Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुस्त्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् / आर्षेण तु विधानेन यथा दृष्टं यथा श्रुतम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా పూర్వవిభాగంలో పంచత్రింశోధ్యాయము ప్రారంభమగుచున్నది. మార్కండేయుడు పలికెను—వత్సా! ఋషిప్రణీత విధానమున, యథా దృష్టం యథా శ్రుతం ప్రకారం, తీర్థయాత్రా విధిక్రమమును నీకు వివరించెదను.

Verse 2

प्रयागतीर्थयात्रार्थो यः प्रयाति नरः क्वचित् / बलीवर्दं समारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम्

ఎవడైన మనిషి ఎక్కడినుంచైనా ప్రయాగ తీర్థయాత్రార్థమై ఎద్దుపై ఎక్కి బయలుదేరితే, అతనికూడా కలుగు ఫలమేమిటో వినుము.

Verse 3

नरके वसते घोरे समाः कल्पशतायुतम् / ततो निवर्तते घोरो गवां क्रोधो हि दारुणः / सलिलं च न गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः

అతడు ఘోర నరకంలో కల్పశతాయుత సంవత్సరాలు నివసిస్తాడు. అయినా గోవుల దారుణమైన కోపం శమించదు; ఆ దేహధారుడి పితృదేవతలు అతని తర్పణజలాన్నికూడా స్వీకరించరు.

Verse 4

यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत् तथा / यथात्मना तथा सर्वान् दानं विप्रेषु दापयेत्

ఎవడు తన కుమారులను, చిన్న పిల్లలను స్నానింపజేసి, త్రాగునీరు-ఆహారం ఇచ్చి, తనను తాను ఎలా చూసుకుంటాడో అలాగే అందరినీ పోషిస్తాడో—అతడు బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చేలా చేయాలి.

Verse 5

ऐश्वर्याल्लोभमोहाद् वा गच्छेद् यानेन यो नरः / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं तसमाद्यानं विवर्जयेत्

ఐశ్వర్య ప్రదర్శన, లోభం లేదా మోహం చేత ప్రేరితుడై ఎవడు వాహనంలో తీర్థానికి వెళ్తాడో, అతనికి ఆ తీర్థయాత్ర ఫలహీనమవుతుంది; కనుక అటువంటి వాహనయాత్రను వర్జించాలి.

Verse 6

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति / आर्षेण तु विवाहेन यथा विभवविस्तरम्

గంగా-యమునల మధ్య ప్రాంతంలో ఎవడు తన సామర్థ్యానుసారంగా ఋషి-సమ్మతమైన ఆర్ష వివాహ విధానంతో కన్యాదానం చేస్తాడో, అతడు మహత్తర పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 7

न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा / उत्तरान् स कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम्

ఆ ధర్మకర్మ వలన అతడు ఆ ఘోర నరకాన్ని చూడడు. ఉత్తర కురువులకు వెళ్లి అక్షయ కాలం ఆనందిస్తాడు.

Verse 8

वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति

వటవృక్ష మూలాన్ని ఆశ్రయించి ఎవడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడో, అతడు సమస్త లోకాలను అతిక్రమించి రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 9

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः / लोकपालाश्च सिद्धाश्च पितरो लोकसंमताः

అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు, దిక్కులు మరియు వాటి అధీశ్వరులు, లోకపాలకులు, సిద్ధులు, అలాగే సమస్త లోకాలకు సమ్మతమైన పితృదేవతలు ఉన్నారు.

Verse 10

सनत्कुमारप्रमुखास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽपरे / नागाः सुपार्णाः सिद्धाश्च तथा नित्यं समासते / हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः

అక్కడ సనత్కుమారుడు మొదలైన మహర్షులు, ఇతర బ్రహ్మర్షులు, నాగులు, సుపర్ణులు (గరుడాదివంటి దివ్య పక్షులు), సిద్ధులు నిత్యం సమవేశమై కూర్చుంటారు. అలాగే ప్రజాపతులను ముందుగా ఉంచి స్వయంగా భగవాన్ హరి అక్కడ ఆసీనుడై ఉంటాడు.

Verse 11

गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् / प्रयागं राजशार्दूल त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

గంగా యమునల మధ్యభాగం భూమి యొక్క ‘జఘనం’ అని చెప్పబడింది. ఓ రాజశార్దూలా! అదే ప్రయాగం, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 12

तत्राभिषेकं यः कुर्यात् संगमे संशितव्रतः / तुल्यं फलवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

వ్రతనిష్ఠతో ఉన్నవాడు ఆ సంగమంలో అభిషేకం (పవిత్ర స్నానం) చేస్తే, రాజసూయం మరియు అశ్వమేధ యాగాల సమానమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 13

न मातृवचनात् तात न लोकवचनादपि / मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगामनं प्रति

తాత, తల్లి మాటలవల్ల గానీ లోకుల మాటలవల్ల గానీ నీ నిశ్చయం త్రోవ తప్పకూడదు; ప్రయాగగమన సంకల్పంలో అచలంగా నిలువు।

Verse 14

दश तीर्थ सहस्त्राणि षष्टिकोट्यस्तथापरे / तेषां सान्निध्यमत्रैव तीर्थानां कुरुनन्दन

ఓ కురునందన, పది వేల తీర్థాలు మరియు మరొక అరవై కోట్లు—ఆ తీర్థాలన్నిటి సాన్నిధ్యం ఇక్కడే ఉంది।

Verse 15

या गतिर्योगयुक्तस्य सत्त्वस्थस्य मनीषिणः / सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायमुनसंगमे

యోగయుక్తుడై సత్త్వస్థుడైన మునికి లభించే పరమగతి, గంగా-యమున సంగమంలో ప్రాణత్యాగం చేసేవాడికీ అదే గతి కలుగుతుంది।

Verse 16

न ते जीवन्ति लोके ऽस्मिन् यत्र तत्र युधिष्ठिर / ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ఓ యుధిష్ఠిర, వారు ఎక్కడెక్కడ నివసించినా, త్రిలోకప్రసిద్ధమైన ప్రయాగాన్ని చేరని వారు ఈ లోకంలో నిజంగా జీవించనట్టే.

Verse 17

एवं दृष्ट्वा तु तत् तीर्थं प्रयागं परमं पदम् / मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशाङ्क इव राहुणा

ఇలా ఆ తీర్థం—పరమపదమైన ప్రయాగాన్ని—కేవలం దర్శించిన మాత్రాన సర్వపాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; రాహు గ్రహణం నుండి చంద్రుడు విడిపోవునట్లు.

Verse 18

कम्बलाश्वतरौ नागौ यमुनादक्षिणे तटे / तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः

యమునా నదికి దక్షిణ తీరంలో కంబల, అశ్వతర అనే ఇద్దరు నాగులు ఉన్నారు. అక్కడ స్నానం చేసి నీరు పానము చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 19

तत्र गत्वा नरः स्थानं महादेवस्य धीमतः / आत्मानं तारयेत् पूर्वं दशातीतान् दशापरान्

అక్కడికి వెళ్లి ధీమంతుడైన మహాదేవుని పవిత్ర స్థానంలో మనిషి ముందుగా తనను తాను తరింపజేసుకోవాలి; ఆ పుణ్యబలంతో పది పూర్వీకులను, పది ఉత్తర సంతతిని కూడా తరింపజేస్తాడు.

Verse 20

कृत्वाभिषेकं तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् / स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाहूतसंप्लवम्

అభిషేక కర్మను నిర్వహించిన మనిషి అశ్వమేధ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు. అతడు స్వర్గలోకాన్ని చేరి నియతకాలంలో వచ్చే మహాప్రళయం వరకు అక్కడే ఉంటాడు.

Verse 21

पूर्वपार्श्वे तु गङ्गायास्त्रैलोक्यख्यातिमान् नृप / अवचः सर्वसामुद्रः प्रतिष्ठानं च विश्रुतम्

ఓ రాజా! గంగానదికి తూర్పు వైపున త్రిలోకప్రసిద్ధమైన అవచ ఉంది; అలాగే అక్కడే సముద్రగామి సమస్త ధారల మహాసంగమంగా ప్రసిద్ధమైన ప్రతిష్ఠానం కూడా ఉంది.

Verse 22

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति / सर्वपापविशुद्धात्मा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

బ్రహ్మచారి క్రోధాన్ని జయించి మూడు రాత్రులు నియమంగా నిలిచితే, అతడు సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధాత్ముడై అశ్వమేధ ఫలసమాన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 23

उत्तरेण प्रतिष्ठानं भागीरथ्यास्तु सव्यतः / हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ఉత్తర దిశలో ప్రతిష్ఠానం ఉంది; భాగీరథీ ఎడమ తీరం వద్ద ‘హంస-ప్రపతనం’ అనే తీర్థం త్రిలోకప్రసిద్ధం।

Verse 24

अश्वमेधफलं तत्र स्मृतमात्रात् तु जायते / यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत् स्वर्गे महीयते

అక్కడ కేవలం స్మరణమాత్రంతోనే అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం కలుగుతుంది; చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం స్వర్గంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 25

उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपाण्डुरे / परित्यजतियः प्राणान् शृणु तस्यापि यत् फलम्

హంసలవలె తెల్లగా, రమ్యంగా విస్తారమైన ఉర్వశీ తీరంలో ఎవడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడో—అతనికీ కలిగే ఫలాన్ని వినుము।

Verse 26

षष्टिवर्षसहस्त्राणि षष्टिवर्षशतानि च / आस्ते स पितृभिः सार्धं स्वर्गलोके नराधिप

హే నరాధిపా! అతడు అరవై వేల సంవత్సరాలు, అదనంగా ఆరు వందల సంవత్సరాలు పితృదేవులతో కలిసి స్వర్గలోకంలో నివసిస్తాడు।

Verse 27

अथं संध्यावटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः / नरः शुचिरुपासीत ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

తర్వాత రమ్యమైన సంధ్యా-వటంలో బ్రహ్మచారి, జితేంద్రియుడు, శుచియైన మనిషి ఉపాసన చేయాలి; అలా చేస్తే బ్రహ్మలోకాన్ని పొందగలడు।

Verse 28

कोटितीर्थं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / कोटिवर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते

కోటితీర్థాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడే ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు స్వర్గలోకంలో కోటి-సహస్ర సంవత్సరాలు మహిమతో పూజింపబడును.

Verse 29

यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोवना / सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा

ఎక్కడ పరమ భాగ్యశాలిని దేవీ గంగా అనేక తీర్థాలు, తపోవనాలతో సమృద్ధిగా ప్రవహిస్తుందో, ఆ స్థలాన్ని సిద్ధక్షేత్రమని తెలుసుకోవాలి; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 30

क्षितौ तारयते मर्त्यान् नागांस्तारयते ऽप्यधः / दिवि तारयते देवांस्तेन त्रिपथगा स्मृता

భూమిలో ఆమె మానవులను తరింపజేస్తుంది, అధోలోకంలో నాగులను కూడా రక్షిస్తుంది, స్వర్గంలో దేవతలను కూడా తరింపజేస్తుంది—అందుకే ఆమె ‘త్రిపథగా’గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 31

यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति पुरुषस्य तु / तावद् वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते

మనిషి ఎముకలు గంగలో ఎంతకాలం నిలిచి ఉంటాయో, అంత సహస్ర సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడును.

Verse 32

तीर्थानां परमं तीर्थं नदीनां परमा नदी / मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि

తీర్థాలలో ఇది పరమ తీర్థం, నదులలో ఇది పరమ నది; సమస్త భూతాలకు—మహాపాతకులకు కూడా—మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది.

Verse 33

सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा / गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे

గంగా అనేక చోట్ల సులభంగా లభ్యమైయున్నా, మూడు పవిత్ర స్థలాలలో ఆమె నిజంగా దుర్లభం—గంగాద్వారంలో, ప్రయాగంలో, గంగాసాగర సంగమంలో।

Verse 34

सर्वेषामे भूतानां पापोपहतचेतसाम् / गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः

పాపంతో గాయపడిన మనస్సు గల సమస్త జీవులు, నిజమైన గతి కోసం అన్వేషించువారికి—గంగతో సమానమైన గతి/ఆశ్రయం లేదు।

Verse 35

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् / माहेश्वरात् परिभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा

ఆయన పవిత్రాలలో పరమ పవిత్రుడు, మంగళాలలో పరమ మంగళము; మహేశ్వర మార్గం నుండి తప్పిపోయినవాడు సర్వపాపహరమైన ఆ శుభశక్తిని కోల్పోతాడు।

Verse 36

कृते युगे तु तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् / द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गां विशिष्यते

కృతయుగంలో తీర్థాలు సాధారణంగా శ్రేష్ఠం; త్రేతాయుగంలో పుష్కరం పరమం; ద్వాపరంలో కురుక్షేత్రం పరమం; కలియుగంలో గంగ ప్రత్యేకంగా విశిష్టం।

Verse 37

गङ्गामेव निषेवेत प्रयागे तु विशेषतः / नान्यत् कलियुगोद्भूतं मलं हन्तुं सुदुष्कृतम्

గంగనే ఆశ్రయించి సేవించాలి—ప్రత్యేకంగా ప్రయాగంలో; ఎందుకంటే కలియుగంలో పుట్టిన, అత్యంత దుష్కృతాల వల్ల ఏర్పడిన ఘోర మలినాన్ని నశింపజేయగలది మరొకటి లేదు।

Verse 38

अकामो वा सकामो वा गङ्गायां यो विपद्यते / स मृतो जायते स्वर्गे नरकं च न पश्यति

నిష్కాముడైనా సకాముడైనా—గంగలో దేహత్యాగం చేసినవాడు స్వర్గంలో పునర్జన్మ పొందుతాడు; నరకాన్ని దర్శించడు।