Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्वात्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच मनुष्याणां तु हरणं कृत्वा स्त्रीणां गृहस्य च / वापीकूपजलानां च शुध्येच्चान्द्रायणेन तु

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలోని ముప్పైమూడవ అధ్యాయం. వ్యాసుడు పలికెను—మనుష్యులను, స్త్రీలను, గృహాన్ని, అలాగే వాపీ‑కూప జలాన్ని అపహరించినవాడు ‘చాంద్రాయణ’ ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించుటవలన శుద్ధి పొందును।

Verse 2

द्रव्याणामल्पसाराणां स्तेयं कृत्वान्यवेश्मतः / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं तन्निर्यात्यात्मशुद्धये

ఇతరుల ఇంటి నుండి తక్కువ విలువైన ద్రవ్యములను దొంగిలించినవాడు, ఆత్మశుద్ధి కొరకు ‘సాంతపన కృచ్ఛ్ర’ ఆచరించవలెను; దానివలన పాపం నివృత్తి చెందును।

Verse 3

धान्यान्नधनचौर्यं तु कृत्वा कामाद् द्विजोत्तमः / स्वजातीयगृहादेव कृच्छ्रार्धेन विशुद्ध्यति

కాని ఒక ద్విజోత్తముడు కామవశాత్తు తన స్వజాతి వ్యక్తి ఇంటి నుండే ధాన్యము, అన్నము లేదా ధనము దొంగిలిస్తే, ‘కృచ్ఛ్ర’ వ్రతం యొక్క అర్ధభాగం ఆచరించుటచేత శుద్ధి పొందును।

Verse 4

भक्षभोज्यापहरणे यानशय्यासनस्य च / पुष्पमूलफलानां च पञ्चगव्यं विशोधनम्

భక్ష్య‑భోజ్యాలను అపహరించినప్పుడు, అలాగే వాహనం, శయ్య, ఆసనం అపహరణలోను, పుష్ప‑మూల‑ఫలాల విషయంలోను—పంచగవ్యమే శుద్ధి విధానం అని చెప్పబడింది।

Verse 5

तृणकाष्ठद्रुमाणां च शुष्कान्नस्य गुडस्य च / चैलचर्मामिषाणां च त्रिरात्रं स्यादभोजनम्

గడ్డి, కట్టెలు, చెట్లు, అలాగే ఎండిన అన్నం, బెల్లం, ఇంకా వస్త్రం, చర్మం, మాంసం విషయంలో—మూడు రాత్రులు భోజనం మానడం ప్రాయశ్చిత్తం।

Verse 6

मणिमुक्ताप्रवालानां ताम्रस्य रजतस्य च / अयः कांस्योपलानां च द्वादशाहं कणाशनम्

మణులు, ముత్యాలు, ప్రవాళాలు, అలాగే తామ్రం, రజతం, ఇంకా ఇనుము, కాంస్యం, రాళ్ల విషయంలో—పన్నెండు రోజులు కణాశనం (ధాన్యకణాలే భోజనం) విధి।

Verse 7

कार्पासकीटजोर्णानां द्विशफैकशफस्य च / पक्षिगन्धौषधीनां च रज्वाश्चैव त्र्यहं पयः

కార్పాసకీట (పట్టు పురుగు) అవశేషాలు, ద్విశఫ‑ఏకశఫ జంతువుల మృతదేహాలు, అలాగే పక్షులు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఔషధ మూలికలు, తాళ్లు—ఇవన్నీ మూడు రోజులు పాలతో శుద్ధి అవుతాయి।

Verse 8

नरमांसाशनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत् / काकं चैव तथा श्वानं जग्ध्वा हस्तिनमेव च / वराहं कुक्कुटं चाथ तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति

మనుష్యమాంసం తిన్నవాడు చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. అయితే కాకి, కుక్క, ఏనుగు, వరాహం లేదా కోడి మాంసం తింటే తప్తకృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 9

क्रव्यादानां च मांसानि पुरीषं मूत्रमेव च / गोगोमायुकपीनां च तदेव व्रतमाचरेत् / उपोष्य द्वादशाहं तु कूष्माण्डैर्जुहुयाद् घृतम्

క్రవ్యాదులు (శవభక్షకులు) మాంసం, లేదా మలం–మూత్రం, అలాగే గోవుతో మరియు గోమాయుక, పీన మొదలైన వాటితో సంబంధమైన అశుచిని భక్షించినవాడు, అదే ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. ద్వాదశ దినాలు ఉపవాసముండి కూష్మాండ (బూడిదగుమ్మడి)తో ఘృతాహుతులు హోమంలో సమర్పించాలి.

Verse 10

नकुलोलूकमार्जारं जग्ध्वा सांतपनं चरेत् / श्वापदोष्ट्रखराञ्जग्ध्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / व्रतवच्चैव संस्कारं पूर्वेण विधिनैव तु

నకులం, గుడ్లగూబ, లేదా పిల్లి మాంసం భక్షించినవాడు ‘సాంతపన’ ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. శ్వాపదం (హింసక వన్యమృగం), ఒంటె లేదా గాడిద మాంసం భక్షిస్తే ‘తప్తకృచ్ఛ్ర’ తపస్సుతో శుద్ధి కలుగుతుంది. అలాగే వ్రతంలాగానే సమాపన సంస్కారాన్ని కూడా పూర్వోక్త విధానానుసారమే చేయాలి.

Verse 11

बकं चैव बलाकं च हंसं कारण्डवं तथा / चक्रवाकं प्लवं जग्घ्वा द्वादशाहमभोजनम्

బకం, బలాకం, హంసం, కారణ్డవం, చక్రవాకం లేదా ప్లవం (జలపక్షి) మాంసం భక్షించినవాడు ద్వాదశ దినాలు నిరాహార ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి.

Verse 12

कपोतं टिट्टिभं चैव शुकं सारसमेव च / उलूकं जालपादं च जग्ध्वाप्येतद् व्रतं चरेत्

కపోతం, టిట్టిభం, శుకం, సారసం, గుడ్లగూబ లేదా జాలపాదం (జలపక్షి) మాంసం భక్షించిన తరువాత ఈ ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 13

शिशुमारं तथा चाषं मत्स्यमांसं तथैव च / जग्ध्वा चैव कटाहारमेतदेव चरेद् व्रतम्

శిశుమారం, చాషం, అలాగే చేప మాంసం భక్షించినవాడు, తరువాత కటాహారం (అతి పరిమిత సాదా ఆహారం) మాత్రమే తీసుకుంటూ, ఇదే ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 14

कोकिलं चैव मत्स्यांश्च मण्डुकं भुजगं तथा / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

కోకిల, చేప, కప్ప లేదా పాము మాంసం తిన్నవాడు, గోమూత్రం కలిపిన యవగంజి మాత్రమే తీసుకుంటూ ఒక నెలలో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 15

जलेचरांश्च जलजान् प्रत्तुदान्नखविष्किरान् / रक्तपादांस्तथा जग्ध्वा सप्ताहं चैतदाचरेत्

నీటిలో సంచరించే జీవులు, నీటిలో పుట్టినవి, ముక్కుతో పొడిచేవి, గోళ్లతో ఆహారం చల్లేవి, అలాగే ఎర్రపాద పక్షులను తిన్నవాడు, ప్రాయశ్చిత్తంగా ఇది ఏడు రోజులు ఆచరించాలి।

Verse 16

शुनो मांसं शुष्कमांसमात्मार्थं च तथा कृतम् / भुक्त्वा मासं चरेदेतत् तत्पापस्यापनुत्तये

కుక్క మాంసం, ఎండబెట్టిన మాంసం లేదా స్వార్థసుఖార్థం సిద్ధం చేసిన మాంసం తిన్నవాడు, ఆ పాప నివృత్తికై ఈ వ్రతాన్ని ఒక నెల ఆచరించాలి।

Verse 17

वार्ताकं भुस्तृणं शिग्रुं खुखुण्डं करकं तथा / प्राजापत्यं चरेज्जग्ध्वा शङ्खं कुम्भीकमेव च

వంకాయ, భుస్తృణ గడ్డి, శిగ్రు (మునగ), ఖుఖుణ్డ, కరక, అలాగే శంఖ, కుంభీక అనే కొన్ని శాకాలు తిన్నవాడు, ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి।

Verse 18

पलाण्डुं लशुनं चैव भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् / नालिकां तण्डुलीयं च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

ఉల్లిపాయలు మరియు వెల్లుల్లి తిన్నవాడు చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించాలి; కానీ నాళికా, తండులీయ అనే ఆకుకూరలు తింటే ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 19

अश्मान्तकं तथा पोतं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति / प्राजापत्येन शुद्धिः स्यात् कक्कुभाण्डस्य भक्षणे

అశ్మాంతకము మరియు పోతను భక్షించినవాడు తప్తకృచ్ఛ్ర వ్రతం ఆచరించితే శుద్ధి పొందును. కక్కుభాండం తిన్నచో ప్రాజాపత్య వ్రతముచే శుద్ధి కలుగును.

Verse 20

अलाबुं किंशुकं चैव भुक्त्वा चैतद् व्रतं चरेत् / उदुम्बरं च कामेन तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

అలాబు (సొరకాయ) మరియు కింశుక (పలాశ పుష్పం) భక్షించినవాడు ఈ వ్రతం ఆచరించవలెను. కానీ కోరికవశాత్తు ఉదుంబరాన్ని తింటే తప్తకృచ్ఛ్ర తపస్సుతో శుద్ధి పొందును.

Verse 21

वृथा कृसरसंयावं पायसापूपसंकुलम् / भुक्त्वा चैवं विधं त्वन्नं त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

కృసరము, సంయావము, పాయసము, ఆపూపములతో కలిసిన భోజనాన్ని వ్యర్థంగా/అనుచితంగా భక్షించినచో, అటువంటి అన్నం తిన్నవాడు మూడు రాత్రుల నియమంతో శుద్ధి పొందును.

Verse 22

पीत्वा क्षीराण्यपेयानि ब्रह्मचारी समाहितः / गोमूत्रयावकाहारो मासेनैकेन शुद्ध्यति

సమాధానచిత్తుడైన బ్రహ్మచారి పాలు మరియు ఇతర అనుమత పానీయాలు త్రాగి, గోమూత్రం మరియు యావకము (యవగంజి) ఆహారంగా తీసుకొని, ఒక నెలలో శుద్ధి పొందును.

Verse 23

अनिर्दशाहं गोक्षीरं माहिषं चाजमेव च / संधिन्याश्च विवत्सायाः पिबन् क्षीरमिदं चरेत्

పాలిచ్చిన పది రోజులలోపు గోవు పాలను త్రాగకూడదు; అలాగే మహిషి పాలు, మేక పాలు కూడా త్రాగరాదు. సంధినీ (ఋతుమతి) లేదా వివత్సా (దూడను కోల్పోయిన) గోవు పాలను త్రాగినచో ఈ ప్రాయశ్చిత్త వ్రతం ఆచరించవలెను.

Verse 24

एतेषां च विकाराणि पीत्वा मोहेन मानवः / गोमूत्रयावकाहारः सप्तरात्रेण शुद्ध्यति

ఈ (అశుద్ధ పదార్థాల) వికారాలను మోహవశంగా ఎవడు త్రాగుతాడో, అతడు గోమూత్రం మరియు యావక-గంజి ఆహారంగా తీసుకొని ఏడు రాత్రుల్లో శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 25

भुक्त्वा चैव नवश्राद्धे मृतके सूतके तथा / चान्द्रायणेन शुद्ध्येत ब्राह्मणस्तु समाहितः

నవశ్రాద్ధంలో గాని, మృతక-సూతక కాలంలో గాని బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేసి ఉంటే, సమాహితుడై నియమంతో చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తం చేసి శుద్ధి పొందాలి.

Verse 26

यस्याग्नौ हूयते नित्यं न यस्याग्रं न दीयते / चान्द्रायणं चरेत् सम्यक् तस्यान्नप्राशने द्विजः

ఎవరి ఇంట నిత్యం హోమం జరుగుతుందో గాని, అన్నపు మొదటి భాగం (అగ్రం) అర్పించబడదో, వారి అన్నాన్ని ద్విజుడు భుజించకూడదు. భుజిస్తే సమ్యకంగా చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించాలి.

Verse 27

अभोज्यानां तु सर्वेषां भुक्त्वा चान्नमुपस्कृतम् / अन्तावसायिनां चैव तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

వివిధ అభోజ్య పదార్థాలను గాని, అంత్యావసాయినులతో సంబంధించి తయారైన అన్నాన్ని గాని భుజిస్తే, తప్తకృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 28

चाण्डालान्नं द्विजो भुक्त्वा सम्यक् चान्द्रायणं चरेत् / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्राब्दं पुनः संस्कारमेव च

ద్విజుడు చాండాలుని అన్నం భుజిస్తే సమ్యకంగా చాంద్రాయణం ఆచరించాలి. కానీ బుద్ధిపూర్వకంగా (తెలిసి) భుజిస్తే, ఒక సంవత్సరం కృచ్ఛ్రం చేసి, తరువాత మళ్లీ సంస్కారాన్ని (పునఃశుద్ధి కర్మలను) చేయించుకోవాలి.

Verse 29

असुरामद्यपानेन कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम् / अभोज्यान्नं तु भुक्त्वा च प्राजापत्येन शुद्ध्यति

అసురమద్యము సేవించినవాడు చాంద్రాయణ వ్రతము ఆచరించవలెను. భక్ష్యంకాని అన్నము తిన్నచో ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తముచే శుద్ధి పొందును.

Verse 30

विण्मूत्रपाशनं कृत्वा रेतसश्चैतदाचरेत् / अनादिष्टेषु चैकाहं सर्वत्र तु यथार्थतः

మలమూత్ర విసర్జన చేసిన తరువాత, అలాగే వీర్యస్రావం జరిగిన తరువాత కూడా ఇదే శౌచనియమాన్ని ఆచరించవలెను. ప్రత్యేక ఆదేశం లేనిచోట ఒక దినము పాటించుటే సర్వత్ర యథార్థ నియమము.

Verse 31

विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः / प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत्

ద్విజుడు వరాహం, గాడిద, ఒంటె, ఆవు, నక్క, కోతి లేదా కాకి యొక్క మూత్రం గాని మలం గాని తిన్నచో ప్రాయశ్చిత్తంగా చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించవలెను.

Verse 32

अज्ञानात् प्राश्य विण्मूत्रं सुरासंस्पृष्टमेव च / पुनः संस्कारमर्हन्ति त्रयो वर्णा द्विजातयः

అజ్ఞానవశాత్ ద్విజుడు మలమూత్రం గాని, మద్యస్పర్శితమైనదేదైనా గాని తిన్నచో, మూడు వర్ణాల ద్విజులు మళ్లీ సంస్కారము (పునఃశుద్ధి) పొందుటకు అర్హులు అవుతారు.

Verse 33

क्रव्यादां पक्षिणां चैव प्राश्य मूत्रपुरीषकम् / महासांतपनं मोहात् तथा कुर्याद् द्विजोत्तमः / भासमण्डूककुररे विष्किरे कृच्छ्रमाचरेत्

ద్విజోత్తముడు మోహవశాత్ మాంసభక్షి పక్షుల మూత్రం గాని మలం గాని తిన్నచో మహాసాంతపన ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలెను. భాస, మండూక, కురర లేదా విష్కిర పక్షిని తిన్నచో కృచ్ఛ్ర వ్రతం ఆచరించవలెను.

Verse 34

प्राजापत्येन शुद्ध्येत ब्राहामणोच्छिष्टभोजने / क्षत्रिये तप्तकृच्छ्रं स्याद् वैश्ये चैवातिकृच्छ्रकम् / शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्

బ్రాహ్మణుని ఎంగిలి తింటే ప్రాజాపత్య వ్రతం ద్వారా శుద్ధి కలుగుతుంది. క్షత్రియుని ఎంగిలికి తప్తకృచ్ఛ్రం, వైశ్యుని ఎంగిలికి అతికృచ్ఛ్రం చేయాలి. శూద్రుని ఎంగిలి తింటే ద్విజుడు చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించాలి.

Verse 35

सुराभाण्डोदरे वारि पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् / शुनोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गोमूत्रयावकाहारः पीतशेषं च रागवान्

మద్యపాత్రలోని నీరు త్రాగితే చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి. కుక్క ఎంగిలి తింటే ద్విజుడు మూడు రాత్రులు గోమూత్రం, యవలతో చేసిన ఆహారం తీసుకుని శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 36

अपो मूत्रपुरीषाद्यैर्दूषिताः प्राशयेद् यदा / तदा सांतपनं प्रोक्तं व्रतं पापविशोधनम्

మలమూత్రాదులచే కలుషితమైన నీటిని త్రాగినప్పుడు, పాప ప్రక్షాళన కోసం సాంతపన వ్రతం ఆచరించాలని చెప్పబడింది.

Verse 37

चाण्डालकूपभाण्डेषु यदि ज्ञानात् पिबेज्जलम् / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रं ब्राह्मणः पापशोधनम्

బ్రాహ్మణుడు తెలిసి కూడా చండాలుని బావి లేదా పాత్రలోని నీరు త్రాగితే, పాప పరిహారం కోసం సాంతపన కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి.

Verse 38

चाण्डालेन तु संस्पृष्टं पीत्वा वारि द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत पञ्चगव्येन चैव हि

చండాలుడు తాకిన నీటిని త్రాగితే, ద్విజుడు మూడు రాత్రులు ఉపవాసం ఉండి పంచగవ్యం సేవించడం ద్వారా శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 39

महापातकिसंस्पर्शे भुङ्क्ते ऽस्नात्वा द्विजो यदि / बुद्धिपूर्वं तु मूढात्मा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

మహాపాతకిని స్పర్శించిన తరువాత స్నానం చేయకుండానే ద్విజుడు భోజనం చేస్తే, అది మోహగ్రస్త మనస్సుతో అయినా జ్ఞానపూర్వకంగా చేసినదైతే, ‘తప్తకృచ్ఛ్ర’ అనే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 40

स्पृष्ट्वा महापातकिनं चाण्डालं वा रजस्वलाम् / प्रमादाद् भोजनं कृत्वा त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति

అజాగ్రత్తవశాత్తు మహాపాతకిని, చాండాలుని లేదా రజస్వల స్త్రీని తాకి, తరువాత భోజనం చేస్తే, మూడు రాత్రుల (ప్రాయశ్చిత్తాచరణ)తో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 41

स्नानार्हे यदि भुञ्जीत अहोरात्रेण शुद्ध्यति / बुद्धिपूर्वं तु कृच्छ्रेण भगवानाह पद्मजः

స్నానం చేయవలసిన సమయంలో ఎవరు భోజనం చేస్తే, ఒక అహోరాత్రంలో శుద్ధి పొందుతాడు; కానీ జ్ఞానపూర్వకంగా చేస్తే ‘కృచ్ఛ్ర’ ప్రాయశ్చిత్తం ద్వారానే శుద్ధి—అని భగవాన్ పద్మజుడు (బ్రహ్మ) ప్రకటించాడు।

Verse 42

शुष्कपर्युषितादीनि गवादिप्रतिदूषितम् / भुक्त्वोपवासं कुर्वोत कृच्छ्रपादमथापि वा

ఎండిపోయినది, పాతబడినది మొదలైన ఆహారం లేదా ఆవు మొదలైనవాటిచే కలుషితమైన అన్నం తిన్నట్లయితే ఉపవాసం చేయాలి; లేక ‘కృచ్ఛ్రపాద’ అనే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని కూడా ఆచరించవచ్చు।

Verse 43

संवत्सरान्ते कृच्छ्रं तु चरेद् विप्रः पुनः पुनः / अज्ञातभुक्तशुद्ध्यर्थं ज्ञातस्य तु विशेषतः

ప్రతి సంవత్సరాంతంలో బ్రాహ్మణుడు పునఃపునః ‘కృచ్ఛ్ర’ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని ఆచరించాలి—తెలియక (అశుద్ధ/అనుచితంగా) తిన్నదానికి శుద్ధి కోసం; తెలిసిన దోషమైతే మరింతగా।

Verse 44

व्रात्यानां यजनं कृत्वा परेषामन्त्यकर्म च / अभिचारमहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर्विशुद्ध्यति

వ్రాత్యుల కోసం యజ్ఞం చేసి, ఇతరుల అంత్యకర్మలు నిర్వహించి, అభిచారము (హానికర తంత్రక్రియ) చేసినా—మూడు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలతో శుద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 45

ब्राह्मणादिहतानां तु कृत्वा दाहादिकाः क्रियाः / गोमूत्रयावकाहारः प्राजापत्येन शुद्ध्यति

కానీ బ్రాహ్మణునిచేత హతుడైనవాడు మొదలైన (అశుద్ధ మరణాలు) విషయంలో, దహనాది క్రియలు చేసి—గోమూత్రం మరియు యావక-ఆహారంతో ఉండే ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 46

तैलाभ्यक्तो ऽथवा कुर्याद् यदि मूत्रपुरीषके / अहोरात्रेण शुद्ध्येत श्मश्रुकर्म च मैथुनम्

నూనె పూసుకున్న స్థితిలో మూత్రం లేదా మలం విసర్జిస్తే, ఒక అహోరాత్రంతో శుద్ధి కలుగుతుంది; అలాగే శ్మశ్రుకర్మ (గడ్డం/మీసం కత్తిరింపు) మరియు మైథునం తరువాత కూడా శుద్ధి విధి ఉంది.

Verse 47

एकाहेन विवाहाग्निं परिहार्य द्विजोत्तमः / त्रिरात्रेण विशद्ध्येत त्रिरात्रात् षडहं पुनः

హే ద్విజోత్తమా! గృహస్థుడి వివాహాగ్నిని ఒక రోజు పక్కన పెట్టినట్లయితే, మూడు రాత్రుల్లో శుద్ధి కలుగుతుంది; ఆ మూడు రాత్రుల తరువాత మళ్లీ ఆరు రోజులు (సంయమ/శౌచాచారం) ఆచరించాలి.

Verse 48

दशाहं द्वादशाहं वा परिहार्य प्रमादतः / कृच्छ्रं चान्द्रायणं कुर्यात् तत्पापस्यापनुत्तये

అజాగ్రత్తవశాత్తు దోషం కలిగితే, ముందుగా పది లేదా పన్నెండు రోజులు పరిహారం చేసి, ఆ పాప నివృత్తి కోసం కృచ్ఛ్రం మరియు చాంద్రాయణ వ్రతాలను ఆచరించాలి.

Verse 49

पतिताद् द्रव्यमादाय तदुत्सर्गेण शुद्ध्यति / चरेत् सांतपनं कृच्छ्रमित्याह भगवान् प्रभुः

పతితుని నుండి తీసుకున్న ద్రవ్యాన్ని త్యజించుటవలన శుద్ధి కలుగును. అలాగే సాంతపన కృచ్ఛ్రాన్ని ఆచరించుమని భగవాన్ ప్రభువు ప్రకటించెను.

Verse 50

अनाशकनिवृत्तास्तु प्रव्रज्यावसितास्तथा / चरेयुस्त्रीणि कृच्छ्राणि त्रीणि चान्द्रायणानि च

ఉపవాసాచరణను విడిచినవారు, అలాగే ప్రవ్రజ్యా వ్రతం నుండి చ్యుతులైనవారు—ప్రాయశ్చిత్తార్థం మూడు కృచ్ఛ్రాలు మరియు మూడు చాంద్రాయణాలు ఆచరించవలెను.

Verse 51

पुनश्च जातकर्मादिसंकारैः संस्कृता द्विजाः / शुद्ध्येयुस्तद् व्रतं सम्यक् चरेयुर्धर्मवर्धनाः

మళ్లీ జాతకర్మాది సంస్కారములచే సంస్కృతులైన ద్విజులు శుద్ధి పొందుదురు; ధర్మవర్ధకులై ఆ వ్రతాన్ని విధివిధానంగా సమ్యక్ ఆచరించవలెను.

Verse 52

अनुपासितसंध्यस्तु तदहर्यापको वसेत् / अनश्नन् संयतमना रात्रौ चेद् रात्रिमेव हि

సంధ్యోపాసన చేయని వాడు ఆ దినమంతా యాపకము (అల్పాహారం) తో నివసించవలెను. మనస్సు నియమించి భోజనం చేయక; రాత్రి లోపం జరిగితే ఆ రాత్రియే ఉపవాసం చేయవలెను.

Verse 53

अकृत्वा समिदाधानं शुचिः स्नात्वा समाहितः / गायत्र्यष्टसहस्रस्य जप्यं कुर्याद् विशुद्धये

సమిదాధాన కర్మ చేయకుండానే, శుచిగా స్నానం చేసి సమాహితచిత్తుడై, విశుద్ధికై గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఎనిమిది వేల సార్లు జపించవలెను.

Verse 54

उपासीत न चेत् संध्यां गृहस्थो ऽपि प्रमादतः / स्नात्वा विशुद्ध्यते सद्यः परिश्रान्तस्तु संयमात्

గృహస్థుడైనా నిర్లక్ష్యవశాత్ సంధ్యోపాసన చేయకపోతే, స్నానం చేసి వెంటనే శుద్ధి పొందుతాడు; కానీ నియమసంయమంతో అలసినవాడు స్థైర్యం వచ్చిన తరువాత చేయాలి.

Verse 55

वेदोदितानि नित्यानि कर्माणि च विलोप्य तु / स्नातकव्रतलोपं तु कृत्वा चोपवसेद् दिनम्

వేదవిహిత నిత్యకర్మలను వదిలి, స్నాతకవ్రతాచరణలో కూడా లోపం చేసినవాడు ఒక రోజు ఉపవాసం చేయాలి.

Verse 56

संवत्सरं चरेत् कृच्छ्रमग्न्युत्सादी द्विजोत्तमः / चान्द्रायणं चरेद् व्रात्यो गोप्रदानेन शुद्ध्यति

పవిత్ర అగ్నులను నిర్లక్ష్యం చేసిన ఉత్తమ ద్విజుడు ఒక సంవత్సరం కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. వ్రాత్యుడైనవాడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి; గోదానం వల్ల శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 57

नास्तिक्यं यदि कुर्वोत प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / देवद्रोहं गुरुद्रोहं तप्तकृच्छ्रेण शुद्ध्यति

ద్విజుడు నాస్తిక్యాన్ని చేసినట్లయితే ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. దేవద్రోహం మరియు గురుద్రోహానికి తప్తకృచ్ఛ్ర తపస్సుతో శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 58

उष्ट्रयानं समारुह्य खरयानं च कामतः / त्रिरात्रेण विशुद्ध्येत् तु नग्नो वा प्रविशेज्जलम्

ఎవరైనా ఇష్టపూర్వకంగా ఒంటె-వాహనం లేదా గాడిద-వాహనం ఎక్కితే, మూడు రాత్రుల్లో శుద్ధి పొందుతాడు; లేక నగ్నంగా నీటిలో ప్రవేశించి (స్నానంతో) శుద్ధి పొందాలి.

Verse 59

षष्ठान्नकालतामासं संहिताजप एव च / होमाश्च शाकला नित्यमपाङ्क्तानां विशोधनम्

‘అపాఙ్క్త్య’ులైనవారికి శుద్ధి కోసం ఒక నెల పాటు షష్ఠాన్న-కాల నియమం, సంహితా జపం, మరియు నిత్యం శాకల హోమాలు—ఇవే వారి విశోధన మార్గాలు అని చెప్పబడింది।

Verse 60

नीलं रक्तं वसित्वा च ब्राह्मणो वस्त्रमेव हि / अहोरात्रोषितः स्नातः पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

బ్రాహ్మణుడు నీలం లేదా ఎరుపు వస్త్రం ధరించినట్లయితే, అతడు ఒక అహోరాత్రం నియమంతో ఉండి, స్నానం చేసి, పంచగవ్యంతో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 61

वेदधर्मपुराणानां चण्डालस्य तु भाषणे / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यान्न ह्यन्या तस्य निष्कृतिः

చాండాలుడు వేదాలు, ధర్మశాస్త్రాలు లేదా పురాణాలను పలికితే/పఠిస్తే, అతనికి శుద్ధి కేవలం చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్తం ద్వారానే; ఇతనికి మరే పరిహారం లేదు।

Verse 62

उद्बन्धनादिनिहतं संस्पृश्य ब्राह्मणः क्वचित् / चान्द्रायणेन शुद्धिः स्यात् प्राजापत्येन वा पुनः

బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడైనా ఉరివేసి మొదలైన విధంగా హతుడైనవానిని తాకితే, అతడు చాంద్రాయణంతో లేదా మళ్లీ ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తంతో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 63

उच्छिष्टो यद्यनाचान्तश्चाण्डालादीन् स्पृशेद् द्विजः / प्रमादाद् वै जपेत् स्नात्वा गायत्र्यष्टसहस्रकम्

ద్విజుడు ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో, ఆచమనం చేయకుండా, అజాగ్రత్తగా చాండాలాది వారిని తాకితే, స్నానం చేసి ప్రాయశ్చిత్తార్థం గాయత్రీని ఎనిమిది వేల సార్లు జపించాలి।

Verse 64

द्रुपदानां शतं वापि ब्रह्मचारी समाहितः / त्रिरात्रोपोषितः सम्यक् पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

నియమబద్ధుడైన బ్రహ్మచారి వంద ‘ద్రుపద’ దోషాలు చేసినా, మనస్సు సమాహితంగా ఉంచి మూడు రాత్రులు విధిగా ఉపవాసం చేస్తే పంచగవ్యక్రియచే శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 65

चण्डालपतितादींस्तु कामाद् यः संस्पृशेद् द्विजः / उच्छिष्टस्तत्र कुर्वोत प्राजापत्यं विशुद्धये

కామవశంగా ఏ ద్విజుడు చండాలుడు, పతితుడు మొదలైనవారిని స్పర్శిస్తే, అతడు అశుచిగా అవుతాడు; అందుకే శుద్ధికై ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి।

Verse 66

चाण्डालसूतकशवांस्तथा नारीं रजस्वलाम् / स्पृष्ट्वा स्नायाद् विशुद्ध्यर्थं तत्स्पृष्टं पतितिं तथा

చండాలుడు, సూతకమున్నవాడు, శవం, అలాగే రజస్వల స్త్రీని స్పర్శించిన తరువాత శుద్ధికై స్నానం చేయాలి; వారి స్పర్శపడిన వస్తువును కూడా అలాగే శుద్ధి చేయాలి।

Verse 67

चाण्डालसूतकशवैः संस्पृष्टं संस्पृशेद् यदि / प्रमादात् तत आचम्य जपं कुर्यात् समाहितः

ప్రమాదవశంగా చండాలుడు, సూతకమున్నవాడు లేదా శవం స్పర్శించిన వస్తువును ఎవరు స్పర్శిస్తే, తరువాత ఆచమనం చేసి సమాహితమనస్సుతో శుద్ధికై జపం చేయాలి।

Verse 68

तत् स्पृष्टस्पर्शिनं स्पृष्ट्वा बुद्धिपूर्वं द्विजोत्तमः / आचमेत् तद् विशुद्ध्यर्थं प्राह देवः पितामहः

అశుచిని స్పర్శించినవాడిని స్పర్శించిన వ్యక్తిని జ్ఞానపూర్వకంగా స్పర్శించిన ద్విజోత్తముడు శుద్ధికై ఆచమనం చేయాలి—ఇలా దేవ పితామహుడు బ్రహ్మ చెప్పాడు।

Verse 69

भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचित् संस्त्रवेद् गुदम् / कृत्वा शौचं ततः स्नायादुपोष्य जुहुयाद् घृतम्

భోజనం చేస్తున్నప్పుడు బ్రాహ్మణునికి ఎప్పుడైనా గుదమునుండి స్రావం కలిగితే, శౌచం చేసి స్నానం చేయాలి; తరువాత ఉపవాసం ఉండి పవిత్ర అగ్నిలో ఘృతాహుతి ఇవ్వాలి।

Verse 70

चाण्डालान्त्यशवं स्पृष्ट्वा कृच्छ्रं कुर्याद् विशुद्धये / स्पृष्ट्वाभ्यक्तस्त्वसंस्पृश्यमहोरात्रेण शुद्ध्यति

చాండాలుడు, అంత్యజుడు లేదా శవాన్ని తాకినవాడు సంపూర్ణ శుద్ధి కోసం కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. అయితే స్నానం చేసి అభ్యంగం చేసుకొని తరువాత ‘అస్పృశ్య’ను తాకితే ఒక అహోరాత్రంలో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 71

सुरां स्पृष्ट्वा द्विजः कुर्यात् प्राणायामत्रयं शुचिः / पलाण्डुं लशुनं चैव घृतं प्राश्य ततः शुचिः

మద్యం (సురా)ను తాకిన ద్విజుడు శుచిగా ఉండి మూడు ప్రాణాయామాలు చేయాలి. అలాగే ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి తిన్న తరువాత ఘృతం సేవిస్తే శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 72

ब्राह्मणस्तु शुना दष्टस्त्र्यहं सायं पयः पिबेत् / नाभेरूर्ध्वं तु दष्टस्य तदेव द्विगुणं भवेत्

బ్రాహ్మణుని కుక్క కరిస్తే, మూడు రోజులు సాయంకాలం పాలు త్రాగాలి. కానీ నాభి పైభాగంలో కాటు ఉంటే అదే నియమం రెండింతలు చేయాలి।

Verse 73

स्यादेतत् त्रिगुणं बाह्वोर्मूर्ध्नि च स्याच्चतुर्गुणम् / स्नात्वा जपेद् वा सावित्रीं श्वभिर्दष्टो द्विजोत्तमः

బాహువులపై కాటు ఉంటే ఈ ప్రాయశ్చిత్తం మూడింతలు, శిరస్సుపై ఉంటే నాలుగింతలు చేయాలి. లేదా కుక్కలు కరిచిన ద్విజోత్తముడు స్నానం చేసి సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపం చేయాలి।

Verse 74

अनिर्वर्त्य महायज्ञान् यो भुङ्क्ते तु द्विजोत्तमः / अनातुरः सति धने कृच्छ्रार्धेन स शुद्ध्यति

మహాయజ్ఞాలను నిర్వహించకుండానే భోగించే శ్రేష్ఠ ద్విజుడు, ధనం ఉండి కష్టంలో లేకపోతే, కృచ్ఛ్ర వ్రతం అర్ధం ఆచరించి శుద్ధి పొందును।

Verse 75

आहिताग्निरुपस्थानं न कुर्याद् यस्तु पर्वणि / ऋतौ न गच्छेद् भार्यां वा सो ऽपि कृच्छ्रार्धमाचरेत्

ఆహితాగ్ని స్థాపించినవాడు పర్వదినంలో అగ్న్యుపస్థానం చేయకపోతే, లేదా ఋతుకాలంలో భార్యను సమీపించకపోతే, అతడూ కృచ్ఛ్ర వ్రతం అర్ధం ఆచరించాలి।

Verse 76

विनाद्भिरप्सु नाप्यार्तः शरीरं सन्निवेश्य च / सचैलो जलमाप्लुत्य गामालभ्य विशुद्ध्यति

నియత జలవిధిని చేయలేని ఆర్తుడు, దేహమనస్సును స్థిరపరచి వస్త్రాలతోనే నీటిలో మునిగి స్నానం చేయాలి; తరువాత గోదానం/గోఆలంభం చేసి శుద్ధి పొందును।

Verse 77

बुद्धिपूर्वं त्वभ्युदितो जपेदन्तर्जले द्विजः / गायत्र्यष्टसहस्रं तु त्र्यहं चोपवसेद् व्रती

బుద్ధిపూర్వకంగా సూర్యోదయానికి ముందే లేచి ద్విజుడు నీటిలో నిలబడి జపం చేయాలి; వ్రతధారి గాయత్రీని ఎనిమిది వేల సార్లు జపించి మూడు రోజులు ఉపవాసం చేయాలి।

Verse 78

अनुगम्येच्छया शूद्रं प्रेतीभूतं द्विजोत्तमः / गायत्र्यष्टसहस्रं च जप्यं कुर्यान्नदीषु च

శూద్రుడు తన ఇష్టంతో ప్రేతసంబంధ అశౌచంలో ఉన్న శ్రేష్ఠ ద్విజుణ్ణి అనుసరిస్తే, ఆ ద్విజుడు నదుల్లో నిలబడి గాయత్రీని ఎనిమిది వేల సార్లు జపించి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి।

Verse 79

कृत्वा तु शपथं विप्रो विप्रस्य वधसंयुतम् / मृषैव यावकान्नेन कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम्

బ్రాహ్మణహత్యతో సంబంధమైన శపథం చేసి బ్రాహ్మణుడు అబద్ధం పలికితే, యావక (యవ) ఆహారంతో ఉండి చాంద్రాయణ ప్రాయశ్చిత్త వ్రతం ఆచరించాలి।

Verse 80

पङ्क्त्यां विषमदानं तु कृत्वा कृच्छ्रेण शुद्ध्यति / छायां श्वपाकस्यारुह्य स्नात्वा संप्राशयेद् घृतम्

పంక్తి-భోజనంలో అసమానంగా లేదా అనుచితంగా దానం/విభజన చేసినవాడు కృచ్ఛ్ర వ్రతంతో శుద్ధి పొందుతాడు. తరువాత శ్వపాక (చాండాల) నీడలోకి వెళ్లి స్నానం చేసి ఘృతాన్ని విధిగా ప్రాశనం చేయాలి।

Verse 81

ईक्षेदादित्यमशुचिर्दृष्ट्वाग्निं चन्द्रमेव वा / मानुषं चास्थि संस्पृश्य स्नानं कृत्वा विशुद्ध्यति

అశౌచ స్థితిలో సూర్యుని చూడటం, లేదా అగ్ని గానీ చంద్రుని గానీ చూడటం, లేదా మనిషి ఎముకను తాకటం జరిగితే, స్నానం చేయడం వల్ల శుద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 82

कृत्वा तु मिथ्याध्ययनं चरेद् भैक्षं तु वत्सरम् / कृतघ्नो ब्राह्मणगृहे पञ्च संवत्सरं व्रती

ఎవరైనా మిథ్యాధ్యయనం (కపట/అశుద్ధ పఠనం) చేసినట్లయితే, ఒక సంవత్సరం భిక్షపై జీవించాలి. కృతఘ్నుడు వ్రతధారిగా బ్రాహ్మణుని ఇంట ఐదు సంవత్సరాలు నియమబద్ధ సేవతో నివసించాలి।

Verse 83

हुङ्कारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वङ्कारं च गरीयसः / स्नात्वानश्नन्नहः शेषं प्रणिपत्य प्रसादयेत्

బ్రాహ్మణుని పట్ల అవమాన సూచకంగా ‘హుంకారం’ పలికినా, లేదా పూజ్యమైన పెద్దవారిని ‘నీవు’ అని అనుచితంగా సంబోధించినా, స్నానం చేసి ఆ రోజు మిగతా భాగం ఉపవాసంగా ఉండి, సాష్టాంగ నమస్కరించి క్షమాపణ కోరాలి।

Verse 84

ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठं बद्ध्वापि वाससा / विवादे वापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत्

గడ్డి తునకతోనైనా కొట్టినా, వస్త్రంతో మెడను కట్టినా, వాదంలో జయించినా—అయినా నమస్కరించి అతనిని ప్రసన్నం చేయాలి।

Verse 85

अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ कुर्वोत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम्

బ్రాహ్మణుని హతమార్చినవాడు కృచ్ఛ్రం మరియు అతికృచ్ఛ్రం ప్రాయశ్చిత్తాలు ఆచరించాలి; బ్రాహ్మణుని రక్తం కార్చినవాడు కృచ్ఛ్ర-అతికృచ్ఛ్ర రెండింటినీ చేయాలి।

Verse 86

गुरोराक्रोशमनृतं कृत्वा कुर्याद् विशोधनम् / एकरात्रं त्रिरात्रं वा तत्पापस्यापनुत्तये

గురువును దూషిస్తూ అసత్య వాక్యాలు పలికినవాడు, ఆ పాప నివృత్తికై ఒక రాత్రి లేదా మూడు రాత్రులు ఉపవాసరూప శుద్ధి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి।

Verse 87

देवर्षोणामभिमुखं ष्ठीवनाक्रोशने कृते / उल्मुकेन दहेज्जिह्वां दातव्यं च हिरण्यकम्

దేవర్షుల ఎదుట ఉమ్మివేయడం లేదా దూషించడం చేసినవాడు, అగ్నిశలాకతో నాలుకను దహనం చేయుట (ప్రతీకాత్మకంగా) ప్రాయశ్చిత్తంగా చేసి, అలాగే స్వర్ణదానం చేయాలి।

Verse 88

देवोद्याने तु यः कुर्यान्मूत्रोच्चारं सकृद् द्विजः / छिन्द्याच्छिश्नं तु शुद्ध्यर्थं चरेच्चान्द्रायणं तु वा

దేవోద్యానంలో (ఆలయ ఉపవనంలో) ద్విజుడు ఒక్కసారైనా మూత్రవిసర్జన చేస్తే, శుద్ధికై శిశ్నఛ్ఛేదం చేయాలి—లేదా చాంద్రాయణ వ్రతరూప ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి।

Verse 89

देवतायतने मूत्रं कृत्वा मोहाद् द्विजोत्तमः / शिश्नस्योत्कर्तनं कृत्वा चान्द्रायणमथाचरेत्

మోహవశాత్ ద్విజోత్తముడు దేవాలయంలో మూత్రం చేసినచో, శిశ్నోచ్ఛేద ప్రాయశ్చిత్తం చేసి అనంతరం చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించవలెను।

Verse 90

देवतानामृषीणां च देवानां चैव कुत्सनम् / कृत्वा सम्यक् प्रकुर्वोत प्राजापत्यं द्विजोत्तमः

దేవతలును ఋషులును దేవగణములును నిందించిన పాపానికి విధివిధానంగా ప్రాయశ్చిత్తం చేసి, ద్విజోత్తముడు సమ్యకంగా ప్రాజాపత్య తపస్సు ఆచరించవలెను।

Verse 91

तैस्तु संभाषणं कृत्वा स्नात्वा देवान् समर्चयेत् / दृष्ट्वा वीक्षेत भास्वन्तं स्म्वत्वा विशेश्वरं स्मरेत्

వారితో సంభాషించి స్నానం చేసి, అనంతరం దేవతలను విధివిధానంగా ఆరాధించవలెను। ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని దర్శించి దానిని వీక్షిస్తూ, విశేశ్వరుడైన పరమేశ్వరుని స్మరించి మనస్సులో నిలుపుకోవలెను।

Verse 92

यः सर्वभूताधिपतिं विश्वेशानं विनिन्दति / न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि

సర్వభూతాధిపతియైన విశ్వేశ్వరుని నిందించువానికి, వందల సంవత్సరాలైనా ప్రాయశ్చిత్తం సాధ్యము కాదు।

Verse 93

चान्द्रायणं चरेत् पूर्वं कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम् / प्रपन्नः शरणं देवं तस्मात् पापाद् विमुच्यते

ముందుగా చాంద్రాయణ వ్రతం ఆచరించి, కృచ్ఛ్రం మరియు అతికృచ్ఛ్రం అనే తపస్సులనూ చేయవలెను। దేవుని శరణు పొంది సమర్పితుడైతే, ఆ పాపం నుండి విముక్తి పొందును।

Verse 94

सर्वस्वदानं विधिवत् सर्वपापविशोधनम् / चान्द्रायणं चविधिना कृच्छ्रं चैवातिकृच्छ्रकम्

విధివిధానంగా తన సమస్త సంపదను దానం చేయడం సర్వపాపాలను శుద్ధి చేస్తుంది; అలాగే నియమప్రకారం ఆచరించిన చాంద్రాయణ వ్రతం, కృచ్ఛ్రం మరియు అతికృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలు కూడా పాపక్షయాన్ని కలిగిస్తాయి।

Verse 95

पुण्यक्षेत्राभिगमनं सर्वपापविनाशनम् / देवताभ्यर्चनं नॄणामशेषाघविनाशनम्

పుణ్యక్షేత్రాలకు తీర్థయాత్ర చేయడం సర్వపాపనాశకము; అలాగే మనుష్యులకు దేవతారాధన సమస్త అఘాన్ని పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది।

Verse 96

अमावस्यां तिथिं प्राप्य यः समाराधयेच्छिवम् / ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते

అమావాస్య తిథినాడు ఎవడు భక్తితో శివుని సమారాధన చేసి, అనంతరం బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టునో, వాడు సర్వపాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 97

कृष्णाष्टम्यां महादेवं तथा कृष्णचतुर्दशीम् / संपूज्य ब्राह्मणमुखे सर्वपापैः प्रमुच्यते

కృష్ణాష్టమి మరియు కృష్ణచతుర్దశి నాడు మహాదేవుని విధిగా సంపూజించి, బ్రాహ్మణముఖంగా (అంటే బ్రాహ్మణుని గౌరవగ్రాహకునిగా చేసి) ఆ పూజను సమర్పిస్తే, సర్వపాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 98

त्रयोदश्यां तथा रात्रौ सोपहारं त्रिलोचनम् / दृष्ट्वेशं प्रथमे यामे मुच्यते सर्वपातकैः

త్రయోదశి రాత్రి, ఉపహారాలతో కూడిన త్రిలోచన ఈశ్వరుని మొదటి యామంలో దర్శించినవాడు సర్వపాతకాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 99

उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे समाहितः / यमाच धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च

కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు సమాహితుడై ఉపవాసం చేసి, యముని ధర్మరాజునిగా, అలాగే మృత్యువుగా అంతకునిగా కూడా విధిగా ఆరాధించాలి।

Verse 100

वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च / प्रत्येकं तिलसंयुक्तान् दद्यात् सप्तोदकाञ्जलीन् / स्नात्वा नद्यां तु पूर्वाह्ने मुच्यते सर्वपातकैः

వైవస్వత యమునికి, కాలునికి, సమస్త భూతక్షయానికి ఉద్దేశించి, ప్రతిసారి నువ్వులతో కలిపిన నీటిని ఏడు అంజలులు సమర్పించాలి। పూర్వాహ్నంలో నదిలో స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 101

ब्रह्मचर्यमधः शय्यामुपवासं द्विजार्चनम् / व्रतेष्वेतेषु कुर्वोत शान्तः संयतमानसः

అతడు బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి, నేలపై శయనం చేయాలి, ఉపవాసం చేయాలి, ద్విజులను (వేదపండిత బ్రాహ్మణులను) ఆరాధించాలి। ఈ వ్రతాలలో శాంతుడై మనస్సును నియంత్రించాలి।

Verse 102

अमावस्यायां ब्रह्माणं समुद्दिश्य पितामहम् / ब्राह्मणांस्त्रीन् समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः

అమావాస్యనాడు పితామహుడైన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి, ముగ్గురు బ్రాహ్మణులను భక్తితో ఆరాధిస్తే, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 103

षष्ठ्यामुपोषितो देवं शुक्लपक्षे समाहितः / सप्तम्यामर्चयेद् भानुं मुच्यते सर्वपातकैः

శుక్లపక్ష షష్ఠినాడు సమాహితుడై ఉపవాసం చేసి, సప్తమినాడు భానుడైన సూర్యదేవుని ఆరాధించాలి; అలా చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 104

भरण्यां च चतुर्थ्यां च शनैश्चरदिने यमम् / पूजयेत् सप्तजन्मोत्थैर्मुच्यते पातकैर्नरः

భరణీ నక్షత్రదినం, చతుర్థీ తిథి మరియు శనైశ్చర (శనివారం) రోజున యమధర్మరాజును పూజించాలి; అలా చేస్తే మనిషి ఏడు జన్మల పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 105

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् / द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य महापापैः प्रमुच्यते

ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండి జనార్దనుని విధివిధానంగా అర్చిస్తే, శుక్లపక్ష ద్వాదశీనాడు మహాపాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 106

तपो जपस्तीर्थसेवा देवब्राह्मणपूजनम् / ग्रहणादिषु कालेषु महापातकशोधनम्

తపస్సు, జపం, తీర్థసేవ, దేవ-బ్రాహ్మణ పూజ—గ్రహణాది కాలాలలో చేయబడితే అవి మహాపాతకాలను కూడా శుద్ధి చేస్తాయి।

Verse 107

यः सर्वपापयुक्तो ऽपि पुण्यतीर्थेषु मानवः / नियमेन त्यजेत् प्राणान् स मुच्येत् सर्वपातकैः

సర్వపాపాలతో కూడినవాడైనా, పుణ్యతీర్థాలలో నియమబద్ధంగా ప్రాణత్యాగం చేస్తే, అతడు సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 108

ब्रह्मघ्नं वा कृतघ्नं वा महापातकदूषितम् / भर्तारमुद्धरेन्नारी प्रविष्टा सह पावकम्

భర్త బ్రహ్మహంతకుడైనా, కృతఘ్నుడైనా, మహాపాతకాలతో కలుషితుడైనా—నారి పవిత్ర అగ్నిలో సహప్రవేశం చేసి భర్తను उद्धరించగలదు।

Verse 109

एतदेव परं स्त्रीणां प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः / सर्वपापसमुद्भूतौ नात्र कार्या विचारणा

బుధులు ఇదే స్త్రీలకు పరమ ప్రాయశ్చిత్తమని తెలుసుకున్నారు. ఇది సమస్త పాపాలను శమింపజేసేది గనుక ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 110

पतिव्रता तु या नारी भर्तृशुश्रूषणोत्सुका / न तस्या विद्यते पापमिह लोके परत्र च

పతివ్రతగా ఉండి భర్త సేవలో ఉత్సాహంగా నిమగ్నమయ్యే స్త్రీకి—ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ పాపం ఉండదు.

Verse 111

पतिव्रता धर्मरता रुद्राण्येव न संशयः / नास्याः पराभवं कर्तुं शक्नोतीह जनः क्वचित्

పతివ్రతగా ధర్మంలో రమించే ఆ స్త్రీ నిస్సందేహంగా రుద్రాణీ సమానమే. ఈ లోకంలో ఎక్కడా ఎవ్వరూ ఆమెను పరాభవింపజేయలేరు, అవమానింపలేరు.

Verse 112

यथा रामस्य सुभगा सीता त्रैलोक्यविश्रुता / पत्नी दाशरथेर्देवी विजिग्ये राक्षसेश्वरम्

రామునికి ప్రియమైన, త్రిలోకాల్లో ప్రసిద్ధమైన సీత—దాశరథి యొక్క దివ్య భార్య—రాక్షసేశ్వరుని జయించినట్లుగా.

Verse 113

रामस्य भार्यां विमलां रावणो राक्षसेश्वरः / सीतां विशालनयनां चकमे कालचोदितः

కాలప్రేరణతో రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు, రాముని నిర్మల భార్య అయిన విశాలనయన సీతను కోరుకున్నాడు.

Verse 114

गृहीत्वा मायया वेषं चरन्तीं विजने वने / समाहर्तुं मतिं चक्रे तापसः किल कामिनीम्

మాయచే వేషం ధరించి ఆమె నిర్మానుష్య అరణ్యంలో సంచరించింది; ఆ కామినిని పొందాలని తపస్వి మనసులో నిశ్చయించాడని కథనం।

Verse 115

विज्ञाय सा च तद्भावं स्मृत्वा दाशरथिं पतिम् / जगाम शरणं वह्निमावसथ्यं शुचिस्मिता

అతని ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి, దాశరథి అయిన భర్తను స్మరించి, శుచిస్మిత సీత యజ్ఞశాలాగ్నిని శరణు కోరింది।

Verse 116

उपतस्थे महायोगं सर्वदोषविनाशनम् / कृताञ्जली रामपत्नी शाक्षात् पतिमिवाच्युतम्

కృతాంజలిగా రామపత్నీ సీత సర్వదోషనాశకమైన ఆ మహాయోగాన్ని ఉపాసించింది; అచ్యుతుని సాక్షాత్తు భర్తవలె సమీపంగా భావించింది।

Verse 117

नमस्यामि महायोगं कृतान्तं गहनं परम् / दाहकं सर्वभूतानामीशानं कालरूपिणम्

నేను మహాయోగానికి నమస్కరిస్తున్నాను—అది కృతాంతస్వరూపం, పరమం, అగాధం; సమస్త భూతాలను దహించే కాలరూపి ఈశానుడు।

Verse 118

नमस्ये पावकं देवं साक्षिणं विश्वतोमुखम् / आत्मानं दीप्तवपुषं सर्वभूतहृदी स्थितम्

నేను పావకదేవునికి నమస్కరిస్తున్నాను—సర్వతోముఖ సాక్షి అయినవాడికి; సమస్త భూతాల హృదయాలలో నిలిచిన దీప్తస్వరూప ఆత్మకు।

Verse 119

प्रपद्ये शरणं वह्निं ब्रह्मण्यं ब्रह्मरूपिणम् / भूतेशं कृत्तिवसनं शरण्यं परमं पदम्

నేను అగ్నిని శరణు పొందుతున్నాను—ఆయన బ్రహ్మనిష్ఠుడు, బ్రహ్మస్వరూపుడు; భూతేశ్వరుడు, కృత్తివసనధారి, పరమ శరణ్యుడు, పరమ పదము।

Verse 120

ॐ प्रपद्ये जगन्मूर्तिं प्रभवं सर्वतेजसाम् / महायोगेश्वरं वह्निमादित्यं परमेष्ठिनम्

ఓం. జగన్మూర్తి అయిన, సమస్త తేజస్సులకు మూలమైన ఆయనను శరణు పొందుతున్నాను—మహాయోగేశ్వరుడు, దివ్య వహ్ని, ఆదిత్యుడు, పరమేష్ఠి।

Verse 121

प्रपद्ये शरणं रुद्रं महाग्रासं त्रिशूलिनम् / कालाग्निं योगिनामीशं भोगमोक्षफलप्रदम्

నేను రుద్రుని శరణు పొందుతున్నాను—మహాగ్రాసుడు, త్రిశూలధారి; కాలాగ్ని స్వరూపుడు, యోగుల ఈశ్వరుడు, భోగమోక్ష ఫలప్రదుడు।

Verse 122

प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं भुर्भुवः स्वः स्वरूपिणम् / हिरण्यमये गृहे गुप्तं महान्तममितौजसम्

హే విరూపాక్షా, నేను నిన్ను శరణు పొందుతున్నాను—భూః, భువః, స్వః అనే త్రిలోకమే నీ స్వరూపం; స్వర్ణమయ గృహంలో (ప్రకాశ హృదయంలో) గుప్తంగా ఉన్న నీవు మహానూ, అపార తేజస్సుతో ఉన్నవాడవు।

Verse 123

वैश्वानरं प्रपद्ये ऽहं सर्वभूतेष्ववस्थितम् / हव्यकव्यवहं देवं प्रपद्ये वह्निमीश्वरम्

సర్వభూతాలలో నివసించే వైశ్వానరుని నేను శరణు పొందుతున్నాను. దేవులకు, పితృలకు హవ్య-కవ్యాలను మోసే ఆ ఈశ్వర అగ్నిని నేను శరణు పొందుతున్నాను।

Verse 124

प्रपद्ये तत्परं तत्त्वं वरेण्यं सवितुः स्वयम् / भर्गमग्निपरं ज्योती रक्ष मां हव्यवाहन

నేను ఆ పరమ తత్త్వాన్ని శరణు పొందుచున్నాను—అది వరణీయము, స్వయంగా సవితృదేవుడు; దాని పవిత్ర భర్గప్రకాశము అగ్నిపరమైన పరమ జ్యోతి. హవ్యవాహనా, నన్ను రక్షించు.

Verse 125

इति वह्न्यष्टकं जप्त्वा रामपत्नी यशस्विनी / ध्यायन्ती मनसा तस्थौ राममुन्मीलितेक्षणा

ఇలా వహ్న్యష్టకాన్ని జపించిన యశస్వినీ రామపత్నీ (సీత) మనసులో ధ్యానిస్తూ స్థిరంగా నిలిచింది; రాముడు విస్తారంగా తెరిచిన కన్నులతో చూచుచుండెను.

Verse 126

अथावसथ्याद् भगवान् हव्यवाहो महेश्वरः / आविरासीत् सुदीप्तात्मा तेजसा प्रदहन्निव

అప్పుడు ఆ నివాసస్థానమునుండి భగవాన్ హవ్యవాహనుడు—మహేశ్వరుడు—ప్రకటించాడు; అతని అంతరాత్మ అత్యంత దీప్తమై, తన తేజస్సుతో అన్నిటినీ దహించుచున్నట్లు కనిపించింది.

Verse 127

स्वष्ट्वा मायामयीं सीतां स रावणवधेप्सया / सीतामादाय धर्मिष्ठां पावको ऽन्तरधीयत

రావణవధాన్ని సాధించాలనే ఉద్దేశంతో అగ్ని మాయామయీ సీతను సృష్టించాడు; ధర్మనిష్ఠ సీతను తీసుకొని పావకుడు అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 128

तां दृष्ट्वा तादृशीं सीतां रावणो राक्षसेश्वरः / समादाय ययौ लङ्कां सागरान्तरसंस्थिताम्

అటువంటి సీతను చూసి రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు ఆమెను పట్టుకొని సముద్రం అవతల ఉన్న లంకకు వెళ్లిపోయాడు.

Verse 129

कृत्वाथ रावणवधं रामो लक्ष्मणसंयुतः / मसादायाभवत् सीतां शङ्काकुलितमानसः

అనంతరం రావణవధ చేసి, లక్ష్మణసహితుడైన శ్రీరాముడు శంకతో కలతచెందిన మనస్సుతో సీతను సమీపించాడు।

Verse 130

सा प्रत्ययाय भूतानां सीता मायामीय पुनः / विवेश पावकं दीप्तं ददाह ज्वलनो ऽपि ताम्

అప్పుడు సమస్త భూతాలకు నిశ్చయం కలిగించుటకై సీత తన మాయాశక్తిని మళ్లీ ధరించి ప్రకాశించే అగ్నిలో ప్రవేశించింది; అగ్నిదేవుడు కూడా (దృశ్యమాత్రంగా) ఆమెను దహించాడు।

Verse 131

दग्ध्वा मायामयीं सीतां भगवानुग्रदीधितिः / रामायादर्शयत् सीतां पावको ऽभूत् सुरप्रियः

మాయామయీ సీతను దహించి, ఉగ్రకాంతిమంతుడైన భగవాన్ పావకుడు రామునకు నిజమైన సీతను దర్శింపజేశాడు; అలా అగ్ని దేవతలకు ప్రియుడయ్యాడు।

Verse 132

प्रगृह्य भर्तुश्चरणौ कराभ्यां सा सुमध्यमा / चकार प्रणतिं भूमौ रामाय जनकात्मजा

అప్పుడు సుమధ్యమైన జనకాత్మజ సీత రెండు చేతులతో భర్త పాదాలను పట్టుకొని భూమిపై రామునకు ప్రణామం చేసింది।

Verse 133

दृष्ट्वा हृष्टमना रामो विस्मयाकुललोचनः / ननाम वह्निं सिरसा तोषयामास राघवः

ఇది చూచి హర్షితమనస్సుతో, ఆశ్చర్యంతో కలతచెందిన నేత్రాలున్న రాఘవుడు శిరస్సుతో అగ్నికి నమస్కరించి అగ్నిదేవుని తృప్తిపరిచాడు।

Verse 134

उवाच वह्नेर्भगवान् किमेषा वरवर्णिनी / दग्धा भगवता पूर्वं दृष्टा मत्पार्श्वमागता

భగవాన్ అగ్నిని ఉద్దేశించి పలికెను—“ఈ వరవర్ణిని, మనోహర స్త్రీ ఎవరు? పూర్వం భగవంతునిచే దగ్ధమైన ఆమె, ఇప్పుడు నా దృష్టికి వచ్చి నా పక్కకు చేరింది।”

Verse 135

तमाह देवो लोकानां दाहको हव्यवाहनः / यथावृत्तं दाशरथिं भूतानामेव सन्निधौ

అప్పుడు హవ్యవాహన దేవుడు—లోకదాహక అగ్ని—సమస్త భూతగణాల సన్నిధిలో దాశరథి (రాముని) యెదుట జరిగినదంతా యథావృత్తంగా వివరించాడు।

Verse 136

इयं सा मिथिलेशेन पार्वतीं रुद्रवल्लभाम् / आराध्य लब्धा तपसा देव्याश्चात्यन्तवल्लभा

ఇదే ఆ స్త్రీ; మిథిలాధిపతి తపస్సుతో రుద్రప్రియ పార్వతీదేవిని ఆరాధించి ఆమెను పొందెను; ఆమె దేవికి అత్యంత ప్రియురాలైంది।

Verse 137

भर्तुः शुश्रूषणोपेता सुशीलेयं पतिव्रता / भवानीपार्श्वमानीता मया रावणकामिता

ఆమె భర్త సేవలో నిమగ్నమైనది, సుశీల, పతివ్రత; కానీ నేను—కామాతురుడైన రావణుడు—ఆమెను కోరుకొని భవానీ (పార్వతీ) సన్నిధికి తీసుకొచ్చాను।

Verse 138

या नीता राक्षसेशेन सीता भगवताहृता / मया मायामयी सृष्टा रावणस्य वधाय सा

రాక్షసాధిపతి అపహరించిన సీత నిజానికి భగవంతునిచే తీసుకోబడింది; రావణవధార్థం నేను మాయామయమైన సీతను సృష్టించాను।

Verse 139

तदर्थं भवता दुष्टो रावणो राक्षसेश्वरः / मयोपसंहृता चैव हतो लोकविनाशनः

ఆ కారణార్థమే నేను దుష్టుడైన రాక్షసేశ్వరుడు రావణుని సంహరించి వధించితిని—అతడు లోకవినాశకుడు.

Verse 140

गृहाण विमलामेनां जानकीं वचनान्मम / पश्य नारायणं देवं स्वात्मानं प्रभवाव्ययम्

నా వచనమున ఈ నిర్మలమైన జానకీని స్వీకరించుము. నారాయణ దేవుని దర్శించుము—ఆయనే నీ స్వాత్మ, సర్వప్రభవుడూ అవ్యయుడూ.

Verse 141

इत्युक्त्वा भगवांश्चण्डो विश्चार्चिर्विश्वतोमुखः / मानितो राघवेणाग्निर्भूतैश्चान्तरधीयत

ఇట్లు పలికి ఆ భగవానగ్ని—ఉగ్రుడు, విశ్వవ్యాప్త కాంతితో జ్వలించువాడు, సర్వదిక్ముఖుడు—రాఘవునిచే పూజింపబడి భూతగణములతో అంతర్ధానమయ్యెను.

Verse 142

एतते पतिव्रतानां वैं माहात्म्यं कथितं मया / स्त्रीणां सर्वाघशमनं प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम्

ఇదే పతివ్రతల మహాత్మ్యమని నేను చెప్పితిని. స్త్రీలకు ఇది సమస్త పాపశమనకరమైన ప్రాయశ్చిత్తమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 143

अशेषपापयुक्तस्तु पुरुषो ऽपि सुसंयतः / स्वदेहं पुण्यतीर्थेषु त्यक्त्वा मुच्येत किल्बिषात्

అశేష పాపములతో కూడిన పురుషుడైనను—సుసంయతుడై ఉంటే—పుణ్యతీర్థములలో దేహత్యాగము చేసి కిల్బిషమునుండి విముక్తుడగును.

Verse 144

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा पुण्येषु वा द्विजः / मुच्यते पातकैः सर्वैः समस्तैरपि पूरुषः

భూమిలోని సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ద్విజుడు—లేదా ఏదైనా పుణ్యస్థలంలో స్నానం చేసినా—అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; మనిషి సమస్తంగా కూడిన అపరాధాల నుండీ విడుదల పొందుతాడు.

Verse 145

व्यास उवाच इत्येष मानवो धर्मो युष्माकं कथितो मया / महेशाराधनार्थाय ज्ञानयोगं च शाश्वतम्

వ్యాసుడు పలికెను—ఇలా నేను మీకు మానవధర్మాన్ని వివరించాను; మహేశ్వరుడు (శివుడు) ఆరాధనార్థం శాశ్వతమైన జ్ఞానయోగమును కూడా చెప్పితిని.

Verse 146

यो ऽनेन विधिना युक्तं ज्ञानयोगं समाचरेत् / स पश्यति महादेवं नान्यः कल्पशतैरपि

ఈ విధానంతో నియమబద్ధుడై జ్ఞానయోగాన్ని ఆచరించువాడు మహాదేవుని ప్రత్యక్షంగా దర్శించును; ఇతరుడు వందల కల్పాలైనా ఆ దర్శనాన్ని పొందలేడు.

Verse 147

स्थापयेद् यः परं धर्मं ज्ञानं तत्पारमेश्वरम् / न तस्मादधिको लोके स योगी परमो मतः

పరమ ధర్మాన్ని స్థాపించువాడు—అంటే పరమేశ్వరునికి సంబంధించిన ఆ జ్ఞానాన్ని—లోకంలో అతనికంటే అధికుడు లేడు; అతడే పరమ యోగి అని భావించబడును.

Verse 148

य संस्थापयितुं शक्तो न कुर्यान्मोहितो जनः / स योगयुक्तो ऽपि मुनिर्नात्यर्थं भगवत्प्रियः

స్థాపించగల శక్తి ఉన్నప్పటికీ మోహితుడై చేయని వాడు, యోగసంపన్న ముని అయినా సరే, భగవంతునికి అత్యంత ప్రియుడు కాడు.

Verse 149

तस्मात् सदैव दातव्यं ब्राह्मणेषु विशेषतः / धर्मयुक्तेषु शान्तेषु श्रद्धया चान्वितेषु वै

కాబట్టి ఎల్లప్పుడూ దానం చేయవలెను—ప్రత్యేకంగా ధర్మనిష్ఠులు, శాంతస్వభావులు, శ్రద్ధాయుతులు అయిన బ్రాహ్మణులకు।

Verse 150

यः पठेद् भवतां नित्यं संवादं मम चैव हि / सर्वपापविनिर्मुक्तो गच्छेत परमां गतिम्

మీ హితార్థంగా నా ఈ సంభాషణను నిత్యం పఠించువాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై పరమగతిని పొందును।

Verse 151

श्राद्धे वा दैविके कार्ये ब्राह्मणानां च सन्निधौ / पठेत नित्यं सुमनाः श्रोतव्यं च द्विजातिभिः

శ్రాద్ధకర్మలో గాని దైవిక ధార్మిక కార్యంలో గాని, బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో, సుమనస్కుడై దీనిని నిత్యం పఠించవలెను; ద్విజులు కూడా వినవలెను।

Verse 152

योर्ऽथं विचार्य युक्तात्मा श्रावयेद् ब्राह्मणान् शुचीन् / स दोषकञ्चुकं त्यक्त्वा याति देवं महेश्वरम्

దీనర్థాన్ని విచారించి, యుక్తాత్ముడు శుచులైన బ్రాహ్మణులకు దీనిని శ్రవింపజేయవలెను; అతడు దోషరూప కంచుకాన్ని విడిచి దేవ మహేశ్వరుని చేరును।

Verse 153

एतावदुक्त्वा भगवान् व्यासः सत्यवतीसुतः / समाश्वास्य मुनीन् सूतं जगाम च यथागतम्

ఇంతటితో చెప్పి, సత్యవతీ సుతుడైన భగవాన్ వ్యాసుడు మునులను ఆశ్వాసింపజేసి, సూతునికి ఉపదేశించి, వచ్చిన మార్గముననే తిరిగి వెళ్లెను।