బ్రహ్మం in the Rig Veda

మమతా పుత్రుడు దీర్ఘతమస్ దశమ యుగంలో పరిపక్వుడయ్యాడు; ‘అపాం’—జల-తత్త్వం—అన్వేషించే యతుల ప్రయోజనార్థం బ్రహ్మా సారథిగా అవతరిస్తాడు.

నీ గమనంలోనూ నిలుపులోనూ, ప్రబుద్ధ బలపు ఆ మహా వేగంలో, మడమతో గానీ కొరడాతో గానీ నీకు తగిలిన ఏ దెబ్బయినా—ఆ దెబ్బలన్నిటినీ నేను అధ్వర యజ్ఞాలలో స్రుచా (హవిర్ చెంచా) వలె హవిగా చేసి, ‘బ్రహ్మ’ (వాక్శక్తి) ద్వారా నీకై పవిత్రంగా అర్పిస్తున్నాను.

ఇదే ఆ శక్తి; దానివల్ల ‘గౌ’ (చైతన్యపు దీప్త కిరణం) ఆవరించబడి ఉండి, తన ఆకాంక్షా-కేకను కొలిచి నిర్మిస్తుంది; ‘ధ్వసనా’—రెండు పేషణ-శిలల—పై ఆశ్రయించి నిలుస్తుంది. ఆమెనే విద్యుత్-ప్రభలా ఉద్భవించి, తన ‘చిత్తి’ (జాగృతి)లతో మర్త్యుణ్ని మలిచి, అతన్ని…

అచల ఆధారంలో వేగగామి ప్రాణం—జీవం—నిలిచి ఉంది; అది కదులుతున్నదైనా, నివాసాల మధ్య ధ్రువంగా దృఢంగా ఉంటుంది. జీవం తన ‘స్వధా’ (స్వ-నియమం)లతో మృతమైన దానిలోనూ సంచరిస్తుంది; అమర్త్యుడు మర్త్యుడితో ఒకే ‘యోని’లో యుక్తుడై ఉన్నాడు.

ఈ వేది భూమి యొక్క పరమ అంతం; ఈ యజ్ఞం జగత్తు యొక్క నాభి. ఈ సోమం వృష్ణుడు-స్వరూప అశ్వపు రేతస్ (విత్తు); ఈ బ్రహ్మం వాక్కు యొక్క పరమ వ్యోమం (ఉన్నత ఆకాశం).

ఋచ్ (మంత్రం) అక్షర—అవినాశి—లో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది; పరమ వ్యోమన్ అనే అత్యున్నత విశాల ఆకాశంలో, అక్కడ సమస్త దేవతలు ఆసీనులవుతారు. దానిని ఎరుగని వాడు—ఋచాతో ఏమి సాధించగలడు? కాని దానిని ఎరిగినవారే—ఇక్కడ సమ్యక్ సమన్వయంతో సమాసమవుతారు.

అప్రతిహతుడై అతడు సమస్త ధనాలను గెలుచుకుంటాడు—శత్రువులవీ, తన స్వజనులవీ కూడ—అవసరంలో బ్రాహ్మణునికి విశాల అవకాశం (వరివః) కల్పించేవాడు. బ్రహ్మ-తేజస్సు/బ్రాహ్మణుని సేవించే ఆ రాజును దేవతలు కాపాడుతారు.

సోమధారులు వాక్కును నిర్మిస్తారు—పరివత్సరమంతటికి చెందిన బ్రహ్మాన్ని సృష్టిస్తూ. అధ్వర్యులు అంతర్గతాగ్నివేడి చేత తప్తులై, శ్రమతో చెమటోడ్చి, ప్రత్యక్షమవుతారు—మునుపు అందరికీ గూఢంగా ఉన్నవారు; ప్రేరణ ఋతువు వచ్చినప్పుడు దాగిన శక్తులు వెలుగులోకి…

దక్షిణా—సద్బుద్ధి, యజ్ఞదానశక్తి—ప్రవాహంలోకి విడిచిపెట్టబడుతుంది; శుష్మవాన్ (బలవంతుడు) సిద్ధి-ఆసనానికి చేరువవుతాడు. జాగ్రత్తగా మేల్కొని ద్రుహ్, రక్షస్‌ల నుండి కాపాడుతాడు. హరితవర్ణ సోముడు తన దీప్త అలంకారాన్ని సిద్ధం చేసుకుంటాడు; చమూ (పాత్రం)…

అతడు ప్రేరక బలంతో ముందుకు సాగుతాడు—ప్రజల కోసం క్షేత్రాన్ని గెలిచేవాడిలా; గర్జనతో తనపై అంటుకున్న ఆసుర వర్ణం—అంధకారం—దాన్ని తొలగించుకుంటాడు. ఆవరించే వవ్రి అనే పొరను విడిచి తండ్రి సిద్ధం చేసిన నివాసానికి చేరుతాడు; తన స్వస్వరూపంతోనే శుద్ధి…

అద్రి (సోమపేషణ శిలలు) చేత పీడింపబడి, అతడు (సోముడు) గభస్తి—పట్టుకునే చేతుల్లో—పవిత్రుడై ప్రవహిస్తాడు; వృషభునివలె బలవంతుడై, నభస్ (ఆకాశీయ విస్తృతి/మహిమ) చేత మతి (చైతన్యం) కంపించి మేల్కొనేలా చేస్తాడు. అతడు ఆనందిస్తాడు; నసత్యులు (అశ్వినులు)…

సహస్ (బలం) యొక్క పర్వతబలంతో వృద్ధి చెందిన ద్యుక్ష (దీప్తిమంతుడు) చుట్టూ, వారు మధు (మధుర రసం/ఆనందం) ను అతని హర్మ్య (గృహం) యొక్క సక్షణి (ధారణస్థానం) లో పోస్తారు. అతనిలో, సుహుత (శుభ్ర ఆహుతి) యొక్క ఊధన్ (స్తన/ఉత్సం) నుండి పానంచేసే గావః…

వారు అందరూ కలిసి, భురిజోః (ప్రచుర బలం) గల రథంలా, అతనిని ముందుకు నడిపిస్తారు—అదితి ఒడిలో ఉన్న దశ స్వసారః (పది సోదరీమణులు). అతడు వచ్చి, గోః (కిరణం/గోవు) యొక్క అపీచ్యం (గుప్త) పదం (ఆసనం/స్థానం) వైపు నెట్టుకుంటూ ముందుకు సాగుతాడు; ఎందుకంటే…

శ్యేనుడు (బాజు) తన యోని—తన నివాసస్థానాన్ని—వెదకినట్లే, అతడు ధియా (అంతర్దృష్టి) చేత నిర్మితమైన సదనం (ఆసనం) ను అన్వేషిస్తాడు; స్వర్ణమయ విశ్రాంతి-స్థానాన్ని దేవుడు కోరుతున్నాడు. ప్రియమైన గిరా (స్తుతివాక్యము) తో వారు అతనిని బర్హిష్ (యజ్ఞతృణము)…

దివః యొక్క అరుష (తామ్రవర్ణ) కవి—వృషభుడు, త్రిపృష్ట (మూడు-ఆధార/మూడు-పృష్ఠములు గలవాడు), కిరణాలను అన్వేషిస్తూ—దూరంగా స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తాడు. సహస్ర నీతులు (వెయ్యి మార్గదర్శకాలు) తో అతడు ముందుకు సాగుతాడు; రేభుడు (గాయకుడు) వలె, పూర్వపు అనేక…

అతడు తనకోసం తేజస్సుతో కూడిన, పదునైన రూపాన్ని నిర్మించుకుంటాడు; అతని వర్ణం మరింత ప్రఖరమవుతుంది. అతడు శయించిన చోట, సమృతా (సమ్యక్-సంయోజనం) చేత సంపూర్ణుడై, అక్కడ స్రిధః (సామరస్యభంగకులు/విఘ్నకారులు) ను అడ్డుకుంటాడు. అతడు స్వధయా (తన…

గుంపులతో కలిసి సంచరించే ఎద్దులా అతడు గర్జించాడు; తన తేజస్సులను సూర్యునిపై అధిష్ఠించాడు. దివ్యమైన సుపర్ణుడు—శుభపక్షాల శక్తి—క్రింద భూమిని తిలకిస్తాడు; సోముడు తన క్రతు (సచేత సంకల్పం)తో చుట్టూ జన్మాలనూ సమస్త జీవులనూ పరిశీలిస్తాడు.

అతడు—దానార్థమూ అజేయార్థమూ వైపు తపనతో, ముందుకు సాగుతూ—సమృద్ధ హవులతో వేదిని కొలిచి స్థాపించాడు. తూర్వయాణుడు (వేగప్రేరితుడు), గూర్తవచస్సు (సమ్యక్-సత్య వాక్కుగలవాడు) అయిన అతడు, ఈ సహాయంనుండే అంధకారంలో కర్మానికి నూతన జన్మను స్థాపించుటకు…

మనసులా తీక్ష్ణశక్తి పరుగెత్తే ఆ హవనాలలో, విప్రులు (ప్రేరిత ఋషులు) శచ్యా (కార్యసాధక శక్తి) ద్వారా జయించి వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతారు. తువినృమ్ణుడు (మహాపౌరుషవంతుడు) తన శర్యా (ప్రేరక కిరణాలు) తో దిశను తన గభస్త (చేతి-పట్టు) లో కలిపి…

హృదయం మలిచిన మనస్సు వేగచలనాల్లో బ్రాహ్మణులు—సఖులు—కలిసి యజనం చేసినప్పుడు, ఇక్కడ నిజంగా వేదజ్ఞులు నిన్ను వెనుకన పెట్టేస్తారు; బ్రహ్మవాక్యాన్ని ధరించిన ఆచార్యులు నీలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తారు.