Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् / इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణము, షట్సాహస్రీ సంహిత, పూర్వవిభాగములో ముప్పైమూడవ అధ్యాయము ముగిసెను। ఋషులు పలికిరి—అవిముక్త మహాత్మ్యము యథావిధిగా చెప్పబడెను. ఇప్పుడు, హే సువ్రతా, ప్రయాగ మహాత్మ్యమును చెప్పుము।

Verse 2

यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै / इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्

హే సూతా! నీవు సర్వార్థవిదుడవు; అక్కడ ప్రసిద్ధమైన మహత్తర తీర్థములు ఏవైతే ఉన్నవో, వాటిని ఇప్పుడు మాకు వివరించుము।

Verse 3

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः / प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः

సూతుడు పలికెను—హే సమస్త ఋషులారా, వినుడి; నేను మీకు విస్తారముగా చెప్పుదును—ప్రయాగ మహాత్మ్యమును, అక్కడ దేవ పితామహుడు (బ్రహ్మ) నివసించుచున్నాడు।

Verse 4

मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने / यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्

మహాత్ముడైన మార్కండేయుడు కౌంతేయుడైన యుధిష్ఠిరునికి యథావిధిగా చెప్పినదే, అదే నేను మీ అందరికీ ఇప్పుడు వివరించుచున్నాను।

Verse 5

निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः / शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः

సోదరులతో కలిసి సమస్త కౌరవులను సంహరించిన తరువాత, రాజైన యుధిష్ఠిరుడు మహాశోకంతో కుంగి మోహమునకు, మూర్ఛకు లోనయ్యెను।

Verse 6

अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः / संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति

కొద్ది కాలంలోనే మహాతపస్వి మార్కండేయుడు హస్తినాపురమునకు వచ్చి రాజద్వారమున నిలిచెను।

Verse 7

द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् / मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः

ద్వారపాలకుడు ఆయనను చూచి వెంటనే రాజునకు తెలిపెను—“ముని మార్కండేయుడు మిమ్మల్ని దర్శించుటకు కోరుకొని ద్వారమున వేచియున్నాడు।”

Verse 8

त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् / स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने

అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు త్వరగా ద్వారమునకు వచ్చి భక్తిపూర్వకంగా పలికెను—“మహాప్రాజ్ఞా, మీకు స్వాగతం; మహామునీ, మీకు స్వాగతం।”

Verse 9

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् / अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने

ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది, ఈ రోజు నా వంశం తరించబడింది. మహామునీ, మీరు ప్రసన్నుడైనందున ఈ రోజు నా పితృదేవతలు తృప్తి పొందారు।

Verse 10

सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः / युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्

సింహాసనాన్ని సిద్ధం చేసి, మునివర్యుని పాదప్రక్షాళన, పూజ మొదలైన సత్కారక్రియలతో యుధిష్ఠిరుడు ‘మహాత్ముడు’ అని స్తుతిస్తూ ఆ మునిని పూజించాడు।

Verse 11

मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् / किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన మార్కండేయుడు యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు—‘ఓ విద్వన్మా, నీవెందుకు మోహపడుతున్నావు? నేను సమస్తం తెలిసికొని ఇక్కడికి వచ్చాను।’

Verse 12

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् / कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः

అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు నమస్కరించి మహామునితో అన్నాడు—‘సంక్షేపంగా చెప్పండి; దేనివల్ల పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందో।’

Verse 13

निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः / अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव

హే మునిపుంగవా, పరిస్థితుల బంధంలో మేము కౌరవులతో కలిసి యుద్ధంలో అనేక నిరపరాధ పురుషులు హతమయ్యారు।

Verse 14

येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि / मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति

హింస వల్ల పుట్టిన ఈ పాపం—అది పూర్వజన్మలో చేసినదైనా—దానినుంచి విముక్తి కలిగించే ఉపాయాన్ని దయచేసి మీరు చెప్పవలసినది।

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् / प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజా, మహాభాగ్యవంతుడా భారతవంశజా! నన్ను నీవు అడిగినదాన్ని విను. ప్రయాగయాత్ర మనుష్యులకు శ్రేష్ఠం, పాపనాశకము।

Verse 16

तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः / समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः

అక్కడ దేవాధిదేవుడు మహాదేవుడు—రుద్రుడు, విశ్వమరేశ్వరుడు—విరాజిల్లుచున్నాడు; అలాగే స్వయంభూ భగవాన్ బ్రహ్మ కూడా దేవతలతో కలిసి అక్కడే ఆసీనుడై ఉన్నాడు।

Verse 17

युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् / मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ భగవన్, ప్రయాగగమన ఫలాన్ని నేను వినదలచుకున్నాను. అక్కడ మరణించినవారికి ఏ గతి? అక్కడ స్నానం చేసినవారికీ ఏ ఫలం కలుగుతుంది?

Verse 18

ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् / भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते

ప్రయాగంలో నివసించువారికి ఏ ఫలం కలుగుతుందో చెప్పండి. ఇది మీకు తెలిసినదే; కనుక నాకు వివరించండి—మీకు నమస్కారం।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् / पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्

మార్కండేయుడు పలికెను—వత్సా, ఏ విధమైన ఆచరణ-చేష్టను చేయవలెనో, దాని ఫలము ఏమిటో నీకు చెప్పుదును; పూర్వము మహర్షులు సమ్యకుగా వివరించినదాన్ని నేను వినితిని.

Verse 20

एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् / अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः

ఇది ప్రజాపతి యొక్క పవిత్ర క్షేత్రము; త్రిలోకములందు ప్రసిద్ధము. ఇక్కడ స్నానము చేసి దేహత్యాగము చేసినవారు స్వర్గమునకు పోయి పునర్జన్మ పొందరు.

Verse 21

तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः / बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु

అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు సమేతంగా రక్షణ చేస్తారు. ఇంకా అక్కడ అనేక ఇతర తీర్థములు ఉన్నాయి; అవి నిజముగా సమస్త పాపములను హరించును.

Verse 22

कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि / संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्

ఇక్కడ వందల సంవత్సరములైనా నేను దీనిని పూర్తిగా వర్ణించలేను; అందుచేత ప్రయాగముని కీర్తనము, మహిమను సంక్షేపముగా చెప్పుదును.

Verse 23

षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् / यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः

అరవై వేల ధనుర్ధరులు సదా జాహ్నవీ (గంగా)ను కాపాడుదురు. ఏడు అశ్వముల రథారూఢుడైన సవితా (సూర్యదేవుడు) నిత్యము యమునను రక్షించును.

Verse 24

प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः / मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्

ప్రయాగంలో విశేషంగా వాసవుడు (ఇంద్రుడు) స్వయంగా నివసిస్తాడు; సమస్త దేవతలచే సమ్మతమైన ఆ పవిత్ర మండలాన్ని హరి (విష్ణువు) రక్షిస్తాడు।

Verse 25

न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः / स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्

శూలపాణి మహేశ్వరుడు నిత్యం న్యగ్రోధం (వటవృక్షం) రక్షిస్తాడు; అలాగే దేవతలు ఆ శుభమైన, సర్వపాపహరమైన పవిత్ర స్థానాన్ని కాపాడుతారు।

Verse 26

स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् / स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप / प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्

స్వకర్మచే ఆవరించబడిన జీవుడు ఆ పరమపదాన్ని పొందడు. అయితే, ఓ నరాధిపా! ఎవరిలో అతి స్వల్పమైన పాపమూ మిగిలి ఉన్నా, ప్రయాగాన్ని స్మరించువానికి అవన్నీ సంపూర్ణంగా క్షయమవుతాయి।

Verse 27

दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि / मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते

ఆ తీర్థాన్ని దర్శించడమే కాక, దాని నామసంకీర్తనచేత, లేదా దాని పవిత్ర మట్టిని తాకి లేపనం చేసుకున్నా మనిషి పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 28

पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी / प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्

ఓ రాజేంద్రా! అక్కడ ఐదు కుండాలు ఉన్నాయి; వాటి మధ్యగా జాహ్నవి (గంగా) ప్రవహిస్తుంది. ప్రయాగంలో ప్రవేశించిన మనిషి పాపం ఆ క్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 29

योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः / अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्

వేల యోజనాల దూరంలో ఉన్నా గంగను స్మరించే మనిషి, పాపకర్మలతో ఉన్నప్పటికీ పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 30

कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति / तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते

కీర్తనంతో పాపముల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది, దర్శనంతో మంగళాన్ని దర్శిస్తాడు; అలాగే, ఓ రాజేంద్రా, పవిత్ర జలాన్ని ఉపస్పృశించి స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 31

व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः / गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः

వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, దుఃఖితుడైనా, కోపగ్రస్తుడైనా—గంగా-యమున సంగమాన్ని చేరిన మనిషి, సంకల్పంతో అక్కడే ప్రాణాలను విడిచివేయాలి।

Verse 32

दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः / ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

దీప్తమైన స్వర్ణవర్ణంతో, సూర్యప్రభతో మెరుస్తున్న విమానాలలో, కోరిన కోరికలను పొందుతాడు—అని మునిపుంగవులు చెబుతారు।

Verse 33

सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः / वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः

సర్వరత్నమయమైన దివ్య సౌధాలతో, నానా ధ్వజాలతో నిండినదిగా, వరాంగనలతో కిటకిటలాడుతూ—ఆ శుభలక్షణుడు ఆనందిస్తాడు।

Verse 34

गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते / यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते

గీత-వాద్యాల ఘోషతో నిద్రించినవాడు మేల్కొంటాడు. తన పూర్వజన్మను జ్ఞాపకం చేసుకోనంతవరకు స్వర్గంలో మహిమతో నిలుస్తాడు; ఆ జ్ఞాపకం కలిగిన క్షణమే దుఃఖతాపంతో దగ్ధుడై, స్వర్గసుఖం క్షీణిస్తుంది.

Verse 35

तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम / हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले

అందువల్ల పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు ఆ నరోత్తముడు స్వర్గం నుండి పడిపోతాడు; బంగారం, రత్నాలతో నిండిన సమృద్ధ కుటుంబంలో మళ్లీ జన్మిస్తాడు.

Verse 36

तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति / देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे

ఆ తీర్థాన్ని స్మరించడమే స్మరణశక్తితోనే అక్కడికి ‘వెళ్లిన’ ఫలాన్ని ఇస్తుంది—స్వదేశంలో ఉన్నా, అరణ్యంలో ఉన్నా, విదేశంలో ఉన్నా, ఇంట్లో ఉన్నా సరే.

Verse 37

प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

మునిపుంగవులు ఇలా చెబుతారు—ప్రయాగాన్ని స్మరిస్తూ ప్రాణాలను విడిచినవాడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 38

सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी / ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति

అతడు ఆ లోకానికి చేరుతాడు—అక్కడ వృక్షాలు అన్ని కోరికలకు ఫలాలను ఇస్తాయి, భూమి స్వర్ణమయంగా ఉంటుంది; అక్కడ ఋషులు, మునులు, సిద్ధులు నివసిస్తారు—ఆ ధామానికే అతడు వెళ్తాడు.

Verse 39

स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे / मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा

మందాకినీ నదీ తీరంలోని శుభ్రమైన, రమ్యమైన ప్రదేశంలో—వేలాది స్త్రీలతో నిండిన చోట—తాను ఇక్కడ చేసిన కర్మఫలంతో మునులతో కలిసి ఆనందిస్తాడు।

Verse 40

सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः / ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्

స్వర్గంలో సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు అతనిని గౌరవిస్తారు; దేవతలే అతనిని పూజిస్తారు. తరువాత పుణ్యం క్షీణించి స్వర్గం నుండి పడిపోయి, జంబూద్వీపాధిపతిగా జన్మిస్తాడు।

Verse 41

ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः / गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः / कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः

కాబట్టి శుభకర్మలను మళ్లీ మళ్లీ ధ్యానించే వాడు ఈ లోకంలోనే గుణవంతుడై, ధనసంపన్నుడై ఉంటాడు—సందేహం లేదు—కర్మ, మనస్సు, వాక్కు ద్వారా సత్యధర్మంలో స్థిరుడవుతాడు।

Verse 42

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति / सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्

కానీ గంగా-యమునల మధ్యనున్న పవిత్ర ప్రాంతంలో ఎవడు గ్రామాన్ని దానంగా స్వీకరిస్తాడో—లేదా బంగారం, ముత్యాలు గానీ ఇతర ప్రతిగ్రహాలు గానీ తీసుకుంటాడో—ఆ స్వీకారం అక్కడ దోషకరమని నిందించబడుతుంది।

Verse 43

स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते

స్వకార్యానికైనా, పితృకార్యానికైనా, దేవతార్చనకైనా—ఆ ఫలం నిజంగా అనుభవంలోకి వచ్చే వరకు, ఆ వ్యక్తికి ఆ తీర్థం ఫలహీనమైనదిగా భావించబడుతుంది।

Verse 44

अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च / निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्

కాబట్టి ద్విజుడు తీర్థస్థలంలోనూ, పుణ్యాయతనాలలోనూ, పవిత్ర దేవాలయాలలోనూ అనుచిత దానం గాని లాభం గాని స్వీకరించకూడదు. అన్ని శుభనిమిత్తాలలో శౌచాచారధర్మాలలో అప్రమత్తుడై జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

Verse 45

कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति / स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्

ఎవడు కపిలా, పాటలవర్ణముగల పయస్వినీ ధేనువును—సువర్ణశృంగములు, రౌప్యఖురములు, కంఠమున వస్త్రము కట్టినదిగా—దానం చేస్తాడో, అతడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 46

यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम / तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते

హే సత్తమా! ఆ ధేనువు అవయవాలపై ఎంత రోమములు ఉన్నాయో, అంత సహస్ర సంవత్సరములు దాత రుద్రలోకంలో పూజింపబడి మహిమ పొందుతాడు.