Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम भगवान् व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహితా పూర్వభాగంలో ముప్పై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. సూతుడు పలికెను—ఆపై జైమిని మొదలైన ఋషులతో పరివృతుడైన భగవాన్ వ్యాసుడు, సమస్త గుహ్య తీర్థములు మరియు పుణ్యాయతనముల వైపు ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 2

प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम् / विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

ప్రయాగము పరమ తీర్థము; అలాగే ప్రయాగముకన్నా అధిక శుభమయిన ఒక పుణ్యస్థలమును (శాస్త్రం) చెబుతుంది. అలాగే విశ్వరూప తీర్థము మరియు అనుత్తమమైన తాలతీర్థమును కూడా (ఆరాధించవలెను)।

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् / स्वर्नोलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

‘ఆకాశాఖ్య’ అనే మహాతీర్థము ఉంది; అలాగే పరమమైన ‘ఋషభ-తీర్థము’ కూడా ఉంది. ‘స్వర్ణోల’ మహాతీర్థము, మరియు ‘గౌరీ-తీర్థము’ అనుత్తమము।

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च / जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

‘ప్రాజాపత్య’ అనే ఆ తీర్థము ‘స్వర్గద్వారం’ అని కూడా ప్రసిద్ధి. దానిని ‘జంబుకేశ్వరము’ అని కూడా అంటారు; ‘ధర్మ’ అనే నామంతో ఖ్యాతిగాంచిన ఉత్తమ తీర్థమది।

Verse 5

गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी / नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

గయా-తీర్థం మహాతీర్థం; మహానదీ కూడా పవిత్ర తీర్థమే. నారాయణుడు పరమ తీర్థం; వాయు-తీర్థం అనుత్తమం.

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् / यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्

జ్ఞాన-తీర్థం పరమమైన గుహ్యం; వారాహ-తీర్థం ఉత్తమ తీర్థం. యమ-తీర్థం మహాపుణ్యకరం; సంవర్తక-తీర్థం శుభప్రదం.

Verse 7

अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम् / नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అగ్ని-తీర్థం మరియు ఉత్తమ కలశేశ్వర (తీర్థం) ఉన్నాయి; అలాగే నాగ-తీర్థం, సోమ-తీర్థం, సూర్య-తీర్థం కూడా ఉన్నాయి.

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम् / घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

పర్వతాఖ్య (తీర్థం), మహాగుహ్య అనే మహా రహస్య తీర్థం, అనుత్తమ మణికర్ణ; తీర్థవరమైన ఘటోత్కచ; అలాగే శ్రీ-తీర్థం మరియు పితామహ-తీర్థం కూడా ఉన్నాయి.

Verse 9

गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् / कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

గంగా-తీర్థం మరియు దేవేశ (తీర్థం) ఉన్నాయి; యయాతి రాజుని ఉత్తమ తీర్థం ఉంది; అలాగే కాపిల (తీర్థం) మరియు సోమేశ (తీర్థం) కూడా; అనుత్తమ బ్రహ్మ-తీర్థం కూడా ఉంది.

Verse 10

अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः / तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्

ఇక్కడ ఒక ప్రాచీన పవిత్ర లింగం ఉండెను. బ్రహ్మ స్నానానికి వెళ్లిన వేళనే విష్ణువు ఆ ఈశ్వరస్వరూప దివ్య లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 11

ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् / मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवानसि

తర్వాత స్నానం చేసి తిరిగి వచ్చిన బ్రహ్మ హరితో ఇలా అన్నాడు— “నేను తెచ్చిన ఈ లింగాన్ని నీవెందుకు ప్రతిష్ఠించావు?”

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम / तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति

విష్ణువు అన్నాడు— “హే రుద్రా! నీపై నా భక్తి అచంచలమైనది. అందువల్ల ఈ ప్రతిష్ఠిత లింగం నీ నామంతోనే ప్రసిద్ధి పొందును.”

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् / गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

అలాగే భూతేశ్వర తీర్థం, ధర్మసముద్భవ అనే తీర్థం, పరమ గంధర్వతీర్థం మరియు ఉత్తమ వాహ్నేయ తీర్థం ఉన్నాయి.

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः / चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

హే ద్విజోత్తములారా! దౌర్వాసిక తీర్థం, వ్యోమతీర్థం, చంద్రతీర్థం; అలాగే పుణ్యమైన చిత్రాంగదేశ్వరము మరియు పుణ్యమైన విద్యాధరేశ్వరము ఉన్నాయి.

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम् / सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्

‘ఉగ్ర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన కేదారతీర్థం, అనుత్తమమైన కాలంజరము, సారస్వతము, ప్రభాసము, మరియు ‘భద్రకర్ణ’ అనే శుభ హ్రదము—ఇవన్నీ పవిత్ర తీర్థాలు.

Verse 16

लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम् / हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्

‘లౌకికా’ అనే మహాతీర్థం, అలాగే ‘వృషధ్వజ’ అనే తీర్థం; ‘హిరణ్యగర్భ’ మరియు ‘గోప్రేక్ష్య’ ఇవీ తీర్థాలే; అలాగే ‘వృషధ్వజ’ అనే తీర్థమూ ఉంది.

Verse 17

उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् / त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्

ఉపశాంతం మరియు శివం అనే తీర్థాలు, అనుత్తమమైన వ్యాఘ్రేశ్వరము; త్రిలోచనము అనే మహాతీర్థం; అలాగే ‘ఉత్తర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన లోలార్కము.

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् / शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्

కపాలమోచనము అనే తీర్థం, అది బ్రహ్మహత్య పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది; మహాపుణ్యదాయకమైన శుక్రేశ్వరము; మరియు ‘ఆనందపురం’ అనే ఉత్తమ పుణ్యధామం.

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजात्तमाः

ఇలా ప్రాధాన్యతను బట్టి ఈ మొదలైన తీర్థాలు సంక్షేపంగా చెప్పబడ్డాయి; ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజులారా, తీర్థాల మొత్తం సంఖ్యను విస్తారంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

Verse 20

तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः

ఆ సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసి, పినాకినుడైన శివుని ఆరాధించి, మహాముని పారాశర్యుడు ప్రతి చోట ఉపవాసం ఆచరించాడు।

Verse 21

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् कृत्वा पिण्डप्रिदानकम् / जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः

పితృదేవతలకు, దేవతలకు తర్పణం చేసి, పిండప్రదానం నిర్వహించి, అతడు మళ్లీ విశ్వేశ్వరుడైన శివుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 22

स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः / उवाच शिष्यान् धर्मात्मा स्वान् देशान् गन्तुमर्हथा

స్నానం చేసి, శిష్యులతో కలిసి పరమ లింగాన్ని ఆరాధించి, ధర్మాత్ముడైన మహాముని శిష్యులను ఇలా అన్నాడు—“ఇప్పుడు మీ మీ దేశాలకు వెళ్లవలెను।”

Verse 23

ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः / वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः

పైల మొదలైన ద్విజ ఋషులు ఆ మహాత్మునికి నమస్కరించి వెళ్లిపోయారు. అతడు నియమశీలుడై అక్కడే వారాణసీలో నివాసం చేసాడు।

Verse 24

शान्तो दान्तस्त्रिषवणंस्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः

శాంతుడై, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, త్రిసంధ్యాస్నానం చేసి పినాకినుడైన శివుని పూజించాలి; భిక్షాహారంతో జీవించి, అంతఃకరణం శుద్ధంగా ఉంచి, బ్రహ్మచర్యంలో నిబద్ధుడై ఉండాలి।

Verse 25

कदाचिद् वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा / भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः

ఓ ద్విజోత్తములారా! అమిత తేజస్సు గల వ్యాసుడు అక్కడ నివసిస్తూ, భిక్ష కోసం తిరుగుతున్నప్పటికీ ఆయనకు ఆహారం లభించలేదు.

Verse 26

ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम् / विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते

అప్పుడు కోపంతో నిండిన శరీరం గల నేను, ఇక్కడ నివసించే మనుషులందరికీ విఘ్నాలను సృష్టిస్తాను, తద్వారా వారి సిద్ధి నశిస్తుంది అని తలచాను.

Verse 27

तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी / प्रादुरासीत् स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्

ఆ క్షణమే శంకరుని అర్ధాంగి అయిన మహాదేవి సంతోషంగా స్వయంగా మనిషి వేషం ధరించి అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 28

भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि / गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा

"ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా వ్యాస! నీవు శపించకూడదు. నా నుండి భిక్ష స్వీకరించు," అని పలికి శివ (పార్వతి) ఆయనకు భిక్షను ఇచ్చింది.

Verse 29

उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान् यतः / इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा

మరియు మహాదేవి ఇలా పలికింది: "నీవు కోప స్వభావం కలవాడవు కాబట్టి, ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో నివసించకూడదు; ఎందుకంటే నీవు ఎల్లప్పుడూ కృతఘ్నుడవు."

Verse 30

एवमुक्तः स भगवान् ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम् / उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः

ఇలా పలికినప్పుడు ఆ భగవంతుడు ధ్యానముచే పరాశివిని తెలిసికొని, భక్తితో నమస్కరించి, ఉత్తమ స్తోత్రాలతో స్తుతించి అనంతరం పలికెను।

Verse 31

चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रवेशं देहि शाङ्करि / एवमस्त्वित्यनुज्ञाय देवी चान्तरधीयत

“హే శాంకరీ, చతుర్దశి మరియు అష్టమి నాడు (మాకు) ప్రవేశానుమతి దయచేయుము.” దేవి “ఎవమస్తు” అని అనుగ్రహించి అంతర్ధానమైంది।

Verse 32

एवं स भगवान् व्यासो महायोगी पुरातनः / ज्ञात्वा क्षेत्रगुणान् सर्वान् स्थितस्तस्याथ पार्श्वतः

ఇలా ఆ పురాతన మహాయోగి భగవాన్ వ్యాసుడు క్షేత్రగుణములన్నిటిని తెలిసికొని, ఆపై ఆయన పక్కన నిలిచెను।

Verse 33

एवं व्यासं स्थितं ज्ञात्वा क्षेत्रं सेवन्ति पण्डिताः / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः

వ్యాసుడు ఇలానే ఇక్కడ స్థితుడని తెలిసి పండితులు ఈ క్షేత్రాన్ని సేవించి ఆరాధిస్తారు; అందుచేత మనిషి సమస్త ప్రయత్నంతో వారాణసిలో నివసించవలెను।

Verse 34

सूत उवाच यः पठेदविमुक्तस्य माहात्म्यं शृणुयादपि / श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् सो ऽपियातिपराङ्गतिम्

సూతుడు పలికెను—అవిముక్త (కాశీ) మహాత్మ్యాన్ని ఎవడు పఠించునో, లేదా వినునో, లేక శాంత స్వభావముగల ద్విజులకు వినిపించునో, వాడును పరమగతిని పొందును।

Verse 35

श्राद्धे वा दैविके कार्ये रात्रावहनि वा द्विजाः / नदीनां चैव तीरेषु देवतायतनेषु च

హే ద్విజులారా! శ్రాద్ధకర్మయైనను, దేవతలకై దైవిక కార్యమైనను, రాత్రియైనను దినమైనను—ఈ కార్యాలు నదీ తీరములందును, దేవాలయములందును దేవతా స్థానములందును చేయవలెను।

Verse 36

स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / जपेदीशं नमस्कृत्य स याति परमां गतिम्

స్నానము చేసి, మనస్సును సమాధానపరచుకొని, దంభమూ మాత్సర్యమూ విడిచి, ఈశ్వరునకు నమస్కరించి జపము చేయవలెను; అటువంటి వాడు పరమగతిని (మోక్షాన్ని) పొందును।