దశరథుడు in the Ramcharitmanas

అత్యంత పవిత్రమైన అయోధ్యా నగరానికి నమస్కరిస్తున్నాను. కలియుగ మలినాలను నాశనం చేసే సరయూ నదికి కూడా నమస్కరిస్తున్నాను. నగర పురుషులకు స్త్రీలకు ప్రణామం చేస్తున్నాను, వారి మీద ప్రభువుకు చిన్నది కాని ప్రేమ ఉంది. సీతను నిందించినవారి పాప…

ఎవరిని తెలియక అసత్యము సత్యముగా కనిపించునో, వారిని, తాడును గుర్తించక పాముగా భావించినట్లు. ఎవరిని తెలిసిన యెడల ఈ ప్రపంచము మాయమగునో, వారిని, మేల్కొన్న తరువాత స్వప్న మోహము పోవునట్లు. ఆ రాముని బాలరూపమున వందనము చేయుచున్నాను, ఆ నామమును జపించిన…

వేదాలును జ్ఞానులును ఈ విధంగా కీర్తించుచున్నారు, మునులు ఎవరిని ధ్యానంలో నిలుపుతారో, ఆ భగవంతుడే భక్తుల హితం కోసం దశరథుని కుమారుడైనా, కోసల దేశాధిపతి అయినా అయ్యాడు.

భగవంతుడు వారిని చంపాడు, కాని వారు ముక్తి పొందలేదు, ఎందుకంటే మూడు జన్మలు తీసుకుంటారని బ్రాహ్మణుని మాట నెరవేరాలి. ఒకసారి, వారి హితం కోసం, తన భక్తులపై అనురాగం గల భగవంతుడు శరీరం ధరించాడు. అక్కడ కశ్యపుడు, అదితి అతనికి తల్లిదండ్రులు, దశరథుడు…

మునులారా, సిద్ధులారా, దేవతల ప్రభులారా, మీరు భయపడకండి; మీ కోసం నేను మనుష్య రూపాన్ని ధరిస్తాను. నా అంశాలతో సహా సూర్యుని ఉదాత్త వంశంలో మనుష్య అవతారం తీసుకుంటాను. కశ్యపుడు, అదితి మహా తపస్సు చేశారు, వారికి నేను పూర్వం వరం ఇచ్చాను. వారే దశరథుడు…

అన్ని దేవతలు తమ తమ నివాసాలకు వెళ్లారు; భూమి కూడా మనస్సు ప్రశాంతంగా విశ్రాంతి తీసుకుంది. బ్రహ్మ ఏమి ఆజ్ఞ ఇచ్చాడో, దేవతలు దానిని సంతోషంతో పాటించి ఎటుంటి ఆలస్యం చేయలేదు. వారు భూమిపై అరణ్యవాసుల దేహాలను ధరించారు, వారికి అతులీయ బలం, ప్రతాపం…

శిశువు యొక్క వెక్కిరింతను, అత్యంత ప్రియమైన ఆ శబ్దాన్ని విని, అన్ని రాణులు గందరగోళంతో వేగంగా వచ్చారు. దాసీలు ఆనందంతో ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తారు, నగరంలోని అందరు ప్రజలు ఆనందంలో మునిగిపోయారు. దశరథుడు తన చెవులతో కుమారుని జననాన్ని విన్నప్పుడు, అతను…

హరి అనేక విధాలైన బాలచరితాలను చేశాడు, దాసులకు గొప్ప ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు. కొంత కాలం గడిచింది, అన్నదమ్ములంతా పెద్దవారయ్యారు, బంధువులకు సుఖాన్ని ఇచ్చేవారై. గురువు వచ్చి చూడాకరణం చేశాడు, బ్రాహ్మణులు మళ్లీ అనేక దక్షిణలను పొందారు. నాలుగు మృదువైన…

చాలా ఇష్టంలేని మాటలు విని, రాజు హృదయం వణుకింది, అతని ముఖతేజస్సు మసకబారింది. "నా వృద్ధాప్యంలో నాకు నలుగురు కుమారులు లభించారు. బ్రాహ్మణుడా, నీవు ఆలోచించక మాట్లాడావు." "భూమి, ఆవులు, సంపద, నిధి అడుగు. ఈ రోజు సంతోషంగా నాకున్నదంతా ఇస్తాను."…

చెప్పండి నా ప్రభూ, ఈ రెండు అందమైన బాలురు ఎవరు? ముని కుల తిలకమా, లేక రాజ కుల పాలకులా? వేదాలు ఇది కాదు, ఇది కాదు అని పాడే పరమ బ్రహ్మం, రెండు రూపాలు ధరించి ఇక్కడకు వచ్చిందా? నా మనసు సహజంగానే వైరాగ్య స్వరూపం, అయినా చంద్రుడిని చూసే చకోర పక్షిలా…

చెప్పు, చెలికి, ఈ రూపాన్ని చూచి మోహించని దేహధారి ఎవరు ఉన్నారు? వారిలో ఒకరు ప్రేమతో మృదువైన మాటలతో పలికారు: "విను, తెలివైన చెలి, నేను విన్నది." "ఈ ఇద్దరూ దశరథుని కుమారులు, చిన్న హంసల వంటి అందమైన జంట." "వారు కౌశిక ముని యజ్ఞానికి రక్షకులు…

సీతను రాముడు వివాహమాడుతాడు, రాజుల గర్వాన్ని దూరం చేసిన తరువాత. యుద్ధరంగ వీరులైన దశరథుని కుమారులను యుద్ధంలో ఎవరు జయించగలరు?

పరశురాముని భయంకర వేషాన్ని చూసి, అన్ని రాజులు భయంతో కలకి దిగ్భ్రాంతులై లేచారు. తమ తండ్రి పేరుతో తమ పేరు చెప్పుకొని, అందరూ దండ ప్రణామం చేయసాగారు. తన సహజ స్వభావంతో ఎవరిని చూసినా, వారిని తన మిత్రుడిగా భావించినా, వారు తమ ప్రాణం ముగిసిందని…

దూతలను అయోధ్యా పురికి పంపండి; వారు వెళ్లి దశరథ రాజును ఆహ్వానించి తీసుకురాగలరు. రాజు సంతోషించి, "సరే, కరుణామయుడైన అయ్యా" అని చెప్పి, ఆ క్షణమే దూతలను పిలిచి పంపాడు. తరువాత అతను అందరు ప్రముఖులను పిలిచాడు; వారు వచ్చి గౌరవంగా తలలు వంచారు.…

దూతలు రాముని పవిత్ర నగరాన్ని చేరుకున్నారు, దాని అందాన్ని చూసి ఆనందించారు. రాజు ద్వారం వద్ద వారు తమ రాకను తెలియజేశారు, దశరథ రాజు విని వారిని పిలిపించాడు. వారు నమస్కరించి ఉత్తరాన్ని అర్పించారు, రాజు ఆనందంతో లేచి దానిని తానే స్వీకరించాడు.…

నా ప్రాణాలకు ప్రియమైన ఇద్దరు సోదరులు క్షేమంగా ఉన్నారా? వారు ఏ దేశంలో ఉన్నారు చెప్పండి అని భరతుడు అడిగాడు. ప్రేమతో నిండిన ఆ మాటలను విని, రాజు మళ్ళీ ఉత్తరాన్ని చదివాడు.

పత్రిక విని ఇద్దు సోదరులు ఆనందంతో పులకించారు; వారి అధిక ప్రేమ శరీరంలో ఇమడలేదు. భరతుని పవిత్ర ప్రేమ చూచి, సభాజనులందరూ విశేష సుఖం పొందిరి. అప్పుడు రాజు దూతలను తన సమీపంలో కూర్చోబెట్టి, మధుర మనోహరమైన వాక్యాలు పలికాడు. "సోదరులారా, ఇద్దరు బాలురు…

వినుము, రాజుల కిరీట మణివి, నీవంత ధన్యుడు మరొకడు లేడు. రాముడు లక్ష్మణుడు నీ కుమారులు, ఆ ఇద్దరూ సమస్త లోకానికి అలంకరణం.

మీ కుమారులను విచారించడానికి అర్హులు కారు; వారు మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసే పురుష సింహాలు. వారి కీర్తి ప్రతాపాల ముందు, చంద్రుడు మసకబాడినట్టును, సూర్యుడు చల్లగా ఉన్నట్టును కనిపిస్తారు. వారి గురించి, స్వామీ, గుర్తించారు అని ఎలా చెప్పగలం?…

అక్కడ, మహా రాజా, విను: రఘు వంశానికి రత్నమైన రాముడు, ఏనుగు కలువ కాడను విరుచునట్లు, ప్రయత్నం లేకుండా ధనుస్సును విరిచాడు.