Rig Veda 9.71.6: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 6

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

श्येनो न योनिं सदनं धिया कृतं हिरण्ययमासदं देव एषति । ए रिणन्ति बर्हिषि प्रियं गिराश्वो न देवाँ अप्येति यज्ञियः ॥

Recitation with translationRig Veda 9.71.6

Transliteration

śyénो ná yóniṁ sádanam dhiyā́ kṛtáṁ hiraṇyáyam āsádaṁ devá éṣati | ā īm riṇanti bárhiṣi priyáṁ girā́ aśvó ná devā́n apyéti yajñíyaḥ ||

Translation

శ్యేనుడు (బాజు) తన యోని—తన నివాసస్థానాన్ని—వెదకినట్లే, అతడు ధియా (అంతర్దృష్టి) చేత నిర్మితమైన సదనం (ఆసనం) ను అన్వేషిస్తాడు; స్వర్ణమయ విశ్రాంతి-స్థానాన్ని దేవుడు కోరుతున్నాడు. ప్రియమైన గిరా (స్తుతివాక్యము) తో వారు అతనిని బర్హిష్ (యజ్ఞతృణము) పై ప్రేరేపిస్తారు; యజ్ఞియుడు (యజ్ఞార్హుడు) వేగవంతమైన అశ్వంలా దేవుల వైపు చేరుతాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्येनः: the falcon (swift bird)
• श्येनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• योनिम्: womb; source; resting-place
• योनिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• सदनम्: seat; abode
• सदनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’ से)

• धिया: by thought; with insight
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• कृतम्: made; fashioned
• कृतम्: —
• Type: Participle
• Root: √कृ (कृ-धातु), कृत (कृदन्त)

• हिरण्ययम्: golden
• हिरण्ययम्: —
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक)

• आसदम्: a seat; a sitting-place; resting
• आसदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आसद (प्रातिपदिक; आ-√सद् ‘to sit/settle upon’ से)

• देवः: the god (Soma)
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• एषति: seeks; moves toward
• एषति: —
• Type: Verb
• Root: √इष् (इष्-धातु ‘to seek/strive/go’)

• ए: indeed; here/now (particle)
• ए: —
• Type: Indeclinable
• Root: ए (निपात)

• ऋणन्ति: they set in motion; they impel/drive
• ऋणन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √ऋ (ऋ-धातु ‘to go/impel’; वेदिक प्रयोग)

• बर्हिषि: on the sacrificial grass
• बर्हिषि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear; pleasing
• प्रियम्: —
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• गिरः: songs; hymns; praises
• गिरः: Karma
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• अश्वः: the horse
• अश्वः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अप्येति: goes toward; reaches; approaches
• अप्येति: —
• Type: Verb
• Root: अपि-√इ (√इ ‘to go’)

• यज्ञियः: worthy of sacrifice; fit for worship
• यज्ञियः: —
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक)