Rig Veda 9.71.9: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 9

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna (with solar association).

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

उक्षेव यूथा परियन्नरावीदधि त्विषीरधित सूर्यस्य । दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षत क्षां सोमः परि क्रतुना पश्यते जाः ॥

Transliteration

ukṣéva yū́thā pariyán arāvīd ádhi tviṣī́r adhita sū́ryasya | divyáḥ supárṇo’vá cakṣata kṣā́ṁ sómaḥ pári krátunā paśyate jā́ḥ ||

Translation

గుంపులతో కలిసి సంచరించే ఎద్దులా అతడు గర్జించాడు; తన తేజస్సులను సూర్యునిపై అధిష్ఠించాడు. దివ్యమైన సుపర్ణుడు—శుభపక్షాల శక్తి—క్రింద భూమిని తిలకిస్తాడు; సోముడు తన క్రతు (సచేత సంకల్పం)తో చుట్టూ జన్మాలనూ సమస్త జీవులనూ పరిశీలిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उक्षेव: like a bull
• उक्षेव: Kartā (उपमान-कर्तृसदृशता)
• Type: Noun+Indeclinable (simile)
• Root: उक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्ष् (धातु ‘सिञ्चने/वर्षणे’ से व्युत्पन्न) + इव

• यूथा: troops, herds
• यूथा: Karma
• Type: Noun
• Root: यूथ (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि

• यन्: going, moving
• यन्: Kartā (सोमः/दिव्यः सुपर्णः)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• अरावीत्: he roared, cried aloud
• अरावीत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: रु (धातु ‘शब्दे/रवे’) + आ (उपसर्ग)

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठाने)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अधि

• त्विषीः: splendours, flashes
• त्विषीः: Karma
• Type: Noun
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक ‘दीप्ति/तेजस्’)

• अधित: moreover/over and above (emphatic)
• अधित: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (अव्यय) + त (निपात/पदपूरण; वैदिक)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• दिव्यः: heavenly
• दिव्यः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)

• सुपर्णः: the fair-winged one (bird)
• सुपर्णः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सुपर्ण (प्रातिपदिक)

• अव: down, forth
• अव: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अव

• चक्षत: he beheld, looked upon
• चक्षत: Kartā (दिव्यः सुपर्णः/सोमः)
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु ‘दर्शने/प्रख्याने’)

• क्षाम्: the earth
• क्षाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षाम्/क्षाम् (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी’)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि

• क्रतुना: by (his) will/insight, by power of intention
• क्रतुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• पश्यते: he sees
• पश्यते: Kartā (सोमः)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु ‘दर्शने’)

• जाः: the peoples, creatures
• जाः: Karma
• Type: Noun
• Root: जा (प्रातिपदिक; ‘जन/प्रजा/जात’)