडंगं च किरीटं कुंडलद्वयम् । शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ ॥ १९९ ॥

ఆయన సృష్టి-స్థితి శక్తులను, అలాగే షడంగాలను ధరించును; కిరీటం, జత కుండలాలు; ఇంకా శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, మాల, శ్రీवत్స-కౌస్తుభ చిహ్నాలను కూడా వహించును.

Verse 200

गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः । षट्कोणेषु षडंगानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत् ॥ २०० ॥

సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలతో సమ్యకంగా అర్చించి, ఉత్తమ వైష్ణవుడు మూలమంత్రంతో షట్కోణాల ఆరు మూలల్లో షడంగాలను పూజించాలి. తరువాత దిక్పత్రాలలో క్రమంగా ఆరాధించాలి.