
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
ఈ అధ్యాయము ప్రశ్న–ప్రత్యుత్తర రూపంలో జగద్భౌగోళిక వివరణను అందిస్తుంది. ప్రజా-సన్నివేశం విన్న తరువాత ప్రశ్నకర్త ద్వీపాలు–సముద్రాల సంఖ్య, వర్షాలు మరియు వాటి నదులు, మహాభూతాల పరిమాణం, లోకాలొక సరిహద్దు, సూర్య–చంద్రుల ప్రమాణాలు మరియు గమనాలు గురించి క్రమబద్ధంగా అడుగుతాడు. సూతుడు భూమి యొక్క ఆయామ-విస్తారాన్ని, ద్వీప–సముద్ర గణన విధానాన్ని చెప్పుతానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తూ, సమస్త సంక్లిష్టతను వరుసగా పూర్తిగా చెప్పడం కష్టమని సూచిస్తాడు. అనంతరం సప్తద్వీప సిద్ధాంతంలో జంబూద్వీప వర్ణన ప్రారంభమవుతుంది—లవణ సముద్రం చుట్టుముట్టిన విశాల వృత్తాకార భూభాగం, నవవర్షాలుగా విభజితం, నగరాలు, ప్రజలు, సిద్ధ-చారణులు, పర్వతాలు, పర్వతస్రోతస్వినీ నదులతో శోభితం. హిమవాన్, హేమకూట, నిషధ వంటి సరిహద్దు పర్వతాలు నవవర్ష విభజనకు దిశానిర్దేశకాలు అని చెప్పబడతాయి।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे प्रियव्रतवंशानुकीर्त्तनं नाम चतुदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासन्निवेशं श्रुत्वा वै शांशपायनिः / पप्रच्छ नियतं सूतं पृथिव्युद धिविस्तरम्
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయుప్రోక్త పూర్వభాగం ద్వితీయ అనుషంగపాదంలో ‘ప్రియవ్రతవంశానుకీర్తనం’ అనే చతుర్దశ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—ప్రజల నివేశాన్ని ఇలా విని శాంశపాయనుడు నియతమనస్సుతో సూతుని వద్ద భూమి మరియు సముద్ర విస్తారాన్ని అడిగెను.
Verse 2
कति द्वीपा समुद्रा वा पवता वा कति स्मृताः / कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
ద్వీపాలు ఎన్ని, సముద్రాలు ఎన్ని, పర్వతాలు ఎన్ని అని స్మృతిలో చెప్పబడింది? అలాగే వాటిలో వర్షాలు ఎన్ని, వాటిలో ఏ ఏ నదులు చెప్పబడ్డాయి?
Verse 3
महा भूतप्रमाणं च लोकालोकं तथैव च / पर्यायं परिमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोस्तथा / एतत्प्रबूहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थतः
మహాభూతాల ప్రమాణం, లోకాలొక యొక్క స్వరూపం, దాని క్రమం మరియు పరిమాణం, అలాగే చంద్రసూర్యుల గతి—ఇవన్నీ మాకు యథార్థంగా విస్తారంగా చెప్పుము.
Verse 4
सूत उवाच हन्त वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पृथिव्यायामविस्तरम्
సూతుడు పలికెను—వినుడి, నేను మీకు భూమి యొక్క విస్తారాన్ని వివరించుచున్నాను.
Verse 5
संख्यां चैव समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् / द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च
సముద్రాల సంఖ్యను, ద్వీపాల విస్తారాన్ని, అలాగే ఆ ఏడు విభాగాలలో అంతర్గతమైన ద్వీపభేదాల సహస్రాలను కూడా।
Verse 6
न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैः सततं जगत् / सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह
యేనివల్ల ఈ జగత్తు నిరంతరం నడుస్తుందో, వాటిని ఇక్కడ క్రమంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు; చంద్ర-సూర్య గ్రహాలతో కూడిన ఏడు ద్వీపాలను నేను వివరిస్తాను।
Verse 7
तेषां मनुष्या स्तर्क्केण प्रमाणानि प्रचक्षते / अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्
వాటి విషయంలో మనుష్యులు తర్కంతో ప్రమాణాలను చెబుతారు; కాని నిజంగా అచింత్యమైన భావాలను తర్కంతో సాధించరాదు।
Verse 8
प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्
ప్రకృతులకన్నా పరమైనదాన్ని అచింత్యమని అంటారు; ఇప్పుడు జంబూద్వీపంలోని నవవర్షాలను యథాతథంగా నేను వివరిస్తాను।
Verse 9
विस्तरान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत / शतमेकं सहस्राणां योजनाग्रात्समन्ततः
దాని విస్తారాన్ని, మండలాన్ని యోజనలలో గ్రహించండి; అన్ని దిక్కులా అది సహస్రాలలో ఒక శత యోజనల మేర విస్తరించింది।
Verse 10
नानाजनपदाकीर्णः पुरैश्च विविधैश्शुभैः / सिद्धचारणसंकीणः पर्वतैरुपशोभितः
అది అనేక జనపదాలతో నిండినది, వివిధ శుభ నగరాలతో సమృద్ధమైనది, సిద్ధులు–చారణులతో కిటకిటలాడినది, పర్వతాలతో అలంకృతమైనది।
Verse 11
सर्वधातुनिबद्धैश्च शिलाजाल समुद्भवैः / पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतस्ततः
అక్కడ అన్ని ధాతువులతో సమృద్ధమైన, శిలాజాలముల నుండి ఉద్భవించిన, పర్వతాల నుండి పుట్టిన నదులు అన్ని దిక్కులా ప్రవహించేవి।
Verse 12
जंबूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः पृथुमण्डलः / नवभिश्चावृतः सर्वो भुवनैर्भूतभावनैः
జంబూద్వీపం విశాలమై శ్రీమంతమైనది; దాని మండలం అన్ని వైపులా విస్తరించి, భూతభావనమైన తొమ్మిది భువనాలతో అది సమస్తంగా ఆవరించబడింది।
Verse 13
लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / जंबूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः
అది అన్ని వైపులా లవణ సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది; ఆ సముద్రం కూడా జంబూద్వీప విస్తారానికి సమానంగా చుట్టూ సమంగా విస్తరించింది।
Verse 14
प्रागायताः सूपर्वाणः षडिमे वर्षपर्वताः / अवगाढा ह्युभयतः मसुद्रौ पूर्वपश्चिमौ
ఈ ఆరు వర్షపర్వతాలు తూర్పు దిశగా దీర్ఘంగా విస్తరించి, సుసంధానిత శిఖరసంధులతో ఉన్నవి; మరియు అవి రెండు వైపులా—తూర్పు, పడమర సముద్రాలలో—లోతుగా మునిగివున్నవి।
Verse 15
हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् / सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्
హిమంతో నిండిన హిమవాన్, స్వర్ణశిఖర హేమకూటుడు మరియు హేమవాన్; అలాగే అన్ని ఋతువులలో సుఖదాయకుడైన మహానిషధ పర్వతము।
Verse 16
चतुर्वर्णश्च सौवर्णो मेरुश्चारुतमः स्मृतः / द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि
నాలుగు వర్ణాలతో యుక్తుడై, స్వర్ణమయుడై, అత్యంత మనోహరుడని మేరువు ప్రసిద్ధుడు; అతని శిఖరము ముప్పై రెండు వేల యోజనాల వరకు విస్తరించి ఉంది।
Verse 17
वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समुच्छ्रितः / नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः
అది వృత్తాకార ప్రమాణముతో, చతురస్రరూపంగా ఎత్తుగా నిలిచినది; దాని పార్శ్వాలలో నానావర్ణాలు ఉండి, ప్రజాపతి-గుణాలతో సమన్వితమై ఉంది।
Verse 18
नाभिबन्धनसंभूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्
అవ్యక్తజన్ముడైన బ్రహ్మ యొక్క నాభిబంధనమునుండి జన్మించినది; తూర్పు దిశలో అది శ్వేతవర్ణ బ్రాహ్మణంగా ఉంది—అందువల్ల అలా చెప్పబడింది।
Verse 19
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्मः स्वभावतः / तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्
దాని ఉత్తర పార్శ్వంలో స్వభావతః రక్తవర్ణ ఆవరణం ఉంది; అనేక కారణాలవల్ల అందుచేత మేరువుకు క్షత్రియభావం చెప్పబడింది।
Verse 20
पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते / भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः
దక్షిణదిశలో పీతవర్ణంగా ఉన్నవాడు; దానివల్ల వైశ్యత్వం నిర్ణయించబడుతుంది. పశ్చిమదిశలో స్థితుడైనవాడు భృంగపత్రసమ వర్ణుడని చెప్పబడెను.
Verse 21
तेनास्य शूद्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्त्तिताः / वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः
అతనికి శూద్రభావం కలుగునని—ఇలా వర్ణాలు కీర్తించబడ్డాయి. అతని ఆకృతి స్వభావతః చెప్పబడింది; వర్ణం ద్వారా పరిమాణం నిర్ధారించబడుతుంది.
Verse 22
नीलश्च वैदुर्यमयः श्वेतः घुक्लो हिरण्मयः / मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्
ఒకటి నీలంగా వైదూర్యమణిసమం; ఒకటి శ్వేతంగా ప్రకాశించి హిరణ్మయంగా; ఒకటి మయూరబర్హవర్ణంగా; మరొకటి శాతకుంభసమంగా శృంగవంతంగా ఉన్నది.
Verse 23
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः / तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते
ఈ పర్వతరాజులు సిద్ధచారణులచే సేవింపబడుచున్నారు. వీరి మధ్య విస్తారం నవసాహస్రం (తొమ్మిది వేల) అని చెప్పబడింది.
Verse 24
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्तमः / नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्
మధ్యలో ‘ఇలావృతం’ అనే దేశం మహామేరు చుట్టూ సమంతంగా ఉంది. అది అన్ని దిశలలో నవసాహస్రం (తొమ్మిది వేల) విస్తరించి ఉందని చెప్పబడింది.
Verse 25
मध्ये तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः / वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
దాని మధ్యలో మహామేరు ధూమరహిత అగ్నివలె ప్రకాశిస్తుంది. మేరువు దక్షిణార్ధం వేదికారూపం, ఉత్తరార్ధం కూడా అలాగే ఉత్తరదిశలో ఉంది.
Verse 26
वर्षाणि यानि षट् चैव तेषां ये वर्षपर्वताः / द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्
ఆరు వర్షములకున్న వర్షపర్వతములు, ఎత్తు ప్రమాణానుసారంగా రెండు రెండు సహస్ర యోజనముల విస్తీర్ణముతో ఉన్నాయి.
Verse 27
जंबूद्वीपस्य विस्तारात्तेषामायाम उच्यते / योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी
జంబూద్వీప విస్తారాన్ని బట్టి వాటి ఆయామం చెప్పబడుతుంది; ఆ పర్వతములు పొడవున ఒక లక్ష రెండు వేల యోజనములు.
Verse 28
नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनास्तु ये परे / श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा
నీల, నిషధములు; వాటికంటే తక్కువగా ఉన్న ఇతర పర్వతములు—శ్వేత, హేమకూట, అలాగే శిఖరములతో కూడిన హిమవంతుడు.
Verse 29
नवती द्वे अशीती द्वे सहस्राण्यायतास्तु तेः / तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै
వాటి పొడవు వరుసగా తొంభై రెండు, ఎనభై రెండు సహస్ర యోజనములు. వాటి మధ్య జనపదములు ఉన్నాయి; అవి నిజంగా ఏడు వర్ణములుగా చెప్పబడినవి.
Verse 30
प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु / संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्
ఆ దేశాలు జలపాతాల వల్ల కఠినమైన పర్వతాలతో ఆవరించబడి, నదుల అనేక శాఖలచే నిరంతరం విభజింపబడి ఉన్నాయి; అందువల్ల పరస్పరం అగమ్యములు.
Verse 31
वसंति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः / इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
అందులో అన్ని దిక్కులా నానా జాతుల జీవులు నివసిస్తారు. ఇది హిమవంతునకు సంబంధించిన వర্ষము; ‘భారతం’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 32
हेमकूटं परं ह्यस्मा न्नान्ना किंषुरुपं स्मृतम् / नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते
ఇదికి ఆపై ‘హేమకూటం’ ఉంది; అది ‘కింషురూపం’ అని కూడా స్మరించబడింది. హేమకూటం తరువాత ‘నైషధం’; అదే ‘హరివర్షం’ అని చెప్పబడుతుంది.
Verse 33
हरिवर्षात्परं चापि मेरोश्व तदिलावृतम् / इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्
హరివర్షం తరువాత, మేరువు సమీపంలో ‘ఇలావృతం’ ఉంది. ఇలావృతం తరువాత ‘నీలం’ ఉంది; అది ‘సమ్యక్’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి.
Verse 34
रम्यकात्परतर्ः श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् / हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्
రమ్యకం తరువాత ‘శ్వేతం’ ఉంది; అది ‘హిరణ్మయం’ అని ప్రసిద్ధి. హిరణ్మయం తరువాత ‘శృంగవత్’ నుండి ‘కురు’ అని స్మరించబడింది.
Verse 35
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे / दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
ధనుస్సంస్థానంలో దక్షిణం, ఉత్తరం వైపుల రెండు వర్షాలు (దేశాలు) జ్ఞేయము; అక్కడ నాలుగు దీర్ఘ ప్రాంతాలు ఉండి, మధ్యలో అదే ఇలావృతము ఉంది.
Verse 36
अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्द्धं दक्षिणं स्मृतम् / परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्
నిషధ పర్వతానికి ఈవైపు ఉన్నది వేదీ యొక్క దక్షిణార్ధమని స్మరించబడింది; నీలవతుకు ఆవైపు ఉన్నది వేదీ యొక్క ఉత్తరార్ధమని చెప్పబడింది.
Verse 37
वेद्यर्द्धे दक्षिणे त्रीणि त्रीणि वर्षाणि चोत्तरे / तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्
వేదీ దక్షిణార్ధంలో మూడు వర్షాలు, ఉత్తరార్ధంలో కూడా మూడు వర్షాలు ఉన్నాయి; ఆ రెండింటి మధ్యలో మేరు జ్ఞేయము, అదే ఇలావృత మధ్యము.
Verse 38
दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेम तु / उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः
నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధానికి ఉత్తరంగా, ఉత్తర దిశగా విస్తరించిన ‘మాల్యవాన్’ అనే మహాశైలం ఉంది.
Verse 39
योजनानां सहस्रं तु आनील निषधायतः / आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः
నీల నుండి నిషధ వరకు దీని వెడల్పు వెయ్యి యోజనాలు; దీని పొడవు ముప్పై రెండు వేల యోజనాలుగా ప్రఖ్యాతి పొందింది.
Verse 40
तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः / आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः
దాని పశ్చిమదిశలో గంధమాదన పర్వతము తెలిసికొనవలెను; అలాగే దీర్ఘత, విస్తారములవలన ‘మాల్యవాన్’ అని అత్యంత ప్రసిద్ధి పొందినది।
Verse 41
परिमण्डलयोर्मेरुर्मध्ये कनकपर्वतः / चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः
పరిమండలముల మధ్య, మేరువు మధ్యభాగంలో కనకపర్వతము ఉంది; అది నాలుగు వర్ణములతో, స్వర్ణమయంగా, చతురస్రంగా, ఎత్తుగా నిలిచియున్నది।
Verse 42
सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः
సుమేరు శుభ్రముగా ప్రకాశించి రాజసింహాసనముపై స్థితుడైనవానివలె శోభించెను; అది నవసూర్యవర్ణముతో, ధూమరహిత అగ్నివలె వెలిగెను।
Verse 43
योजनानां सहस्राणि चतुरशीतरुच्छ्रितः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु
దాని ఎత్తు ఎనభై నాలుగు వేల యోజనములు; క్రిందకు పదహారు (వేల యోజనములు) లోనికి ప్రవేశించి, విస్తారమూ పదహారే (వేల యోజనములు) ఉంది।
Verse 44
शरावसंस्थितत्वात्तु द्वात्रिंशन्मूर्ध्निविस्तृतः / विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः
శరావమువలె స్థితి గలదనగా దాని శిఖర విస్తారం ముప్పై రెండు (వేల యోజనములు); మరియు చుట్టూరా దాని పరిణాహము ఆ విస్తారానికి మూడింతలు.
Verse 45
मण्डलेन प्रमाणेन त्र्यस्रे मानं तदिष्यते / चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां समन्ततः
మండల ప్రమాణమున త్ర్యస్ర మానం ఇష్టమని చెప్పబడెను; సమంతతః నలభై వేల యోజనములు విస్తరించెను.
Verse 46
अष्टाभिरधिकानि स्युस्त्र्यस्रे मानं प्रकीर्त्तितम् / चतुरस्रेण मानेन परिणाहः समन्ततः
త్ర్యస్ర మానం ఎనిమిది అధికమని ప్రఖ్యాతము; చతురస్ర ప్రమాణమున సమంతతః పరిణాహము నిర్ణయించబడెను.
Verse 47
चतुः षष्टिसहस्राणि योजनानां विधीयते / स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
దాని పరిమాణము అరవై నాలుగు వేల యోజనములని విధించబడెను; ఆ పర్వతము మహాదివ్యము, దివ్య ఔషధులతో సమన్వితము.
Verse 48
भुवनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः / तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः
అది శుభ్రమైన స్వర్ణమయ భువనములతో సర్వత్ర ఆవరించబడెను; అక్కడ దేవగణములు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులు అందరూ ఉన్నారు.
Verse 49
शैलराजे प्रदृश्यन्ते शुभाश्चाप्सरसां गणाः / स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः
శైలరాజమున శుభమైన అప్సరాగణములు దర్శనమిస్తాయి; ఆ మేరువు భూతభావనమైన భువనములతో పరివృతమై ఉన్నది.
Verse 50
चत्वारो यस्य देशा वै चतुःपार्श्वेष्वधिष्ठिताः / भद्राश्वा भरताश्वैव केतुमालाश्च पश्चिमाः
యస్యుని చుట్టూ నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు దేశాలు స్థితించాయి—భద్రాశ్వ, భరతాశ్వ మరియు పశ్చిమంలో కేతుమాల।
Verse 51
उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका
ఉత్తర దిశలో ఉత్తర కురువులు ఉన్నారు, వారు కృతపుణ్యానికి ఆశ్రయభూతులు; గంధమాదన పర్వతపు పార్శ్వంలో పరైషా, అపరగండికా ఉన్నాయి।
Verse 52
सर्वर्त्तुरमणीया च नित्यं प्रमुदिता शिवा / द्वात्रिंशत्तु सहस्राणि योजनैः पूर्वपश्चिमात्
ఆ భూమి అన్ని ఋతువులలో रमణీయంగా, నిత్యం ఆనందంగా, శుభప్రదంగా ఉంటుంది; తూర్పు నుండి పడమట వరకు దాని విస్తీర్ణం ముప్పై రెండు వేల యోజనాలు।
Verse 53
आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः
దాని దీర్ఘ పరిమాణం ముప్పై నాలుగు వేల యోజనాలు; అక్కడ శుభకర్ములు అయిన కేతుమాలవాసులు స్థిరంగా నివసిస్తున్నారు।
Verse 54
तत्र काला नराः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः / स्त्रियश्चोत्पल पत्राभाः सर्वास्ताः प्रियदर्शनाः
అక్కడి పురుషులందరూ శ్యామవర్ణులు, మహాసత్త్వులు, మహాబలవంతులు; స్త్రీలు నీలకమల పత్రసమ కాంతితో, అందరికీ ప్రియదర్శనులు।
Verse 55
तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पड्रसाश्रयः / ईश्वरो ब्रह्मणः पुत्रः कामचारी मनोजवः
అక్కడ ఒక దివ్య మహావృక్షం—పనసం—ఉంది; అది షడ్రసాలకు ఆశ్రయం. అక్కడ బ్రహ్ముని కుమారుడైన ఈశ్వరుడు ఉన్నాడు; అతడు ఇష్టానుసారంగా సంచరించేవాడు, మనస్సువలె వేగవంతుడు.
Verse 56
तस्य पीत्वा फलरसं जीवन्ति च समायुतम् / पार्श्वे माल्यवतश्चापि पूर्वे ऽपूर्वा तु गण्डिका
ఆ వృక్షపు ఫలరసాన్ని త్రాగి వారు దీర్ఘకాలం జీవిస్తారు. దాని పక్కన మాల్యవత్ ఉంది; తూర్పున అపూర్వమైన గండిక ఉంది.
Verse 57
आयामादथ विस्ताराद्यथैषापरगण्डिका / भद्राश्वास्तत्र विज्ञेया नित्यं मुदितमानसाः
పొడవు, వెడల్పులో ఈ అపర-గండిక ఎలా ఉందో, అలాగే (ఇతర) గండిక కూడా ఉంది. అక్కడ భద్రాశ్వులు అని తెలిసికొనవలెను; వారి మనస్సులు నిత్యం ఆనందంగా ఉంటాయి.
Verse 58
भद्रशालवनं चात्र कालाम्रस्तु महाद्रुमः / तत्र ते पुरुषाः स्वेता महोत्साहा बलान्विताः
ఇక్కడ భద్రశాల వనం ఉంది; అలాగే కాలామ్ర అనే మహాద్రుమం కూడా ఉంది. అక్కడి పురుషులు శ్వేతవర్ణులు, మహోత్సాహులు, బలవంతులు.
Verse 59
स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः / चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्र निभाननाः
స్త్రీలు కుముదపుష్పంలాంటి వర్ణకాంతితో, సుందరీమణులు, ప్రియదర్శనులు. వారు చంద్రప్రభతో మెరిసే, చంద్రవర్ణులు, పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖములు కలవారు.
Verse 60
चन्द्रशीतलगात्र्यस्ताः स्त्रिय उत्पलगन्धिकाः / दशवर्षसहस्राणि तेषामायुरनामयम्
అక్కడి స్త్రీలు చంద్రునివలె శీతలదేహములు కలవారు, ఉత్పలసువాసన గలవారు. వారి ఆయువు పది వేల సంవత్సరాలు; వారు రోగరహితులు.
Verse 61
कालाम्रस्य रसं पीत्वा सर्वे च स्थिरयौवनाः / दक्षिणेन तु श्वेतस्य नीलस्यैवोत्तरेण च
కాళామ్ర ఫలరసం త్రాగి అందరూ స్థిరయౌవనులు అవుతారు—శ్వేత పర్వతానికి దక్షిణంగా, నీల పర్వతానికి ఉత్తరంగా.
Verse 62
वर्षं रमणकं नाम जायन्ते तत्र मानवाः / रतिप्रधाना विमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः
అక్కడ ‘రమణక’ అనే వర్షంలో మనుష్యులు జన్మిస్తారు—వారు రతిప్రధానులు, విమలులు, జరా మరియు దుర్గంధం లేనివారు.
Verse 63
शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः / तत्रापि सुमहान्वृक्षो न्यग्रोधो रोहितो महान्
వారు అందరూ శుద్ధ వంశసంపన్నులు, చూడటానికి ప్రియమైనవారు. అక్కడ మరొక మహావృక్షం ఉంది—మహాన్యగ్రోధుడు, ‘రోహిత’ అనే వృక్షం.
Verse 64
तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्त्तयन्ति वै / दशवर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च
వారు ఆ వృక్ష ఫలరసాన్ని త్రాగుతూ జీవితం గడుపుతారు—పది వేల సంవత్సరాలు, ఇంకా పది మరియు ఐదు వందలు (అంటే పదిహేను వందలు) సంవత్సరాలు.
Verse 65
जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च
శృంగవత పర్వతానికి దక్షిణంగా, శ్వేత పర్వతానికి ఉత్తరంగా నివసించే ఆ మహాభాగ్య నరోత్తములు సదా జీవించి ఉంటారు.
Verse 66
वर्षं हैरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी / महाबलाः सुतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः
అక్కడ ‘హైరణ్వత’ అనే వర్షం ఉంది; అక్కడ హైరణ్వతీ నది ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ మనుష్యులు మహాబలులు, సుతేజస్సులు గా జన్మిస్తారు.
Verse 67
यक्षा वीरा महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः / एकादशसहस्राणि वर्षाणां ते महौजसः
ఆ యక్షులు వీరులు, మహాసత్త్వులు, ధనవంతులు, ప్రియదర్శనులు; వారు మహౌజస్సుతో పదకొండు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.
Verse 68
आयुः प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च / यस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः षड्रसाश्रयः
వారు ఆయుష్ పరిమాణంగా పదిహేను వందల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు; ఆ వర్షంలో ‘లకుచ’ అనే మహావృక్షం ఉంది, అది ఆరు రసాలకు ఆధారం.
Verse 69
तस्य पीत्वा फलरसं ते जीवन्ति निरामयाः / त्रीणि शृङ्गवतः शृङ्गाण्युच्छ्रितानि महान्ति च
ఆ చెట్టు ఫలరసాన్ని త్రాగి వారు నిరామయులై జీవిస్తారు; శృంగవత పర్వతానికి మూడు శిఖరాలు అత్యంత ఎత్తుగా, మహత్తుగా ఉన్నాయి.
Verse 70
एकं मणिमयं तेषामेकं चैव हिरण्मयम् / सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्
వారి నివాసాలు మూడు విధాలుగా ఉండెను—ఒకటి మణిమయం, ఒకటి స్వర్ణమయం, మరొకటి సర్వరత్నమయం; అవి భవనాలతో శోభిల్లెను।
Verse 71
उत्तरे वै शृङ्गावतः समुद्रस्य च दक्षिणे / कुरवस्तत्र तद्वर्षं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
శృంగావత పర్వతానికి ఉత్తరంగా, సముద్రానికి దక్షిణంగా ‘కురు’ అనే ఆ వర్షము ఉంది; అది పుణ్యమయమై సిద్ధులు సేవించెదరు।
Verse 72
तत्र वृक्षा मधु फला नित्यपुष्पफलोपगाः / वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च
అక్కడ మధుర ఫలములు కల వృక్షాలు నిత్యం పుష్పఫలాలతో నిండియుండెను; వాటి ఫలాలలోనే వస్త్రాలు, ఆభరణాలు పుట్టెను।
Verse 73
सर्वकामप्रदास्तत्र केचिद्वक्षा मनोरमाः / गन्धवर्णरसो पेतं प्रक्षरन्ति मधूत्तमम्
అక్కడ కొన్ని మనోహర వృక్షాలు సర్వకామప్రదములు; అవి సుగంధ-వర్ణ-రసములతో నిండిన ఉత్తమ మధువును స్రవించును।
Verse 74
अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः / ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं ह्यमृतोपमम्
అక్కడ ‘క్షీరిణ’ అనే మరికొన్ని మనోహర వృక్షాలు ఉన్నాయి; అవి సదా షడ్రసములతో కూడిన, అమృతసమానమైన క్షీరాన్ని స్రవించును।
Verse 75
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका / सर्वर्तुसुखसंपन्ना न्निष्पङ्का नीरजा शुभा
అక్కడి భూమి అంతా మణిమయమై, సూక్ష్మ స్వర్ణవాలుకతో నిండినది. అన్ని ఋతువుల సుఖసంపదతో పరిపూర్ణమై, పంకరహితమై, నిర్మలమై, శుభమై ఉంది.
Verse 76
देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः / शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वे च स्थिरयौवनाः
అక్కడ దేవలోకమునుండి చ్యుతులై శుభమైన మనుష్యులు జన్మిస్తారు. వారు అందరూ శుద్ధ వంశసంపన్నులు, స్థిరయౌవనులు.
Verse 77
मिथुनानि प्रसूयन्ते स्त्रियश्चाप्सरसः समाः / तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतो पमम्
అక్కడ జంటలే ప్రసవిస్తాయి; స్త్రీలు అప్సరసుల సమానంగా ఉంటారు. వారు క్షీరిణుల క్షీరాన్ని త్రాగుతారు, అది అమృతసమానం.
Verse 78
मिथुनं जायते सद्यः समं चैव विवर्द्धते / समं शीलं च रूपं च प्रियता चैव तत्समा
జంట వెంటనే జన్మించి సమానంగా పెరుగుతుంది. వారి స్వభావం, రూపం సమానమే; పరస్పర ప్రీతিও అలాగే సమానంగా ఉంటుంది.
Verse 79
अन्योन्यमनुरक्ताश्च चक्रवाकसधर्मिणः / अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं सुखनिषेविणः
వారు పరస్పరం అనురక్తులై, చక్రవాక పక్షుల ధర్మంలా ఏకనిష్ఠులుగా ఉంటారు. వారు రోగరహితులు, శోకరహితులు, నిత్యం సుఖాన్ని అనుభవించేవారు.
Verse 80
त्रयोदशसहस्राणि शतानि दश पञ्च च / जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः
ఆ మహావీరులు పదమూడు వేల మూడు వందల పదిహేను సంవత్సరాలు జీవిస్తారు; పరస్త్రీసేవనంలో లీనులు కారు।
A cosmographic outline of the earth’s extent (pṛthivy-āyāma-vistara), moving into the sapta-dvīpa scheme and a focused description of Jambūdvīpa as ninefold (navavarṣa) and surrounded by the salt ocean (lavaṇa-samudra).
Counts of dvīpas and oceans, the number of varṣas and their rivers, the scale (pramāṇa/parimāṇa) of the mahābhūtas, the Lokāloka boundary, and the measures and motions (gati) of the sun and moon.
Based on the provided verses, it is primarily a geography-and-cosmology briefing (Bhuvana-kośa), setting the spatial template in which genealogical catalogues can later be situated.